၆. ပသေနဒိကောသလဝတ္ထု

အာရောဂျပရမာ လာဘာတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ရာဇာနံ ပသေနဒိကောသလံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

ဧကသ္မိဉှိ သမယေ ရာဇာ တဏ္ဍုလဒေါဏဿ ဩဒနံ တဒုပိယေန သူပဗျဉ္ဇနေန ဘုဉ္ဇတိ. ဧကဒိဝသံ ဘုတ္တပါတရာသော ဘတ္တသမ္မဒံ အဝိနောဒေတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ကိလန္တရူပေါ ဣတော စိတော စ သမ္ပရိဝတ္တတိ၊ နိဒ္ဒါယ အဘိဘူယမာနောပိ ဥဇုကံ နိပဇ္ဇိတုံ အသက္ကောန္တော ဧကမန္တံ နိသီဒိ. အထ နံ သတ္ထာ အာဟ – ‘‘ကိံ၊ မဟာရာဇ၊ အဝိဿမိတွာဝ အာဂတောသီ’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ၊ ဘုတ္တကာလတော ပဋ္ဌာယ မေ မဟာဒုက္ခံ ဟောတီ’’တိ. အထ နံ သတ္ထာ၊ ‘‘မဟာရာဇ၊ အတိဗဟုဘောဇနံ ဧဝံ ဒုက္ခံ ဟောတီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘မိဒ္ဓီ ယဒါ ဟောတိ မဟဂ္ဃသော စ၊

နိဒ္ဒါယိတာ သမ္ပရိဝတ္တသာယီ၊

မဟာဝရာဟောဝ နိဝါပပုဋ္ဌော၊

ပုနပ္ပုနံ ဂဗ္ဘမုပေတိ မန္ဒော’’တိ. (ဓ. ပ. ၃၂၅)၊ –

ဣမာယ ဂါထာယ ဩဝဒိတွာ၊ ‘‘မဟာရာဇ၊ ဘောဇနံ နာမ မတ္တာယ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. မတ္တဘောဇိနော ဟိ သုခံ ဟောတီ’’တိ ဥတ္တရိ ဩဝဒန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘မနုဇဿ သဒါ သတီမတော၊

မတ္တံ ဇာနတော လဒ္ဓဘောဇနေ၊

တနုကဿ ဘဝန္တိ ဝေဒနာ၊

သဏိကံ ဇီရတိ အာယုပါလယ’’န္တိ. (သံ. နိ. ၁.၁၂၄)၊

ရာဇာ ဂါထံ ဥဂ္ဂဏှိတုံ နာသက္ခိ၊ သမီပေ ဌိတံ ပန ဘာဂိနေယျံ၊ သုဒဿနံ နာမ မာဏဝံ ‘‘ဣမံ ဂါထံ ဥဂ္ဂဏှ၊ တာတာ’’တိ အာဟ. သော တံ ဂါထံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ‘‘ကိံ ကရောမိ၊ ဘန္တေ’’တိ သတ္ထာရံ ပုစ္ဆိ. အထ နံ သတ္ထာ အာဟ – ‘‘ရညော ဘုဉ္ဇန္တဿ ဩသာနပိဏ္ဍကာလေ ဣမံ ဂါထံ ဝဒေယျာသိ၊ ရာဇာ အတ္ထံ သလ္လက္ခေတွာ ယံ ပိဏ္ဍံ ဆဍ္ဍေဿတိ၊ တသ္မိံ ပိဏ္ဍေ သိတ္ထဂဏနာယ ရညော ဘတ္တပစနကာလေ တတ္တကေ တဏ္ဍုလေ ဟရေယျာသီ’’တိ. သော ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ သာယမ္ပိ ပါတောပိ ရညော ဘုဉ္ဇန္တဿ ဩသာနပိဏ္ဍကာလေ တံ ဂါထံ ဥဒါဟရိတွာ တေန ဆဍ္ဍိတပိဏ္ဍေ သိတ္ထဂဏနာယ တဏ္ဍုလေ ဟာပေသိ. ရာဇာပိ တဿ ဂါထံ သုတွာ သဟဿံ သဟဿံ ဒါပေသိ. သော အပရေန သမယေန နာဠိကောဒနပရမတာယ သဏ္ဌဟိတွာ သုခပ္ပတ္တော တနုသရီရော အဟောသိ.

အထေကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ၊ ဣဒါနိ မေ သုခံ ဇာတံ၊ မိဂမ္ပိ အဿမ္ပိ အနုဗန္ဓိတွာ ဂဏှနသမတ္ထော ဇာတောမှိ. ပုဗ္ဗေ မေ ဘာဂိနေယျေန သဒ္ဓိံ ယုဒ္ဓမေဝ ဟောတိ၊ ဣဒါနိ ဝဇီရကုမာရိံ နာမ ဓီတရံ ဘာဂိနေယျဿ ဒတွာ သော ဂါမော တဿာယေဝ နှာနစုဏ္ဏမူလံ ကတွာ ဒိန္နော၊ တေန သဒ္ဓိံ ဝိဂ္ဂဟော ဝူပသန္တော၊ ဣမိနာပိ မေ ကာရဏေန သုခမေဝ ဇာတံ. ကုလသန္တကံ ရာဇမဏိရတနံ နော ဂေဟေ ပုရိမဒိဝသေ နဋ္ဌံ၊ တမ္ပိ ဣဒါနိ ဟတ္ထပတ္တံ အာဂတံ၊ ဣမိနာပိ မေ ကာရဏေန သုခမေဝ ဇာတံ. တုမှာကံ သာဝကေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဿာသံ ဣစ္ဆန္တေန ဉာတိဓီတာပိ နော ဂေဟေ ကတာ၊ ဣမိနာပိ မေ ကာရဏေန သုခမေဝ ဇာတ’’န္တိ. သတ္ထာ ‘‘အာရောဂျံ နာမ၊ မဟာရာဇ၊ ပရမော လာဘော၊ ယထာလဒ္ဓေန သန္တုဋ္ဌဘာဝသဒိသမ္ပိ ဓနံ၊ ဝိဿာသသဒိသော စ ပရမာ ဉာတိ၊ နိဗ္ဗာနသဒိသဉ္စ သုခံ နာမ နတ္ထီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၂၀၄. ‘‘အာရောဂျပရမာ လာဘာ၊ သန္တုဋ္ဌိပရမံ ဓနံ၊

ဝိဿာသပရမာ ဉာတိ၊ နိဗ္ဗာနပရမံ သုခ’’န္တိ.

တတ္ထ အာရောဂျပရမာ လာဘာတိ အရောဂဘာဝပရမာ လာဘာ. ရောဂိနော ဟိ ဝိဇ္ဇမာနာပိ လာဘာ အလာဘာယေဝ၊ တသ္မာ အရောဂဿ သဗ္ဗလာဘာ အာဂတာဝ ဟောန္တိ. တေနေတံ ဝုတ္တံ – ‘‘အာရောဂျပရမာ လာဘာ’’တိ. သန္တုဋ္ဌိပရမံ ဓနန္တိ ဂိဟိနော ဝါ ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ ယံ အတ္တနာ လဒ္ဓံ အတ္တနော သန္တကံ၊ တေနေဝ တုဿနဘာဝေါ သန္တုဋ္ဌီ နာမ သေသဓနေဟိ ပရမံ ဓနံ. ဝိဿာသပရမာ ဉာတီတိ မာတာ ဝါ ဟောတု ပိတာ ဝါ၊ ယေန သဒ္ဓိံ ဝိဿာသော နတ္ထိ၊ သော အညာတကောဝ. ယေန အညာတကေန ပန သဒ္ဓိံ ဝိဿာသော အတ္ထိ၊ သော အသမ္ဗန္ဓောပိ ပရမော ဥတ္တမော ဉာတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဝိဿာသပရမာ ဉာတီ’’တိ. နိဗ္ဗာနသဒိသံ ပန သုခံ နာမ နတ္ထိ၊ တေနေဝါဟ – နိဗ္ဗာနပရမံ သုခန္တိ.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

ပသေနဒိကောသလဝတ္ထု ဆဋ္ဌံ.