၂. ဒေသနာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၉. ဒုတိယေ ပရိယာယေနာတိ ဧတ္ထ ပရိယာယ-သဒ္ဒေါ ‘‘မဓုပိဏ္ဍိကပရိယာယောတွေဝ နံ ဓာရေဟီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၀၅) ဒေသနာယံ အာဂတော. ‘‘အတ္ထိ ခွေသ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ပရိယာယော၊ ယေန မံ ပရိယာယေန သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – အကိရိယဝါဒေါ သမဏော ဂေါတမော’’တိအာဒီသု (ပါရာ. ၅၊ အ. နိ. ၈.၁၁) ကာရဏေ. ‘‘ကဿ နု ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ အဇ္ဇ ပရိယာယော ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒိတု’’န္တိအာဒီသု (မ. နိ. ၃.၃၉၈) ဝါရေ. ဣဓ ပန ဝါရေပိ ကာရဏေပိ ဝဋ္ဋတိ၊ တသ္မာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတဿ ဒွေ ဓမ္မဒေသနာ ယထာရဟံ ကာရဏေန ဘဝန္တိ၊ ဝါရေန ဝါတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. ဘဂဝါ ဟိ ဝေနေယျဇ္ဈာသယာနုရူပံ ကဒါစိ ‘‘ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ၊ ဣမေ၊ ဓမ္မာ အကုသလာ. ဣမေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ၊ ဣမေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ. ဣမေ သေဝိတဗ္ဗာ၊ ဣမေ န သေဝိတဗ္ဗာ’’တိအာဒိနာ ကုသလာကုသလဓမ္မေ ဝိဘဇန္တော ကုသလဓမ္မေဟိ အကုသလဓမ္မေ အသင်္ကရတော ပညာပေန္တော ‘‘ပါပံ ပါပကတော ပဿထာ’’တိ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ကဒါစိ ‘‘ပါဏာတိပါတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာသေဝိတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော နိရယသံဝတ္တနိကော တိရစ္ဆာနယောနိသံဝတ္တနိကော ပေတ္တိဝိသယသံဝတ္တနိကော၊ ယော သဗ္ဗလဟုကော ပါဏာတိပါတော၊ သော အပ္ပါယုကသံဝတ္တနိကော’’တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၈.၄၀) အာဒီနဝံ ပကာသေန္တော ပါပတော နိဗ္ဗိဒါဒီဟိ နိယောဇေန္တော ‘‘နိဗ္ဗိန္ဒထ ဝိရဇ္ဇထာ’’တိ ဓမ္မံ ဒေသေတိ.

ဘဝန္တီတိ ဟောန္တိ ပဝတ္တန္တိ. ပါပံ ပါပကတော ပဿထာတိ သဗ္ဗံ ပါပဓမ္မံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အာယတိဉ္စ အဟိတဒုက္ခာဝဟတော လာမကတော ပဿထ. တတ္ထ နိဗ္ဗိန္ဒထာတိ တသ္မိံ ပါပဓမ္မေ ‘‘အစ္စန္တဟီနဘာဝတော လာမကဋ္ဌေန ပါပံ၊ အကောသလ္လသမ္ဘူတဋ္ဌေန အကုသလံ၊ ပကတိပဘဿရဿ ပသန္နဿ စ စိတ္တဿ ပဘဿရာဒိဘာဝဝိနာသနတော သံကိလေသိကံ၊ ပုနပ္ပုနံ ဘဝဒုက္ခနိဗ္ဗတ္တနတော ပေါနောဗ္ဘဝိကံ၊ သဟေဝ ဒရထေဟိ ပရိဠာဟေဟိ ဝတ္တနတော သဒရထံ၊ ဒုက္ခဿေဝ ဝိပစ္စနတော ဒုက္ခဝိပါကံ၊ အပရိမာဏမ္ပိ ကာလံ အနာဂတေ ဇာတိဇရာမရဏနိဗ္ဗတ္တနတော အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယံ၊ သဗ္ဗဟိတသုခဝိဒ္ဓံသနသမတ္ထ’’န္တိအာဒိနာ နယေန နာနာဝိဓေ အာဒီနဝေ၊ တဿ စ ပဟာနေ အာနိသံသေ သမ္မပညာယ ပဿန္တာ နိဗ္ဗိန္ဒထ နိဗ္ဗေဒံ အာပဇ္ဇထ. နိဗ္ဗိန္ဒန္တာ စ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရိယမဂ္ဂါဓိဂမေန ပါပတော ဝိရဇ္ဇထ စေဝ ဝိမုစ္စထ စ. မဂ္ဂေန ဝါ သမုစ္ဆေဒဝိရာဂဝသေန ဝိရဇ္ဇထ၊ တတော ဖလေန ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝိမုတ္တိဝသေန ဝိမုစ္စထ. အထ ဝါ ပါပန္တိ လာမကတော ပါပံ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယံ အနိစ္စဒုက္ခာဒိဘာဝေန ကုစ္ဆိတံ အရိယေဟိ ဇိဂုစ္ဆနီယံ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ ပါပေတီတိ ပါပံ. ကိံ ပန တံ? တေဘူမကဓမ္မဇာတံ. ယထာဝုတ္တေန အတ္ထေန ပါပကတော ဒိသွာ တတ္ထ အနိစ္စတော၊ ဒုက္ခတော၊ ရောဂတော၊ ဂဏ္ဍတော၊ သလ္လတော၊ အဃတော၊ အာဗာဓတောတိအာဒိနာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေန္တာ နိဗ္ဗိန္ဒထ. အယံ ဒုတိယာတိ ယာထာဝတော အဟိတာနတ္ထဝိဘာဝနံ ပဌမံ ဥပါဒါယ တတော ဝိဝေစနံ အယံ ဒုတိယာ ဓမ္မဒေသနာ.

ဂါထာသု ဗုဒ္ဓဿာတိ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓဿ. သဗ္ဗဘူတာနုကမ္ပိနောတိ သဗ္ဗေပိ သတ္တေ မဟာကရုဏာယ အနုကမ္ပနသဘာဝဿ. ပရိယာယဝစနန္တိ ပရိယာယေန ကထနံ ဒေသနံ. ပဿာတိ ပရိသံ အာလပတိ၊ ပရိသဇေဋ္ဌကံ ဝါ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ကေစိ ပနာဟု ‘‘အတ္တာနမေဝ သန္ဓာယ ဘဂဝါ ‘ပဿာ’တိ အဝေါစာ’’တိ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ပါပကေ ဝိရဇ္ဇထ ရာဂံ ပဇဟထာတိ အတ္ထော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

ဒုတိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.