၄. ပညာပရိဟီနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၁. စတုတ္ထေ သုပရိဟီနာတိ သုဋ္ဌု ပရိဟီနာ. ယေ အရိယာယ ပညာယ ပရိဟီနာတိ ယေ သတ္တာ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယပဋိဝိဇ္ဈနေန စတုသစ္စပဋိဝိဇ္ဈနေန စ ကိလေသေဟိ အာရကာ ဌိတတ္တာ အရိယာယ ပရိသုဒ္ဓါယ ဝိပဿနာပညာယ စ မဂ္ဂပညာယ စ ပရိဟီနာ၊ တေ လောကိယလောကုတ္တရာဟိ သမ္ပတ္တီဟိ အတိဝိယ ပရိဟီနာ မဟာဇာနိကာ. ကေ ပန တေတိ? ယေ ကမ္မာဝရဏေန သမန္နာဂတာ. တေ ဟိ မိစ္ဆတ္တနိယတဘာဝတော ဧကန္တေန ပရိဟီနာ အပရိပုဏ္ဏာ မဟာဇာနိကာ. တေနာဟ ‘‘ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ’’တိ. ဝိပါကာဝရဏသမင်္ဂိနောပိ ပရိဟီနာ. အထ ဝါ သုက္ကပက္ခေ အပရိဟီနာ နာမ တိဝိဓာဝရဏဝိရဟိတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ ကမ္မဿကတဉာဏေန စ သမန္နာဂတာ. သေသံ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဂါထာသု ပညာယာတိ နိဿက္ကဝစနံ၊ ဝိပဿနာဉာဏတော မဂ္ဂဉာဏတော စ ပရိဟာနေနာတိ. သာမိဝစနံ ဝါ ဧတံ၊ ယထာဝုတ္တဉာဏဿ ပရိဟာနေနာတိ၊ ဥပ္ပါဒေတဗ္ဗဿ အနုပ္ပါဒနမေဝ စေတ္ထ ပရိဟာနံ. နိဝိဋ္ဌံ နာမရူပသ္မိန္တိ နာမရူပေ ဥပါဒါနက္ခန္ဓပဉ္စကေ ‘‘ဧတံ မမာ’’တိအာဒိနာ တဏှာဒိဋ္ဌိဝသေန အဘိနိဝိဋ္ဌံ အဇ္ဈောသိတံ၊ တတော ဧဝ ဣဒံ သစ္စန္တိ မညတီတိ ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ မညတိ. ‘‘သဒေဝကေ လောကေ’’တိ ဝိဘတ္တိ ပရိဏာမေတဗ္ဗာ.

ဧဝံ ပဌမဂါထာယ သံကိလေသပက္ခံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယဿာ အနုပ္ပတ္တိယာ နာမရူပသ္မိံ မညနာဘိနိဝေသေဟိ ကိလေသဝဋ္ဋံ ဝတ္တတိ၊ တဿာ ဥပ္ပတ္တိယာ ဝဋ္ဋဿ ဥပစ္ဆေဒေါတိ ပညာယ အာနုဘာဝံ ပကာသေန္တော ‘‘ပညာ ဟိ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိ’’န္တိ ဂါထမာဟ.

တတ္ထ လောကသ္မိန္တိ သင်္ခါရလောကသ္မိံ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိယ သတ္တေသု၊ သင်္ခါရေသု ပညာသဒိသော ဓမ္မော နတ္ထိ. ပညုတ္တရာ ဟိ ကုသလာ ဓမ္မာ၊ ပညာယ စ သိဒ္ဓါယ သဗ္ဗေ အနဝဇ္ဇဓမ္မာ သိဒ္ဓါ ဧဝ ဟောန္တိ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိဿ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ ပဟောတီ’’တိအာဒိ (မ. နိ. ၃.၁၄၁၊ သံ. နိ. ၅.၁). ယာ ပနေတ္ထ ပညာ အဓိပ္ပေတာ၊ သာ သေဋ္ဌာတိ ထောမိတာ. ယထာ စ သာ ပဝတ္တတိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ယာယံ နိဗ္ဗေဓဂါမိနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော – ယာ အယံ ပညာ အနိဗ္ဗိဒ္ဓပုဗ္ဗံ အပဒါလိတပုဗ္ဗံ လောဘက္ခန္ဓာဒိံ နိဗ္ဗိဇ္ဈန္တီ ပဒါလေန္တီ ဂစ္ဆတိ ပဝတ္တတီတိ နိဗ္ဗေဓဂါမိနီ၊ ယာယ စ တသ္မိံ တသ္မိံ ဘဝယောနိဂတိဝိညာဏဋ္ဌိတိသတ္တာဝါသေသု သတ္တနိကာယေသု ခန္ဓာနံ ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တိသင်္ခါတာယ ဇာတိယာ တံနိမိတ္တဿ စ ကမ္မဘဝဿ ပရိက္ခယံ ပရိယောသာနံ နိဗ္ဗာနံ အရဟတ္တဉ္စ သမ္မာ အဝိပရီတံ ဇာနာတိ သစ္ဆိကရောတိ၊ အယံ သဟဝိပဿနာ မဂ္ဂပညာ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိန္တိ.

ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တပညာနုဘာဝသမ္ပန္နေ ခီဏာသဝေ အဘိတ္ထဝန္တော ‘‘တေသံ ဒေဝါ မနုဿာ စာ’’တိ ဩသာနဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – တေသံ စတူသု အရိယသစ္စေသု ပရိညာဒီနံ သောဠသန္နံ ကိစ္စာနံ နိဋ္ဌိတတ္တာ စတုသစ္စသမ္ဗောဓေန သမ္ဗုဒ္ဓါနံ၊ သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တိယာ သတိမတံ၊ ဝုတ္တနယေန သမုဂ္ဃါတိတသမ္မောဟတ္တာ ပညာဝေပုလ္လပ္ပတ္တိယာ ဟာသပညာနံ၊ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝါ သီလာဒိပါရိပူရိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာယ ဟာသဝေဒတုဋ္ဌိပါမောဇ္ဇဗဟုလတာယ ဟာသပညာနံ၊ သဗ္ဗသော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနတ္တာ အန္တိမသရီရဓာရီနံ ခီဏာသဝါနံ ဒေဝါ မနုဿာ စ ပိဟယန္တိ ပိယာ ဟောန္တိ၊ တဗ္ဘာဝံ အဓိဂန္တုံ ဣစ္ဆန္တိ ‘‘အဟော ပညာနုဘာဝေါ၊ အဟော ဝတ မယမ္ပိ ဧဒိသာ ဧဝံ နိတ္တိဏ္ဏသဗ္ဗဒုက္ခာ ဘဝေယျာမာ’’တိ.

စတုတ္ထသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.