၈. ကုက္ကုဋမိတ္တနေသာဒဝတ္ထု

ပါဏိမှိ စေတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ကုက္ကုဋမိတ္တံ နာမ နေသာဒံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

ရာဇဂဟေ ကိရ ဧကာ သေဋ္ဌိဓီတာ ဝယပ္ပတ္တာ သတ္တဘူမိကပါသာဒဿ ဥပရိ သိရိဂဗ္ဘေ အာရက္ခဏတ္ထာယ ဧကံ ပရိစာရိကံ ဒတွာ မာတာပိတူဟိ ဝါသိယမာနာ ဧကဒိဝသံ သာယနှသမယေ ဝါတပါနေန အန္တရဝီထိံ ဩလောကေန္တီ ပဉ္စ ပါသသတာနိ ပဉ္စ သူလသတာနိ အာဒါယ မိဂေ ဝဓိတွာ ဇီဝမာနံ ဧကံ ကုက္ကုဋမိတ္တံ နာမ နေသာဒံ ပဉ္စ မိဂသတာနိ ဝဓိတွာ တေသံ မံသေန မဟာသကဋံ ပူရေတွာ သကဋဓုရေ နိသီဒိတွာ မံသဝိက္ကိဏနတ္ထာယ နဂရံ ပဝိသန္တံ ဒိသွာ တသ္မိံ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ ပရိစာရိကာယ ဟတ္ထေ ပဏ္ဏာကာရံ ဒတွာ ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဧတဿ ပဏ္ဏာကာရံ ဒတွာ ဂမနကာလံ ဉတွာ ဧဟီ’’တိ ပေသေသိ. သာ ဂန္တွာ တဿ ပဏ္ဏာကာရံ ဒတွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကဒါ ဂမိဿသီ’’တိ? သော ‘‘အဇ္ဇ မံသံ ဝိက္ကိဏိတွာ ပါတောဝ အသုကဒွါရေန နာမ နိက္ခမိတွာ ဂမိဿာမီ’’တိ အာဟ. သာ တေန ကထိတကထံ သုတွာ အာဂန္တွာ တဿာ အာရောစေသိ. သေဋ္ဌိဓီတာ အတ္တနာ ဂဟေတဗ္ဗယုတ္တကံ ဝတ္ထာဘရဏဇာတံ သံဝိဒဟိတွာ ပါတောဝ မလိနဝတ္ထံ နိဝါသေတွာ ကုဋံ အာဒါယ ဒါသီဟိ သဒ္ဓိံ ဥဒကတိတ္ထံ ဂစ္ဆန္တီ ဝိယ နိက္ခမိတွာ တံ ဌာနံ ဂန္တွာ တဿာဂမနံ ဩလောကေန္တီ အဋ္ဌာသိ. သောပိ ပါတောဝ သကဋံ ပါဇေန္တော နိက္ခမိ. သာ တဿ ပစ္ဆတော ပစ္ဆတော ပါယာသိ. သော တံ ဒိသွာ ‘‘အဟံ တံ ‘အသုကဿ နာမ ဓီတာ’တိ န ဇာနာမိ၊ မာ မံ အနုဗန္ဓိ၊ အမ္မာ’’တိ အာဟ. န မံ တွံ ပက္ကောသသိ၊ အဟံ အတ္တနော ဓမ္မတာယ အာဂစ္ဆာမိ၊ တွံ တုဏှီ ဟုတွာ အတ္တနော သကဋံ ပါဇေဟီတိ. သော ပုနပ္ပုနံ တံ နိဝါရေတိယေဝ. အထ နံ သာ အာဟ – ‘‘သာမိ၊ သိရီ နာမ အတ္တနော သန္တိကံ အာဂစ္ဆန္တီ နိဝါရေတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ. သော တဿာ နိဿံသယေန အာဂမနကာရဏံ ဉတွာ တံ သကဋံ အာရောပေတွာ အဂမာသိ. တဿာ မာတာပိတရော ဣတော စိတော စ ပရိယေသာပေတွာ အပဿန္တာ ‘‘မတာ ဘဝိဿတီ’’တိ မတကဘတ္တံ ကရိံသု. သာပိ တေန သဒ္ဓိံ သံဝါသမနွာယ ပဋိပါဋိယာ သတ္တ ပုတ္တေ ဝိဇာယိတွာ တေ ဝယပ္ပတ္တေ ဃရဗန္ဓနေန ဗန္ဓိ.

အထေကဒိဝသံ သတ္ထာ ပစ္စူသသမယေ လောကံ ဝေါလောကေန္တော ကုက္ကုဋမိတ္တံ သပုတ္တံ သသုဏိသံ အတ္တနော ဉာဏဇာလဿ အန္တော ပဝိဋ္ဌံ ဒိသွာ၊ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ ဥပဓာရေန္တော တေသံ ပန္နရသန္နမ္ပိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ ဥပနိဿယံ ဒိသွာ ပါတောဝ ပတ္တစီဝရံ အာဒါယ တဿ ပါသဋ္ဌာနံ အဂမာသိ. တံ ဒိဝသံ ပါသေ ဗဒ္ဓေါ ဧကမိဂေါပိ နာဟောသိ. သတ္ထာ တဿ ပါသမူလေ ပဒဝလဉ္ဇံ ဒဿေတွာ ပုရတော ဧကဿ ဂုမ္ဗဿ ဟေဋ္ဌာ ဆာယာယံ နိသီဒိ. ကုက္ကုဋမိတ္တော ပါတောဝ ဓနုံ အာဒါယ ပါသဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ပါသေ ဩလောကယမာနော ပါသေ ဗဒ္ဓံ ဧကမ္ပိ မိဂံ အဒိသွာ သတ္ထု ပဒဝလဉ္ဇံ အဒ္ဒသ. အထဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကော မယှံ ဗဒ္ဓမိဂေ မောစေန္တော ဝိစရတီ’’တိ. သော သတ္ထရိ အာဃာတံ ဗန္ဓိတွာ ဂစ္ဆန္တော ဂုမ္ဗမူလေ နိသိန္နံ သတ္ထာရံ ဒိသွာ၊ ‘‘ဣမိနာ မမ မိဂါ မောစိတာ ဘဝိဿန္တိ၊ မာရေဿာမိ န’’န္တိ ဓနုံ အာကဍ္ဎိ. သတ္ထာ ဓနုံ အာကဍ္ဎိတုံ ဒတွာ ဝိဿဇ္ဇေတုံ နာဒါသိ. သော သရံ ဝိဿဇ္ဇေတုမ္ပိ ဩရောပေတုမ္ပိ အသက္ကောန္တော ဖာသုကာဟိ ဘိဇ္ဇန္တီဟိ ဝိယ မုခတော ခေဠေန ပဂ္ဃရန္တေန ကိလန္တရူပေါ အဋ္ဌာသိ. အထဿ ပုတ္တာ ဂေဟံ ဂန္တွာ ‘‘ပိတာ နော စိရာယတိ၊ ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ ဝတွာ ‘‘ဂစ္ဆထ၊ တာတာ၊ ပိတု သန္တိက’’န္တိ မာတရာ ပေသိတာ ဓနူနိ အာဒါယ ဂန္တွာ ပိတရံ တထာဌိတံ ဒိသွာ ‘‘အယံ နော ပိတု ပစ္စာမိတ္တော ဘဝိဿတီ’’တိ သတ္တပိ ဇနာ ဓနူနိ အာကဍ္ဎိတွာ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ယထာ နေသံ ပိတာ ဌိတော၊ တထေဝ အဋ္ဌံသု. အထ နေသံ မာတာ ‘‘ကိံ နု ခေါ မေ ပုတ္တာပိ စိရာယန္တီ’’တိ ဝတွာ သတ္တဟိ သုဏိသာဟိ သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ တေ တထာဌိတေ ဒိသွာ ‘‘ကဿ နု ခေါ ဣမေ ဓနူနိ အာကဍ္ဎိတွာ ဌိတာ’’တိ ဩလောကေန္တီ သတ္ထာရံ ဒိသွာ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ – ‘‘မာ မေ ပိတရံ နာသေထ၊ မာ မေ ပိတရံ နာသေထာ’’တိ မဟာသဒ္ဒမကာသိ. ကုက္ကုဋမိတ္တော တံ သဒ္ဒံ သုတွာ စိန္တေသိ – ‘‘နဋ္ဌော ဝတမှိ၊ သသုရော ကိရ မေ ဧသ၊ အဟော မယာ ဘာရိယံ ကမ္မံ ကတ’’န္တိ. ပုတ္တာဝိဿ ‘‘အယျကော ကိရ နော ဧသ၊ အဟော ဘာရိယံ ကမ္မံ ကတ’’န္တိ စိန္တယိံသု. ကုက္ကုဋမိတ္တော ‘‘အယံ သသုရော မေ’’တိ မေတ္တစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေသိ၊ ပုတ္တာပိဿ ‘‘အယျကော နော’’တိ မေတ္တစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေသုံ. အထ တေ နေသံ မာတာ သေဋ္ဌိဓီတာ ‘‘ခိပ္ပံ ဓနူနိ ဆဍ္ဍေတွာ ပိတရံ မေ ခမာပေထာ’’တိ အာဟ.

သတ္ထာ တေသံ မုဒုစိတ္တတံ ဉတွာ ဓနုံ ဩတာရေတုံ အဒါသိ. တေ သဗ္ဗေ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ခမထ နော၊ ဘန္တေ’’တိ ခမာပေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အထ နေသံ သတ္ထာ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ. ဒေသနာဝသာနေ ကုက္ကုဋမိတ္တော သဒ္ဓိံ ပုတ္တေဟိ စေဝ သုဏိသာဟိ စ အတ္တပဉ္စဒသမော သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. သတ္ထာ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဝိဟာရံ အဂမာသိ. အထ နံ အာနန္ဒတ္ထေရော ပုစ္ဆိ – ‘‘ဘန္တေ၊ ကဟံ ဂမိတ္ထာ’’တိ. ကုက္ကုဋမိတ္တဿ သန္တိကံ၊ အာနန္ဒာတိ. ပါဏာတိပါတကမ္မဿ ဝေါ၊ ဘန္တေ၊ အကာရကော ကတောတိ. အာမာနန္ဒ၊ သော အတ္တပဉ္စဒသမော အစလသဒ္ဓါယ ပတိဋ္ဌာယ တီသု ရတနေသု နိက္ကင်္ခေါ ဟုတွာ ပါဏာတိပါတကမ္မဿ အကာရကော ဇာတောတိ. ဘိက္ခူ အာဟံသု – ‘‘နနု၊ ဘန္တေ၊ ဘရိယာပိဿ အတ္ထီ’’တိ. အာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာ ကုလဂေဟေ ကုမာရိကာ ဟုတွာ သောတာပတ္တိဖလံ ပတ္တာတိ. ဘိက္ခူ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘ကုက္ကုဋမိတ္တဿ ကိရ ဘရိယာ ကုမာရိကကာလေ ဧဝ သောတာပတ္တိဖလံ ပတွာ တဿ ဂေဟံ ဂန္တွာ သတ္တ ပုတ္တေ လဘိ၊ သာ ဧတ္တကံ ကာလံ သာမိကေန ‘ဓနုံ အာဟရ၊ သရေ အာဟရ၊ သတ္တိံ အာဟရ၊ သူလံ အာဟရ၊ ဇာလံ အာဟရာ’တိ ဝုစ္စမာနာ တာနိ အဒါသိ. သောပိ တာယ ဒိန္နာနိ အာဒါယ ဂန္တွာ ပါဏာတိပါတံ ကရောတိ၊ ကိံ နု ခေါ သောတာပန္နာပိ ပါဏာတိပါတံ ကရောန္တီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ သောတာပန္နာ ပါဏာတိပါတံ ကရောန္တိ၊ သာ ပန ‘သာမိကဿ ဝစနံ ကရောမီ’တိ တထာ အကာသိ. ‘ဣဒံ ဂဟေတွာ ဧသ ဂန္တွာ ပါဏာတိပါတံ ကရောတူ’တိ တဿာ စိတ္တံ နတ္ထိ. ပါဏိတလသ္မိဉှိ ဝဏေ အသတိ ဝိသံ ဂဏှန္တဿ တံ ဝိသံ အနုဍဟိတုံ န သက္ကောတိ၊ ဧဝမေဝံ အကုသလစေတနာယ အဘာဝေန ပါပံ အကရောန္တဿ ဓနုအာဒီနိ နီဟရိတွာ ဒဒတောပိ ပါပံ နာမ န ဟောတီ’’တိ ဝတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၂၄. ‘‘ပါဏိမှိ စေ ဝဏော နာဿ၊ ဟရေယျ ပါဏိနာ ဝိသံ၊

နာဗ္ဗဏံ ဝိသမနွေတိ၊ နတ္ထိ ပါပံ အကုဗ္ဗတော’’တိ.

တတ္ထ နာဿာတိ န ဘဝေယျ. ဟရေယျာတိ ဟရိတုံ သက္ကုဏေယျ. ကိံ ကာရဏာ? ယသ္မာ နာဗ္ဗဏံ ဝိသမနွေတိ အဝဏဉှိ ပါဏိံ ဝိသံ အနွေတုံ န သက္ကောတိ၊ ဧဝမေဝ ဓနုအာဒီနိ နီဟရိတွာ ဒေန္တဿာပိ အကုသလစေတနာယ အဘာဝေန ပါပံ အကုဗ္ဗတော ပါပံ နာမ နတ္ထိ၊ အဝဏံ ပါဏိံ ဝိသံ ဝိယ နာဿ စိတ္တံ ပါပံ အနုဂစ္ဆတီတိ.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

အပရေန သမယေန ဘိက္ခူ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘ကော နု ခေါ ကုက္ကုဋမိတ္တဿ သပုတ္တဿ သသုဏိသဿ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿူပနိဿယော၊ ကေန ကာရဏေန နေသာဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အတီတေ ကဿပဒသဗလဿ ဓာတုစေတိယံ သံဝိဒဟန္တာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ကိံ နု ခေါ ဣမဿ စေတိယဿ မတ္တိကာ ဘဝိဿတိ၊ ကိံ ဥဒက’’န္တိ. အထ နေသံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဟရိတာလမနောသိလာ မတ္တိကာ ဘဝိဿတိ၊ တိလတေလံ ဥဒက’’န္တိ. တေ ဟရိတာလမနောသိလာ ကောဋ္ဋေတွာ တိလတေလေန သံသန္ဒိတွာ ဣဋ္ဌကာယ ဃဋေတွာ သုဝဏ္ဏေန ခစိတွာ အန္တော စိနိံသု၊ ဗဟိမုခေ ပန ဧကဂ္ဃနသုဝဏ္ဏဣဋ္ဌကာဝ အဟေသုံ. ဧကေကာ သတသဟဿဂ္ဃနိကာ အဟောသိ. တေ ယာဝ ဓာတုနိဓာနာ စေတိယေ နိဋ္ဌိတေ စိန္တယိံသု – ‘‘ဓာတုနိဓာနကာလေ ဗဟုနာ ဓနေန အတ္ထော၊ ကံ နု ခေါ ဇေဋ္ဌကံ ကရောမာ’’တိ.

အထေကော ဂါမဝါသိကော သေဋ္ဌိ ‘‘အဟံ ဇေဋ္ဌကော ဘဝိဿာမီ’’တိ ဓာတုနိဓာနေ ဧကံ ဟိရညကောဋိံ ပက္ခိပိ. တံ ဒိသွာ ရဋ္ဌဝါသိနော ‘‘အယံ နဂရသေဋ္ဌိ ဓနမေဝ သံဟရတိ၊ ဧဝရူပေ စေတိယေ ဇေဋ္ဌကော ဘဝိတုံ န သက္ကောတိ၊ ဂါမဝါသီ ပန ကောဋိဓနံ ပက္ခိပိတွာ ဇေဋ္ဌကော ဇာတော’’တိ ဥဇ္ဈာယိံသု. သော တေသံ ကထံ သုတွာ ‘‘အဟံ ဒွေ ကောဋိယော ဒတွာ ဇေဋ္ဌကော ဘဝိဿာမီ’’တိ ဒွေ ကောဋိယော အဒါသိ. ဣတရော ‘‘အဟမေဝ ဇေဋ္ဌကော ဘဝိဿာမီ’’တိ တိဿော ကောဋိယော အဒါသိ. ဧဝံ ဝဍ္ဎေတွာ ဝဍ္ဎေတွာ နဂရဝါသီ အဋ္ဌ ကောဋိယော အဒါသိ. ဂါမဝါသိနော ပန ဂေဟေ နဝကောဋိဓနမေဝ အတ္ထိ၊ နဂရဝါသိနော စတ္တာလီသကောဋိဓနံ. တသ္မာ ဂါမဝါသီ စိန္တေသိ – ‘‘သစာဟံ နဝ ကောဋိယော ဒဿာမိ၊ အယံ ‘ဒသ ကောဋိယော ဒဿာမီ’တိ ဝက္ခတိ၊ အထ မေ နိဒ္ဓနဘာဝေါ ပညာယိဿတီ’’တိ. သော ဧဝမာဟ – ‘‘အဟံ ဧတ္တကဉ္စ ဓနံ ဒဿာမိ၊ သပုတ္တဒါရော စ စေတိယဿ ဒါသော ဘဝိဿာမီ’’တိ သတ္တ ပုတ္တေ သတ္တ သုဏိသာယော ဘရိယဉ္စ ဂဟေတွာ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ စေတိယဿ နိယျာဒေသိ. ရဋ္ဌဝါသိနော ‘‘ဓနံ နာမ သက္ကာ ဥပ္ပါဒေတုံ၊ အယံ ပန သပုတ္တဒါရော အတ္တာနံ နိယျာဒေသိ၊ အယမေဝ ဇေဋ္ဌကော ဟောတူ’’တိ တံ ဇေဋ္ဌကံ ကရိံသု. ဣတိ တေ သောဠသပိ ဇနာ စေတိယဿ ဒါသာ အဟေသုံ. ရဋ္ဌဝါသိနော ပန တေ ဘုဇိဿေ အကံသု. ဧဝံ သန္တေပိ စေတိယမေဝ ပဋိဇဂ္ဂိတွာ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိံသု. တေသု ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဒေဝလောကေ ဝသန္တေသု ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ဘရိယာ တတော စဝိတွာ ရာဇဂဟေ သေဋ္ဌိနော ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သာ ကုမာရိကာဝ ဟုတွာ သောတာပတ္တိဖလံ ပါပုဏိ. အဒိဋ္ဌသစ္စဿ ပန ပဋိသန္ဓိ နာမ ဘာရိယာတိ တဿာ သာမိကော သမ္ပရိဝတ္တမာနော ဂန္တွာ နေသာဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ သဟ ဒဿနေနေဝ သေဋ္ဌိဓီတရံ ပုဗ္ဗသိနေဟော အဇ္ဈောတ္ထရိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘ပုဗ္ဗေဝ သန္နိဝါသေန၊ ပစ္စုပ္ပန္နဟိတေန ဝါ၊

ဧဝံ တံ ဇာယတေ ပေမံ၊ ဥပ္ပလံဝ ယထောဒကေ’’တိ. (ဇာ. ၁.၂.၁၇၄)၊

သာ ပုဗ္ဗသိနေဟေနေဝ နေသာဒကုလံ အဂမာသိ. ပုတ္တာပိဿာ ဒေဝလောကာ စဝိတွာ တဿာ ဧဝ ကုစ္ဆိသ္မိံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိံသု၊ သုဏိသာယောပိဿာ တတ္ထ တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ တေသံယေဝ ဂေဟံ အဂမံသု. ဧဝံ တေ သဗ္ဗေပိ တဒါ စေတိယံ ပဋိဇဂ္ဂိတွာ တဿ ကမ္မဿာနုဘာဝေန သောတာပတ္တိဖလံ ပတ္တာတိ.

ကုက္ကုဋမိတ္တနေသာဒဝတ္ထု အဋ္ဌမံ.