၄. အနာထပိဏ္ဍိကသေဋ္ဌိဝတ္ထု

ပါပေါပိ ပဿတီ ဘဒြန္တိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အနာထပိဏ္ဍိကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

အနာထပိဏ္ဍိကော ဟိ ဝိဟာရမေဝ ဥဒ္ဒိဿ စတုပဏ္ဏာသကောဋိဓနံ ဗုဒ္ဓသာသနေ ဝိကိရိတွာ သတ္ထရိ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တေ ဒေဝသိကံ တီဏိ မဟာဥပဋ္ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ၊ ဂစ္ဆန္တော စ ‘‘ကိံ နု ခေါ အာဒါယ အာဂတောတိ သာမဏေရာ ဝါ ဒဟရာ ဝါ ဟတ္ထမ္ပိ မေ ဩလောကေယျု’’န္တိ တုစ္ဆဟတ္ထော နာမ န ဂတပုဗ္ဗော. ပါတောဝ ဂစ္ဆန္တော ယာဂုံ ဂါဟာပေတွာဝ ဂစ္ဆတိ၊ ကတပါတရာသော သပ္ပိနဝနီတာဒီနိ ဘေသဇ္ဇာနိ. သာယနှသမယေ မာလာဂန္ဓဝိလေပနဝတ္ထာဒီနိ ဂါဟာပေတွာ ဂစ္ဆတိ. ဧဝံ နိစ္စကာလမေဝ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဒါနံ ဒတွာ သီလံ ရက္ခတိ. အပရဘာဂေ ဓနံ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆတိ. ဝေါဟာရူပဇီဝိနောပိဿ ဟတ္ထတော အဋ္ဌာရသကောဋိဓနံ ဣဏံ ဂဏှိံသု၊ ကုလသန္တကာပိဿ အဋ္ဌာရသဟိရညကောဋိယော၊ နဒီတီရေ နိဒဟိတွာ ဌပိတာ ဥဒကေန ကူလေ ဘိန္နေ မဟာသမုဒ္ဒံ ပဝိသိံသု. ဧဝမဿ အနုပုဗ္ဗေန ဓနံ ပရိက္ခယံ အဂမာသိ. သော ဧဝံဘူတောပိ သံဃဿ ဒါနံ ဒေတိယေဝ၊ ပဏီတံ ပန ကတွာ ဒါတုံ န သက္ကောတိ.

သော ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရာ ‘‘ဒီယတိ ပန တေ၊ ဂဟပတိ၊ ကုလေ ဒါန’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဒီယတိ၊ ဘန္တေ၊ တဉ္စ ခေါ ကဏာဇကံ ဗိလင်္ဂဒုတိယ’’န္တိ အာဟ. အထ နံ သတ္ထာ၊ ‘‘ဂဟပတိ၊ ‘လူခံ ဒါနံ ဒေမီ’တိ မာ စိန္တယိ. စိတ္တသ္မိဉှိ ပဏီတေ ဗုဒ္ဓါဒီနံ ဒိန္နဒါနံ လူခံ နာမ နတ္ထိ၊ အပိစ တွံ အဋ္ဌန္နံ အရိယပုဂ္ဂလာနံ ဒါနံ ဒေသိ၊ အဟံ ပန ဝေလာမကာလေ သကလဇမ္ဗုဒီပံ ဥန္နင်္ဂလံ ကတွာ မဟာဒါနံ ပဝတ္တယမာနောပိ တိသရဏဂတမ္ပိ ကဉ္စိ နာလတ္ထံ၊ ဒက္ခိဏေယျာ နာမ ဧဝံ ဒုလ္လဘာ. တသ္မာ ‘လူခံ မေ ဒါန’န္တိ မာ စိန္တယီ’’တိ ဝတွာ ဝေလာမသုတ္တမဿ (အ. နိ. ၉.၂၀) ကထေသိ. အထဿ ဒွါရကောဋ္ဌကေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ သတ္ထရိ စေဝ သတ္ထုသာဝကေသု စ ဂေဟံ ပဝိသန္တေသု တေသံ တေဇေန သဏ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တီ၊ ‘‘ယထာ ဣမေ ဣမံ ဂေဟံ န ပဝိသန္တိ၊ တထာ ဂဟပတိံ ပရိဘိန္ဒိဿာမီ’’တိ တံ ဝတ္တုကာမာပိ ဣဿရကာလေ ကိဉ္စိ ဝတ္တုံ နာသက္ခိ၊ ဣဒါနိ ‘‘ပနာယံ ဒုဂ္ဂတော ဂဏှိဿတိ မေ ဝစန’’န္တိ ရတ္တိဘာဂေ သေဋ္ဌိဿ သိရိဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ အာကာသေ အဋ္ဌာသိ. အထ သေဋ္ဌိ နံ ဒိသွာ ‘‘ကော ဧသော’’တိ အာဟ. အဟံ တေ မဟာသေဋ္ဌိ စတုတ္ထဒွါရကောဋ္ဌကေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ၊ တုယှံ ဩဝါဒဒါနတ္ထာယ အာဂတာတိ. တေန ဟိ ဩဝဒေဟီတိ. မဟာသေဋ္ဌိ တယာ ပစ္ဆိမကာလံ အနောလောကေတွာဝ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာသနေ ဗဟုံ ဓနံ ဝိပ္ပကိဏ္ဏံ၊ ဣဒါနိ ဒုဂ္ဂတော ဟုတွာပိ တံ န မုဉ္စသိယေဝ၊ ဧဝံ ဝတ္တမာနော ကတိပါဟေနေဝ ဃာသစ္ဆာဒနမတ္တမ္ပိ န လဘိဿသိ၊ ကိံ တေ သမဏေန ဂေါတမေန၊ အတိပရိစ္စာဂတော ဩရမိတွာ ကမ္မန္တေ ပယောဇေန္တော ကုဋုမ္ဗံ သဏ္ဌာပေဟီတိ. အယံ မေ တယာ ဒိန္နဩဝါဒေါတိ. အာမ၊ သေဋ္ဌီတိ. ဂစ္ဆ၊ နာဟံ တာဒိသီနံ သတေနပိ သဟဿေနပိ သတသဟဿေနပိ သက္ကာ ကမ္ပေတုံ၊ အယုတ္တံ တေ ဝုတ္တံ၊ ကံ တယာ မမ ဂေဟေ ဝသမာနာယ၊ သီဃံ သီဃံ မေ ဃရာ နိက္ခမာဟီတိ. သာ သောတာပန္နဿ အရိယသာဝကဿ ဝစနံ သုတွာ ဌာတုံ အသက္ကောန္တီ ဒါရကေ အာဒါယ နိက္ခမိ၊ နိက္ခမိတွာ စ ပန အညတ္ထ ဝသနဋ္ဌာနံ အလဘမာနာ ‘‘သေဋ္ဌိံ ခမာပေတွာ တတ္ထေဝ ဝသိဿာမီ’’တိ နဂရပရိဂ္ဂါဟကံ ဒေဝပုတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ အတ္တနာ ကတာပရာဓံ အာစိက္ခိတွာ ‘‘ဧဟိ၊ မံ သေဋ္ဌိဿ သန္တိကံ နေတွာ ခမာပေတွာ ဝသနဋ္ဌာနံ ဒါပေဟီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘အယုတ္တံ တယာ ဝုတ္တံ၊ နာဟံ တဿ သန္တိကံ ဂန္တုံ ဥဿဟာမီ’’တိ တံ ပဋိက္ခိပိ. သာ စတုန္နံ မဟာရာဇာနံ သန္တိကံ ဂန္တွာ တေဟိပိ ပဋိက္ခိတ္တာ သက္ကံ ဒေဝရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ပဝတ္တိံ အာစိက္ခိတွာ၊ ‘‘အဟံ၊ ဒေဝ၊ ဝသနဋ္ဌာနံ အလဘမာနာ ဒါရကေ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ အနာထာ ဝိစရာမိ၊ ဝသနဋ္ဌာနံ မေ ဒါပေဟီ’’တိ သုဋ္ဌုတရံ ယာစိ.

အထ နံ သော ‘‘အဟမ္ပိ တဝ ကာရဏာ သေဋ္ဌိံ ဝတ္တုံ န သက္ခိဿာမိ၊ ဧကံ ပန တေ ဥပါယံ ကထေဿာမီ’’တိ အာဟ. သာဓု၊ ဒေဝ၊ ကထေဟီတိ. ဂစ္ဆ၊ သေဋ္ဌိနော အာယုတ္တကဝေသံ ဂဟေတွာ သေဋ္ဌိဿ ဟတ္ထတော ပဏ္ဏံ အာရောပေတွာ ဝေါဟာရူပဇီဝီဟိ ဂဟိတံ အဋ္ဌာရသကောဋိဓနံ အတ္တနော အာနုဘာဝေန သောဓေတွာ တုစ္ဆဂဗ္ဘေ ပူရေတွာ မဟာသမုဒ္ဒံ ပဝိဋ္ဌံ အဋ္ဌာရသကောဋိဓနံ အတ္ထိ၊ အညမ္ပိ အသုကဋ္ဌာနေ နာမ အဿာမိကံ အဋ္ဌာရသကောဋိဓနံ အတ္ထိ၊ တံ သဗ္ဗံ သံဟရိတွာ တဿ တုစ္ဆဂဗ္ဘေ ပူရေတွာ ဒဏ္ဍကမ္မံ ကတွာ ခမာပေဟီတိ. သာ ‘‘သာဓု၊ ဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တနယေနေဝ တံ သဗ္ဗံ ကတွာ ပုန တဿ သိရိဂဗ္ဘံ ဩဘာသယမာနာ အာကာသေ ဌတွာ ‘‘ကော ဧသော’’တိ ဝုတ္တေ အဟံ တေ စတုတ္ထဒွါရကောဋ္ဌကေ အဓိဝတ္ထာ အန္ဓဗာလဒေဝတာ၊ မယာ အန္ဓဗာလတာယ ယံ တုမှာကံ သန္တိကေ ကထိတံ၊ တံ မေ ခမထ. သက္ကဿ ဟိ မေ ဝစနေန စတုပဏ္ဏာသကောဋိဓနံ သံဟရိတွာ တုစ္ဆဂဗ္ဘပူရဏံ ဒဏ္ဍကမ္မံ ကတံ၊ ဝသနဋ္ဌာနံ အလဘမာနာ ကိလမာမီတိ. အနာထပိဏ္ဍိကော စိန္တေသိ – ‘‘အယံ ဒေဝတာ ‘ဒဏ္ဍကမ္မဉ္စ မေ ကတ’န္တိ ဝဒတိ၊ အတ္တနော စ ဒေါသံ ပဋိဇာနာတိ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ နံ ဒဿေဿာမီ’’တိ. သော တံ သတ္ထု သန္တိကံ နေတွာ တာယ ကတကမ္မံ သဗ္ဗံ အာရောစေသိ. ဒေဝတာ သတ္ထု ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ယံ မယာ အန္ဓဗာလတာယ တုမှာကံ ဂုဏေ အဇာနိတွာ ပါပကံ ဝစနံ ဝုတ္တံ၊ တံ မေ ခမထာ’’တိ သတ္ထာရံ ခမာပေတွာ မဟာသေဋ္ဌိံ ခမာပေသိ. သတ္ထာ ကလျာဏပါပကာနံ ကမ္မာနံ ဝိပါကဝသေန သေဋ္ဌိဉ္စေဝ ဒေဝတဉ္စ ဩဝဒန္တော ‘‘ဣဓ၊ ဂဟပတိ၊ ပါပပုဂ္ဂလောပိ ယာဝ ပါပံ န ပစ္စတိ၊ တာဝ ဘဒြမ္ပိ ပဿတိ. ယဒါ ပနဿ ပါပံ ပစ္စတိ၊ တဒါ ပါပမေဝ ပဿတိ. ဘဒြပုဂ္ဂလောပိ ယာဝ ဘဒြံ န ပစ္စတိ၊ တာဝ ပါပါနိ ပဿတိ. ယဒါ ပနဿ ဘဒြံ ပစ္စတိ၊ တဒါ ဘဒြမေဝ ပဿတီ’’တိ ဝတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၁၉. ‘‘ပါပေါပိ ပဿတီ ဘဒြံ၊ ယာဝ ပါပံ န ပစ္စတိ၊

ယဒါ စ ပစ္စတီ ပါပံ၊ အထ ပါပေါ ပါပါနိ ပဿတိ.

၁၂၀. ‘‘ဘဒြောပိ ပဿတီ ပါပံ၊ ယာဝ ဘဒြံ န ပစ္စတိ၊

ယဒါ စ ပစ္စတီ ဘဒြံ၊ အထ ဘဒြော ဘဒြာနိ ပဿတီ’’တိ.

တတ္ထ ပါပေါတိ ကာယဒုစ္စရိတာဒိနာ ပါပကမ္မေန ယုတ္တပုဂ္ဂလော. သောပိ ဟိ ပုရိမသုစရိတာနုဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တံ သုခံ အနုဘဝမာနော ဘဒြမ္ပိ ပဿတိ. ယာဝ ပါပံ န ပစ္စတီတိ ယာဝဿ တံ ပါပကမ္မံ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ ဝါ သမ္ပရာယေ ဝါ ဝိပါကံ န ဒေတိ. ယဒါ ပနဿ တံ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ ဝါ သမ္ပရာယေ ဝါ ဝိပါကံ ဒေတိ၊ အထ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ၊ သမ္ပရာယေ စ အပါယဒုက္ခံ အနုဘောန္တော သော ပါပေါ ပါပါနိယေဝ ပဿတိ. ဒုတိယဂါထာယပိ ကာယသုစရိတာဒိနာ ဘဒြကမ္မေန ယုတ္တော ဘဒြော. သောပိ ဟိ ပုရိမဒုစ္စရိတာနုဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တံ ဒုက္ခံ အနုဘဝမာနော ပါပံ ပဿတိ. ယာဝ ဘဒြံ န ပစ္စတီတိ ယာဝဿ တံ ဘဒြံ ကမ္မံ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ ဝါ သမ္ပရာယေ ဝါ ဝိပါကံ န ဒေတိ. ယဒါ ပန တံ ဝိပါကံ ဒေတိ၊ အထ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ လာဘသက္ကာရာဒိသုခံ၊ သမ္ပရာယေ စ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိသုခံ အနုဘဝမာနော သော ဘဒြော ဘဒြာနိယေဝ ပဿတီတိ.

ဒေသနာဝသာနေ သာ ဒေဝတာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ၊ သမ္ပတ္တပရိသာယပိ သာတ္ထိကာ ဓမ္မဒေသနာ အဟောသီတိ.

အနာထပိဏ္ဍိကသေဋ္ဌိဝတ္ထု စတုတ္ထံ.