၁. ရောဟိနီခတ္တိယကညာဝတ္ထု

ကောဓံ ဇဟေတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ နိဂြောဓာရာမေ ဝိဟရန္တော ရောဟိနိံ နာမ ခတ္တိယကညံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

ဧကသ္မိံ ကိရ သမယေ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ပဉ္စသတေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ကပိလဝတ္ထုံ အဂမာသိ. အထဿ ဉာတကာ ‘‘ထေရော အာဂတော’’တိ သုတွာ ထေရဿ သန္တိကံ အဂမံသု ဌပေတွာ ရောဟိနိံ နာမ ထေရဿ ဘဂိနိံ. ထေရော ဉာတကေ ပုစ္ဆိ ‘‘ကဟံ၊ ရောဟိနီ’’တိ? ‘‘ဂေဟေ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ကသ္မာ ဣဓ နာဂတာ’’တိ? ‘‘သရီရေ တဿာ ဆဝိရောဂေါ ဥပ္ပန္နောတိ လဇ္ဇာယ နာဂတာ၊ ဘန္တေ’’တိ. ထေရော ‘‘ပက္ကောသထ န’’န္တိ ပက္ကောသာပေတွာ ပဋကဉ္စုကံ ပဋိမုဉ္စိတွာ အာဂတံ ဧဝမာဟ – ‘‘ရောဟိနိ၊ ကသ္မာ နာဂတာသီ’’တိ? ‘‘သရီရေ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဆဝိရောဂေါ ဥပ္ပန္နော၊ တသ္မာ လဇ္ဇာယ နာဂတာမှီ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန တေ ပုညံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘ကိံ ကရောမိ၊ ဘန္တေ’’တိ? ‘‘အာသနသာလံ ကာရေဟီ’’တိ. ‘‘ကိံ ဂဟေတွာ’’တိ? ‘‘ကိံ တေ ပသာဓနဘဏ္ဍကံ နတ္ထီ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ကိံ မူလ’’န္တိ? ‘‘ဒသသဟဿမူလံ ဘဝိဿတီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ တံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ အာသနသာလံ ကာရေဟီ’’တိ. ‘‘ကော မေ၊ ဘန္တေ၊ ကာရေဿတီ’’တိ? ထေရော သမီပေ ဌိတဉာတကေ ဩလောကေတွာ ‘‘တုမှာကံ ဘာရော ဟောတူ’’တိ အာဟ. ‘‘တုမှေ ပန၊ ဘန္တေ၊ ကိံ ကရိဿထာ’’တိ? ‘‘အဟမ္ပိ ဣဓေဝ ဘဝိဿာမီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဧတိဿာ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရေ အာဟရထာ’’တိ. တေ ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ အာဟရိံသု.

ထေရော အာသနသာလံ သံဝိဒဟန္တော ရောဟိနိံ အာဟ – ‘‘ဒွိဘူမိကံ အာသနသာလံ ကာရေတွာ ဥပရိ ပဒရာနံ ဒိန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ ဟေဋ္ဌာသာလံ နိဗဒ္ဓံ သမ္မဇ္ဇိတွာ အာသနာနိ ပညာပေဟိ၊ နိဗဒ္ဓံ ပါနီယဃဋေ ဥပဋ္ဌာပေဟီ’’တိ. သာ ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ ပသာဓနဘဏ္ဍကံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဒွိဘူမိကအာသနသာလံ ကာရေတွာ ဥပရိ ပဒရာနံ ဒိန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ ဟေဋ္ဌာသာလံ သမ္မဇ္ဇနာဒီနိ အကာသိ. နိဗဒ္ဓံ ဘိက္ခူ နိသီဒန္တိ. အထဿာ အာသနသာလံ သမ္မဇ္ဇန္တိယာဝ ဆဝိရောဂေါ မိလာယိ. သာ အာသနသာလာယ နိဋ္ဌိတာယ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ နိမန္တေတွာ အာသနသာလံ ပူရေတွာ နိသိန္နဿ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ အဒါသိ. သတ္ထာ ကတဘတ္တကိစ္စော ‘‘ကဿေတံ ဒါန’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဘဂိနိယာ မေ၊ ဘန္တေ၊ ရောဟိနိယာ’’တိ. ‘‘သာ ပန ကဟ’’န္တိ? ‘‘ဂေဟေ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ပက္ကောသထ န’’န္တိ? သာ အာဂန္တုံ န ဣစ္ဆိ. အထ နံ သတ္ထာ အနိစ္ဆမာနမ္ပိ ပက္ကောသာပေသိယေဝ. အာဂန္တွာ စ ပန ဝန္ဒိတွာ နိသိန္နံ အာဟ – ‘‘ရောဟိနိ၊ ကသ္မာ နာဂမိတ္ထာ’’တိ? ‘‘သရီရေ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဆဝိရောဂေါ အတ္ထိ၊ တေန လဇ္ဇမာနာ နာဂတာမှီ’’တိ. ‘‘ဇာနာသိ ပန ကိံ တေ နိဿာယ ဧသ ဥပ္ပန္နော’’တိ? ‘‘န ဇာနာမိ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘တဝ ကောဓံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နော ဧသော’’တိ. ‘‘ကိံ ပန မေ၊ ဘန္တေ၊ ကတ’’န္တိ? ‘‘တေန ဟိ သုဏာဟီ’’တိ. အထဿာ သတ္ထာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိရညော အဂ္ဂမဟေသီ ဧကိဿာ ရညော နာဋကိတ္ထိယာ အာဃာတံ ဗန္ဓိတွာ ‘‘ဒုက္ခမဿာ ဥပ္ပါဒေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ မဟာကစ္ဆုဖလာနိ အာဟရာပေတွာ တံ နာဋကိတ္ထိံ အတ္တနော သန္တိကံ ပက္ကောသာပေတွာ ယထာ သာ န ဇာနာတိ၊ ဧဝမဿာ သယနေ စေဝ ပါဝါရကောဇဝါဒီနဉ္စ အန္တရေသု ကစ္ဆုစုဏ္ဏာနိ ဌပါပေသိ၊ ကေဠိံ ကုရုမာနာ ဝိယ တဿာ သရီရေပိ ဩကိရိ. တံ ခဏံယေဝ တဿာ သရီရံ ဥပ္ပက္ကုပ္ပက္ကံ ဂဏ္ဍာဂဏ္ဍဇာတံ အဟောသိ. သာ ကဏ္ဍုဝန္တီ ဂန္တွာ သယနေ နိပဇ္ဇိ၊ တတြာပိဿာ ကစ္ဆုစုဏ္ဏေဟိ ခါဒိယမာနာယ ခရတရာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇိ. တဒါ အဂ္ဂမဟေသီ ရောဟိနီ အဟောသီတိ.

သတ္ထာ ဣမံ အတီတံ အာဟရိတွာ၊ ‘‘ရောဟိနိ၊ တဒါ တယာဝေတံ ကမ္မံ ကတံ. အပ္ပမတ္တကောပိ ဟိ ကောဓော ဝါ ဣဿာ ဝါ ကာတုံ န ယုတ္တရူပေါ ဧဝါ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၂၂၁. ‘‘ကောဓံ ဇဟေ ဝိပ္ပဇဟေယျ မာနံ၊

သံယောဇနံ သဗ္ဗမတိက္ကမေယျ၊

တံ နာမရူပသ္မိမသဇ္ဇမာနံ၊

အကိဉ္စနံ နာနုပတန္တိ ဒုက္ခာ’’တိ.

တတ္ထ ကောဓန္တိ သဗ္ဗာကာရမ္ပိ ကောဓံ နဝဝိဓမ္ပိ မာနံ ဇဟေယျ. သံယောဇနန္တိ ကာမရာဂသံယောဇနာဒိကံ ဒသဝိဓမ္ပိ သဗ္ဗသံယောဇနံ အတိက္ကမေယျ. အသဇ္ဇမာနန္တိ အလဂ္ဂမာနံ. ယော ဟိ ‘‘မမ ရူပံ မမ ဝေဒနာ’’တိအာဒိနာ နယေန နာမရူပံ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ တသ္မိဉ္စ ဘိဇ္ဇမာနေ သောစတိ ဝိဟညတိ၊ အယံ နာမရူပသ္မိံ သဇ္ဇတိ နာမ. ဧဝံ အဂ္ဂဏှန္တော အဝိဟညန္တော န သဇ္ဇတိ နာမ. တံ ပုဂ္ဂလံ ဧဝံ အသဇ္ဇမာနံ ရာဂါဒီနံ အဘာဝေန အကိဉ္စနံ ဒုက္ခာ နာမ နာနုပတန္တီတိ အတ္ထော. ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ. ရောဟိနီပိ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌိတာ၊ တင်္ခဏညေဝဿာ သရီရံ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ အဟောသိ.

သာ တတော စုတာ တာဝတိံသဘဝနေ စတုန္နံ ဒေဝပုတ္တာနံ သီမန္တရေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ပါသာဒိကာ ရူပသောဘဂ္ဂပ္ပတ္တာ အဟောသိ. စတ္တာရောပိ ဒေဝပုတ္တာ တံ ဒိသွာ ဥပ္ပန္နသိနေဟာ ဟုတွာ ‘‘မမ သီမာယ အန္တော နိဗ္ဗတ္တာ၊ မမ သီမာယ အန္တော နိဗ္ဗတ္တာ’’တိ ဝိဝဒန္တာ သက္ကဿ ဒေဝရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ၊ ‘‘ဒေဝ၊ ဣမံ နော နိဿာယ အဍ္ဍော ဥပ္ပန္နော၊ တံ ဝိနိစ္ဆိနာထာ’’တိ အာဟံသု. သက္ကောပိ တံ ဩလောကေတွာဝ ဥပ္ပန္နသိနေဟော ဟုတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ဣမာယ ဝေါ ဒိဋ္ဌကာလတော ပဋ္ဌာယ ကထံ စိတ္တာနိ ဥပ္ပန္နာနီ’’တိ. အထေကော အာဟ – ‘‘မမ တာဝ ဥပ္ပန္နစိတ္တံ သင်္ဂါမဘေရိ ဝိယ သန္နိသီဒိတုံ နာသက္ခီ’’တိ. ဒုတိယော ‘‘မမ စိတ္တံ ပဗ္ဗတနဒီ ဝိယ သီဃံ ပဝတ္တတိယေဝါ’’တိ. တတိယော ‘‘မမ ဣမိဿာ ဒိဋ္ဌကာလတော ပဋ္ဌာယ ကက္ကဋဿ ဝိယ အက္ခီနိ နိက္ခမိံသူ’’တိ. စတုတ္ထော ‘‘မမ စိတ္တံ စေတိယေ ဥဿာပိတဓဇော ဝိယ နိစ္စလံ ဌာတုံ နာသက္ခီ’’တိ. အထ နေ သက္ကော အာဟ – ‘‘တာတာ၊ တုမှာကံ တာဝ စိတ္တာနိ ပသယှရူပါနိ၊ အဟံ ပန ဣမံ လဘန္တော ဇီဝိဿာမိ၊ အလဘန္တဿ မေ မရဏံ ဘဝိဿတီ’’တိ. ဒေဝပုတ္တာ၊ ‘‘မဟာရာဇ၊ တုမှာကံ မရဏေန အတ္ထော နတ္ထီ’’တိ တံ သက္ကဿ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ပက္ကမိံသု. သာ သက္ကဿ ပိယာ အဟောသိ မနာပါ. ‘‘အသုကကီဠံ နာမ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဝုတ္တေ သက္ကော တဿာ ဝစနံ ပဋိက္ခိပိတုံ နာသက္ခီတိ.

ရောဟိနီခတ္တိယကညာဝတ္ထု ပဌမံ.