၂. သိရိမာဝတ္ထု

ပဿ စိတ္တကတန္တိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော သိရိမံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

သာ ကိရ ရာဇဂဟေ အဘိရူပါ ဂဏိကာ. ဧကသ္မိံ ပန အန္တောဝဿေ သုမနသေဋ္ဌိပုတ္တဿ ဘရိယာယ ပုဏ္ဏကသေဋ္ဌိဿ ဓီတာယ ဥတ္တရာယ နာမ ဥပါသိကာယ အပရဇ္ဈိတွာ တံ ပသာဒေတုကာမာ တဿာ ဂေဟေ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ကတဘတ္တကိစ္စံ သတ္ထာရံ ခမာပေတွာ တံ ဒိဝသံ ဒသဗလဿ ဘတ္တာနုမောဒနံ သုတွာ –

‘‘အက္ကောဓေန ဇိနေ ကောဓံ၊ အသာဓုံ သာဓုနာ ဇိနေ၊

ဇိနေ ကဒရိယံ ဒါနေန၊ သစ္စေနာလိကဝါဒိန’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၂.၂၊ ဓ. ပ. ၂၂၃) –

ဂါထာပရိယောသာနေ သောတာပတ္တိဖလံ ပါပုဏိ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ၊ ဝိတ္ထာရကထာ ပန ကောဓဝဂ္ဂေ အနုမောဒနဂါထာဝဏ္ဏနာယမေဝ အာဝိဘဝိဿတိ. ဧဝံ သောတာပတ္တိဖလံ ပတ္တာ ပန သိရိမာ ဒသဗလံ နိမန္တေတွာ ပုနဒိဝသေ မဟာဒါနံ ဒတွာ သံဃဿ အဋ္ဌကဘတ္တံ နိဗဒ္ဓံ ဒါပေသိ. အာဒိတော ပဋ္ဌာယ နိဗဒ္ဓံ အဋ္ဌ ဘိက္ခူ ဂေဟံ ဂစ္ဆန္တိ. ‘‘သပ္ပိံ ဂဏှထ၊ ခီရံ ဂဏှထာ’’တိအာဒီနိ ဝတွာ တေသံ ပတ္တေ ပူရေတိ. ဧကေန လဒ္ဓံ တိဏ္ဏမ္ပိ စတုန္နမ္ပိ ပဟောတိ. ဒေဝသိကံ သောဠသကဟာပဏပရိဗ္ဗယေန ပိဏ္ဍပါတော ဒီယတိ. အထေကဒိဝသံ ဧကော ဘိက္ခု တဿာ ဂေဟေ အဋ္ဌကဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ တိယောဇနမတ္ထကေ ဧကံ ဝိဟာရံ အဂမာသိ. အထ နံ သာယံ ထေရုပဋ္ဌာနေ နိသိန္နံ ပုစ္ဆိံသု – ‘‘အာဝုသော၊ ကဟံ ဘိက္ခံ ဂဟေတွာ အာဂတောသီ’’တိ. သိရိမာယ အဋ္ဌကဘတ္တံ မေ ဘုတ္တန္တိ. မနာပံ ကတွာ ဒေတိ၊ အာဝုသောတိ. ‘‘န သက္ကာ တဿာ ဘတ္တံ ဝဏ္ဏေတုံ၊ အတိဝိယ ပဏီတံ ကတွာ ဒေတိ၊ ဧကေန လဒ္ဓံ တိဏ္ဏမ္ပိ စတုန္နမ္ပိ ပဟောတိ၊ တဿာ ပန ဒေယျဓမ္မတောပိ ဒဿနမေဝ ဥတ္တရိတရံ. သာ ဟိ ဣတ္ထီ ဧဝရူပါ စ ဧဝရူပါ စာ’’တိ တဿာ ဂုဏေ ဝဏ္ဏေသိ.

အထေကော ဘိက္ခု တဿာ ဂုဏကထံ သုတွာ အဒဿနေနေဝ သိနေဟံ ဥပ္ပါဒေတွာ ‘‘မယာ ဂန္တွာ တံ ဒဋ္ဌုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အတ္တနော ဝဿဂ္ဂံ ကထေတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဌိတိကံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သွေ၊ အာဝုသော၊ တသ္မိံ ဂေဟေ တွံ သင်္ဃတ္ထေရော ဟုတွာ အဋ္ဌကဘတ္တံ လဘိဿသီ’’တိ သုတွာ တင်္ခဏညေဝ ပတ္တစီဝရံ အာဒါယ ပက္ကန္တောပိ ပါတောဝ အရုဏေ ဥဂ္ဂတေ သလာကဂ္ဂံ ပဝိသိတွာ ဌိတော သင်္ဃတ္ထေရော ဟုတွာ တဿာ ဂေဟေ အဋ္ဌကဘတ္တံ လဘိ. ယော ပန ဘိက္ခု ဟိယျော ဘုဉ္ဇိတွာ ပက္ကာမိ၊ တဿ ဂတဝေလာယမေဝ အဿာ သရီရေ ရောဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ. တသ္မာ သာ အာဘရဏာနိ ဩမုဉ္စိတွာ နိပဇ္ဇိ. အထဿာ ဒါသိယော အဋ္ဌကဘတ္တံ လဘိတွာ အာဂတေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ အာရောစေသုံ. သာ သဟတ္ထာ ပတ္တေ ဂဟေတွာ နိသီဒါပေတုံ ဝါ ပရိဝိသိတုံ ဝါ အသက္ကောန္တီ ဒါသိယော အာဏာပေသိ – ‘‘အမ္မာ ပတ္တေ ဂဟေတွာ၊ အယျေ၊ နိသီဒါပေတွာ ယာဂုံ ပါယေတွာ ခဇ္ဇကံ ဒတွာ ဘတ္တဝေလာယ ပတ္တေ ပူရေတွာ ဒေထာ’’တိ. တာ ‘‘သာဓု၊ အယျေ’’တိ ဘိက္ခူ ပဝေသေတွာ ယာဂုံ ပါယေတွာ ခဇ္ဇကံ ဒတွာ ဘတ္တဝေလာယ ဘတ္တဿ ပတ္တေ ပူရေတွာ တဿာ အာရောစယိံသု. သာ ‘‘မံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ နေထ၊ အယျေ၊ ဝန္ဒိဿာမီ’’တိ ဝတွာ တာဟိ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဘိက္ခူနံ သန္တိကံ နီတာ ဝေဓမာနေန သရီရေန ဘိက္ခူ ဝန္ဒိ. သော ဘိက္ခု တံ ဩလောကေတွာ စိန္တေသိ – ‘‘ဂိလာနာယ တာဝ ဧဝရူပါ အယံ ဧတိဿာ ရူပသောဘာ၊ အရောဂကာလေ ပန သဗ္ဗာဘရဏပဋိမဏ္ဍိတာယ ဣမိဿာ ကီဒိသီ ရူပသမ္ပတ္တီ’’တိ. အထဿ အနေကဝဿကောဋိသန္နိစိတော ကိလေသော သမုဒါစရိ၊ သော အညာဏီ ဟုတွာ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတုံ အသက္ကောန္တော ပတ္တမာဒါယ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ပတ္တံ ပိဓာယ ဧကမန္တေ ဌပေတွာ စီဝရံ ပတ္ထရိတွာ နိပဇ္ဇိ.

အထ နံ ဧကော သဟာယကော ဘိက္ခု ယာစန္တောပိ ဘောဇေတုံ နာသက္ခိ. သော ဆိန္နဘတ္တော အဟောသိ. တံ ဒိဝသမေဝ သာယနှသမယေ သိရိမာ ကာလမကာသိ. ရာဇာ သတ္ထု သာသနံ ပေသေသိ – ‘‘ဘန္တေ၊ ဇီဝကဿ ကနိဋ္ဌဘဂိနီ၊ သိရိမာ၊ ကာလမကာသီ’’တိ. သတ္ထာ တံ သုတွာ ရညော သာသနံ ပဟိဏိ ‘‘သိရိမာယ ဈာပနကိစ္စံ နတ္ထိ၊ အာမကသုသာနေ တံ ယထာ ကာကသုနခါဒယော န ခါဒန္တိ၊ တထာ နိပဇ္ဇာပေတွာ ရက္ခာပေထာ’’တိ. ရာဇာပိ တထာ အကာသိ. ပဋိပါဋိယာ တယော ဒိဝသာ အတိက္ကန္တာ၊ စတုတ္ထေ ဒိဝသေ သရီရံ ဥဒ္ဓုမာယိ၊ နဝဟိ ဝဏမုခေဟိ ပုဠဝါ ပဂ္ဃရိံသု၊ သကလသရီရံ ဘိန္နံ သာလိဘတ္တစာဋိ ဝိယ အဟောသိ. ရာဇာ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေသိ – ‘‘ဌပေတွာ ဂေဟရက္ခကေ ဒါရကေ သိရိမာယ ဒဿနတ္ထံ အနာဂစ္ဆန္တာနံ အဋ္ဌ ကဟာပဏာနိ ဒဏ္ဍော’’တိ. သတ္ထု သန္တိ ကဉ္စ ပေသေသိ – ‘‘ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ ကိရ ဘိက္ခုသံဃော သိရိမာယ ဒဿနတ္ထံ အာဂစ္ဆတူ’’တိ. သတ္ထာ ဘိက္ခူနံ အာရောစေသိ – ‘‘သိရိမာယ ဒဿနတ္ထံ ဂမိဿာမာ’’တိ. သောပိ ဒဟရဘိက္ခု စတ္တာရော ဒိဝသေ ကဿစိ ဝစနံ အဂ္ဂဟေတွာ ဆိန္နဘတ္တောဝ နိပဇ္ဇိ. ပတ္တေ ဘတ္တံ ပူတိကံ ဇာတံ၊ ပတ္တေ မလံ ဥဋ္ဌဟိ. အထ နံ သော သဟာယကော ဘိက္ခု ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ‘‘အာဝုသော၊ သတ္ထာ သိရိမာယ ဒဿနတ္ထံ ဂစ္ဆတီ’’တိ အာဟ. သော တထာ ဆာတဇ္ဈတ္တောပိ ‘‘သိရိမာ’’တိ ဝုတ္တပဒေယေဝ သဟသာ ဥဋ္ဌဟိတွာ ‘‘ကိံ ဘဏသီ’’တိ အာဟ. ‘‘သတ္ထာ သိရိမံ ဒဋ္ဌုံ ဂစ္ဆတိ၊ တွမ္ပိ ဂမိဿသီ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘အာမ၊ ဂမိဿာမီ’’တိ ဘတ္တံ ဆဍ္ဍေတွာ ပတ္တံ ဓောဝိတွာ ထဝိကာယ ပက္ခိပိတွာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ အဂမာသိ. သတ္ထာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော ဧကပဿေ အဋ္ဌာသိ၊ ဘိက္ခုနိသံဃောပိ ရာဇပရိသာပိ ဥပါသကပရိသာပိ ဥပါသိကာပရိသာပိ ဧကေကပဿေ အဋ္ဌံသု.

သတ္ထာ ရာဇာနံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကာ ဧသာ၊ မဟာရာဇော’’တိ. ဘန္တေ၊ ဇီဝကဿ ဘဂိနီ၊ သိရိမာ၊ နာမာတိ. သိရိမာ၊ ဧသာတိ. အာမ၊ ဘန္တေတိ. တေန ဟိ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေဟိ ‘‘သဟဿံ ဒတွာ သိရိမံ ဂဏှန္တူ’’တိ. ရာဇာ တထာ ကာရေသိ. ဧကောပိ ‘ဟ’န္တိ ဝါ ‘ဟု’န္တိ ဝါ ဝဒန္တော နာမ နာဟောသိ. ရာဇာ သတ္ထု အာရောစေသိ – ‘‘န ဂဏှန္တိ၊ ဘန္တေ’’တိ. တေန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ အဂ္ဃံ ဩဟာရေဟီတိ. ရာဇာ ‘‘ပဉ္စသတာနိ ဒတွာ ဂဏှန္တူ’’တိ ဘေရိံ စရာပေတွာ ကဉ္စိ ဂဏှနကံ အဒိသွာ ‘‘အဍ္ဎတေယျာနိ သတာနိ၊ ဒွေ သတာနိ၊ သတံ၊ ပဏ္ဏာသံ၊ ပဉ္စဝီသတိ ကဟာပဏေ၊ ဒသ ကဟာပဏေ၊ ပဉ္စ ကဟာပဏေ၊ ဧကံ ကဟာပဏံ အဍ္ဎံ၊ ပါဒံ၊ မာသကံ၊ ကာကဏိကံ ဒတွာ သိရိမံ ဂဏှန္တူ’’တိ ဘေရိံ စရာပေသိ. ကောစိ တံ န ဣစ္ဆိ. ‘‘မုဓာပိ ဂဏှန္တူ’’တိ ဘေရိံ စရာပေသိ. ‘ဟ’န္တိ ဝါ ‘ဟု’န္တိ ဝါ ဝဒန္တော နာမ နာဟောသိ. ရာဇာ ‘‘မုဓာပိ၊ ဘန္တေ၊ ဂဏှန္တော နာမ နတ္ထီ’’တိ အာဟ. သတ္ထာ ‘‘ပဿထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟာဇနဿ ပိယံ မာတုဂါမံ၊ ဣမသ္မိံယေဝ နဂရေ သဟဿံ ဒတွာ ပုဗ္ဗေ ဧကဒိဝသံ လဘိံသု၊ ဣဒါနိ မုဓာ ဂဏှန္တောပိ နတ္ထိ၊ ဧဝရူပံ နာမ ရူပံ ခယဝယပ္ပတ္တံ၊ ပဿထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာတုရံ အတ္တဘာဝ’’န္တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၄၇. ‘‘ပဿ စိတ္တကတံ ဗိမ္ဗံ၊ အရုကာယံ သမုဿိတံ၊

အာတုရံ ဗဟုသင်္ကပ္ပံ၊ ယဿ နတ္ထိ ဓုဝံ ဌိတီ’’တိ.

တတ္ထ စိတ္တကတန္တိ ကတစိတ္တံ၊ ဝတ္ထာဘရဏမာလာလတ္တကာဒီဟိ ဝိစိတ္တန္တိ အတ္ထော. ဗိမ္ဗန္တိ ဒီဃာဒိယုတ္တဋ္ဌာနေသု ဒီဃာဒီဟိ အင်္ဂပစ္စင်္ဂေဟိ သဏ္ဌိတံ အတ္တဘာဝံ. အရုကာယန္တိ နဝန္နံ ဝဏမုခါနံ ဝသေန အရုဘူတံ ကာယံ. သမုဿိတန္တိ တီဟိ အဋ္ဌိသတေဟိ သမုဿိတံ. အာတုရန္တိ သဗ္ဗကာလံ ဣရိယာပထာဒီဟိ ပရိဟရိတဗ္ဗတာယ နိစ္စဂိလာနံ. ဗဟုသင်္ကပ္ပန္တိ မဟာဇနေန ဗဟုဓာ သင်္ကပ္ပိတံ. ယဿ နတ္ထိ ဓုဝံ ဌိတီတိ ယဿ ဓုဝဘာဝေါ ဝါ ဌိတိဘာဝေါ ဝါ နတ္ထိ၊ ဧကန္တေန ဘေဒနဝိကိရဏဝိဒ္ဓံသနဓမ္မမေဝေတံ၊ ဣမံ ပဿထာတိ အတ္ထော.

ဒေသနာဝသာနေ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ၊ သောပိ ဘိက္ခု သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟီတိ.

သိရိမာဝတ္ထု ဒုတိယံ.