၅. ဒါရုသာကဋိကပုတ္တဝတ္ထု

သုပ္ပဗုဒ္ဓန္တိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ဒါရုသာကဋိကဿ ပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

ရာဇဂဟသ္မိဉှိ သမ္မာဒိဋ္ဌိကပုတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကပုတ္တောတိ ဒွေ ဒါရကာ အဘိက္ခဏံ ဂုဠကီဠံ ကီဠန္တိ. တေသု သမ္မာဒိဋ္ဌိကပုတ္တော ဂုဠံ ခိပမာနော ဗုဒ္ဓါနုဿတိံ အာဝဇ္ဇေတွာ ‘‘နမော ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ ဝတွာ ဝတွာ ဂုဠံ ခိပတိ. ဣတရော တိတ္ထိယဂုဏေ ဥဒ္ဒိသိတွာ ‘‘နမော အရဟန္တာန’’န္တိ ဝတွာ ဝတွာ ခိပတိ. တေသု သမ္မာဒိဋ္ဌိကဿ ပုတ္တော ဇိနာတိ၊ ဣတရော ပန ပရာဇယတိ. သော တဿ ကိရိယံ ဒိသွာ ‘‘အယံ ဧဝံ အနုဿရိတွာ ဧဝံ ဝတွာ ဂုဠံ ခိပန္တော မမံ ဇိနာတိ၊ အဟမ္ပိ ဧဝရူပံ ကရိဿာမီ’’တိ ဗုဒ္ဓါနုဿတိယံ ပရိစယမကာသိ. အထေကဒိဝသံ တဿ ပိတာ သကဋံ ယောဇေတွာ ဒါရူနံ အတ္ထာယ ဂစ္ဆန္တော တမ္ပိ ဒါရကံ အာဒါယ ဂန္တွာ အဋဝိယံ ဒါရူနံ သကဋံ ပူရေတွာ အာဂစ္ဆန္တော ဗဟိနဂရေ သုသာနသာမန္တေ ဥဒကဖာသုကဋ္ဌာနေ ဂေါဏေ မောစေတွာ ဘတ္တဝိဿဂ္ဂမကာသိ. အထဿ တေ ဂေါဏာ သာယနှသမယေ နဂရံ ပဝိသန္တေန ဂေါဂဏေန သဒ္ဓိံ နဂရမေဝ ပဝိသိံသု. သာကဋိကောပိ ဂေါဏေ အနုဗန္ဓန္တော နဂရံ ပဝိသိတွာ သာယံ ဂေါဏေ ဒိသွာ အာဒါယ နိက္ခမန္တော ဒွါရံ န သမ္ပာပုဏိ. တသ္မိဉှိ အသမ္ပတ္တေယေဝ ဒွါရံ ပိဟိတံ.

အထဿ ပုတ္တော ဧကကောဝ ရတ္တိဘာဂေ သကဋဿ ဟေဋ္ဌာ နိပဇ္ဇိတွာ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိ. ရာဇဂဟံ ပန ပကတိယာပိ အမနုဿဗဟုလံ. အယဉ္စ သုသာနသန္တိကေ နိပန္နော. တတ္ထ နံ ဒွေ အမနုဿာ ပဿိံသု. ဧကော သာသနဿ ပဋိကဏ္ဍကော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော၊ ဧကော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော. တေသု မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော အာဟ – ‘‘အယံ နော ဘက္ခော၊ ဣမံ ခါဒိဿာမာ’’တိ. ဣတရော ‘‘အလံ မာ တေ ရုစ္စီ’’တိ နိဝါရေတိ. သော တေန နိဝါရိယမာနောပိ တဿ ဝစနံ အနာဒိယိတွာ ဒါရကံ ပါဒေသု ဂဟေတွာ အာကဍ္ဎိ. သော ဗုဒ္ဓါနုဿတိယာ ပရိစိတတ္တာ တသ္မိံ ခဏေ ‘‘နမော ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ အာဟ. အမနုဿော မဟာဘယဘီတော ပဋိက္ကမိတွာ အဋ္ဌာသိ. အထ နံ ဣတရော ‘‘အမှေဟိ အကိစ္စံ ကတံ၊ ဒဏ္ဍကမ္မံ တဿ ကရောမာ’’တိ ဝတွာ တံ ရက္ခမာနော အဋ္ဌာသိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော နဂရံ ပဝိသိတွာ ရညော ဘောဇနပါတိံ ပူရေတွာ ဘောဇနံ အာဟရိ. အထ နံ ဥဘောပိ တဿ မာတာပိတရော ဝိယ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာပေတွာ ဘောဇေတွာ ‘‘ဣမာနိ အက္ခရာနိ ရာဇာဝ ပဿတု၊ မာ အညော’’တိ တံ ပဝတ္တိံ ပကာသေန္တာ ယက္ခာနုဘာဝေန ဘောဇနပါတိယံ အက္ခရာနိ ဆိန္ဒိတွာ ပါတိံ ဒါရုသကဋေ ပက္ခိပိတွာ သဗ္ဗရတ္တိံ အာရက္ခံ ကတွာ ပက္ကမိံသု.

ပုနဒိဝသေ ‘‘ရာဇကုလတော စောရေဟိ ဘောဇနဘဏ္ဍံ အဝဟဋ’’န္တိ ကောလာဟလံ ကရောန္တာ ဒွါရာနိ ပိဒဟိတွာ ဩလောကေန္တာ တတ္ထ အပဿန္တာ နဂရာ နိက္ခမိတွာ ဣတော စိတော စ ဩလောကေန္တာ ဒါရုသကဋေ သုဝဏ္ဏပါတိံ ဒိသွာ ‘‘အယံ စောရော’’တိ တံ ဒါရကံ ဂဟေတွာ ရညော ဒဿေသုံ. ရာဇာ အက္ခရာနိ ဒိသွာ ‘‘ကိံ ဧတံ၊ တာတာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘နာဟံ၊ ဒေဝ၊ ဇာနာမိ၊ မာတာပိတရော မေ အာဂန္တွာ ရတ္တိံ ဘောဇေတွာ ရက္ခမာနာ အဋ္ဌံသု၊ အဟမ္ပိ မာတာပိတရော မံ ရက္ခန္တီတိ နိဗ္ဘယောဝ နိဒ္ဒံ ဥပဂတော. ဧတ္တကံ အဟံ ဇာနာမီ’’တိ. အထဿ မာတာပိတရောပိ တံ ဌာနံ အာဂမံသု. ရာဇာ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ တေ တယောပိ ဇနေ အာဒါယ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ သဗ္ဗံ အာရောစေတွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ ဧဝ ရက္ခာ ဟောတိ၊ ဥဒါဟု ဓမ္မာနုဿတိအာဒယောပီ’’တိ ပုစ္ဆိ. အထဿ သတ္ထာ၊ ‘‘မဟာရာဇ၊ န ကေဝလံ ဗုဒ္ဓါနုဿတိယေဝ ရက္ခာ၊ ယေသံ ပန ဆဗ္ဗိဓေန စိတ္တံ သုဘာဝိတံ၊ တေသံ အညေန ရက္ခာဝရဏေန ဝါ မန္တောသဓေဟိ ဝါ ကိစ္စံ နတ္ထီ’’တိ ဝတွာ ဆ ဌာနာနိ ဒဿေန္တော ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

၂၉၆. ‘‘သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ပဗုဇ္ဈန္တိ၊ သဒါ ဂေါတမသာဝကာ၊

ယေသံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ၊ နိစ္စံ ဗုဒ္ဓဂတာ သတိ.

၂၉၇. ‘‘သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ပဗုဇ္ဈန္တိ၊ သဒါ ဂေါတမသာဝကာ၊

ယေသံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ၊ နိစ္စံ ဓမ္မဂတာ သတိ.

၂၉၈. ‘‘သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ပဗုဇ္ဈန္တိ၊ သဒါ ဂေါတမသာဝကာ၊

ယေသံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ၊ နိစ္စံ သံဃဂတာ သတိ.

၂၉၉. ‘‘သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ပဗုဇ္ဈန္တိ၊ သဒါ ဂေါတမသာဝကာ၊

ယေသံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ၊ နိစ္စံ ကာယဂတာ သတိ.

၃၀၀. ‘‘သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ပဗုဇ္ဈန္တိ၊ သဒါ ဂေါတမသာဝကာ၊

ယေသံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ၊ အဟိံသာယ ရတော မနော.

၃၀၁. ‘‘သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ပဗုဇ္ဈန္တိ၊ သဒါ ဂေါတမသာဝကာ၊

ယေသံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ၊ ဘာဝနာယ ရတော မနော’’တိ.

တတ္ထ သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ပဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗုဒ္ဓဂတံ သတိံ ဂဟေတွာ သုပန္တာ၊ ဂဟေတွာယေဝ စ ပဗုဇ္ဈန္တာ သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ပဗုဇ္ဈန္တိ နာမ. သဒါ ဂေါတမသာဝကာတိ ဂေါတမဂေါတ္တဿ ဗုဒ္ဓဿ သဝနန္တေ ဇာတတ္တာ တဿေဝ အနုသာသနိယာ သဝနတာယ ဂေါတမသာဝကာ. ဗုဒ္ဓဂတာ သတီတိ ယေသံ ‘‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ’’တိအာဒိပ္ပဘေဒေ ဗုဒ္ဓဂုဏေ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ သတိ နိစ္စကာလံ အတ္ထိ၊ တေ သဒါပိ သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ပဗုဇ္ဈန္တီတိ အတ္ထော. တထာ အသက္ကောန္တာ ပန ဧကဒိဝသံ တီသု ကာလေသု ဒွီသု ကာလေသု ဧကသ္မိမ္ပိ ကာလေ ဗုဒ္ဓါနုဿတိံ မနသိ ကရောန္တာ သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ပဗုဇ္ဈန္တိယေဝ နာမ. ဓမ္မဂတာ သတီတိ ‘‘သွာခါတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော’’တိအာဒိပ္ပဘေဒေ ဓမ္မဂုဏေ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ သတိ. သံဃဂတာ သတီတိ ‘‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’’တိအာဒိပ္ပဘေဒေ သံဃဂုဏေ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ သတိ. ကာယဂတာ သတီတိ ဒွတ္တိံသာကာရဝသေန ဝါ နဝသိဝထိကာဝသေန ဝါ စတုဓာတုဝဝတ္ထာနဝသေန ဝါ အဇ္ဈတ္တနီလကသိဏာဒိရူပဇ္ဈာနဝသေန ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ သတိ. အဟိံသာယ ရတောတိ ‘‘သော ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတီ’’တိ (ဝိဘ. ၆၄၂) ဧဝံ ဝုတ္တာယ ကရုဏာဘာဝနာယ ရတော. ဘာဝနာယာတိ မေတ္တာဘာဝနာယ. ကိဉ္စာပိ ဟေဋ္ဌာ ကရုဏာဘာဝနာယ ဝုတ္တတ္တာ ဣဓ သဗ္ဗာပိ အဝသေသာ ဘာဝနာ နာမ၊ ဣဓ ပန မေတ္တာဘာဝနာဝ အဓိပ္ပေတာ. သေသံ ပဌမဂါထာယ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဒေသနာဝသာနေ ဒါရကော သဒ္ဓိံ မာတာပိတူဟိ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. ပစ္ဆာ ပန ပဗ္ဗဇိတွာ သဗ္ဗေပိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု၊ သမ္ပတ္တာနမ္ပိ သာတ္ထိကာ ဓမ္မဒေသနာ အဟောသီတိ.

ဒါရုသာကဋိကပုတ္တဝတ္ထု ပဉ္စမံ.