၁၁. အပုတ္တကသေဋ္ဌိဝတ္ထု

ဟနန္တိ ဘောဂါတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အပုတ္တကသေဋ္ဌိံ နာမ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

တဿ ကိရ ကာလကိရိယံ သုတွာ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ‘‘အပုတ္တကံ သာပတေယျံ ကဿ ပါပုဏာတီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ရညော’’တိ သုတွာ သတ္တဟိ ဒိဝသေဟိ တဿ ဂေဟတော ဓနံ ရာဇကုလံ အဘိဟရာပေတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဟန္ဒ ကုတော နု တွံ၊ မဟာရာဇ၊ အာဂစ္ဆသိ ဒိဝါဒိဝဿာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ သာဝတ္ထိယံ သေဋ္ဌိ၊ ဂဟပတိ၊ ကာလကတော၊ တမဟံ အပုတ္တကံ သာပတေယျံ ရာဇန္တေပုရံ အဘိဟရိတွာ အာဂစ္ဆာမီ’’တိ အာဟ. သဗ္ဗံ သုတ္တေ (သံ. နိ. ၁.၁၃၀) အာဂတနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

သော ကိရ သုဝဏ္ဏပါတိယာ နာနဂ္ဂရသဘောဇနေ ဥပနီတေ ‘‘ဧဝရူပံ နာမ မနုဿာ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ ကိံ တုမှေ မယာ သဒ္ဓိံ ဣမသ္မိံ ဂေဟေ ကေဠိံ ကရောထာ’’တိ ဘောဇနေ ဥပဋ္ဌိတေ လေဍ္ဍုဒဏ္ဍာဒီဟိ ပဟရိတွာ ပလာပေတွာ ‘‘ဣဒံ မနုဿာနံ ဘောဇန’’န္တိ ကဏာဇကံ ဘုဉ္ဇတိ ဗိဠင်္ဂဒုတိယံ. ဝတ္ထယာနဆတ္တေသုပိ မနာပေသု ဥပဋ္ဌာပိတေသု တေ မနုဿေ လေဍ္ဍုဒဏ္ဍာဒီဟိ ပဟရန္တော ပလာပေတွာ သာဏာနိ ဓာရေတိ၊ ဇဇ္ဇရရထကေန ယာတိ ပဏ္ဏဆတ္တကေန ဓာရိယမာနေနာတိ ဧဝံ ရညာ အာရောစိတေ သတ္ထာ တဿ ပုဗ္ဗကမ္မံ ကထေသိ.

ဘူတပုဗ္ဗံ သော၊ မဟာရာဇ၊ သေဋ္ဌိ၊ ဂဟပတိ၊ တဂရသိခိံ နာမ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ပိဏ္ဍပါတေန ပဋိပါဒေသိ. ‘‘ဒေထ သမဏဿ ပိဏ္ဍ’’န္တိ ဝတွာ သော ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ. တသ္မိံ ကိရ အဿဒ္ဓေ ဗာလေ ဧဝံ ဝတွာ ပက္ကန္တေ တဿ ဘရိယာ သဒ္ဓါ ပသန္နာ ‘‘စိရဿံ ဝတ မေ ဣမဿ မုခတော ‘ဒေဟီ’တိ ဝစနံ သုတံ၊ အဇ္ဇ မမ မနောရထံ ပူရေန္တီ ပိဏ္ဍပါတံ ဒဿာမီ’’တိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ပဏီတဘောဇနဿ ပူရေတွာ အဒါသိ. သောပိ နိဝတ္တမာနော တံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ၊ သမဏ၊ ကိဉ္စိ တေ လဒ္ဓ’’န္တိ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ပဏီတပိဏ္ဍပါတံ ဒိသွာ ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟုတွာ ဧဝံ စိန္တေသိ – ‘‘ဝရမေတံ ပိဏ္ဍပါတံ ဒါသာ ဝါ ကမ္မကရာ ဝါ ဘုဉ္ဇေယျုံ. တေ ဟိ ဣမံ ဘုဉ္ဇိတွာ မယှံ ကမ္မံ ကရိဿန္တိ၊ အယံ ပန ဂန္တွာ ဘုဉ္ဇိတွာ နိဒ္ဒါယိဿတိ၊ နဋ္ဌော မေ သော ပိဏ္ဍပါတော’’တိ. သော ဘာတု စ ပန ဧကပုတ္တကံ သာပတေယျဿ ကာရဏာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ. သော ကိရဿ အင်္ဂုလိံ ဂဟေတွာ ဝိစရန္တော ‘‘ဣဒံ မယှံ ပိတုသန္တကံ ယာနကံ၊ အယံ တဿ ဂေါဏော’’တိအာဒီနိ အာဟ. အထ နံ သော သေဋ္ဌိ ‘‘ဣဒါနိ တာဝေသ ဧဝံ ဝဒေတိ၊ ဣမဿ ပန ဝုဍ္ဎိပ္ပတ္တကာလေ ဣမသ္မိံ ဂေဟေ ဘောဂေ ကော ရက္ခိဿတီ’’တိ တံ အရညံ နေတွာ ဧကသ္မိံ ဂစ္ဆမူလေ ဂီဝါယ ဂဟေတွာ မူလကန္ဒံ ဝိယ ဂီဝံ ဖာလေတွာ မာရေတွာ တတ္ထေဝ ဆဍ္ဍေသိ. ဣဒမဿ ပုဗ္ဗကမ္မံ. တေန ဝုတ္တံ –

‘‘ယံ ခေါ သော၊ မဟာရာဇ၊ သေဋ္ဌိ၊ ဂဟပတိ၊ တဂရသိခိံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ပိဏ္ဍပါတေန ပဋိပါဒေသိ၊ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန သတ္တက္ခတ္တုံ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိ၊ တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကာဝသေသေန ဣမိဿာယေဝ သာဝတ္ထိယာ သတ္တက္ခတ္တုံ သေဋ္ဌိတ္တံ ကာရေသိ. ယံ ခေါ သော၊ မဟာရာဇ၊ သေဋ္ဌိ၊ ဂဟပတိ၊ ဒတွာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရီ အဟောသိ ‘ဝရမေတံ ပိဏ္ဍပါတံ ဒါသာ ဝါ ကမ္မကရာ ဝါ ဘုဉ္ဇေယျု’န္တိ၊ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန နာဿုဠာရာယ ဘတ္တဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ၊ နာဿုဠာရာယ ဝတ္ထဘောဂါယ၊ နာဿုဠာရာယ ယာနဘောဂါယ၊ နာဿုဠာရာနံ ပဉ္စန္နံ ကာမဂုဏာနံ ဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ. ယံ ခေါ သော၊ မဟာရာဇ၊ သေဋ္ဌိ၊ ဂဟပတိ၊ ဘာတု စ ပန ဧကပုတ္တံ သာပတေယျဿ ကာရဏာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ၊ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန ဗဟူနိ ဝဿသတာနိ ဗဟူနိ ဝဿသဟဿာနိ ဗဟူနိ ဝဿသတသဟဿာနိ နိရယေ ပစ္စိတ္ထ၊ တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကာဝသေသေန ဣဒံ သတ္တမံ အပုတ္တကံ သာပတေယျံ ရာဇကောသံ ပဝေသေတိ. တဿ ခေါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သေဋ္ဌိဿ ဂဟပတိဿ ပုရာဏဉ္စ ပုညံ ပရိက္ခီဏံ၊ နဝဉ္စ ပုညံ အနုပစိတံ. အဇ္ဇ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သေဋ္ဌိ၊ ဂဟပတိ၊ မဟာရောရုဝေ နိရယေ ပစ္စတီ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၁၃၁).

ရာဇာ သတ္ထု ဝစနံ သုတွာ ‘‘အဟော၊ ဘန္တေ၊ ဘာရိယံ ကမ္မံ၊ ဧတ္တကေ နာမ ဘောဂေ ဝိဇ္ဇမာနေ နေဝ အတ္တနာ ပရိဘုဉ္ဇိ၊ န တုမှာဒိသေ ဗုဒ္ဓေ ဓုရဝိဟာရေ ဝိဟရန္တေ ပုညကမ္မံ အကာသီ’’တိ အာဟ. သတ္ထာ ‘‘ဧဝမေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဒုမ္မေဓပုဂ္ဂလာ နာမ ဘောဂေ လဘိတွာ နိဗ္ဗာနံ န ဂဝေသန္တိ၊ ဘောဂေ နိဿာယ ဥပ္ပန္နတဏှာ ပနေတေ ဒီဃရတ္တံ ဟနတီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၃၅၅. ‘‘ဟနန္တိ ဘောဂါ ဒုမ္မေဓံ၊ နော စ ပါရဂဝေသိနော၊

ဘောဂတဏှာယ ဒုမ္မေဓော၊ ဟန္တိ အညေဝ အတ္တန’’န္တိ.

တတ္ထ နော စ ပါရဂဝေသိနောတိ ယေ ပန နိဗ္ဗာနပါရဂဝေသိနော ပုဂ္ဂလာ၊ န တေ ဘောဂါ ဟနန္တိ. အညေဝ အတ္တနန္တိ ဘောဂေ နိဿာယ ဥပ္ပန္နာယ တဏှာယ ဒုပ္ပညော ပုဂ္ဂလော ပရေ ဝိယ အတ္တာနမေဝ ဟနတီတိ အတ္ထော.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

အပုတ္တကသေဋ္ဌိဝတ္ထု ဧကာဒသမံ.