၁. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၇၀. တတိယဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ဒိဋ္ဌာ မယာတိ မယာ ဒိဋ္ဌာ၊ မမ သမန္တစက္ခုနာ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ စာတိ ဒွီဟိပိ စက္ခူဟိ ဒိဋ္ဌာ ပစ္စက္ခတော ဝိဒိတာ. တေန အနုဿဝါဒိံ ပဋိက္ခိပတိ၊ အယဉ္စ အတ္ထော ဣဒါနေဝ ပါဠိယံ အာဂမိဿတိ. ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာတိ ကာယဒုစ္စရိတေန သမင်္ဂီဘူတာ. အရိယာနံ ဥပဝါဒကာတိ ဗုဒ္ဓါဒီနံ အရိယာနံ အန္တမသော ဂိဟိသောတာပန္နာနမ္ပိ ဂုဏပရိဓံသနေန အဘူတဗ္ဘက္ခာနေန ဥပဝါဒကာ အက္ကောသကာ ဂရဟကာ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာတိ ဝိပရီတဒဿနာ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာတိ မိစ္ဆာဒဿနဟေတု သမာဒိန္နနာနာဝိဓကမ္မာ ယေ စ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိမူလကေသု ကာယကမ္မာဒီသု အညေပိ သမာဒပေန္တိ. ဧတ္ထ စ ဝစီမနောဒုစ္စရိတဂ္ဂဟဏေနေဝ အရိယူပဝါဒမိစ္ဆာဒိဋ္ဌီသု ဂဟိတာသု ပုနဝစနံ မဟာသာဝဇ္ဇဘာဝဒဿနတ္ထံ နေသံ. မဟာသာဝဇ္ဇော ဟိ အရိယူပဝါဒေါ အာနန္တရိယသဒိသော. ယထာဟ –

‘‘သေယျထာပိ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော၊ သမာဓိသမ္ပန္နော၊ ပညာသမ္ပန္နော၊ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အညံ အာရာဓေယျ၊ ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဝဒါမိ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ၊ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ၊ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ’’တိ (မ. နိ. ၁.၁၄၉).

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတော စ မဟာသာဝဇ္ဇတရံ နာမ အညံ နတ္ထိ. ယထာဟ –

‘‘နာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညံ ဧကဓမ္မမ္ပိ သမနုပဿာမိ၊ ယံ ဧဝံ မဟာသာဝဇ္ဇတရံ ယထယိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပရမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝဇ္ဇာနီ’’တိ (အ. နိ. ၁.၃၁၀).

တံ ခေါ ပနာတိအာဒိ ယထာဝုတ္တဿ အတ္ထဿ အတ္တပစ္စက္ခဘာဝံ ဒဠှတရံ ကတွာ ဒဿေတုံ အာရဒ္ဓံ. တမ္ပိ သုဝိညေယျမေဝ.

ဂါထာသု မိစ္ဆာ မနံ ပဏိဓာယာတိ အဘိဇ္ဈာဒီနံ ဝသေန စိတ္တံ အယောနိသော ဌပေတွာ. မိစ္ဆာ ဝါစဉ္စ ဘာသိယာတိ မိစ္ဆာ မုသာဝါဒါဒိဝသေန ဝါစံ ဘာသိတွာ. မိစ္ဆာ ကမ္မာနိ ကတွာနာတိ ပါဏာတိပါတာဒိဝသေန ကာယကမ္မာနိ ကတွာ. အထ ဝါ မိစ္ဆာ မနံ ပဏိဓာယာတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဝသေန စိတ္တံ ဝိပရီတံ ဌပေတွာ. သေသပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. ဣဒါနိဿ တထာ ဒုစ္စရိတစရဏေ ကာရဏံ ဒဿေတိ အပ္ပဿုတောတိ၊ အတ္တနော ပရေသဉ္စ ဟိတာဝဟေန သုတေန ဝိရဟိတောတိ အတ္ထော. အပုညကရောတိ တတော ဧဝ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒတာယ ကိဗ္ဗိသကာရီ ပါပဓမ္မော. အပ္ပသ္မိံ ဣဓ ဇီဝိတေတိ ဣဓ မနုဿလောကေ ဇီဝိတေ အတိပရိတ္တေ. တထာ စာဟ ‘‘ယော စိရံ ဇီဝတိ၊ သော ဝဿသတံ အပ္ပံ ဝါ ဘိယျော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၉၃၊ သံ. နိ. ၁.၁၄၅)၊ ‘‘အပ္ပမာယု မနုဿာန’’န္တိ (သံ. နိ. ၁.၁၄၅၊ မဟာနိ. ၁၀) စ. တသ္မာ ဗဟုဿုတော သပ္ပညော သီဃံ ပုညာနိ ကတွာ သဂ္ဂူပဂေါ နိဗ္ဗာနပတိဋ္ဌော ဝါ ဟောတိ. ယော ပန အပ္ပဿုတော အပုညကရော၊ ကာယဿ ဘေဒါ ဒုပ္ပညော နိရယံ သော ဥပပဇ္ဇတီတိ.

ပဌမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.