၈. စူဠသုဘဒ္ဒါဝတ္ထု

ဒူရေ သန္တောတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဓီတရံ စူဠသုဘဒ္ဒံ နာမ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

အနာထပိဏ္ဍိကဿ ကိရ ဒဟရကာလတော ပဋ္ဌာယ ဥဂ္ဂနဂရဝါသီ ဥဂ္ဂေါ နာမ သေဋ္ဌိပုတ္တော သဟာယကော အဟောသိ. တေ ဧကာစရိယကုလေ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှန္တာ အညမညံ ကတိကံ ကရိံသု ‘‘အမှာကံ ဝယပ္ပတ္တကာလေ ပုတ္တဓီတာသု ဇာတာသု ယော ပုတ္တဿ ဓီတရံ ဝါရေတိ၊ တေန တဿ ဓီတာ ဒါတဗ္ဗာ’’တိ. တေ ဥဘောပိ ဝယပ္ပတ္တာ အတ္တနော အတ္တနော နဂရေ သေဋ္ဌိဋ္ဌာနေ ပတိဋ္ဌဟိံသု. အထေကသ္မိံ သမယေ ဥဂ္ဂသေဋ္ဌိ ဝဏိဇ္ဇံ ပယောဇေန္တော ပဉ္စဟိ သကဋသတေဟိ သာဝတ္ထိံ အဂမာသိ. အနာထပိဏ္ဍိကော အတ္တနော ဓီတရံ စူဠသုဘဒ္ဒံ အာမန္တေတွာ၊ ‘‘အမ္မ၊ ပိတာ တေ ဥဂ္ဂသေဋ္ဌိ နာမ အာဂတော၊ တဿ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ သဗ္ဗံ တဝ ဘာရော’’တိ အာဏာပေသိ. သာ ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ တဿ အာဂတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ သဟတ္ထေနေဝ သူပဗျဉ္ဇနာဒီနိ သမ္ပာဒေတိ၊ မာလာဂန္ဓဝိလေပနာဒီနိ အဘိသင်္ခရောတိ၊ ဘောဇနကာလေ တဿ နှာနောဒကံ ပဋိယာဒါပေတွာ နှာနကာလတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗကိစ္စာနိ သာဓုကံ ကရောတိ.

ဥဂ္ဂသေဋ္ဌိ တဿာ အာစာရသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ဧကဒိဝသံ အနာထပိဏ္ဍိကေန သဒ္ဓိံ သုခကထာယ သန္နိသိန္နော ‘‘မယံ ဒဟရကာလေ ဧဝံ နာမ ကတိကံ ကရိမှာ’’တိ သာရေတွာ စူဠသုဘဒ္ဒံ အတ္တနော ပုတ္တဿတ္ထာယ ဝါရေသိ. သော ပန ပကတိယာဝ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော. တသ္မာ ဒသဗလဿ တမတ္ထံ အာရောစေတွာ သတ္ထာရာ ဥဂ္ဂသေဋ္ဌိဿူပနိဿယံ ဒိသွာ အနုညာတော ဘရိယာယ သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ တဿ ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဒိဝသံ ဝဝတ္ထပေတွာ ဓီတရံ ဝိသာခံ ဒတွာ ဥယျောဇေန္တော ဓနဉ္စယသေဋ္ဌိ ဝိယ မဟန္တံ သက္ကာရံ ကတွာ သုဘဒ္ဒံ အာမန္တေတွာ၊ ‘‘အမ္မ၊ သသုရကုလေ ဝသန္တိယာ နာမ အန္တောအဂ္ဂိ ဗဟိ န နီဟရိတဗ္ဗော’’တိ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၅၉၊ ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၁.၅၂ ဝိသာခါဝတ္ထု) ဓနဉ္စယသေဋ္ဌိနာ ဝိသာခါယ ဒိန္နနယေနေဝ ဒသ ဩဝါဒေ ဒတွာ ‘‘သစေ မေ ဂတဋ္ဌာနေ ဓီတု ဒေါသော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တုမှေဟိ သောဓေတဗ္ဗော’’တိ အဋ္ဌ ကုဋုမ္ဗိကေ ပါဋိဘောဂေ ဂဟေတွာ တဿာ ဥယျောဇနဒိဝသေ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ဒတွာ ပုရိမဘဝေ ဓီတရာ ကတာနံ သုစရိတာနံ ဖလဝိဘူတိံ လောကဿ ပါကဋံ ကတွာ ဒဿေန္တော ဝိယ မဟန္တေန သက္ကာရေန ဓီတရံ ဥယျောဇေသိ. တဿာ အနုပုဗ္ဗေန ဥဂ္ဂနဂရံ ပတ္တကာလေ သသုရကုလေန သဒ္ဓိံ မဟာဇနော ပစ္စုဂ္ဂမနမကာသိ.

သာပိ အတ္တနော သိရိဝိဘဝံ ပါကဋံ ကာတုံ ဝိသာခါ ဝိယ သကလနဂရဿ အတ္တာနံ ဒဿေန္တီ ရထေ ဌတွာ နဂရံ ပဝိသိတွာ နာဂရေဟိ ပေသိတေ ပဏ္ဏာကာရေ ဂဟေတွာ အနုရူပဝသေန တေသံ တေသံ ပေသေန္တီ သကလနဂရံ အတ္တနော ဂုဏေဟိ ဧကာဗဒ္ဓမကာသိ. မင်္ဂလဒိဝသာဒီသု ပနဿာ သသုရော အစေလကာနံ သက္ကာရံ ကရောန္တော ‘‘အာဂန္တွာ အမှာကံ သမဏေ ဝန္ဒတူ’’တိ ပေသေသိ. သာ လဇ္ဇာယ နဂ္ဂေ ပဿိတုံ အသက္ကောန္တီ ဂန္တုံ န ဣစ္ဆတိ. သော ပုနပ္ပုနံ ပေသေတွာပိ တာယ ပဋိက္ခိတ္တော ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘နီဟရထ န’’န္တိ အာဟ. သာ ‘‘န သက္ကာ မမ အကာရဏေန ဒေါသံ အာရောပေတု’’န္တိ ကုဋုမ္ဗိကေ ပက္ကောသာပေတွာ တမတ္ထံ အာရောစေသိ. တေ တဿာ နိဒ္ဒေါသဘာဝံ ဉတွာ သေဋ္ဌိံ သညာပေသုံ. သော ‘‘အယံ မမ သမဏေ အဟိရိကာတိ န ဝန္ဒီ’’တိ ဘရိယာယ အာရောစေသိ. သာ ‘‘ကီဒိသာ နု ခေါ ဣမိဿာ သမဏာ၊ အတိဝိယ တေသံ ပသံသတီ’’တိ တံ ပက္ကောသာပေတွာ အာဟ –

‘‘ကီဒိသာ သမဏာ တုယှံ၊ ဗာဠှံ ခေါ နေ ပသံသသိ၊

ကိံသီလာ ကိံသမာစာရာ၊ တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတာ’’တိ. (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄.၂၄)၊

အထဿာ သုဘဒ္ဒါ ဗုဒ္ဓါနဉ္စေဝ ဗုဒ္ဓသာဝကာနဉ္စ ဂုဏေ ပကာသေန္တီ –

‘‘သန္တိန္ဒြိယာ သန္တမာနသာ၊ သန္တံ တေသံ ဂတံ ဌိတံ၊

ဩက္ခိတ္တစက္ခူ မိတဘာဏီ၊ တာဒိသာ သမဏာ မမ. (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄.၂၄)၊

‘‘ကာယကမ္မံ သုစိ နေသံ၊ ဝါစာကမ္မံ အနာဝိလံ၊

မနောကမ္မံ သုဝိသုဒ္ဓံ၊ တာဒိသာ သမဏာ မမ.

‘‘ဝိမလာ သင်္ခမုတ္တာဘာ၊ သုဒ္ဓါ အန္တရဗာဟိရာ၊

ပုဏ္ဏာ သုဒ္ဓေဟိ ဓမ္မေဟိ၊ တာဒိသာ သမဏာ မမ.

‘‘လာဘေန ဥန္နတော လောကော၊ အလာဘေန စ ဩနတော၊

လာဘာလာဘေန ဧကဋ္ဌာ၊ တာဒိသာ သမဏာ မမ.

‘‘ယသေန ဥန္နတော လောကော၊ အယသေန စ ဩနတော၊

ယသာယသေန ဧကဋ္ဌာ၊ တာဒိသာ သမဏာ မမ.

‘‘ပသံသာယုန္နတော လောကော၊ နိန္ဒာယာပိ စ ဩနတော၊

သမာ နိန္ဒာပသံသာသု၊ တာဒိသာ သမဏာ မမ.

‘‘သုခေန ဥန္နတော လောကော၊ ဒုက္ခေနာပိ စ ဩနတော၊

အကမ္ပာ သုခဒုက္ခေသု၊ တာဒိသာ သမဏာ မမာ’’တိ. –

ဧဝမာဒီဟိ ဝစနေဟိ သဿုံ တောသေသိ.

အထ နံ ‘‘သက္ကာ တဝ သမဏေ အမှာကမ္ပိ ဒဿေတု’’န္တိ ဝတွာ ‘‘သက္ကာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ ယထာ မယံ တေ ပဿာမ၊ တထာ ကရောဟီ’’တိ ဝုတ္တေ သာ ‘‘သာဓူ’’တိ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ သဇ္ဇေတွာ ဥပရိပါသာဒတလေ ဌတွာ ဇေတဝနာဘိမုခီ သက္ကစ္စံ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ ဗုဒ္ဓဂုဏေ အာဝဇ္ဇေတွာ ဂန္ဓဝါသပုပ္ဖဓုမေဟိ ပူဇံ ကတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ သွာတနာယ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ နိမန္တေမိ၊ ဣမိနာ မေ သညာဏေန သတ္ထာ နိမန္တိတဘာဝံ ဇာနာတူ’’တိ သုမနပုပ္ဖါနံ အဋ္ဌ မုဋ္ဌိယော အာကာသေ ခိပိ. ပုပ္ဖါနိ ဂန္တွာ စတုပရိသမဇ္ဈေ ဓမ္မံ ဒေသေန္တဿ သတ္ထုနော ဥပရိ မာလာဝိတာနံ ဟုတွာ အဋ္ဌံသု. တသ္မိံ ခဏေ အနာထပိဏ္ဍိကောပိ ဓမ္မကထံ သုတွာ သွာတနာယ သတ္ထာရံ နိမန္တေသိ. သတ္ထာ ‘‘အဓိဝုတ္ထံ မယာ၊ ဂဟပတိ၊ သွာတနာယ ဘတ္တ’’န္တိ ဝတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ မယာ ပုရေတရံ အာဂတော နတ္ထိ၊ ကဿ နု ခေါ ဝေါ အဓိဝုတ္ထ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘စူဠသုဘဒ္ဒါယ၊ ဂဟပတိ၊ နိမန္တိတော’’တိ ဝတွာ ‘‘နနု၊ ဘန္တေ၊ စူဠသုဘဒ္ဒါ ဒူရေ ဝသတိ ဣတော ဝီသတိယောဇနသတမတ္ထကေ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘အာမ ဂဟပတိ၊ ဒူရေ ဝသန္တာပိ ဟိ သပ္ပုရိသာ အဘိမုခေ ဌိတာ ဝိယ ပကာသေန္တီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၃၀၄. ‘‘ဒူရေ သန္တော ပကာသေန္တိ၊ ဟိမဝန္တောဝ ပဗ္ဗတော၊

အသန္တေတ္ထ န ဒိဿန္တိ၊ ရတ္တိံ ခိတ္တာ ယထာ သရာ’’တိ.

တတ္ထ သန္တောတိ ရာဂါဒီနံ သန္တတာယ ဗုဒ္ဓါဒယော သန္တာ နာမ. ဣဓ ပန ပုဗ္ဗဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ ဥဿန္နကုသလမူလာ ဘာဝိတဘာဝနာ သတ္တာ သန္တောတိ အဓိပ္ပေတာ. ပကာသေန္တီတိ ဒူရေ ဌိတာပိ ဗုဒ္ဓါနံ ဉာဏပထံ အာဂစ္ဆန္တာ ပါကဋာ ဟောန္တိ. ဟိမဝန္တော ဝါတိ ယထာ ဟိ တိယောဇနသဟဿဝိတ္ထတော ပဉ္စယောဇနသတုဗ္ဗေဓော စတုရာသီတိယာ ကူဋသဟဿေဟိ ပဋိမဏ္ဍိတော ဟိမဝန္တပဗ္ဗတော ဒူရေ ဌိတာနမ္ပိ အဘိမုခေ ဌိတော ဝိယ ပကာသေတိ၊ ဧဝံ ပကာသေန္တီတိ အတ္ထော. အသန္တေတ္ထာတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မဂရုကာ ဝိတိဏ္ဏပရလောကာ အာမိသစက္ခုကာ ဇီဝိကတ္ထာယ ပဗ္ဗဇိတာ ဗာလပုဂ္ဂလာ အသန္တော နာမ၊ တေ ဧတ္ထ ဗုဒ္ဓါနံ ဒက္ခိဏဿ ဇာဏုမဏ္ဍလဿ သန္တိကေ နိသိန္နာပိ န ဒိဿန္တိ န ပညာယန္တိ. ရတ္တိံ ခိတ္တာတိ ရတ္တိံ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတေ အန္ဓကာရေ ခိတ္တသရာ ဝိယ တထာရူပဿ ဥပနိဿယဘူတဿ ပုဗ္ဗဟေတုနော အဘာဝေန န ပညာယန္တီတိ အတ္ထော.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

သက္ကော ဒေဝရာဇာ ‘‘သတ္ထာရာ သုဘဒ္ဒါယ နိမန္တနံ အဓိဝါသိတ’’န္တိ ဉတွာ ဝိဿကမ္မဒေဝပုတ္တံ အာဏာပေသိ – ‘‘ပဉ္စ ကူဋာဂါရသတာနိ နိမ္မိနိတွာ သွေ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ဥဂ္ဂနဂရံ နေဟီ’’တိ. သော ပုနဒိဝသေ ပဉ္စသတာနိ ကူဋာဂါရာနိ နိမ္မိနိတွာ ဇေတဝနဒွါရေ အဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ ဥစ္စိနိတွာ ဝိသုဒ္ဓခီဏာသဝါနံယေဝ ပဉ္စသတာနိ အာဒါယ သပရိဝါရော ကူဋာဂါရေသု နိသီဒိတွာ ဥဂ္ဂနဂရံ အဂမာသိ. ဥဂ္ဂသေဋ္ဌိပိ သပရိဝါရော သုဘဒ္ဒါယ ဒိန္နနယေနေဝ တထာဂတဿ အာဂတမဂ္ဂံ ဩလောကေန္တော သတ္ထာရံ မဟန္တေန သိရိဝိဘဝေန အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော မာလာဒီဟိ မဟန္တံ သက္ကာရံ ကရောန္တော သပရိဝါရော သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဝန္ဒိတွာ မဟာဒါနံ ဒတွာ ပုနပ္ပုနံ နိမန္တေတွာ သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ အဒါသိ. သတ္ထာပိဿ သပ္ပါယံ သလ္လက္ခေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. တံ အာဒိံ ကတွာ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ. သတ္ထာ ‘‘စူဠသုဘဒ္ဒါယ အနုဂ္ဂဟဏတ္ထံ တွံ ဣဓေဝ ဟောဟီ’’တိ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရံ နိဝတ္တာပေတွာ သာဝတ္ထိမေဝ အဂမာသိ. တတော ပဋ္ဌာယ တံ နဂရံ သဒ္ဓါသမ္ပန္နံ အဟောသီတိ.

စူဠသုဘဒ္ဒါဝတ္ထု အဋ္ဌမံ.