၃. ဧရကပတ္တနာဂရာဇဝတ္ထု

ကိစ္ဆော မနုဿပဋိလာဘောတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဗာရာဏသိယံ ဥပနိဿာယ သတ္တသိရီသကရုက္ခမူလေ ဝိဟရန္တော ဧရကပတ္တံ နာမ နာဂရာဇံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

သော ကိရ ပုဗ္ဗေ ကဿပဗုဒ္ဓသာသနေ ဒဟရဘိက္ခု ဟုတွာ ဂင်္ဂါယ နာဝံ အဘိရုယှ ဂစ္ဆန္တော ဧကသ္မိံ ဧရကဂုမ္ဗေ ဧရကပတ္တံ ဂဟေတွာ နာဝါယ ဝေဂသာ ဂစ္ဆမာနာယပိ န မုဉ္စိ၊ ဧရကပတ္တံ ဆိဇ္ဇိတွာ ဂတံ. သော ‘‘အပ္ပမတ္တကံ ဧတ’’န္တိ အာပတ္တိံ အဒေသေတွာ ဝီသတိ ဝဿသဟဿာနိ အရညေ သမဏဓမ္မံ ကတွာပိ မရဏကာလေ ဧရကပတ္တေန ဂီဝါယ ဂဟိတော ဝိယ အာပတ္တိံ ဒေသေတုကာမောပိ အညံ ဘိက္ခုံ အပဿမာနော ‘‘အပရိသုဒ္ဓံ မေ သီလ’’န္တိ ဥပ္ပန္နဝိပ္ပဋိသာရော တတော စဝိတွာ ဧကရုက္ခဒေါဏိကနာဝပ္ပမာဏော နာဂရာဇာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ဧရကပတ္တောတွေဝဿ နာမံ အဟောသိ. သော နိဗ္ဗတ္တက္ခဏေယေဝ အတ္တဘာဝံ ဩလောကေတွာ ‘‘ဧတ္တကံ နာမ ကာလံ သမဏဓမ္မံ ကတွာ အဟေတုကယောနိယံ မဏ္ဍူကဘက္ခဋ္ဌာနေ နိဗ္ဗတ္တောမှီ’’တိ ဝိပ္ပဋိသာရီ အဟောသိ. သော အပရဘာဂေ ဧကံ ဓီတရံ လဘိတွာ မဇ္ဈေ ဂင်္ဂါယ ဥဒကပိဋ္ဌေ မဟန္တံ ဖလံ ဥက္ခိပိတွာ ဓီတရံ တသ္မိံ ဌပေတွာ နစ္စာပေတွာ ဂါယာပေသိ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘အဒ္ဓါ အဟံ ဣဓ ဣမိနာ ဥပါယေန ဗုဒ္ဓေ ဥပ္ပန္နေ တဿ ဥပ္ပန္နဘာဝံ သုဏိဿာမီ’’တိ. ယော မေ ဂီတဿ ပဋိဂီတံ အာဟရတိ၊ တဿ မဟန္တေန နာဂဘဝနေန သဒ္ဓိံ ဓီတရံ ဒဿာမီတိ အနွဍ္ဎမာသံ ဥပေါသထဒိဝသေ တံ ဓီတရံ ဖဏေ ဌပေသိ. သာ တတ္ထ ဌိတာ နစ္စန္တီ –

‘‘ကိံသု အဓိပ္ပတီ ရာဇာ၊ ကိံသု ရာဇာ ရဇ္ဇိဿရော၊

ကထံသု ဝိရဇော ဟောတိ၊ ကထံ ဗာလောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. –

ဣမံ ဂီတံ ဂါယတိ.

သကလဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော ‘‘နာဂမာဏဝိကံ ဂဏှိဿာမာ’’တိ ဂန္တွာ အတ္တနော အတ္တနော ပညာဗလေန ပဋိဂီတံ ကတွာ ဂါယန္တိ. သာ တံ ပဋိက္ခိပတိ. တဿာ အနွဍ္ဎမာသံ ဖဏေ ဌတွာ ဧဝံ ဂါယန္တိယာဝ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဝီတိဝတ္တံ. အထ အမှာကံ သတ္ထာ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဧကဒိဝသံ ပစ္စူသကာလေ လောကံ ဝေါလောကေန္တော ဧရကပတ္တံ အာဒိံ ကတွာ ဥတ္တရမာဏဝံ နာမ အတ္တနော ဉာဏဇာလဿ အန္တော ပဝိဋ္ဌံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဘဝိဿတီ’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တော ‘‘အဇ္ဇ ဧရကပတ္တဿ ဓီတရံ ဖဏေ ဌပေတွာ နစ္စာပနဒိဝသော၊ အယံ ဥတ္တရမာဏဝေါ မယာ ဒိန္နံ ပဋိဂီတံ ဂဏှန္တောဝ သောတာပန္နော ဟုတွာ တံ အာဒါယ နာဂရာဇဿ သန္တိကံ ဂမိဿတိ. သော တံ သုတွာ ‘ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပန္နော’တိ ဉတွာ မမ သန္တိကံ အာဂမိဿတိ၊ အဟံ တသ္မိံ အာဂတေ မဟာသမာဂမေ ဂါထံ ကထေဿာမိ၊ ဂါထာပရိယောသာနေ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော ဘဝိဿတီ’’တိ အဒ္ဒသ. သော တတ္ထ ဂန္တွာ ဗာရာဏသိတော အဝိဒူရေ သတ္တ သိရီသကရုက္ခာ အတ္ထိ၊ တေသု ဧကဿ မူလေ နိသီဒိ. ဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော ဂီတပဋိဂီတံ အာဒါယ သန္နိပတိံသု. သတ္ထာ အဝိဒူရေ ဌာနေ ဂစ္ဆန္တံ ဥတ္တရမာဏဝံ ဒိသွာ ‘‘ဧဟိ၊ ဥတ္တရာ’’တိ အာဟ. ‘‘ကိံ၊ ဘန္တေ’’တိ? ‘‘ဣတော တာဝ ဧဟီ’’တိ. အထ နံ အာဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ နိသိန္နံ အာဟ ‘‘ကဟံ ဂစ္ဆသီ’’တိ? ‘‘ဧရကပတ္တဿ ဓီတု ဂါယနဋ္ဌာန’’န္တိ. ‘‘ဇာနာသိ ပန ဂီတပဋိဂီတ’’န္တိ? ‘‘ဇာနာမိ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဝဒေဟိ တာဝ န’’န္တိ? အထ နံ အတ္တနော ဇာနနနိယာမေနေဝ ဝဒန္တံ ‘‘န ဥတ္တရံ ဧတံ ပဋိဂီတံ၊ အဟံ တေ ပဋိဂီတံ ဒဿာမိ၊ အာဒါယ နံ ဂမိဿသီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ. အထ နံ သတ္ထာ၊ ဥတ္တရ၊ တွံ နာဂမာဏဝိကာယ ဂီတကာလေ –

‘‘ဆဒွါရာဓိပ္ပတီ ရာဇာ၊ ရဇ္ဇမာနော ရဇ္ဇိဿရော၊

အရဇ္ဇံ ဝိရဇော ဟောတိ၊ ရဇ္ဇံ ဗာလောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. –

ဣမံ ပဋိဂီတံ ဂါယေယျာသီတိ အာဟ.

မာဏဝိကာယ ဂီတဿ အတ္ထော – ကိံသု အဓိပ္ပတီ ရာဇာတိ ကိံ အဓိပ္ပတိ ရာဇာ နာမ ဟောတိ? ကိံသု ရာဇာ ရဇ္ဇိဿရောတိ ကထံ ပန ရာဇာ ရဇ္ဇိဿရော နာမ ဟောတိ? ကထံသု ဝိရဇော ဟောတီတိ ကထံ နု ခေါ သော ရာဇာ ဝိရဇော နာမ ဟောတီတိ?

ပဋိဂီတဿ ပန အတ္ထော – ဆဒွါရာဓိပ္ပတီ ရာဇာတိ ယော ဆန္နံ ဒွါရာနံ အဓိပ္ပတိ၊ ဧကဒွါရေပိ ရူပါဒီဟိ အနဘိဘူတော၊ အယံ ရာဇာ နာမ. ရဇ္ဇမာနော ရဇ္ဇိဿရောတိ ယော ပန တေသု အာရမ္မဏေသု ရဇ္ဇတိ၊ သော ရဇ္ဇမာနော ရဇ္ဇိဿရော နာမ. အရဇ္ဇန္တိ အရဇ္ဇမာနော ပန ဝိရဇော နာမ ဟောတိ. ရဇ္ဇန္တိ ရဇ္ဇမာနော ဗာလောတိ ဝုစ္စတီတိ.

ဧဝမဿ သတ္ထာ ပဋိဂီတံ ဒတွာ၊ ဥတ္တရ၊ တယာ ဣမသ္မိံ ဂီတေ ဂါယိတေ ဣမဿ ဂီတဿ ဣမံ ပဋိဂီတံ ဂါယိဿတိ –

‘‘ကေနဿု ဝုယှတိ ဗာလော၊ ကထံ နုဒတိ ပဏ္ဍိတော၊

ယောဂက္ခေမီ ကထံ ဟောတိ၊ တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော’’တိ.

အထဿ တွံ ဣဒံ ပဋိဂီတံ ဂါယေယျာသိ –

‘‘ဩဃေန ဝုယှတိ ဗာလော၊ ယောဂါ နုဒတိ ပဏ္ဍိတော၊

သဗ္ဗယောဂဝိသံယုတ္တော၊ ယောဂက္ခေမီတိ ဝုစ္စတီ’’တိ.

တဿတ္ထော – ‘‘ကာမောဃာဒိနာ စတုဗ္ဗိဓေန ဩဃေန ဗာလော ဝုယှတိ၊ တံ ဩဃံ ပဏ္ဍိတော သမ္မပ္ပဓာနသင်္ခါတေန ယောဂေန နုဒတိ. သော သဗ္ဗေဟိ ကာမယောဂါဒီဟိ ဝိသံယုတ္တော ယောဂက္ခေမီ နာမ ဝုစ္စတီ’’တိ.

ဥတ္တရော ဣမံ ပဋိဂီတံ ဂဏှန္တောဝ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. သော သောတာပန္နော ဟုတွာ တံ ဂါထံ အာဒါယ ဂန္တွာ၊ ‘‘အမ္ဘော၊ မယာ ဂီတပဋိဂီတံ အာဟဋံ၊ ဩကာသံ မေ ဒေထာ’’တိ ဝတွာ နိရန္တရံ ဌိတဿ မဟာဇနဿ ဇဏ္ဏုနာ အက္ကမန္တော အဂမာသိ. နာဂမာဏဝိကာ ပိတု ဖဏေ ဌတွာ နစ္စမာနာ ‘‘ကိံသု အဓိပ္ပတီ ရာဇာ’’တိ ဂီတံ ဂါယတိ? ဥတ္တရော ‘‘ဆဒွါရာဓိပ္ပတီ ရာဇာ’’တိ ပဋိဂီတံ ဂါယိ. ပုန နာဂမာဏဝိကာ ‘‘ကေနဿု ဝုယှတီ’’တိ တဿ ဂီတံ ဂါယတိ? အထဿာ ပဋိဂီတံ ဂါယန္တော ဥတ္တရော ‘‘ဩဃေန ဝုယှတီ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ. နာဂရာဇာ တံ သုတွာဝ ဗုဒ္ဓဿ ဥပ္ပန္နဘာဝံ ဉတွာ ‘‘မယာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဧဝရူပံ ပဒံ နာမ န သုတပုဗ္ဗံ၊ ဥပ္ပန္နော ဝတ၊ ဘော၊ လောကေ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ တုဋ္ဌမာနသော နင်္ဂုဋ္ဌေန ဥဒကံ ပဟရိ၊ မဟာဝီစိယော ဥဋ္ဌဟိံသု၊ ဥဘော တီရာနိ ဘိဇ္ဇိံသု. ဣတော စိတော စ ဥသဘမတ္တေ ဌာနေ မနုဿာ ဥဒကေ နိမုဇ္ဇိံသု. သော ဧတ္တကံ မဟာဇနံ ဖဏေ ဌပေတွာ ဥက္ခိပိတွာ ထလေ ပတိဋ္ဌပေသိ. သော ဥတ္တရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ကဟံ၊ သာမိ၊ သတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဧကသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နော၊ မဟာရာဇာ’’တိ. သော ‘‘ဧဟိ၊ သာမိ၊ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဥတ္တရေန သဒ္ဓိံ အဂမာသိ. မဟာဇနောပိ တေန သဒ္ဓိံယေဝ ဂတော. နာဂရာဇာ ဂန္တွာ ဆဗ္ဗဏ္ဏရံသီနံ အန္တရံ ပဝိသိတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ရောဒမာနော အဋ္ဌာသိ. အထ နံ သတ္ထာ အာဟ – ‘‘ကိံ ဣဒံ၊ မဟာရာဇာ’’တိ? ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ တုမှာဒိသဿ ဗုဒ္ဓဿ သာဝကော ဟုတွာ ဝီသတိ ဝဿသဟဿာနိ သမဏဓမ္မံ အကာသိံ၊ သောပိ မံ သမဏဓမ္မော နိဒ္ဓါရေတုံ နာသက္ခိ. အပ္ပမတ္တကံ ဧရကပတ္တဆိန္ဒနမတ္တံ နိဿာယ အဟေတုကပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာ ဥရေန ပရိသက္ကနဋ္ဌာနေ နိဗ္ဗတ္တောသ္မိ၊ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ နေဝ မနုဿတ္တံ လဘာမိ၊ န သဒ္ဓမ္မဿဝနံ၊ န တုမှာဒိသဿ ဗုဒ္ဓဿ ဒဿန’’န္တိ သတ္ထာ တဿ ကထံ သုတွာ၊ ‘‘မဟာရာဇ၊ မနုဿတ္တံ နာမ ဒုလ္လဘမေဝ၊ တထာ သဒ္ဓမ္မဿဝနံ၊ တထာ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေါ၊ ဣဒံ ကိစ္ဆေန ကသိရေန လဗ္ဘတီ’’တိ ဝတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၈၂. ‘‘ကိစ္ဆော မနုဿပဋိလာဘော၊ ကိစ္ဆံ မစ္စာန ဇီဝိတံ၊

ကိစ္ဆံ သဒ္ဓမ္မဿဝနံ၊ ကိစ္ဆော ဗုဒ္ဓါနမုပ္ပါဒေါ’’တိ.

တဿတ္ထော – မဟန္တေန ဟိ ဝါယာမေန မဟန္တေန ကုသလေန လဒ္ဓတ္တာ မနုဿတ္တပဋိလာဘော နာမ ကိစ္ဆော ဒုလ္လဘော. နိရန္တရံ ကသိကမ္မာဒီနိ ကတွာ ဇီဝိတဝုတ္တိံ ဃဋနတောပိ ပရိတ္တဋ္ဌာယိတာယပိ မစ္စာနံ ဇီဝိတံ ကိစ္ဆံ. အနေကေသုပိ ကပ္ပေသု ဓမ္မဒေသကဿ ပုဂ္ဂလဿ ဒုလ္လဘတာယ သဒ္ဓမ္မဿဝနမ္ပိ ကိစ္ဆံ. မဟန္တေန ဝါယာမေန အဘိနီဟာရဿ သမိဇ္ဈနတော သမိဒ္ဓါဘိနီဟာရဿ စ အနေကေဟိပိ ကပ္ပကောဋိသဟဿေဟိ ဒုလ္လဘုပ္ပါဒတော ဗုဒ္ဓါနံ ဥပ္ပါဒေါပိ ကိစ္ဆောယေဝ၊ အတိဝိယ ဒုလ္လဘောတိ.

ဒေသနာဝသာနေ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ. နာဂရာဇာပိ တံဒိဝသံ သောတာပတ္တိဖလံ လဘေယျ၊ တိရစ္ဆာနဂတတ္တာ ပန နာလတ္ထ. သော ယေသု ပဋိသန္ဓိဂဟဏတစဇဟနဝိဿဋ္ဌနိဒ္ဒေါက္ကမနသဇာတိယာမေထုနသေဝနစုတိသင်္ခါတေသု ပဉ္စသု ဌာနေသု နာဂသရီရမေဝ ဂဟေတွာ ကိလမန္တိ၊ တေသု အကိလမနဘာဝံ ပတွာ မာဏဝရူပေနေဝ ဝိစရိတုံ လဘတီတိ.

ဧရကပတ္တနာဂရာဇဝတ္ထု တတိယံ.