၉. သံကိစ္စသာမဏေရဝတ္ထု

ယော စ ဝဿသတံ ဇီဝေတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော သံကိစ္စသာမဏေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

သာဝတ္ထိယံ ကိရ တိံသမတ္တာ ကုလပုတ္တာ သတ္ထု ဓမ္မကထံ သုတွာ သာသနေ ဥရံ ဒတွာ ပဗ္ဗဇိံသု. တေ ဥပသမ္ပဒါယ ပဉ္စဝဿာ ဟုတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဂန္ထဓုရံ ဝိပဿနာဓုရန္တိ ဒွေ ဓုရာနီတိ သုတွာ ‘‘မယံ မဟလ္လကကာလေ ပဗ္ဗဇိတာ’’တိ ဂန္ထဓုရေ ဥဿာဟံ အကတွာ ဝိပဿနာဓုရံ ပူရေတုကာမာ ယာဝ အရဟတ္တာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ကထာပေတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဧကံ အရညာယတနံ ဂမိဿာမာ’’တိ သတ္ထာရံ အာပုစ္ဆိံသု. သတ္ထာ ‘‘ကတရံ ဌာနံ ဂမိဿထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အသုကံ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တတ္ထ တေသံ ဧကံ ဝိဃာသာဒံ နိဿာယ ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ တဉ္စ ပန သံကိစ္စသာမဏေရေ ဂတေ ဝူပသမိဿတိ၊ အထ နေသံ ပဗ္ဗဇိတကိစ္စံ ပါရိပူရိံ ဂမိဿတီ’’တိ အညာသိ.

သံကိစ္စသာမဏေရော နာမ သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ သာမဏေရော သတ္တဝဿိကော ဇာတိယာ. တဿ ကိရ မာတာ သာဝတ္ထိယံ အဍ္ဎကုလဿ ဓီတာ. သာ တသ္မိံ ကုစ္ဆိဂတေ ဧကေန ဗျာဓိနာ တင်္ခဏညေဝ ကာလမကာသိ. တဿာ ဈာပိယမာနာယ ဌပေတွာ ဂဗ္ဘမံသံ သေသံ ဈာယိ. အထဿာ ဂဗ္ဘမံသံ စိတကတော ဩတာရေတွာ ဒွီသု တီသု ဌာနေသု သူလေဟိ ဝိဇ္ဈိံသု. သူလကောဋိ ဒါရကဿ အက္ခိကောဋိံ ပဟရိ. ဧဝံ ဂဗ္ဘမံသံ ဝိဇ္ဈိတွာ အင်္ဂါရရာသိမှိ ခိပိတွာ အင်္ဂါရေဟေဝ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ပက္ကမိံသု. ဂဗ္ဘမံသံ ဈာယိ၊ အင်္ဂါရမတ္ထကေ ပန သုဝဏ္ဏဗိမ္ဗသဒိသော ဒါရကော ပဒုမဂဗ္ဘေ နိပန္နော ဝိယ အဟောသိ. ပစ္ဆိမဘဝိကဿ သတ္တဿ ဟိ သိနေရုနာ ဩတ္ထရိယမာနဿပိ အရဟတ္တံ အပ္ပတွာ ဇီဝိတက္ခယော နာမ နတ္ထိ. ပုနဒိဝသေ ‘‘စိတကံ နိဗ္ဗာပေဿာမာ’’တိ အာဂတာ တထာနိပန္နံ ဒါရကံ ဒိသွာ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတစိတ္တဇာတာ ‘‘ကထဉှိ နာမ ဧတ္တကေသု ဒါရူသု ခီယမာနေသု သကလသရီရေ ဈာပိယမာနေ ဒါရကော န ဈာယိ၊ ကိံ နု ခေါ ဘဝိဿတီ’’တိ ဒါရကံ အာဒါယ အန္တောဂါမံ ဂန္တွာ နေမိတ္တကေ ပုစ္ဆိံသု. နေမိတ္တကာ ‘‘သစေ အယံ ဒါရကော အဂါရံ အဇ္ဈာဝဿိဿတိ၊ ယာဝ သတ္တမာ ကုလပရိဝဋ္ဋာ ဉာတကာ ဒုဂ္ဂတာ ဘဝိဿန္တိ? သစေ ပဗ္ဗဇိဿတိ၊ ပဉ္စဟိ သမဏသတေဟိ ပရိဝုတော ဝိစရိဿတီ’’တိ အာဟံသု. တဿ သင်္ကုနာ အက္ခိကောဋိယာ ဘိန္နတ္တာ သံကိစ္စန္တိ နာမံ ကရိံသု. သော အပရေန သမယေန သံကိစ္စောတိ ပညာယိ. အထ နံ ဉာတကာ ‘‘ဟောတု၊ ဝဍ္ဎိတကာလေ အမှာကံ အယျဿ သာရိပုတ္တဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗာဇေဿာမာ’’တိ ပေါသိံသု. သော သတ္တဝဿိကကာလေ ‘‘တဝ မာတုကုစ္ဆိယံ ဝသနကာလေ မာတာ တေ ကာလမကာသိ၊ တဿာ သရီရေ ဈာပိယမာနေပိ တွံ န ဈာယီ’’တိ ကုမာရကာနံ ကထံ သုတွာ ‘‘အဟံ ကိရ ဧဝရူပါ ဘယာ မုတ္တော၊ ကိံ မေ ဃရာဝါသေန၊ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ ဉာတကာနံ အာရောစေသိ. တေ ‘‘သာဓု၊ တာတာ’’တိ သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ သန္တိကံ နေတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣမံ ပဗ္ဗာဇေထာ’’တိ အဒံသု. ထေရော တစပဉ္စကကမ္မဋ္ဌာနံ ဒတွာ ပဗ္ဗာဇေသိ. သော ခုရဂ္ဂေယေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အယံ သံကိစ္စသာမဏေရော နာမ.

သတ္ထာ ‘‘ဧတသ္မိံ ဂတေ တံ ဘယံ ဝူပသမိဿတိ၊ အထ နေသံ ပဗ္ဗဇိတကိစ္စံ ပါရိပူရိံ ဂမိဿတီ’’တိ ဉတွာ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ တုမှာကံ ဇေဋ္ဌဘာတိကံ သာရိပုတ္တတ္ထေရံ ဩလောကေတွာ ဂစ္ဆထာ’’တိ အာဟ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ ဝတွာ ထေရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ကိံ၊ အာဝုသော’’တိ ဝုတ္တေ မယံ သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ အရညံ ပဝိသိတုကာမာ ဟုတွာ အာပုစ္ဆိမှာ၊ အထ နော သတ္ထာ ဧဝမာဟ – ‘‘တုမှာကံ ဇေဋ္ဌဘာတိကံ ဩလောကေတွာ ဂစ္ဆထာ’’တိ? ‘‘တေနမှာ ဣဓာဂတာ’’တိ. ထေရော ‘‘သတ္ထာရာ ဣမေ ဧကံ ကာရဏံ ဒိသွာ ဣဓ ပဟိတာ ဘဝိဿန္တိ၊ ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ အာဝဇ္ဇေန္တော တမတ္ထံ ဉတွာ အာဟ – ‘‘အတ္ထိ ပန ဝေါ၊ အာဝုသော၊ သာမဏေရော’’တိ? ‘‘နတ္ထိ၊ အာဝုသော’’တိ. ‘‘သစေ နတ္ထိ၊ ဣမံ သံကိစ္စသာမဏေရံ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆထာ’’တိ. ‘‘အလံ၊ အာဝုသော၊ သာမဏေရံ နိဿာယ နော ပလိဗောဓော ဘဝိဿတိ၊ ကိံ အရညေ ဝသန္တာနံ သာမဏေရေနာ’’တိ? ‘‘နာဝုသော၊ ဣမံ နိဿာယ တုမှာကံ ပလိဗောဓော၊ အပိစ ခေါ ပန တုမှေ နိဿာယ ဣမဿ ပလိဗောဓော ဘဝိဿတိ. သတ္ထာပိ တုမှေ မမ သန္တိကံ ပဟိဏန္တော တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ သာမဏေရဿ ပဟိဏနံ ပစ္စာသီသန္တော ပဟိဏိ၊ ဣမံ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆထာ’’တိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ အဓိဝါသေတွာ သာမဏေရေန သဒ္ဓိံ ဧကတိံသ ဇနာ ထေရံ အပလောကေတွာ ဝိဟာရာ နိက္ခမ္မ စာရိကံ စရန္တာ ဝီသယောဇနသတမတ္ထကေ ဧကံ သဟဿကုလံ ဂါမံ ပါပုဏိံသု.

မနုဿာ တေ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တာ သက္ကစ္စံ ပရိဝိသိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ကတ္ထ ဂမိဿထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ယထာဖာသုကဋ္ဌာနံ၊ အာဝုသော’’တိ ဝုတ္တေ ပါဒမူလေ နိပဇ္ဇိတွာ ‘‘မယံ၊ ဘန္တေ၊ အယျေသု ဣမံ ဌာနံ နိဿာယ အန္တောဝဿံ ဝသန္တေသု ပဉ္စသီလံ သမာဒါယ ဥပေါသထကမ္မံ ကရိဿာမာ’’တိ ယာစိံသု. ထေရာ အဓိဝါသေသုံ. အထ နေသံ မနုဿာ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနစင်္ကမနပဏ္ဏသာလာယော သံဝိဒဟိတွာ ‘‘အဇ္ဇ မယံ၊ သွေ မယ’’န္တိ ဥဿာဟပ္ပတ္တာ ဥပဋ္ဌာနမကံသု. ထေရာ ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ကတိကဝတ္တံ ကရိံသု၊ ‘‘အာဝုသော၊ အမှေဟိ ဓရမာနကဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟိတံ၊ န ခေါ ပန သက္ကာ အညတြ ပဋိပတ္တိသမ္ပဒါယ ဗုဒ္ဓေ အာရာဓေတုံ၊ အမှာကဉ္စ အပါယဒွါရာနိ ဝိဝဋာနေဝ၊ တသ္မာ အညတြ ပါတော ဘိက္ခာစာရဝေလံ၊ သာယံ ထေရူပဋ္ဌာနဝေလဉ္စ သေသကာလေ ဒွေ ဧကဋ္ဌာနေ န ဘဝိဿာမ၊ ယဿ အဖာသုကံ ဘဝိဿတိ၊ တေန ဃဏ္ဍိယာ ပဟဋာယ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဘေသဇ္ဇံ ကရိဿာမ၊ ဣတော အညသ္မိံ ရတ္တိဘာဂေ ဝါ ဒိဝသဘာဂေ ဝါ အပ္ပမတ္တာ ကမ္မဋ္ဌာနမနုယုဉ္ဇိဿာမာ’’တိ.

တေသု ဧဝံ ကတိကံ ကတွာ ဝိဟရန္တေသု ဧကော ဒုဂ္ဂတပုရိသော ဓီတရံ ဥပနိဿာယ ဇီဝန္တော တသ္မိံ ဌာနေ ဒုဗ္ဘိက္ခေ ဥပ္ပန္နေ အပရံ ဓီတရံ ဥပနိဿာယ ဇီဝိတုကာမော မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. ထေရာပိ ဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဝသနဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တာ အန္တရာမဂ္ဂေ ဧကိဿာ နဒိယာ နှတွာ ဝါလုကပုလိနေ နိသီဒိတွာ ဘတ္တကိစ္စံ ကရိံသု. တသ္မိံ ခဏေ သော ပုရိသော တံ ဌာနံ ပတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. အထ နံ ထေရာ ‘‘ကဟံ ဂစ္ဆသီ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. သော တမတ္ထံ အာရောစေသိ. ထေရာ တသ္မိံ ကာရုညံ ဥပ္ပါဒေတွာ၊ ‘‘ဥပါသက၊ အတိဝိယ ဆာတောသိ၊ ဂစ္ဆ၊ ပဏ္ဏံ အာဟရ၊ ဧကမေကံ တေ ဘတ္တပိဏ္ဍံ ဒဿာမာ’’တိ ဝတွာ တေန ပဏ္ဏေ အာဟဋေ အတ္တနာ အတ္တနာ ဘုဉ္ဇနနိယာမေနေဝ သူပဗျဉ္ဇနေဟိ သန္နဟိတွာ ဧကမေကံ ပိဏ္ဍံ အဒံသု. ဧတဒေဝ ကိရ ဝတ္တံ၊ ယံ ဘောဇနကာလေ အာဂတဿ ဘတ္တံ ဒဒမာနေန ဘိက္ခုနာ အဂ္ဂဘတ္တံ အဒတွာ အတ္တနာ ဘုဉ္ဇနနိယာမေနေဝ ထောကံ ဝါ ဗဟုံ ဝါ ဒါတဗ္ဗံ. တသ္မာ တေပိ တထာ အဒံသု. သော ကတဘတ္တကိစ္စော ထေရေ ဝန္ဒိတွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကိံ၊ ဘန္တေ၊ အယျာ၊ ကေနစိ နိမန္တိတာ’’တိ? ‘‘နတ္ထိ၊ ဥပါသက၊ နိမန္တနံ၊ မနုဿာ ဒေဝသိကံ ဧဝရူပမေဝ အာဟာရံ ဒေန္တီ’’တိ. သော စိန္တေသိ – ‘‘မယံ နိစ္စကာလံ ဥဋ္ဌာယ သမုဋ္ဌာယ ကမ္မံ ကရောန္တာပိ ဧဝရူပံ အာဟာရံ လဒ္ဓုံ န သက္ကောမ၊ ကိံ မေ အညတ္ထ ဂတေန၊ ဣမေသံ သန္တိကေယေဝ ဇီဝိဿာမီ’’တိ. အထ နေ အာဟ – ‘‘အဟံ ဝတ္တပဋိဝတ္တံ ကတွာ အယျာနံ သန္တိကေ ဝသိတုံ ဣစ္ဆာမီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဥပါသကာ’’တိ. သော တေဟိ သဒ္ဓိံ တေသံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ သာဓုကံ ဝတ္တပဋိဝတ္တံ ကရောန္တော ဘိက္ခူ အတိဝိယ အာရာဓေတွာ ဒွေမာသစ္စယေန ဓီတရံ ဒဋ္ဌုကာမော ဟုတွာ ‘‘သစေ၊ အယျေ၊ အာပုစ္ဆိဿာမိ၊ န မံ ဝိဿဇ္ဇိဿန္တိ၊ အနာပုစ္ဆာ ဂမိဿာမီ’’တိ တေသံ အနာစိက္ခိတွာဝ နိက္ခမိ. ဧတ္တကမေဝ ကိရဿ ဩဠာရိကံ ခလိတံ အဟောသိ၊ ယံ ဘိက္ခူနံ အနာရောစေတွာ ပက္ကာမိ.

တဿ ပန ဂမနမဂ္ဂေ ဧကာ အဋဝီ အတ္ထိ. တတ္ထ ပဉ္စသတာနံ စောရာနံ ‘‘ယော ဣမံ အဋဝိံ ပဝိသတိ၊ တံ မာရေတွာ တဿ မံသလောဟိတေန တုယှံ ဗလိကမ္မံ ကရိဿာမာ’’တိ ဒေဝတာယ အာယာစနံ ကတွာ ဝသန္တာနံ သတ္တမော ဒိဝသော ဟောတိ. တသ္မာ သတ္တမေ ဒိဝသေ စောရဇေဋ္ဌကော ရုက္ခံ အာရုယှ ဩလောကေန္တော တံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ စောရာနံ သညမဒါသိ. တေ တဿ အဋဝိမဇ္ဈံ ပဝိဋ္ဌဘာဝံ ဉတွာ ပရိက္ခိပိတွာ တံ ဂဏှိတွာ ဂါဠှဗန္ဓနံ ကတွာ အရဏိသဟိတေန အဂ္ဂိံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဒါရူနိ သင်္ကဍ္ဎိတွာ မဟန္တံ အဂ္ဂိက္ခန္ဓံ ကတွာ သူလာနိ တစ္ဆိံသု. သော တေသံ တံ ကိရိယံ ဒိသွာ၊ ‘‘သာမိ၊ ဣမသ္မိံ ဌာနေ နေဝ သူကရာ၊ န မိဂါဒယော ဒိဿန္တိ၊ ကိံ ကာရဏာ ဣဒံ ကရောထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘တံ မာရေတွာ တဝ မံသလောဟိတေန ဒေဝတာယ ဗလိကမ္မံ ကရိဿာမာ’’တိ. သော မရဏဘယတဇ္ဇိတော ဘိက္ခူနံ တံ ဥပကာရံ အစိန္တေတွာ ကေဝလံ အတ္တနော ဇီဝိတမေဝ ရက္ခမာနော ဧဝမာဟ – ‘‘သာမိ၊ အဟံ ဝိဃာသာဒေါ၊ ဥစ္ဆိဋ္ဌဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဝဍ္ဎိတော၊ ဝိဃာသာဒေါ နာမ ကာဠကဏ္ဏိကော၊ အယျာ ပန ယတော တတော နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိတာပိ ခတ္တိယာဝ၊ အသုကသ္မိံ ဌာနေ ဧကတိံသ ဘိက္ခူ ဝသန္တိ၊ တေ မာရေတွာ ဗလိကမ္မံ ကရောထ၊ အတိဝိယ ဝေါ ဒေဝတာ တုဿိဿတီ’’တိ. တံ သုတွာ စောရာ ‘‘ဘဒ္ဒကံ ဧသ ဝဒေတိ၊ ကိံ ဣမိနာ ကာဠကဏ္ဏိနာ၊ ခတ္တိယေ မာရေတွာ ဗလိကမ္မံ ကရိဿာမာ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ဧဟိ၊ နေသံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဒဿေဟီ’’တိ တမေဝ မဂ္ဂဒေသကံ ကတွာ တံ ဌာနံ ပတွာ ဝိဟာရမဇ္ဈေ ဘိက္ခူ အဒိသွာ ‘‘ကဟံ ဘိက္ခူ’’တိ နံ ပုစ္ဆိံသု. သော ဒွေ မာသေ ဝသိတတ္တာ တေသံ ကတိကဝတ္တံ ဇာနန္တော ဧဝမာဟ – ‘‘အတ္တနော ဒိဝါဋ္ဌာနရတ္တိဋ္ဌာနေသု နိသိန္နာ၊ ဧတံ ဃဏ္ဍိံ ပဟရထ၊ ဃဏ္ဍိသဒ္ဒေန သန္နိပတိဿန္တီ’’တိ. စောရဇေဋ္ဌကော ဃဏ္ဍိံ ပဟရိ.

ဘိက္ခူ ဃဏ္ဍိသဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘အကာလေ ဃဏ္ဍိ ပဟဋာ၊ ကဿစိ အဖာသုကံ ဘဝိဿတီ’’တိ အာဂန္တွာ ဝိဟာရမဇ္ဈေ ပဋိပါဋိယာ ပညတ္တေသု ပါသာဏဖလကေသု နိသီဒိံသု. သင်္ဃတ္ထေရော စောရေ ဩလောကေတွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဥပါသကာ ကေနာယံ ဃဏ္ဍိ ပဟဋာ’’တိ? စောရဇေဋ္ဌကော အာဟ – ‘‘မယာ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ကိံ ကာရဏာ’’တိ? ‘‘အမှေဟိ အဋဝိဒေဝတာယ အာယာစိတံ အတ္ထိ၊ တဿာ ဗလိကမ္မကရဏတ္ထာယ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဂဟေတွာ ဂမိဿာမာ’’တိ. တံ သုတွာ မဟာထေရော ဘိက္ခူ အာဟ – ‘‘အာဝုသော၊ ဘာတိကာနံ ဥပ္ပန္နကိစ္စံ နာမ ဇေဋ္ဌဘာတိကေန နိတ္ထရိတဗ္ဗံ၊ အဟံ အတ္တနော ဇီဝိတံ တုမှာကံ ပရိစ္စဇိတွာ ဣမေဟိ သဒ္ဓိံ ဂမိဿာမိ၊ မာ သဗ္ဗေသံ အန္တရာယော ဟောတု၊ အပ္ပမတ္တာ သမဏဓမ္မံ ကရောထာ’’တိ. အနုထေရော အာဟ – ‘‘ဘန္တေ၊ ဇေဋ္ဌဘာတု ကိစ္စံ နာမ ကနိဋ္ဌဿ ဘာရော၊ အဟံ ဂမိဿာမိ၊ တုမှေ အပ္ပမတ္တာ ဟောထာ’’တိ. ဣမိနာ ဥပါယေန ‘‘အဟမေဝ အဟမေဝါ’’တိ ဝတွာ ပဋိပါဋိယာ တိံသပိ ဇနာ ဥဋ္ဌဟိံသု၊ ဧဝံ တေ နေဝ ဧကိဿာ မာတုယာ ပုတ္တာ၊ န ဧကဿ ပိတုနော၊ နာပိ ဝီတရာဂါ၊ အထ စ ပန အဝသေသာနံ အတ္ထာယ ပဋိပါဋိယာ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိံသု. တေသု ဧကောပိ ‘‘တွံ ယာဟီ’’တိ ဝတ္တုံ သမတ္ထော နာမ နာဟောသိ.

သံကိစ္စသာမဏေရော တေသံ ကထံ သုတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ တုမှေ တိဋ္ဌထ၊ အဟံ တုမှာကံ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိတွာ ဂမိဿာမီ’’တိ အာဟ. တေ အာဟံသု – ‘‘အာဝုသော၊ မယံ သဗ္ဗေ ဧကတော မာရိယမာနာပိ တံ ဧကကံ န ဝိဿဇ္ဇေဿာမာ’’တိ. ‘‘ကိံ ကာရဏာ၊ ဘန္တေ’’တိ? ‘‘‘အာဝုသော၊ တွံ ဓမ္မသေနာပတိသာရိပုတ္တတ္ထေရဿ သာမဏေရော၊ သစေ တံ ဝိဿဇ္ဇေဿာမ၊ သာမဏေရံ မေ အာဒါယ ဂန္တွာ စောရာနံ နိယျာဒိံသူ’တိ ထေရော နော ဂရဟိဿတိ၊ တံ နိန္ဒံ နိတ္ထရိတုံ န သက္ခိဿာမ၊ တေန တံ န ဝိဿဇ္ဇေဿာမာ’’တိ. ‘‘ဘန္တေ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တုမှေ မမ ဥပဇ္ဈာယဿ သန္တိကံ ပဟိဏန္တောပိ၊ မမ ဥပဇ္ဈာယော မံ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ပဟိဏန္တောပိ ဣဒမေဝ ကာရဏံ ဒိသွာ ပဟိဏိ၊ တိဋ္ဌထ တုမှေ၊ အဟမေဝ ဂမိဿာမီ’’တိ သော တိံသ ဘိက္ခူ ဝန္ဒိတွာ ‘‘သစေ၊ ဘန္တေ၊ မေ ဒေါသော အတ္ထိ၊ ခမထာ’’တိ ဝတွာ နိက္ခမိ. တဒါ ဘိက္ခူနံ မဟာသံဝေဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ အက္ခီနိ အဿုပုဏ္ဏာနိ ဟဒယမံသံ ပဝေဓိ. မဟာထေရော စောရေ အာဟ – ‘‘ဥပါသကာ အယံ ဒဟရကော တုမှေ အဂ္ဂိံ ကရောန္တေ၊ သူလာနိ တစ္ဆန္တေ၊ ပဏ္ဏာနိ အတ္ထရန္တေ ဒိသွာ ဘာယိဿတိ၊ ဣမံ ဧကမန္တေ ဌပေတွာ တာနိ ကိစ္စာနိ ကရေယျာထာ’’တိ. စောရာ သာမဏေရံ အာဒါယ ဂန္တွာ ဧကမန္တေ ဌပေတွာ သဗ္ဗကိစ္စာနိ ကရိံသု.

ကိစ္စပရိယောသာနေ စောရဇေဋ္ဌကော အသိံ အဗ္ဗာဟိတွာ သာမဏေရံ ဥပသင်္ကမိ. သာမဏေရော နိသီဒမာနော ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာဝ နိသီဒိ. စောရဇေဋ္ဌကော အသိံ ပရိဝတ္တေတွာ သာမဏေရဿ ခန္ဓေ ပါတေသိ၊ အသိ နမိတွာ ဓာရာယ ဓာရံ ပဟရိ၊ သော ‘‘န သမ္မာ ပဟရိ’’န္တိ မညမာနော ပုန တံ ဥဇုကံ ကတွာ ပဟရိ. အသိ တာလပဏ္ဏံ ဝိယ ဝေဌယမာနော ထရုမူလံ အဂမာသိ. သာမဏေရဉှိ တသ္မိံ ကာလေ သိနေရုနာ အဝတ္ထရန္တောပိ မာရေတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ၊ ပဂေဝ အသိနာ. တံ ပါဋိဟာရိယံ ဒိသွာ စောရဇေဋ္ဌကော စိန္တေသိ – ‘‘ပုဗ္ဗေ မေ အသိ သိလာထမ္ဘံ ဝါ ခဒိရခါဏုံ ဝါ ကဠီရံ ဝိယ ဆိန္ဒတိ၊ ဣဒါနိ ဧကဝါရံ နမိ၊ ဧကဝါရံ တာလပတ္တဝေဌကော ဝိယ ဇာတော. အယံ နာမ အသိ အစေတနာ ဟုတွာပိ ဣမဿ ဂုဏံ ဇာနာတိ၊ အဟံ သစေတနောပိ န ဇာနာမီ’’တိ. သော အသိံ ဘူမိယံ ခိပိတွာ တဿ ပါဒမူလေ ဥရေန နိပဇ္ဇိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ မယံ ဓနကာရဏာ အဋဝိံ ပဝိဋ္ဌာမှာ၊ အမှေ ဒူရတောဝ ဒိသွာ သဟဿမတ္တာပိ မနုဿာ ပဝေဓန္တိ၊ ဒွေ တိဿော ကထာ ကထေတုံ န သက္ကောန္တိ. တဝ ပန သန္တာသမတ္တမ္ပိ နတ္ထိ၊ ဥက္ကာမုခေ သုဝဏ္ဏံ ဝိယ သုပုပ္ဖိတကဏိကာရံ ဝိယ စ တေ မုခံ ဝိရောစတိ၊ ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ ပုစ္ဆန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘တဿ တေ နတ္ထိ ဘီတတ္တံ၊ ဘိယျော ဝဏ္ဏော ပသီဒတိ၊

ကသ္မာ န ပရိဒေဝေသိ၊ ဧဝရူပေ မဟဗ္ဘယေ’’တိ. (ထေရဂါ. ၇၀၆)၊

သာမဏေရော ဈာနာ ဝုဋ္ဌာယ တဿ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော၊ ‘‘အာဝုသော ဂါမဏိ၊ ခီဏာသဝဿ အတ္တဘာဝေါ နာမ သီသေ ဌပိတဘာရော ဝိယ ဟောတိ၊ သော တသ္မိံ ဘိဇ္ဇန္တေ ဝါ နဿန္တေ ဝါ တုဿတေဝ၊ န ဘာယတီ’’တိ ဝတွာ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

‘‘နတ္ထိ စေတသိကံ ဒုက္ခံ၊ အနပေက္ခဿ ဂါမဏိ၊

အတိက္ကန္တာ ဘယာ သဗ္ဗေ၊ ခီဏသံယောဇနဿ ဝေ.

‘‘ခီဏာယ ဘဝနေတ္တိယာ၊ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ယထာတထေ၊

န ဘယံ မရဏေ ဟောတိ၊ ဘာရနိက္ခေပနေ ယထာ’’တိ. (ထေရဂါ. ၇၀၇-၇၀၈)၊

သော တဿ ကထံ သုတွာ ပဉ္စ စောရသတာနိ ဩလောကေတွာ အာဟ – ‘‘တုမှေ ကိံ ကရိဿထာ’’တိ? ‘‘တုမှေ ပန၊ သာမီ’’တိ. ‘‘မမ တာဝ၊ ဘော၊ ‘ဧဝရူပံ ပါဋိဟာရိယံ ဒိသွာ အဂါရမဇ္ဈေ ကမ္မံ နတ္ထိ၊ အယျဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’တိ. မယမ္ပိ တထေဝ ကရိဿာမာ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ တာတာ’’တိ တတော ပဉ္စသတာပိ စောရာ သာမဏေရံ ဝန္ဒိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိံသု. သော တေသံ အသိဓာရာဟိ ဧဝ ကေသေ စေဝ ဝတ္ထဒသာ စ ဆိန္ဒိတွာ တမ္ဗမတ္တိကာယ ရဇိတွာ တာနိ ကာသာယာနိ အစ္ဆာဒါပေတွာ ဒသသု သီလေသု ပတိဋ္ဌာပေတွာ တေ အာဒါယ ဂစ္ဆန္တော စိန္တေသိ – ‘‘သစာဟံ ထေရေ အဒိသွာဝ ဂမိဿာမိ၊ တေ သမဏဓမ္မံ ကာတုံ န သက္ခိဿန္တိ. စောရာနဉှိ မံ ဂဟေတွာ နိက္ခန္တကာလတော ပဋ္ဌာယ တေသု ဧကောပိ အဿူနိ သန္ဓာရေတုံ နာသက္ခိ၊ ‘မာရိတော နု ခေါ သာမဏေရော၊ နော’တိ စိန္တေန္တာနံ ကမ္မဋ္ဌာနံ အဘိမုခံ န ဘဝိဿတိ၊ တသ္မာ ဒိသွာဝ နေ ဂမိဿာမီ’’တိ. သော ပဉ္စသတဘိက္ခုပရိဝါရော တတ္ထ ဂန္တွာ အတ္တနော ဒဿနေန ပဋိလဒ္ဓအဿာသေဟိ တေဟိ ‘‘ကိံ၊ သပ္ပုရိသ၊ သံကိစ္စ၊ လဒ္ဓံ တေ ဇီဝိတ’’န္တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ၊ ဣမေ မံ မာရေတုကာမာ ဟုတွာ မာရေတုံ အသက္ကောန္တာ မမ ဂုဏေ ပသီဒိတွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဗ္ဗဇိတာ၊ အဟံ ‘တုမှေ ဒိသွာဝ ဂမိဿာမီ’တိ အာဂတော၊ အပ္ပမတ္တာ သမဏဓမ္မံ ကရောထ၊ အဟံ သတ္ထု သန္တိကံ ဂမိဿာမီ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဝန္ဒိတွာ ဣတရေ အာဒါယ ဥပဇ္ဈာယဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ကိံ သံကိစ္စ၊ အန္တေဝါသိကာ တေ လဒ္ဓါ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ’’တိ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ. ထေရေန ‘‘ဂစ္ဆ သံကိစ္စ၊ သတ္ထာရံ ပဿာဟီ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘သာဓူ’’တိ ထေရံ ဝန္ဒိတွာ တေ အာဒါယ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ သတ္ထာရာပိ ‘‘ကိံ သံကိစ္စ၊ အန္တေဝါသိကာ တေ လဒ္ဓါ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ’’တိ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ. သတ္ထာ ‘‘ဧဝံ ကိရ၊ ဘိက္ခဝေ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ၊ ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ တုမှာကံ စောရကမ္မံ ကတွာ ဒုဿီလေ ပတိဋ္ဌာယ ဝဿသတံ ဇီဝနတော ဣဒါနိ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ ဧကဒိဝသမ္ပိ ဇီဝိတံ သေယျော’’တိ ဝတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၁၀. ‘‘ယော စ ဝဿသတံ ဇီဝေ၊ ဒုဿီလော အသမာဟိတော၊

ဧကာဟံ ဇီဝိတံ သေယျော၊ သီလဝန္တဿ ဈာယိနော’’တိ.

တတ္ထ ဒုဿီလောတိ နိဿီလော. သီလဝန္တဿာတိ ဒုဿီလဿ ဝဿသတံ ဇီဝနတော သီလဝန္တဿ ဒွီဟိ ဈာနေဟိ ဈာယိနော ဧကဒိဝသမ္ပိ ဧကမုဟုတ္တမ္ပိ ဇီဝိတံ သေယျော၊ ဥတ္တမန္တိ အတ္ထော.

ဒေသနာဝသာနေ တေ ပဉ္စသတာပိ ဘိက္ခူ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု၊ သမ္ပတ္တမဟာဇနဿာပိ သာတ္ထိကာ ဓမ္မဒေသနာ အဟောသီတိ.

အပရေန သမယေန သံကိစ္စော ဥပသမ္ပဒံ လဘိတွာ ဒသဝဿော ဟုတွာ သာမဏေရံ ဂဏှိ. သော ပန တဿေဝ ဘာဂိနေယျော အဓိမုတ္တသာမဏေရော နာမ. အထ နံ ထေရော ပရိပုဏ္ဏဝဿကာလေ အာမန္တေတွာ ‘‘ဥပသမ္ပဒံ တေ ကရိဿာမိ၊ ဂစ္ဆ၊ ဉာတကာနံ သန္တိကေ ဝဿပရိမာဏံ ပုစ္ဆိတွာ ဧဟီ’’တိ ဥယျောဇေသိ. သော မာတာပိတူနံ သန္တိကံ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ ပဉ္စသတေဟိ စောရေဟိ ဗလိကမ္မတ္ထာယ မာရိယမာနော တေသံ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ပသန္နစိတ္တေဟိ တေဟိ ‘‘န တေ ဣမသ္မိံ ဌာနေ အမှာကံ အတ္ထိဘာဝေါ ကဿစိ အာရောစေတဗ္ဗော’’တိ ဝိဿဋ္ဌော ပဋိပထေ မာတာပိတရော အာဂစ္ဆန္တေ ဒိသွာ တမေဝ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇန္တာနမ္ပိ တေသံ သစ္စမနုရက္ခန္တော နာရောစေသိ. တေသံ စောရေဟိ ဝိဟေဌိယမာနာနံ ‘‘တွမ္ပိ စောရေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကတော ဟုတွာ မညေ၊ အမှာကံ နာရောစေသီ’’တိ ပရိဒေဝန္တာနံ သဒ္ဒံ သုတွာ တေ မာတာပိတူနမ္ပိ အနာရောစိတဘာဝံ ဉတွာ ပသန္နစိတ္တာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိံသု. သောပိ သံကိစ္စသာမဏေရော ဝိယ တေ သဗ္ဗေ ပဗ္ဗာဇေတွာ ဥပဇ္ဈာယဿ သန္တိကံ အာနေတွာ တေန သတ္ထု သန္တိကံ ပေသိတော ဂန္တွာ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ. သတ္ထာ ‘‘ဧဝံ ကိရ၊ ဘိက္ခဝေ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ၊ ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ပုရိမနယေနေဝ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမမေဝ ဂါထမာဟ –

‘‘ယော စ ဝဿသတံ ဇီဝေ၊ ဒုဿီလော အသမာဟိတော၊

ဧကာဟံ ဇီဝိတံ သေယျော၊ သီလဝန္တဿ ဈာယိနော’’တိ.

ဣဒမ္ပိ အဓိမုတ္တသာမဏေရဝတ္ထု ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

သံကိစ္စသာမဏေရဝတ္ထု နဝမံ.