၅. ခေမာထေရီဝတ္ထု

ယေ ရာဂရတ္တာတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ခေမံ နာမ ရညော ဗိမ္ဗိသာရဿ အဂ္ဂမဟေသိံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

သာ ကိရ ပဒုမုတ္တရပါဒမူလေ ပတ္ထိတပတ္ထနာ အတိဝိယ အဘိရူပါ ပါသာဒိကာ အဟောသိ. ‘‘သတ္ထာ ကိရ ရူပဿ ဒေါသံ ကထေတီ’’တိ သုတွာ ပန သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တုံ န ဣစ္ဆိ. ရာဇာ တဿာ ရူပမဒမတ္တဘာဝံ ဉတွာ ဝေဠုဝနဝဏ္ဏနာပဋိသံယုတ္တာနိ ဂီတာနိ ကာရေတွာ နဋာဒီနံ ဒါပေသိ. တေသံ တာနိ ဂါယန္တာနံ သဒ္ဒံ သုတွာ တဿာ ဝေဠုဝနံ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ ဝိယ အသုတပုဗ္ဗံ ဝိယ စ အဟောသိ. သာ ‘‘ကတရံ ဥယျာနံ သန္ဓာယ ဂါယထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ၊ ‘‘ဒေဝီ၊ တုမှာကံ ဝေဠုဝနုယျာနမေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ ဥယျာနံ ဂန္တုကာမာ အဟောသိ. သတ္ထာ တဿာ အာဂမနံ ဉတွာ ပရိသမဇ္ဈေ နိသီဒိတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တောဝ တာလဝဏ္ဋံ အာဒါယ အတ္တနော ပဿေ ဌတွာ ဗီဇမာနံ အဘိရူပံ ဣတ္ထိံ နိမ္မိနိ. ခေမာ၊ ဒေဝီပိ ပဝိသမာနာဝ တံ ဣတ္ထိံ ဒိသွာ စိန္တေသိ – ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ရူပဿ ဒေါသံ ကထေတီတိ ဝဒန္တိ၊ အယဉ္စဿ သန္တိကေ ဣတ္ထီ ဗီဇယမာနာ ဌိတာ၊ နာဟံ ဣမိဿာ ကလဘာဂမ္ပိ ဥပေမိ၊ န မယာ ဤဒိသံ ဣတ္ထိရူပံ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ၊ သတ္ထာရံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ မညေ’’တိ စိန္တေတွာ တထာဂတဿ ကထာသဒ္ဒမ္ပိ အနိသာမေတွာ တမေဝ ဣတ္ထိံ ဩလောကယမာနာ အဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ တဿာ တသ္မိံ ရူပေ ဥပ္ပန္နဗဟုမာနတံ ဉတွာ တံ ရူပံ ပဌမဝယာဒိဝသေန ဒဿေတွာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ပရိယောသာနေ အဋ္ဌိမတ္တာဝသာနံ ကတွာ ဒဿေသိ. ခေမာ တံ ဒိသွာ ‘‘ဧဝရူပမ္ပိ နာမေတံ ရူပံ မုဟုတ္တေနေဝ ခယဝယံ သမ္ပတ္တံ၊ နတ္ထိ ဝတ ဣမသ္မိံ ရူပေ သာရော’’တိ စိန္တေသိ. သတ္ထာ တဿာ စိတ္တာစာရံ ဩလောကေတွာ၊ ‘‘ခေမေ၊ တွံ ‘ဣမသ္မိံ ရူပေ သာရော အတ္ထီ’တိ စိန္တေသိ၊ ပဿ ဒါနိဿ အသာရဘာဝ’’န္တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘အာတုရံ အသုစိံ ပူတိံ၊ ပဿ ခေမေ သမုဿယံ၊

ဥဂ္ဃရန္တံ ပဂ္ဃရန္တံ၊ ဗာလာနံ အဘိပတ္ထိတ’’န္တိ. (အပ. ထေရီ ၂.၂.၃၅၄)၊

သာ ဂါထာပရိယောသာနေ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. အထ နံ သတ္ထာ၊ ‘‘ခေမေ၊ ဣမေ သတ္တာ ရာဂရတ္တာ ဒေါသပဒုဋ္ဌာ မောဟမူဠှာ အတ္တနော တဏှာသောတံ သမတိက္ကမိတုံ န သက္ကောန္တိ၊ တတ္ထေဝ လဂ္ဂန္တီ’’တိ ဝတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၃၄၇. ‘‘ယေ ရာဂရတ္တာနုပတန္တိ သောတံ၊

သယံ ကတံ မက္ကဋကောဝ ဇာလံ၊

ဧတမ္ပိ ဆေတွာန ဝဇန္တိ ဓီရာ၊

အနပေက္ခိနော သဗ္ဗဒုက္ခံ ပဟာယာ’’တိ.

တတ္ထ မက္ကဋကောဝ ဇာလန္တိ ယထာ နာမ မက္ကဋကော သုတ္တဇာလံ ကတွာ မဇ္ဈေ ဌာနေ နာဘိမဏ္ဍလေ နိပန္နော ပရိယန္တေ ပတိတံ ပဋင်္ဂံ ဝါ မက္ခိကံ ဝါ ဝေဂေန ဂန္တွာ ဝိဇ္ဈိတွာ တဿ ရသံ ပိဝိတွာ ပုန ဂန္တွာ တသ္မိံယေဝ ဌာနေ နိပဇ္ဇတိ၊ ဧဝမေဝ ယေ သတ္တာ ရာဂရတ္တာ ဒေါသပဒုဋ္ဌာ မောဟမူဠှာ သယံကတံ တဏှာသောတံ အနုပတန္တိ၊ တေ တံ သမတိက္ကမိတုံ န သက္ကောန္တိ၊ ဧဝံ ဒုရတိက္ကမံ. ဧတမ္ပိ ဆေတွာန ဝဇန္တိ ဓီရာတိ ပဏ္ဍိတာ ဧတံ ဗန္ဓနံ ဆေတွာ အနပေက္ခိနော နိရာလယာ ဟုတွာ အရဟတ္တမဂ္ဂေန သဗ္ဗဒုက္ခံ ပဟာယ ဝဇန္တိ၊ ဂစ္ဆန္တီတိ အတ္ထော.

ဒေသနာဝသာနေ ခေမာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌဟိ၊ မဟာဇနဿာပိ သာတ္ထိကာ ဓမ္မဒေသနာ အဟောသိ. သတ္ထာ ရာဇာနံ အာဟ – ‘‘မဟာရာဇ၊ ခေမာယ ပဗ္ဗဇိတုံ ဝါ ပရိနိဗ္ဗာယိတုံ ဝါ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ဘန္တေ၊ ပဗ္ဗာဇေထ နံ၊ အလံ ပရိနိဗ္ဗာနေနာတိ. သာ ပဗ္ဗဇိတွာ အဂ္ဂသာဝိကာ အဟောသီတိ.

ခေမာထေရီဝတ္ထု ပဉ္စမံ.