၁၀. နဒီသောတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၀၉. ဒသမေ သေယျထာပီတိ ဩပမ္မဒဿနတ္ထေ နိပါတော၊ ယထာ နာမာတိ အတ္ထော. နဒိယာ သောတေန ဩဝုယှေယျာတိ သီဃသောတာယ ဟာရဟာရိနိယာ နဒိယာ ဥဒကဝေဂေန ဟေဋ္ဌတော ဝုယှေယျ အဓော ဟရိယေထ. ပိယရူပသာတရူပေနာတိ ပိယသဘာဝေန သာတသဘာဝေန စ ကာရဏဘူတေန၊ တဿံ နဒိယံ တဿာ ဝါ ပရတီရေ မဏိသုဝဏ္ဏာဒိ အညံ ဝါ ပိယဝတ္ထု ဝိတ္တူပကရဏံ အတ္ထိ၊ တံ ဂဟေဿာမီတိ နဒိယံ ပတိတွာ သောတေန အဝကဍ္ဎေယျ. ကိဉ္စာပီတိ အနုဇာနနအသမ္ဘာဝနတ္ထေ နိပါတော. ကိံ အနုဇာနာတိ၊ ကိံ န သမ္ဘာဝေတိ? တေန ပုရိသေန အဓိပ္ပေတဿ ပိယဝတ္ထုဿ တတ္ထ အတ္ထိဘာဝံ အနုဇာနာတိ၊ တထာဂမနံ ပန အာဒီနဝဝန္တတာယ န သမ္ဘာဝေတိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – အမ္ဘော၊ ပုရိသ၊ ယဒိပိ တယာ အဓိပ္ပေတံ ပိယဝတ္ထု တတ္ထ ဥပလဗ္ဘတိ၊ ဧဝံ ဂမနေ ပန အယမာဒီနဝေါ၊ ယံ တွံ ဟေဋ္ဌာ ရဟဒံ ပတွာ မရဏံ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ ပါပုဏေယျာသီတိ.

အတ္ထိ စေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ရဟဒေါတိ ဧတိဿာ နဒိယာ ဟေဋ္ဌာ အနုသောတဘာဂေ အတိဝိယ ဂမ္ဘီရဝိတ္ထတော ဧကော မဟာသရော အတ္ထိ. သော စ သမန္တတော ဝါတာဘိဃာတသမုဋ္ဌိတာဟိ မဏိမယပဗ္ဗတကူဋသန္နိဘာဟိ မဟတီဟိ ဦမီဟိ ဝီစီဟိ သဦမိ၊ ဝိသမေသု ဘူမိပ္ပဒေသေသု သဝေဂံ အနုပက္ခန္ဒန္တေန ဣမိဿာ တာဝ နဒိယာ မဟောဃေန တဟိံ တဟိံ အာဝဋ္ဋမာနဝိပုလဇလတာယ ဗလဝါမုခသဒိသေဟိ သဟ အာဝဋ္ဋေဟီတိ သာဝဋ္ဋော. တံ ရဟဒံ ဩတိဏ္ဏသတ္တေယေဝ အတ္တနော နိဗဒ္ဓါမိသဂေါစရေ ကတွာ အဇ္ဈာဝသန္တေန အတိဝိယ ဘယာနကဒဿနေန ဃောရစေတသာ ဒကရက္ခသေန သဂဟော သရက္ခသော၊ စဏ္ဍမစ္ဆမကရာဒိနာ ဝါ သဂဟော၊ ယထာဝုတ္တရက္ခသေန သရက္ခသော.

ယန္တိ ဧဝံ သပ္ပဋိဘယံ ယံ ရဟဒံ. အမ္ဘော ပုရိသာတိ အာလပနံ. မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆသီတိ တာဟိ ဝါ ဦမီဟိ အဇ္ဈောတ္ထဋော၊ တေသု ဝါ အာဝဋ္ဋေသု နိပတိတော သီသံ ဥက္ခိပိတုံ အသက္ကောန္တော တေသံ ဝါ စဏ္ဍမစ္ဆမကရာဒီနံ မုခေ နိပတိတော. တဿ ဝါ ဒကရက္ခသဿ ဟတ္ထံ ဂတော မရဏံ ဝါ ဂမိဿသိ၊ အထ ဝါ ပန အာယုသေသေ သတိ တတော မုစ္စိတွာ အပဂစ္ဆန္တော တေဟိ ဦမိအာဒီဟိ ဇနိတဃဋ္ဋိတဝသေန မရဏမတ္တံ မရဏပ္ပမာဏံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသိ. ပဋိသောတံ ဝါယမေယျာတိ သော ပုဗ္ဗေ အနုသောတံ ဝုယှမာနော တဿ ပုရိသဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘အနတ္ထော ကိရ မေ ဥပဋ္ဌိတော၊ မစ္စုမုခေ ကိရာဟံ ပရိဝတ္တာမီ’’တိ ဥပ္ပန္နဗလဝဘယော သမ္ဘမန္တော ဒိဂုဏံ ကတွာ ဥဿာဟံ ဟတ္ထေဟိ စ ပါဒေဟိ စ ဝါယမေယျ တရေယျ၊ န စိရေနေဝ တီရံ သမ္ပာပုဏေယျ.

အတ္ထဿ ဝိညာပနာယာတိ စတုသစ္စပဋိဝေဓာနုကူလဿ အတ္ထဿ သမ္ဗောဓနာယ ဥပမာ ကတာ. အယဉ္စေတ္ထ အတ္ထောတိ အယမေဝ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနော ဣဓ မယာ အဓိပ္ပေတော ဥပမေယျတ္ထော၊ ယဿ ဝိညာပနာယ ဥပမာ အာဟဋာ.

တဏှာယေတံ အဓိဝစနန္တိ ဧတ္ထ စတူဟိ အာကာရေဟိ တဏှာယ သောတသဒိသတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ အနုက္ကမပရိဝုဍ္ဎိတော အနုပ္ပဗန္ဓတော ဩသီဒါပနတော ဒုရုတ္တရဏတော စ. ယထာ ဟိ ဥပရိ မဟာမေဃေ အဘိပ္ပဝုဋ္ဌေ ဥဒကံ ပဗ္ဗတကန္ဒရပဒရသာခါယော ပူရေတွာ တတော ဘဿိတွာ ကုသုဗ္ဘေ ပူရေတွာ တတော ဘဿိတွာ ကုန္နဒိယော ပူရေတွာ တတော မဟာနဒိယော ပက္ခန္ဒိတွာ ဧကောဃံ ဟုတွာ ပဝတ္တမာနံ ‘‘နဒီသောတော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာဒိဝသေန အနေကဘေဒေသု ရူပါဒီသု အာရမ္မဏေသု လောဘော ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ အနုက္ကမေန ပရိဝုဍ္ဎိံ ဂစ္ဆန္တော ‘‘တဏှာသောတော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ ယထာ စ နဒီသောတော အာဂမနတော ယာဝ သမုဒ္ဒပ္ပတ္တိ၊ တာဝ သတိ ဝိစ္ဆေဒပစ္စယာဘာဝေ အဝိစ္ဆိဇ္ဇမာနော အနုပ္ပဗန္ဓေန ပဝတ္တတိ၊ ဧဝံ တဏှာသောတောပိ အာဂမနတော ပဋ္ဌာယ အသတိ ဝိစ္ဆေဒပစ္စယေ အဝိစ္ဆိဇ္ဇမာနော အပါယသမုဒ္ဒါဘိမုခေါ အနုပ္ပဗန္ဓေန ပဝတ္တတိ. ယထာ ပန နဒီသောတော တဒန္တောဂဓေ သတ္တေ ဩသီဒါပေတိ၊ သီသံ ဥက္ခိပိတုံ န ဒေတိ၊ မရဏံ ဝါ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ ပါပေတိ၊ ဧဝံ တဏှာသောတောပိ အတ္တနော သောတန္တောဂတေ သတ္တေ ဩသီဒါပေတိ၊ ပညာသီသံ ဥက္ခိပိတုံ န ဒေတိ၊ ကုသလမူလစ္ဆေဒနေန သံကိလေသဓမ္မသမာပဇ္ဇနေန စ မရဏံ ဝါ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ ပါပေတိ.

ယထာ စ နဒိယာ သောတော မဟောဃဘာဝေန ပဝတ္တမာနော ဥဠုမ္ပံ ဝါ နာဝံ ဝါ ဗန္ဓိတုံ နေတုဉ္စ ဆေကံ ပုရိသံ နိဿာယ ပရတီရံ ဂန္တုံ အဇ္ဈာသယံ ကတွာ တဇ္ဇံ ဝါယာမံ ကရောန္တေန တရိတဗ္ဗော၊ န ယေန ဝါ တေန ဝါတိ ဒုရုတ္တရော၊ ဧဝံ တဏှာသောတောပိ ကာမောဃဘဝေါဃဘူတော သီလသံဝရံ ပူရေတုံ သမထဝိပဿနာသု ကမ္မံ ကာတုံ ‘‘နိပကေန အရဟတ္တံ ပါပုဏိဿာမီ’’တိ အဇ္ဈာသယံ သမုဋ္ဌာပေတွာ ကလျာဏမိတ္တေ နိဿာယ သမထဝိပဿနာနာဝံ အဘိရုဟိတွာ သမ္မာဝါယာမံ ကရောန္တေန တရိတဗ္ဗော၊ န ယေန ဝါ တေန ဝါတိ ဒုရုတ္တရော. ဧဝံ အနုက္ကမပရိဝုဍ္ဎိတော အနုပ္ပဗန္ဓတော ဩသီဒါပနတော ဒုရုတ္တရဏတောတိ စတူဟိ အာကာရေဟိ တဏှာယ နဒီသောတသဒိသတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ပိယရူပံ သာတရူပန္တိ ပိယဇာတိကံ ပိယသဘာဝံ ပိယရူပံ၊ မဓုရဇာတိကံ မဓုရသဘာဝံ သာတရူပံ၊ ဣဋ္ဌသဘာဝန္တိ အတ္ထော. ဆန္နေတန္တိ ဆန္နံ ဧတံ. အဇ္ဈတ္တိကာနန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ဧဝံ မယံ အတ္တာတိ ဂဟဏံ ဂမိဿာမာ’’တိ ဣမိနာ ဝိယ အဓိပ္ပါယေန အတ္တာနံ အဓိကာရံ ကတွာ ပဝတ္တာနီတိ အဇ္ဈတ္တိကာနိ. တတ္ထ ဂေါစရဇ္ဈတ္တံ၊ နိယကဇ္ဈတ္တံ၊ ဝိသယဇ္ဈတ္တံ၊ အဇ္ဈတ္တဇ္ဈတ္တန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ အဇ္ဈတ္တံ. တေသု ‘‘အဇ္ဈတ္တရတော သမာဟိတော’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဓ. ပ. ၃၆၂) ဝုတ္တံ ဣဒံ ဂေါစရဇ္ဈတ္တံ နာမ. ‘‘အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒန’’န္တိ (ဒီ. နိ. ၁.၂၂၈၊ ဓ. သ. ၁၆၁) အာဂတံ ဣဒံ နိယကဇ္ဈတ္တံ နာမ. ‘‘သဗ္ဗနိမိတ္တာနံ အမနသိကာရာ အဇ္ဈတ္တံ သုညတံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၁၈၇) ဧဝမာဂတံ ဣဒံ ဝိသယဇ္ဈတ္တံ နာမ. ‘‘အဇ္ဈတ္တိကာ ဓမ္မာ၊ ဗာဟိရာ ဓမ္မာ’’တိ (ဓ. သ. တိကမာတိကာ ၂၀) ဧတ္ထ ဝုတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ အဇ္ဈတ္တဇ္ဈတ္တံ နာမ. ဣဓာပိ ဧတဒေဝ အဓိပ္ပေတံ၊ တသ္မာ အဇ္ဈတ္တာနိယေဝ အဇ္ဈတ္တိကာနိ. အထ ဝါ ယထာဝုတ္တေနေဝ အတ္ထေန ‘‘အဇ္ဈတ္တာ ဓမ္မာ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မာ’’တိအာဒီသု ဝိယ တေသု အဇ္ဈတ္တေသု ဘဝါနိ အဇ္ဈတ္တိကာနိ၊ စက္ခာဒီနိ. တေသံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ.

အာယတနာနန္တိ ဧတ္ထ အာယတနတော၊ အာယာနံ တနနတော၊ အာယတဿ စ နယနတော အာယတနာနီတိ. စက္ခာဒီသု ဟိ တံတံဒွါရဝတ္ထုကာ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ သကေန သကေန အနုဘဝနာဒိနာ ကိစ္စေန အာယတန္တိ ဥဋ္ဌဟန္တိ ဃဋန္တိ ဝါယမန္တိ၊ တေ စ အာယဘူတေ ဓမ္မေ ဧတာနိ တနောန္တိ ဝိတ္ထာရေန္တိ၊ ယဉ္စ အနမတဂ္ဂေ သံသာရေ ပဝတ္တံ အတိဝိယ အာယတံ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ၊ တံ နယန္တိ ပဝတ္တေန္တိ. ဣတိ သဗ္ဗထာပိမေ ဓမ္မာ အာယတနတော၊ အာယာနံ တနနတော၊ အာယတဿ စ နယနတော အာယတနာနီတိ ဝုစ္စန္တိ. အပိစ နိဝါသဋ္ဌာနဋ္ဌေန၊ အာကရဋ္ဌေန၊ သမောသရဏဋ္ဌာနဋ္ဌေန၊ သဉ္ဇာတိဒေသဋ္ဌေန၊ ကာရဏဋ္ဌေန စ အာယတနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တထာ ဟိ လောကေ ‘‘ဣဿရာယတနံ ဒေဝါယတန’’န္တိအာဒီသု နိဝါသဋ္ဌာနံ အာယတနန္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘သုဝဏ္ဏာယတနံ ရဇတာယတန’’န္တိအာဒီသု အာကရော. သာသနေ ပန ‘‘မနောရမေ အာယတနေ၊ သေဝန္တိ နံ ဝိဟင်္ဂမာ’’တိအာဒီသု သမောသရဏဋ္ဌာနံ. ‘‘ဒက္ခိဏာပထော ဂုန္နံ အာယတန’’န္တိအာဒီသု သဉ္ဇာတိဒေသော. ‘‘တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိအာယတနေ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၃.၁၅၈၊ အ. နိ. ၃.၁၀၂) ကာရဏံ အာယတနန္တိ ဝုစ္စတိ. စက္ခာဒီသု စ တေ တေ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ နိဝသန္တိ တဒါယတ္တဝုတ္တိတာယာတိ စက္ခာဒယော တေသံ နိဝါသဋ္ဌာနံ. တတ္ထ စ တေ အာကိဏ္ဏာ တန္နိဿိတတ္တာတိ တေ နေသံ အာကရော၊ သမောသရဏဋ္ဌာနဉ္စ တတ္ထ ဝတ္ထုဒွါရဘာဝေန သမောသရဏတော၊ သဉ္ဇာတိဒေသော စ တန္နိဿယဘာဝေန တေသံ တတ္ထေဝ ဥပ္ပတ္တိတော၊ ကာရဏဉ္စ တဒဘာဝေ တေသံ အဘာဝတောတိ. ဣတိ နိဝါသဋ္ဌာနဋ္ဌေန၊ အာကရဋ္ဌေန၊ သမောသရဏဋ္ဌာနဋ္ဌေန၊ သဉ္ဇာတိဒေသဋ္ဌေန၊ ကာရဏဋ္ဌေနာတိ ဣမေဟိ ကာရဏေဟိ စက္ခာဒီနိ အာယတနာနီတိ ဝုစ္စန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဆန္နေတံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာန’’န္တိ.

ယဒိပိ ရူပါဒယောပိ ဓမ္မာ ‘‘ရူပံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ တဏှာဝတ္ထုဘာဝတော ပိယရူပသာတရူပဘာဝေန ဝုတ္တာ. စက္ခာဒိကေ ပန မုဉ္စိတွာ အတ္တဘာဝပညတ္တိယာ အဘာဝတော ‘‘မမ စက္ခု မမ သောတ’’န္တိအာဒိနာ အဓိကသိနေဟဝတ္ထုဘာဝေန စက္ခာဒယော သာတိသယံ ပိယရူပံ သာတရူပန္တိ နိဒ္ဒေသံ အရဟန္တီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ပိယရူပံ သာတရူပန္တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဆန္နေတံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစန’’န္တိ ဝုတ္တံ.

ဩရမ္ဘာဂိယာနန္တိ ဧတ္ထ ဩရံ ဝုစ္စတိ ကာမဓာတု၊ တပ္ပရိယာပန္နာ ဩရမ္ဘာဂါ၊ ပစ္စယဘာဝေန တေသံ ဟိတာတိ ဩရမ္ဘာဂိယာ. ယဿ သံဝိဇ္ဇန္တိ၊ တံ ပုဂ္ဂလံ ဝဋ္ဋသ္မိံ သံယောဇေန္တိ ဗန္ဓန္တီတိ သံယောဇနာနိ. သက္ကာယဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာသီလဗ္ဗတပရာမာသကာမရာဂဗျာပါဒါနံ ဧတံ အဓိဝစနံ. တေ ဟိ ကာမဘဝူပဂါနံ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယာ ဟုတွာ ရူပါရူပဓာတုတော ဟေဋ္ဌာဘာဝေန နိဟီနဘာဝေန ဩရမ္ဘာဂဘူတေန ကာမဘဝေန သတ္တေ သံယောဇေန္တိ. ဧတေနေဝ တေသံ ဟေဋ္ဌာရဟဒသဒိသတာ ဒီပိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဦမိဘယန္တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကောဓုပါယာသဿေတံ အဓိဝစနန္တိ ဘာယတိ ဧတသ္မာတိ ဘယံ၊ ဦမိ ဧဝ ဘယန္တိ ဦမိဘယံ. ကုဇ္ဈနဋ္ဌေန ကောဓော၊ သွေဝ စိတ္တဿ သရီရဿ စ အဘိပ္ပမဒ္ဒနပဝေဓနုပ္ပါဒနေန ဒဠှံ အာယာသနဋ္ဌေန ဥပါယာသော.

ဧတ္ထ စ အနေကဝါရံ ပဝတ္တိတွာ အတ္တနာ သမဝေတံ သတ္တံ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ သီသံ ဥက္ခိပိတုံ အဒတွာ အနယဗျသနာပါဒနေန ကောဓုပါယာသဿ ဦမိသဒိသတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. တထာ ကာမဂုဏာနံ ကိလေသာဘိဘူတေ သတ္တေ ဣတော စ ဧတ္တော၊ ဧတ္တော စ ဣတောတိ ဧဝံ မနာပိယရူပါဒိဝိသယသင်္ခါတေ အတ္တနိ သံသာရေတွာ ယထာ တတော ဗဟိဘူတေ နေက္ခမ္မေ စိတ္တမ္ပိ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဧဝံ အာဝဋ္ဋေတွာ ဗျသနာပါဒနေန အာဝဋ္ဋသဒိသတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ယထာ ပန ဂဟရက္ခသောပိ အာရက္ခရဟိတံ အတ္တနော ဂေါစရဘူမိဂတံ ပုရိသံ အဘိဘုယျ ဂဟေတွာ အဂေါစရေ ဌိတမ္ပိ ရက္ခသမာယာယ ဂေါစရံ နေတွာ ဘေရဝရူပဒဿနာဒိနာ အဝသံ အတ္တနော ဥပကာရံ ကာတုံ အသမတ္ထံ ကတွာ အနွာဝိသိတွာ ဝဏ္ဏဗလဘောဂယသသုခေဟိပိ ဝိယောဇေန္တော မဟန္တံ အနယဗျသနံ အာပါဒေတိ၊ ဧဝံ မာတုဂါမောပိ ယောနိသောမနသိကာရရဟိတံ အဝီရပုရိသံ ဣတ္ထိကုတ္တဘူတေဟိ အတ္တနော ဟာဝဘာဝဝိလာသေဟိ အဘိဘုယျ ဂဟေတွာ ဝီရဇာတိယမ္ပိ အတ္တနော ရူပါဒီဟိ ပလောဘနဝသေန ဣတ္ထိမာယာယ အနွာဝိသိတွာ အဝသံ အတ္တနော ဥပကာရဓမ္မေ သီလာဒယော သမ္ပာဒေတုံ အသမတ္ထံ ကရောန္တော ဂုဏဝဏ္ဏာဒီဟိ ဝိယောဇေတွာ မဟန္တံ အနယဗျသနံ အာပါဒေတိ၊ ဧဝံ မာတုဂါမဿ ဂဟရက္ခသသဒိသတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အာဝဋ္ဋန္တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စန္နေတံ ကာမဂုဏာနံ အဓိဝစနံ၊ ဂဟရက္ခသောတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတုဂါမဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ.

ပဋိသောတောတိ ခေါ ဘိက္ခဝေ နေက္ခမ္မဿေတံ အဓိဝစနန္တိ ဧတ္ထ ပဗ္ဗဇ္ဇာ သဟ ဥပစာရေန ပဌမဇ္ဈာနံ ဝိပဿနာပညာ စ နိဗ္ဗာနဉ္စ နေက္ခမ္မံ နာမ. သဗ္ဗေပိ ကုသလာ ဓမ္မာ နေက္ခမ္မံ နာမ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ပဗ္ဗဇ္ဇာ ပဌမံ ဈာနံ၊ နိဗ္ဗာနဉ္စ ဝိပဿနာ၊

သဗ္ဗေပိ ကုသလာ ဓမ္မာ၊ နေက္ခမ္မန္တိ ပဝုစ္စရေ’’တိ.

ဣမေသံ ပန ပဗ္ဗဇ္ဇာဒီနံ တဏှာသောတဿ ပဋိလောမတော ပဋိသောတသဒိသတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အဝိသေသေန ဟိ ဓမ္မဝိနယော နေက္ခမ္မံ၊ တဿ အဓိဋ္ဌာနံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ စ၊ ဓမ္မဝိနယော စ တဏှာသောတဿ ပဋိသောတံ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ပဋိသောတဂါမိံ နိပုဏံ၊ ဂမ္ဘီရံ ဒုဒ္ဒသံ အဏုံ၊

ရာဂရတ္တာ န ဒက္ခန္တိ၊ တမောခန္ဓေန အာဝုတာ’’တိ. (ဒီ. နိ. ၂.၆၅၊ မ. နိ. ၁.၂၈၁၊ သံ. နိ. ၁.၁၇၂)၊

ဝီရိယာရမ္ဘဿာတိ စတုဗ္ဗိဓသမ္မပ္ပဓာနဝီရိယဿ. တဿ ကာမောဃာဒိဘေဒတဏှာသောတသန္တရဏဿ ဟတ္ထေဟိ ပါဒေဟိ စတုရင်္ဂနဒီသောတသန္တရဏဝါယာမဿ သဒိသတာ ပါကဋာယေဝ. တထာ နဒီသောတဿ တီရေ ဌိတဿ စက္ခုမတော ပုရိသဿ ကာမာဒိံ စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ ဩဃံ တရိတွာ တဿ ပရတီရဘူတေ နိဗ္ဗာနထလေ ဌိတဿ ပဉ္စဟိ စက္ခူဟိ စက္ခုမတော ဘဂဝတော သဒိသဘာဝေါ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘စက္ခုမာ ပုရိသော။ပေ။ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ.

တတြိဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – နဒီသောတော ဝိယ အနုပ္ပဗန္ဓဝသေန ပဝတ္တမာနော တဏှာသောတော၊ တေန ဝုယှမာနော ပုရိသော ဝိယ အနမတဂ္ဂေ သံသာရဝဋ္ဋေ ပရိဗ္ဘမနတော တဏှာသောတေန ဝုယှမာနော သတ္တော၊ တဿ တတ္ထ ပိယရူပသာတရူပဝတ္ထုသ္မိံ အဘိနိဝေသော ဝိယ ဣမဿ စက္ခာဒီသု အဘိနိဝေသော၊ သဦမိသာဝဋ္ဋသဂဟရက္ခသော ဟေဋ္ဌာရဟဒေါ ဝိယ ကောဓုပါယာသပဉ္စကာမဂုဏမာတုဂါမသမာကုလော ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယသံယောဇနသမူဟော၊ တမတ္ထံ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ တဿ နဒီသောတဿ ပရတီရေ ဌိတော စက္ခုမာ ပုရိသော ဝိယ သကလံ သံသာရာဒီနဝံ သဗ္ဗဉ္စ ဉေယျဓမ္မံ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ တဏှာသောတဿ ပရတီရဘူတေ နိဗ္ဗာနထလေ ဌိတော သမန္တစက္ခု ဘဂဝါ၊ တဿ ပုရိသဿ တသ္မိံ နဒိယာ သောတေန ဝုယှမာနေ ပုရိသေ အနုကမ္ပာယ ရဟဒဿ ရဟဒါဒီနဝဿ စ အာစိက္ခနံ ဝိယ တဏှာသောတေန ဝုယှမာနဿ သတ္တဿ မဟာကရုဏာယ ဘဂဝတော တဏှာဒီနံ တဒါဒီနဝဿ စ ဝိဘာဝနာ၊ တဿ ဝစနံ အသဒ္ဒဟိတွာ အနုသောတဂါမိနော တဿ ပုရိသဿ တသ္မိံ ရဟဒေ မရဏပ္ပတ္တိမရဏမတ္တဒုက္ခပ္ပတ္တိယော ဝိယ ဘဂဝတော ဝစနံ အသမ္ပဋိစ္ဆန္တဿ အပါယုပ္ပတ္တိ၊ သုဂတိယံ ဒုက္ခုပ္ပတ္တိ စ၊ တဿ ပန ဝစနံ သဒ္ဒဟိတွာ ဟတ္ထေဟိ စ ပါဒေဟိ စ ဝါယာမကရဏံ ဝိယ တေန စ ဝါယာမေန ပရတီရံ ပတွာ သုခေန ယထိစ္ဆိတဋ္ဌာနဂမနံ ဝိယ ဘဂဝတော ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တဏှာဒီသု အာဒီနဝံ ပဿိတွာ တဏှာသောတဿ ပဋိသောတပဗ္ဗဇ္ဇာဒိနေက္ခမ္မဝသေန ဝီရိယာရမ္ဘော၊ အာရဒ္ဓဝီရိယဿ စ တေနေဝ ဝီရိယာရမ္ဘေန တဏှာသောတာတိက္ကမနံ နိဗ္ဗာနတီရံ ပတွာ အရဟတ္တဖလသမာပတ္တိဝသေန ယထာရုစိ သုခဝိဟာရောတိ.

ဂါထာသု သဟာပိ ဒုက္ခေန ဇဟေယျ ကာမေတိ ဈာနမဂ္ဂါဓိဂမတ္ထံ သမထဝိပဿနာနုယောဂံ ကရောန္တော ဘိက္ခု ယဒိပိ တေသံ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါ ကိစ္ဆေန ကသိရေန သမ္ပဇ္ဇတိ၊ န သုခေန ဝီထိံ ဩတရတိ ပုဗ္ဗဘာဂဘာဝနာယ ကိလေသာနံ ဗလဝဘာဝတော၊ ဣန္ဒြိယာနံ ဝါ အတိက္ခဘာဝတော. တထာ သတိ သဟာပိ ဒုက္ခေန ဇဟေယျ ကာမေ၊ ပဌမဇ္ဈာနေန ဝိက္ခမ္ဘေန္တော တတိယမဂ္ဂေန သမုစ္ဆိန္ဒန္တော ကိလေသကာမေ ပဇဟေယျ. ဧတေန ဒုက္ခပဋိပဒေ ဈာနမဂ္ဂေ ဒဿေတိ.

ယောဂက္ခေမံ အာယတိံ ပတ္ထယာနောတိ အနာဂါမိတံ အရဟတ္တံ ဣစ္ဆန္တော အာကင်္ခမာနော. အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပါယော – ယဒိပိ ဧတရဟိ ကိစ္ဆေန ကသိရေန ဈာနပုရိမမဂ္ဂေ အဓိဂစ္ဆာမိ၊ ဣမေ ပန နိဿာယ ဥပရိ အရဟတ္တံ အဓိဂန္တွာ ကတကိစ္စော ပဟီနသဗ္ဗဒုက္ခော ဘဝိဿာမီတိ သဟာပိ ဒုက္ခေန ဈာနာဒီဟိ ကာမေ ပဇဟေယျာတိ. အထ ဝါ ယော ကာမဝိတက္ကဗဟုလော ပုဂ္ဂလော ကလျာဏမိတ္တဿ ဝသေန ပဗ္ဗဇ္ဇံ သီလဝိသောဓနံ ဈာနာဒီနံ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပတ္တိံ ဝါ ပဋိပဇ္ဇန္တော ကိစ္ဆေန ကသိရေန အဿုမုခေါ ရောဒမာနော တံ ဝိတက္ကံ ဝိက္ခမ္ဘေတိ၊ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သဟာပိ ဒုက္ခေန ဇဟေယျ ကာမေ’’တိ. သော ဟိ ကိစ္ဆေနပိ ကာမေ ပဇဟန္တော ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ တံ ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿန္တော အနုက္ကမေန အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌဟေယျ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယောဂက္ခေမံ အာယတိံ ပတ္ထယာနော’’တိ.

သမ္မပ္ပဇာနောတိ ဝိပဿနာသဟိတာယ မဂ္ဂပညာယ သမ္မဒေဝ ပဇာနန္တော. သုဝိမုတ္တစိတ္တောတိ တဿ အရိယမဂ္ဂါဓိဂမဿ အနန္တရံ ဖလဝိမုတ္တိယာ သုဋ္ဌု ဝိမုတ္တစိတ္တော. ဝိမုတ္တိယာ ဖဿယေ တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ မဂ္ဂဖလာဓိဂမနကာလေ ဝိမုတ္တိံ နိဗ္ဗာနံ ဖဿယေ ဖုသေယျ ပါပုဏေယျ အဓိဂစ္ဆေယျ သစ္ဆိကရေယျ. ဥပယောဂတ္ထေ ဟိ ‘‘ဝိမုတ္တိယာ’’တိ ဣဒံ သာမိဝစနံ. ဝိမုတ္တိယာ ဝါ အာရမ္မဏဘူတာယ တတ္ထ တတ္ထ တံတံဖလသမာပတ္တိကာလေ အတ္တနော ဖလစိတ္တံ ဖဿယေ ဖုသေယျ ပါပုဏေယျ၊ နိဗ္ဗာနောဂဓာယ ဖလသမာပတ္တိယာ ဝိဟရေယျာတိ အတ္ထော. သ ဝေဒဂူတိ သော ဝေဒသင်္ခါတေန မဂ္ဂဉာဏေန စတုန္နံ သစ္စာနံ ဂတတ္တာ ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ ဝေဒဂူ. လောကန္တဂူတိ ခန္ဓလောကဿ ပရိယန္တံ ဂတော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

ဒသမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.