၇. လာဠုဒါယိတ္ထေရဝတ္ထု

အပ္ပဿုတာယန္တိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော လာဠုဒါယိတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

သော ကိရ မင်္ဂလံ ကရောန္တာနံ ဂေဟံ ဂန္တွာ ‘‘တိရောကုဋ္ဋေသု တိဋ္ဌန္တီ’’တိအာဒိနာ (ခု. ပါ. ၇.၁၊ ပေ. ဝ. ၁၄) နယေန အဝမင်္ဂလံ ကထေတိ၊ အဝမင်္ဂလံ ကရောန္တာနံ ဂေဟံ ဂန္တွာ တိရောကုဋ္ဋာဒီသု ကထေတဗ္ဗေသု ‘‘ဒါနဉ္စ ဓမ္မစရိယာ စာ’’တိအာဒိနာ (ခု. ပါ. ၅.၇၊ သု. နိ. ၂၆၆) နယေန မင်္ဂလဂါထာ ဝါ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ဝိတ္တံ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ’’တိ ရတနသုတ္တံ (ခု. ပါ. ၆.၃၊ သု. နိ. ၂၂၆) ဝါ ကထေတိ. ဧဝံ တေသု တေသု ဌာနေသု ‘‘အညံ ကထေဿာမီ’’တိ အညံ ကထေန္တောပိ ‘‘အညံ ကထေမီ’’တိ န ဇာနာတိ. ဘိက္ခူ တဿ ကထံ သုတွာ သတ္ထု အာရောစေသုံ – ‘‘ကိံ၊ ဘန္တေ၊ လာဠုဒါယိဿ မင်္ဂလာမင်္ဂလဋ္ဌာနေသု ဂမနေန၊ အညသ္မိံ ကထေတဗ္ဗေ အညမေဝ ကထေတီ’’တိ. သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝေသ ဧဝံ ကထေတိ၊ ပုဗ္ဗေပိ အညသ္မိံ ကထေတဗ္ဗေ အညမေဝ ကထေသီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ –

အတီတေ ကိရ ဗာရာဏသိယံ အဂ္ဂိဒတ္တဿ နာမ ဗြာဟ္မဏဿ ပုတ္တော သောမဒတ္တကုမာရော နာမ ရာဇာနံ ဥပဋ္ဌဟိ. သော ရညာ ပိယော အဟောသိ မနာပေါ. ဗြာဟ္မဏော ပန ကသိကမ္မံ နိဿာယ ဇီဝတိ. တဿ ဒွေယေဝ ဂေါဏာ အဟေသုံ. တေသု ဧကော မတော. ဗြာဟ္မဏော ပုတ္တံ အာဟ – ‘‘တာတ၊ သောမဒတ္တ၊ ရာဇာနံ မေ ယာစိတွာ ဧကံ ဂေါဏံ အာဟရာ’’တိ. သောမဒတ္တော ‘‘သစာဟံ ရာဇာနံ ယာစိဿာမိ၊ လဟုဘာဝေါ မေ ပညာယိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘တုမှေယေဝ၊ တာတ၊ ရာဇာနံ ယာစထာ’’တိ ဝတွာ ‘‘တေန ဟိ၊ တာတ၊ မံ ဂဟေတွာ ယာဟီ’’တိ ဝုတ္တော စိန္တေသိ – ‘‘အယံ ဗြာဟ္မဏော ဒန္ဓပညော အဘိက္ကမာဒိဝစနမတ္တမ္ပိ န ဇာနာတိ၊ အညသ္မိံ ဝတ္တဗ္ဗေ အညမေဝ ဝဒတိ၊ သိက္ခာပေတွာ ပန နံ နေဿာမီ’’တိ. သော တံ အာဒါယ ဗီရဏတ္ထမ္ဘကံ နာမ သုသာနံ ဂန္တွာ တိဏကလာပေ ဗန္ဓိတွာ ‘‘အယံ ရာဇာ၊ အယံ ဥပရာဇာ၊ အယံ သေနာပတီ’’တိ နာမာနိ ကတွာ ပဋိပါဋိယာ ပိတု ဒဿေတွာ ‘‘တုမှေဟိ ရာဇကုလံ ဂန္တွာ ဧဝံ အဘိက္ကမိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ နာမ ရာဇာ ဝတ္တဗ္ဗော၊ ဧဝံ နာမ ဥပရာဇာ၊ ရာဇာနံ ပန ဥပသင်္ကမိတွာ ‘ဇယတု ဘဝံ၊ မဟာရာဇာ’တိ ဝတွာ ဧဝံ ဌတွာ ဣမံ ဂါထံ ဝတွာ ဂေါဏံ ယာစေယျာထာ’’တိ ဂါထံ ဥဂ္ဂဏှာပေသိ –

‘‘ဒွေ မေ ဂေါဏာ မဟာရာဇ၊ ယေဟိ ခေတ္တံ ကသာမသေ၊

တေသု ဧကော မတော ဒေဝ၊ ဒုတိယံ ဒေဟိ ခတ္တိယာ’’တိ.

သော ဟိ သံဝစ္ဆရမတ္တေန တံ ဂါထံ ပဂုဏံ ကတွာ ပဂုဏဘာဝံ ပုတ္တဿ အာရောစေတွာ ‘‘တေန ဟိ၊ တာတ၊ ကဉ္စိဒေဝ ပဏ္ဏာကာရံ အာဒါယ အာဂစ္ဆထ၊ အဟံ ပုရိမတရံ ဂန္တွာ ရညော သန္တိကေ ဌဿာမီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘သာဓု၊ တာတာ’’တိ ပဏ္ဏာကာရံ ဂဟေတွာ သောမဒတ္တဿ ရညော သန္တိကေ ဌိတကာလေ ဥဿာဟပ္ပတ္တော ရာဇကုလံ ဂန္တွာ ရညာ တုဋ္ဌစိတ္တေန ကတပဋိသမ္မောဒနော၊ ‘‘တာတ၊ စိရဿံ ဝတ အာဂတတ္ထ၊ ဣဒမာသနံ နိသီဒိတွာ ဝဒထ၊ ယေနတ္ထော’’တိ ဝုတ္တေ ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘ဒွေ မေ ဂေါဏာ မဟာရာဇ၊ ယေဟိ ခေတ္တံ ကသာမသေ၊

တေသု ဧကော မတော ဒေဝ၊ ဒုတိယံ ဂဏှ ခတ္တိယာ’’တိ.

ရညာ ‘‘ကိံ ဝဒေသိ၊ တာတ၊ ပုန ဝဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တေပိ တမေဝ ဂါထံ အာဟ. ရာဇာ တေန ဝိရဇ္ဈိတွာ ကထိတဘာဝံ ဉတွာ သိတံ ကတွာ၊ ‘‘သောမဒတ္တ၊ တုမှာကံ ဂေဟေ ဗဟူ မညေ ဂေါဏာ’’တိ ဝတွာ ‘‘တုမှေဟိ ဒိန္နာ ဗဟူ ဘဝိဿန္တိ၊ ဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ ဗောဓိသတ္တဿ တုဿိတွာ ဗြာဟ္မဏဿ သောဠသ ဂေါဏေ အလင်္ကာရဘဏ္ဍကံ နိဝါသဂါမဉ္စဿ ဗြဟ္မဒေယျံ ဒတွာ မဟန္တေန ယသေန ဗြာဟ္မဏံ ဥယျောဇေသီတိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ‘‘တဒါ ရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ဗြာဟ္မဏော လာဠုဒါယီ၊ သောမဒတ္တော ပန အဟမေဝါ’’တိ ဇာတကံ သမောဓာနေတွာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပေသ အတ္တနော အပ္ပဿုတတာယ အညသ္မိံ ဝတ္တဗ္ဗေ အညမေဝ ဝဒတိ. အပ္ပဿုတပုရိသော ဟိ ဗလိဗဒ္ဒသဒိသော နာမ ဟောတီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၅၂. ‘‘အပ္ပဿုတာယံ ပုရိသော၊ ဗလိဗဒ္ဒေါဝ ဇီရတိ၊

မံသာနိ တဿ ဝဍ္ဎန္တိ၊ ပညာ တဿ န ဝဍ္ဎတီ’’တိ.

တတ္ထ အပ္ပဿုတာယန္တိ ဧကဿ ဝါ ဒွိန္နံ ဝါ ပဏ္ဏာသကာနံ. အထ ဝါ ပန ဝဂ္ဂါနံ သဗ္ဗန္တိမေန ပရိစ္ဆေဒေန ဧကဿ ဝါ ဒွိန္နံ ဝါ သုတ္တန္တာနံ ဝါပိ အဘာဝေန အပ္ပဿုတော အယံ. ကမ္မဋ္ဌာနံ ပန ဥဂ္ဂဟေတွာ အနုယုဉ္ဇန္တော ဗဟုဿုတောဝ. ဗလိဗဒ္ဒေါဝ ဇီရတီတိ ယထာ ဟိ ဗလိဗဒ္ဒေါ ဇီရမာနော ဝဍ္ဎမာနော နေဝ မာတု၊ န ပိတု၊ န သေသဉာတကာနံ အတ္ထာယ ဝဍ္ဎတိ၊ အထ ခေါ နိရတ္ထကမေဝ ဇီရတိ၊ ဧဝမေဝံ အယမ္ပိ န ဥပဇ္ဈာယဝတ္တံ ကရောတိ၊ န အာစရိယဝတ္တံ၊ န အာဂန္တုကဝတ္တာဒီနိ၊ န ဘာဝနာရာမတံ အနုယုဉ္ဇတိ၊ နိရတ္ထကမေဝ ဇီရတိ၊ မံသာနိ တဿ ဝဍ္ဎန္တီတိ ယထာ ဗလိဗဒ္ဒဿ ‘‘ယုဂနင်္ဂလာဒီနိ ဝဟိတုံ အသမတ္ထော ဧသော’’တိ အရညေ ဝိဿဋ္ဌဿ တတ္ထေဝ ဝိစရန္တဿ ခါဒန္တဿ ပိဝန္တဿ မံသာနိ ဝဍ္ဎန္တိ၊ ဧဝမေဝ ဣမဿာပိ ဥပဇ္ဈာယာဒီဟိ ဝိဿဋ္ဌဿ သံဃံ နိဿာယ စတ္တာရော ပစ္စယေ လဘိတွာ ဥဒ္ဓဝိရေစနာဒီနိ ကတွာ ကာယံ ပေါသေန္တဿ မံသာနိ ဝဍ္ဎန္တိ၊ ထူလသရီရော ဟုတွာ ဝိစရတိ. ပညာ တဿာတိ လောကိယလောကုတ္တရာ ပနဿ ပညာ ဧကင်္ဂုလမတ္တာပိ န ဝဍ္ဎတိ၊ အရညေ ပန ဂစ္ဆလတာဒီနိ ဝိယ ဆ ဒွါရာနိ နိဿာယ တဏှာ စေဝ နဝဝိဓမာနော စ ဝဍ္ဎတီတိ အတ္ထော.

ဒေသနာဝသာနေ မဟာဇနော သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏီတိ.

လာဠုဒါယိတ္ထေရဝတ္ထု သတ္တမံ.