၇. သဗြဟ္မကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၀၆. သတ္တမေ သဗြဟ္မကာနီတိ သသေဋ္ဌကာနိ. ယေသန္တိ ယေသံ ကုလာနံ. ပုတ္တာနန္တိ ပုတ္တေဟိ ပူဇိတသဒ္ဒယောဂေန ဟိ ဣဒံ ကရဏတ္ထေ သာမိဝစနံ. အဇ္ဈာဂါရေတိ သကေ ဃရေ. ပူဇိတာ ဟောန္တီတိ ယံ ဃရေ အတ္ထိ၊ တေန ပဋိဇဂ္ဂိတာ မနာပေန စေဝ ကာယိကဝါစသိကေန စ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောန္တိ. ဣတိ မာတာပိတုပူဇကာနိ ကုလာနိ ‘‘သဗြဟ္မကာနီ’’တိ ပသံသိတွာ ဥပရိပိ နေသံ ပသံသနီယတံ ဒဿေန္တော ‘‘သပုဗ္ဗဒေဝတာနီ’’တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ ဗြဟ္မာတိအာဒီနိ တေသံ ဗြဟ္မာဒိဘာဝသာဓနတ္ထံ ဝုတ္တာနိ. တတြာယမတ္ထဝိဘာဝနာ – ဗြဟ္မာတိ သေဋ္ဌာဓိဝစနံ. ယထာ ဟိ ဗြဟ္မုနော စတဿော ဘာဝနာ အဝိဇဟိတာ ဟောန္တိ မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာ၊ ဥပေက္ခာတိ၊ ဧဝံ မာတာပိတူနံ ပုတ္တေသု စတဿော ဘာဝနာ အဝိဇဟိတာ ဟောန္တိ. တာ တသ္မိံ တသ္မိံ ကာလေ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ကုစ္ဆိဂတသ္မိဉှိ ဒါရကေ ‘‘ကဒါ န ခေါ ပုတ္တကံ အရောဂံ ပရိပုဏ္ဏင်္ဂပစ္စင်္ဂံ ပဿိဿာမာ’’တိ မာတာပိတူနံ မေတ္တစိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယဒါ ပနေသ မန္ဒော ဥတ္တာနသေယျကော ဦကာဟိ ဝါ မင်္ကုလေဟိ ဝါ ဒဋ္ဌော ဒုက္ခသေယျာယ ဝါ ပီဠိတော ပရောဒတိ ဝိရဝတိ၊ တဒါဿ သဒ္ဒံ သုတွာ မာတာပိတူနံ ကာရုညံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. အာဓာဝိတွာ ဝိဓာဝိတွာ ကီဠနကာလေ ပန လောဘနီယဝယသ္မိံ ဝါ ဌိတကာလေ ဒါရကံ ဩလောကေတွာ မာတာပိတူနံ စိတ္တံ သပ္ပိမဏ္ဍေ ပက္ခိတ္တသတဝိဟတကပ္ပါသပိစုပဋလံ ဝိယ မုဒုကံ အာမောဒိတံ ပမောဒိတံ၊ တဒါ နေသံ မုဒိတာ လဗ္ဘတိ. ယဒါ ပန တေသံ ပုတ္တော ဒါရဘရဏံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ ပါဋိယေက္ကံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ၊ တဒါ မာတာပိတူနံ ‘‘သက္ကောတိ ဒါနိ နော ပုတ္တကော အတ္တနော ဓမ္မတာယ ဇီဝိတု’’န္တိ မဇ္ဈတ္တဘာဝေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧဝံ တသ္မိံ ကာလေ ဥပေက္ခာ လဗ္ဘတိ. ဧဝံ မာတာပိတူနံ ပုတ္တေသု ယထာကာလံ စတုဗ္ဗိဓဿပိ ဗြဟ္မဝိဟာရဿ လဗ္ဘနတော ဗြဟ္မသဒိသဝုတ္တိတာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဗြဟ္မာတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတာပိတူနံ ဧတံ အဓိဝစန’’န္တိ.

ပုဗ္ဗဒေဝတာတိ ဧတ္ထ ဒေဝါ နာမ တိဝိဓာ – သမ္မုတိဒေဝါ၊ ဥပပတ္တိဒေဝါ၊ ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါတိ. တေသု သမ္မုတိဒေဝါ နာမ ရာဇာနော ခတ္တိယာ. တေ ဟိ ‘‘ဒေဝေါ၊ ဒေဝီ’’တိ လောကေ ဝေါဟရီယန္တိ၊ ဒေဝါ ဝိယ လောကဿ နိဂ္ဂဟာနုဂ္ဂဟသမတ္ထာ စ ဟောန္တိ. ဥပပတ္တိဒေဝါ နာမ စာတုမဟာရာဇိကတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ ဥပ္ပန္နာ သတ္တာ. ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါ နာမ ခီဏာသဝါ သဗ္ဗကိလေသဝိသုဒ္ဓိတော. တတြာယံ ဝစနတ္ထော – ဒိဗ္ဗန္တိ၊ ကီဠန္တိ၊ လဠန္တိ၊ ဇောတန္တိ ပဋိပက္ခံ ဇယန္တိ ဝါတိ ဒေဝါ. တေသု သဗ္ဗသေဋ္ဌာ ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါ. ယထာ တေ ဗာလဇနေဟိ ကတံ အပရာဓံ အဂဏေတွာ ဧကန္တေနေဝ တေသံ အနတ္ထဟာနိံ အတ္ထုပ္ပတ္တိဉ္စ အာကင်္ခန္တာဝ ယထာဝုတ္တဗြဟ္မဝိဟာရယောဂေန အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ပဋိပဇ္ဇန္တိ၊ ဒက္ခိဏေယျတာယ စ တေသံ ကာရာနံ မဟပ္ဖလတံ မဟာနိသံသတဉ္စ အာဝဟန္တိ၊ ဧဝမေဝ မာတာပိတရောပိ ပုတ္တာနံ အပရာဓံ အဂဏေတွာ ဧကန္တေနေဝ တေသံ အနတ္ထဟာနိံ အတ္ထုပ္ပတ္တိဉ္စ အာကင်္ခန္တာ ဝုတ္တနယေနေဝ စတုဗ္ဗိဓဿပိ ဗြဟ္မဝိဟာရဿ လဗ္ဘနတော အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ပဋိပဇ္ဇန္တာ ပရမဒက္ခိဏေယျာ ဟုတွာ အတ္တနိ ကတာနံ ကာရာနံ မဟပ္ဖလတံ မဟာနိသံသတဉ္စ အာဝဟန္တိ. သဗ္ဗဒေဝေဟိ စ ပဌမံ တေသံ ဥပကာရဝန္တတာယ တေ အာဒိတောယေဝ ဒေဝါ. တေသဉှိ ဝသေန တေ ပဌမံ အညေ ဒေဝေ ‘‘ဒေဝါ’’တိ ဇာနန္တိ အာရာဓေန္တိ ပယိရုပါသန္တိ၊ အာရာဓနဝိဓိံ ဉတွာ တထာ ပဋိပဇ္ဇန္တာ တဿာ ပဋိပတ္တိယာ ဖလံ အဓိဂစ္ဆန္တိ၊ တသ္မာ တေ ပစ္ဆာဒေဝါ နာမ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပုဗ္ဗဒေဝတာတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတာပိတူနံ ဧတံ အဓိဝစန’’န္တိ.

ပုဗ္ဗာစရိယာတိ ပဌမအာစရိယာ. မာတာပိတရော ဟိ ပုတ္တေ သိက္ခာပေန္တာ အတိတရုဏကာလတော ပဋ္ဌာယ ‘‘ဧဝံ နိသီဒ၊ ဧဝံ ဂစ္ဆ၊ ဧဝံ တိဋ္ဌ၊ ဧဝံ သယ၊ ဧဝံ ခါဒ၊ ဧဝံ ဘုဉ္ဇ၊ အယံ တေ ‘တာတာ’တိ ဝတ္တဗ္ဗော၊ အယံ ‘ဘာတိကာ’တိ၊ အယံ ‘ဘဂိနီ’တိ၊ ဣဒံ နာမ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဣဒံ န ဝဋ္ဋတိ၊ အသုကံ နာမ ဥပသင်္ကမိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ အသုကံ နာမ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဂါဟေန္တိ သိက္ခာပေန္တိ. အပရဘာဂေ အညေ အာစရိယာပိ သိပ္ပံ မုဒ္ဒံ ဂဏနန္တိ ဧဝမာဒိံ သိက္ခာပေန္တိ၊ အညေ သရဏာနိ ဒေန္တိ၊ သီလေသု ပတိဋ္ဌာပေန္တိ၊ ပဗ္ဗာဇေန္တိ၊ ဓမ္မံ ဥဂ္ဂဏှာပေန္တိ၊ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ၊ သောတာပတ္တိမဂ္ဂါဒီနိ ပါပေန္တိ. ဣတိ သဗ္ဗေပိ တေ ပစ္ဆာအာစရိယာ နာမ. မာတာပိတရော ပန သဗ္ဗပဌမံ. တေနာဟ ‘‘ပုဗ္ဗာစရိယာတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတာပိတူနံ ဧတံ အဓိဝစန’’န္တိ.

အာဟုနေယျာတိ အာနေတွာ ဟုနိတဗ္ဗန္တိ အာဟုနံ၊ ဒူရတောပိ အာနေတွာ ဖလဝိသေသံ အာကင်္ခန္တေန ဂုဏဝန္တေသု ဒါတဗ္ဗာနံ အန္နပါနဝတ္ထစ္ဆာဒနာဒီနံ ဧတံ နာမံ၊ ဥပကာရခေတ္တတာယ တံ အာဟုနံ အရဟန္တီတိ အာဟုနေယျာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အာဟုနေယျာတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတာပိတူနံ ဧတံ အဓိဝစန’’န္တိ.

ဣဒါနိ တေသံ ဗြဟ္မာဒိဘာဝေ ကာရဏံ ဒဿေတုံ ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု? ဗဟုကာရာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တံ ကိဿ ဟေတူတိ တံ မာတာပိတူနံ ဗြဟ္မာဒိအဓိဝစနံ ကေန ကာရဏေနာတိ စေတိ အတ္ထော. ဗဟုကာရာတိ ဗဟူပကာရာ. အာပါဒကာတိ ဇီဝိတဿ အာပါဒကာ၊ ပါလကာ. ပုတ္တာနဉှိ မာတာပိတူဟိ ဇီဝိတံ အာပါဒိတံ ပါလိတံ ဃဋိတံ အနုပ္ပဗန္ဓေန ပဝတ္တိတံ သမ္ပာဒိတံ. ပေါသကာတိ ဟတ္ထပါဒေ ဝဍ္ဎေတွာ ဟဒယလောဟိတံ ပါယေတွာ ပေါသေတာရော. ဣမဿ လောကဿ ဒဿေတာရောတိ ပုတ္တာနံ ဣမသ္မိံ လောကေ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌာရမ္မဏဒဿနံ နာမ မာတာပိတရော နိဿာယ ဇာတန္တိ တေ နေသံ ဣမဿ လောကဿ ဒဿေတာရော နာမ. ဣတိ တေသံ ဗဟုကာရတ္တံ ဗြဟ္မာဒိဘာဝဿ ကာရဏံ ဒဿိတံ၊ ယေန ပုတ္တော မာတာပိတူနံ လောကိယေန ဥပကာရေန ကေနစိ ပရိယာယေန ပရိယန္တံ ပဋိကာရံ ကာတုံ န သမတ္ထောယေဝ. သစေ ဟိ ပုတ္တော ‘‘မာတာပိတူနံ ဥပကာရဿ ပစ္စုပကာရံ ကရိဿာမီ’’တိ ဥဋ္ဌာယ သမုဋ္ဌာယ ဝါယမန္တော ဒက္ခိဏေ အံသကူဋေ မာတရံ၊ ဣတရသ္မိံ ပိတရံ ဌပေတွာ ဝဿသတာယုကော သကလံ ဝဿသတမ္ပိ ပရိဟရေယျ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနနှာပနသမ္ဗာဟနာဒီဟိ စ ယထာရုစိ ဥပဋ္ဌဟန္တော တေသံ မုတ္တကရီသမ္ပိ အဇိဂုစ္ဆန္တော၊ န ဧတ္တာဝတာ ပုတ္တေန မာတာပိတူနံ ပဋိကာရော ကတော ဟောတိ အညတြ သဒ္ဓါဒိဂုဏဝိသေသေ ပတိဋ္ဌာပနာ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘ဒွိန္နာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ န သုပ္ပဋိကာရံ ဝဒါမိ. ကတမေသံ ဒွိန္နံ? မာတု စ ပိတု စ. ဧကေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ အံသေန မာတရံ ပရိဟရေယျ၊ ဧကေန အံသေန ပိတရံ ပရိဟရေယျ ဝဿသတာယုကော ဝဿသတဇီဝီ၊ သော စ နေသံ ဥစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနနှာပနသမ္ဗာဟနေန၊ တေ စ တတ္ထေဝ မုတ္တကရီသံ စဇေယျုံ၊ န တွေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတာပိတူနံ ကတံ ဝါ ဟောတိ ပဋိကတံ ဝါ. ဣမိဿာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟာပထဝိယာ ပဟူတရတ္တရတနာယ မာတာပိတရော ဣဿရိယာဓိပစ္စေ ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌာပေယျ၊ န တွေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတာပိတူနံ ကတံ ဝါ ဟောတိ ပဋိကတံ ဝါ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဗဟုကာရာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတာပိတရော ပုတ္တာနံ အာပါဒကာ ပေါသကာ ဣမဿ လောကဿ ဒဿေတာရော.

‘‘ယော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတာပိတရော အဿဒ္ဓေ သဒ္ဓါသမ္ပဒါယ သမာဒပေတိ နိဝေသေတိ ပတိဋ္ဌာပေတိ. ဒုဿီလေ သီလသမ္ပဒါယ၊ မစ္ဆရိနော စာဂသမ္ပဒါယ၊ ဒုပ္ပညေ ပညာသမ္ပဒါယ သမာဒပေတိ နိဝေသေတိ ပတိဋ္ဌာပေတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတာပိတူနံ ကတဉ္စ ဟောတိ ပဋိကတဉ္စာ’’တိ (အ. နိ. ၂.၃၄).

တထာ –

‘‘မာတာပိတုဥပဋ္ဌာနံ၊ ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟော’’တိ၊ (ခု. ပါ. ၅.၆)၊

‘‘မာတာပိတုဥပဋ္ဌာနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဏ္ဍိတပညတ္တ’’န္တိ စ –

ဧဝမာဒီနိ မာတာပိတူနံ ပုတ္တဿ ဗဟူပကာရဘာဝသာဓကာနိ သုတ္တာနိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ.

ဂါထာသု ဝုစ္စရေတိ ဝုစ္စန္တိ ကထီယန္တိ. ပဇာယ အနုကမ္ပကာတိ ပရေသံ ပါဏံ ဆိန္ဒိတွာပိ အတ္တနော သန္တကံ ယံကိဉ္စိ စဇိတွာပိ အတ္တနော ပဇံ ပဋိဇဂ္ဂန္တိ ဂေါပယန္တိ၊ တသ္မာ ပဇာယ အတ္တနော ပုတ္တာနံ အနုကမ္ပကာ အနုဂ္ဂါဟကာ.

နမဿေယျာတိ သာယံ ပါတံ ဥပဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ‘‘ဣဒံ မယှံ ဥတ္တမံ ပုညက္ခေတ္တ’’န္တိ နမက္ကာရံ ကရေယျ. သက္ကရေယျာတိ သက္ကာရေန ပဋိမာနေယျ. ဣဒါနိ တံ သက္ကာရံ ဒဿေန္တော ‘‘အန္နေနာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အန္နေနာတိ ယာဂုဘတ္တခါဒနီယေန. ပါနေနာတိ အဋ္ဌဝိဓပါနေန. ဝတ္ထေနာတိ နိဝါသနပါရုပနေန. သယနေနာတိ မဉ္စပီဌဘိသိဗိမ္ဗောဟနာဒိနာ သယနေန. ဥစ္ဆာဒနေနာတိ ဒုဂ္ဂန္ဓံ ပဋိဝိနောဒေတွာ သုဂန္ဓကရဏုစ္ဆာဒနေန. နှာနေနာတိ သီတကာလေ ဥဏှောဒကေန၊ ဥဏှကာလေ သီတောဒကေန ဂတ္တာနိ ပရိသိဉ္စိတွာ နှာပနေန. ပါဒါနံ ဓောဝနေန စာတိ ဥဏှောဒကသီတောဒကေဟိ ပါဒဓောဝနေန စေဝ တေလမက္ခနေန စ.

တာယ နံ ပါရိစရိယာယာတိ ဧတ္ထ နန္တိ နိပါတမတ္တံ၊ ယထာဝုတ္တပရိစရဏေန. အထ ဝါ ပါရိစရိယာယာတိ ဘရဏကိစ္စကရဏကုလဝံသပတိဋ္ဌာပနာဒိနာ ပဉ္စဝိဓဥပဋ္ဌာနေန. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ပဉ္စဟိ ခေါ၊ ဂဟပတိပုတ္တ၊ ဌာနေဟိ ပုတ္တေန ပုရတ္ထိမာ ဒိသာ မာတာပိတရော ပစ္စုပဋ္ဌာတဗ္ဗာ ‘ဘတော နေ ဘရိဿာမိ၊ ကိစ္စံ နေသံ ကရိဿာမိ၊ ကုလဝံသံ ဌပေဿာမိ၊ ဒါယဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇိဿာမိ. အထ ဝါ ပန နေသံ ပေတာနံ ကာလကတာနံ ဒက္ခိဏမနုပ္ပဒဿာမီ’တိ. ဣမေဟိ ခေါ၊ ဂဟပတိပုတ္တ၊ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ပုတ္တေန ပုရတ္ထိမာ ဒိသာ မာတာပိတရော ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ပုတ္တံ အနုကမ္ပန္တိ – ပါပါ နိဝါရေန္တိ၊ ကလျာဏေ နိဝေသေန္တိ၊ သိပ္ပံ သိက္ခာပေန္တိ၊ ပတိရူပေန ဒါရေန သံယောဇေန္တိ၊ သမယေ ဒါယဇ္ဇံ နိယျာဒေန္တီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၆၇).

အပိစ ယော မာတာပိတရော တီသု ဝတ္ထူသု အဘိပ္ပသန္နေ ကတွာ သီလေသု ဝါ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဝါ နိယောဇေတွာ ဥပဋ္ဌဟတိ၊ အယံ မာတာပိတုဥပဋ္ဌာကာနံ အဂ္ဂေါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သာ ပနာယံ ပါရိစရိယာ ပုတ္တဿ ဥဘယလောကဟိတသုခါဝဟာတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဣဓေဝ နံ ပသံသန္တိ၊ ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတီ’’တိ အာဟ. တတ္ထ ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ လောကေ. မာတာပိတုဥပဋ္ဌာကဉှိ ပုဂ္ဂလံ ပဏ္ဍိတမနုဿာ တတ္ထ ပါရိစရိယာယ ပသံသန္တိ ဝဏ္ဏေန္တိ ထောမေန္တိ၊ တဿ စ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇန္တာ သယမ္ပိ အတ္တနော မာတာပိတူသု တထာ ပဋိပဇ္ဇိတွာ မဟန္တံ ပုညံ ပသဝန္တိ. ပေစ္စာတိ ပရလောကံ ဂန္တွာ သဂ္ဂေ ဌိတော မာတာပိတုပဋ္ဌာကော ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တီဟိ မောဒတိ ပမောဒတိ အဘိနန္ဒတီတိ.

သတ္တမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.