၁၃. ကိသာဂေါတမီဝတ္ထု

ယော စ ဝဿသတံ ဇီဝေတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကိသာဂေါတမိံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

သာဝတ္ထိယံ ကိရေကဿ သေဋ္ဌိဿ ဂေဟေ စတ္တာလီသကောဋိဓနံ အင်္ဂါရာ ဧဝ ဟုတွာ အဋ္ဌာသိ. သေဋ္ဌိ တံ ဒိသွာ ဥပ္ပန္နသောကော အာဟာရံ ပဋိက္ခိပိတွာ မဉ္စကေ နိပဇ္ဇိ. တဿေကော သဟာယကော ဂေဟံ ဂန္တွာ၊ ‘‘သမ္မ၊ ကသ္မာ သောစသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ၊ ‘‘သမ္မ၊ မာ သောစိ၊ အဟံ ဧကံ ဥပါယံ ဇာနာမိ၊ တံ ကရောဟီ’’တိ. ‘‘ကိံ ကရောမိ၊ သမ္မာ’’တိ? အတ္တနော အာပဏေ ကိလဉ္ဇံ ပသာရေတွာ တတ္ထ တေ အင်္ဂါရေ ရာသိံ ကတွာ ဝိက္ကိဏန္တော ဝိယ နိသီဒ၊ အာဂတာဂတေသု မနုဿေသု ယေ ဧဝံ ဝဒန္တိ – ‘‘သေသဇနာ ဝတ္ထတေလမဓုဖာဏိတာဒီနိ ဝိက္ကိဏန္တိ၊ တွံ ပန အင်္ဂါရေ ဝိက္ကိဏန္တော နိသိန္နော’’တိ. တေ ဝဒေယျာသိ – ‘‘အတ္တနော သန္တကံ အဝိက္ကိဏန္တော ကိံ ကရောမီ’’တိ? ယော ပန တံ ဧဝံ ဝဒတိ ‘‘သေသဇနာ ဝတ္ထတေလမဓုဖာဏိတာဒီနိ ဝိက္ကိဏန္တိ၊ တွံ ပန ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဝိက္ကိဏန္တော နိသိန္နော’’တိ. တံ ဝဒေယျာသိ ‘‘ကဟံ ဟိရညသုဝဏ္ဏ’’န္တိ. ‘‘ဣဒ’’န္တိ စ ဝုတ္တေ ‘‘အာဟရ၊ တာဝ န’’န္တိ ဟတ္ထေဟိ ပဋိစ္ဆေယျာသိ. ဧဝံ ဒိန္နံ တဝ ဟတ္ထေ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဘဝိဿတိ. သာ ပန သစေ ကုမာရိကာ ဟောတိ၊ တဝ ဂေဟေ ပုတ္တဿ နံ အာဟရိတွာ စတ္တာလီသကောဋိဓနံ တဿာ နိယျာဒေတွာ တာယ ဒိန္နံ ဝလဉ္ဇေယျာသိ. သစေ ကုမာရကော ဟောတိ၊ တဝ ဂေဟေ ဝယပ္ပတ္တံ ဓီတရံ တဿ ဒတွာ စတ္တာလီသကောဋိဓနံ နိယျာဒေတွာ တေန ဒိန္နံ ဝလဉ္ဇေယျာသီတိ. သော ‘‘ဘဒ္ဒကော ဥပါယော’’တိ အတ္တနော အာပဏေ အင်္ဂါရေ ရာသိံ ကတွာ ဝိက္ကိဏန္တော ဝိယ နိသီဒိ. ယေ ပန နံ ဧဝမာဟံသု – ‘‘သေသဇနာ ဝတ္ထတေလမဓုဖာဏိတာဒီနိ ဝိက္ကိဏန္တိ၊ ကိံ ပန တွံ အင်္ဂါရေ ဝိက္ကိဏန္တော နိသိန္နော’’တိ? တေသံ ‘‘အတ္တနော သန္တကံ အဝိက္ကိဏန္တော ကိံ ကရောမီ’’တိ ပဋိဝစနံ အဒါသိ. အထေကာ ဂေါတမီ နာမ ကုမာရိကာ ကိသသရီရတာယ ကိသာဂေါတမီတိ ပညာယမာနာ ပရိဇိဏ္ဏကုလဿ ဓီတာ အတ္တနော ဧကေန ကိစ္စေန အာပဏဒွါရံ ဂန္တွာ တံ သေဋ္ဌိံ ဒိသွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ကိံ၊ တာတ၊ သေသဇနာ ဝတ္ထတေလမဓုဖာဏိတာဒီနိ ဝိက္ကိဏန္တိ၊ တွံ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဝိက္ကိဏန္တော နိသိန္နော’’တိ? ‘‘ကဟံ၊ အမ္မ၊ ဟိရညသုဝဏ္ဏ’’န္တိ? ‘‘နနု ‘တွံ တဒေဝ ဂဟေတွာ နိသိန္နောသီ’တိ၊ အာဟရ၊ တာဝ နံ၊ အမ္မာ’’တိ. သာ ဟတ္ထပူရံ ဂဟေတွာ တဿ ဟတ္ထေသု ဌပေသိ၊ တံ ဟိရညသုဝဏ္ဏမေဝ အဟောသိ.

အထ နံ သေဋ္ဌိ ‘‘ကတရံ တေ၊ အမ္မ၊ ဂေဟ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အသုကံ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ တဿာ အဿာမိကဘာဝံ ဉတွာ ဓနံ ပဋိသာမေတွာ တံ အတ္တနော ပုတ္တဿ အာနေတွာ စတ္တာလီသကောဋိဓနံ ပဋိစ္ဆာပေသိ. သဗ္ဗံ ဟိရညသုဝဏ္ဏမေဝ အဟောသိ. တဿာ အပရေန သမယေန ဂဗ္ဘော ပတိဋ္ဌဟိ. သာ ဒသမာသစ္စယေန ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. သော ပဒသာ ဂမနကာလေ ကာလမကာသိ. သာ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗမရဏတာယ တံ ဈာပေတုံ နီဟရန္တေ ဝါရေတွာ ‘‘ပုတ္တဿ မေ ဘေသဇ္ဇံ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ မတကဠေဝရံ အင်္ကေနာဒါယ ‘‘အပိ နု မေ ပုတ္တဿ ဘေသဇ္ဇံ ဇာနာထာ’’တိ ပုစ္ဆန္တီ ဃရပဋိပါဋိယာ ဝိစရတိ. အထ နံ မနုဿာ၊ ‘‘အမ္မ၊ တွံ ဥမ္မတ္တိကာ ဇာတာ၊ မတကပုတ္တဿ ဘေသဇ္ဇံ ပုစ္ဆန္တီ ဝိစရသီ’’တိ ဝဒန္တိ. သာ ‘‘အဝဿံ မမ ပုတ္တဿ ဘေသဇ္ဇံ ဇာနနကံ လဘိဿာမီ’’တိ မညမာနာ ဝိစရတိ. အထ နံ ဧကော ပဏ္ဍိတပုရိသော ဒိသွာ၊ ‘‘အယံ မမ ဓီတာ ပဌမံ ပုတ္တကံ ဝိဇာတာ ဘဝိဿတိ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗမရဏာ၊ မယာ ဣမိဿာ အဝဿယေန ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ – ‘‘အမ္မ၊ အဟံ ဘေသဇ္ဇံ န ဇာနာမိ၊ ဘေသဇ္ဇဇာနနကံ ပန ဇာနာမီ’’တိ. ‘‘ကော ဇာနာတိ၊ တာတာ’’တိ? ‘‘သတ္ထာ၊ အမ္မ၊ ဇာနာတိ၊ ဂစ္ဆ၊ တံ ပုစ္ဆာဟီ’’တိ. သာ ‘‘ဂမိဿာမိ၊ တာတ၊ ပုစ္ဆိဿာမိ၊ တာတာ’’တိ ဝတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ ဌိတာ ပုစ္ဆိ – ‘‘တုမှေ ကိရ မေ ပုတ္တဿ ဘေသဇ္ဇံ ဇာနာထ၊ ဘန္တေ’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဇာနာမီ’’တိ. ‘‘ကိံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘အစ္ဆရဂ္ဂဟဏမတ္တေ သိဒ္ဓတ္ထကေ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ‘‘လဘိဿာမိ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ကဿ ပန ဂေဟေ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘ယဿ ဂေဟေ ပုတ္တော ဝါ ဓီတာ ဝါ န ကောစိ မတပုဗ္ဗော’’တိ. သာ ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ မတပုတ္တကံ အင်္ကေနာဒါယ အန္တောဂါမံ ပဝိသိတွာ ပဌမဂေဟဿ ဒွါရေ ဌတွာ ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ ဣမသ္မိံ ဂေဟေ သိဒ္ဓတ္ထကော၊ ပုတ္တဿ ကိရ မေ ဘေသဇ္ဇံ ဧတ’’န္တိ ဝတွာ ‘‘အတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တေ တေန ဟိ ဒေထာတိ. တေဟိ အာဟရိတွာ သိဒ္ဓတ္ထကေသု ဒိယျမာနေသု ‘‘ဣမသ္မိံ ဂေဟေ ပုတ္တော ဝါ ဓီတာ ဝါ မတပုဗ္ဗော ကောစိ နတ္ထိ၊ အမ္မာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ကိံ ဝဒေသိ၊ အမ္မ? ဇီဝမာနာ ဟိ ကတိပယာ၊ မတကာ ဧဝ ဗဟုကာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ ဂဏှထ ဝေါ သိဒ္ဓတ္ထကေ၊ နေတံ မမ ပုတ္တဿ ဘေသဇ္ဇ’’န္တိ ပဋိအဒါသိ.

သာ ဣမိနာ နီယာမေန အာဒိတော ပဋ္ဌာယ နံ ပုစ္ဆန္တီ ဝိစရိ. သာ ဧကဂေဟေပိ သိဒ္ဓတ္ထကေ အဂဟေတွာ သာယနှသမယေ စိန္တေသိ – ‘‘အဟော ဘာရိယံ ကမ္မံ၊ အဟံ ‘မမေဝ ပုတ္တော မတော’တိ သညမကာသိံ၊ သကလဂါမေပိ ပန ဇီဝန္တေဟိ မတကာဝ ဗဟုတရာ’’တိ. တဿာ ဧဝံ စိန္တယမာနာယ ပုတ္တသိနေဟံ မုဒုကဟဒယံ ထဒ္ဓဘာဝံ အဂမာသိ. သာ ပုတ္တံ အရညေ ဆဍ္ဍေတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. အထ နံ သတ္ထာ ‘‘လဒ္ဓါ တေ ဧကစ္ဆရမတ္တာ သိဒ္ဓတ္ထကာ’’တိ အာဟ. ‘‘န လဒ္ဓါ၊ ဘန္တေ၊ သကလဂါမေ ဇီဝန္တေဟိ မတကာဝ ဗဟုတရာ’’တိ. အထ နံ သတ္ထာ ‘‘တွံ ‘မမေဝ ပုတ္တော မတော’တိ သလ္လက္ခေသိ၊ ဓုဝဓမ္မော ဧသ သတ္တာနံ. မစ္စုရာဇာ ဟိ သဗ္ဗသတ္တေ အပရိပုဏ္ဏဇ္ဈာသယေ ဧဝ မဟောဃော ဝိယ ပရိကဍ္ဎမာနောယေဝ အပါယသမုဒ္ဒေ ပက္ခိပတီ’’တိ ဝတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘တံ ပုတ္တပသုသမ္မတ္တံ၊ ဗျာသတ္တမနသံ နရံ၊

သုတ္တံ ဂါမံ မဟောဃောဝ၊ မစ္စု အာဒါယ ဂစ္ဆတီ’’တိ. (ဓ. ပ. ၂၈၇)၊

ဂါထာပရိယောသာနေ ကိသာဂေါတမီ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ၊ အညေပိ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

သာ ပန သတ္ထာရံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ၊ သတ္ထာ တံ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကံ ပေသေတွာ ပဗ္ဗာဇေသိ. သာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒါ ကိသာဂေါတမီ ထေရီတိ ပညာယိ. သာ ဧကဒိဝသံ ဥပေါသထာဂါရေ ဝါရံ ပတွာ ဒီပံ ဇာလေတွာ နိသိန္နာ ဒီပဇာလာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိယော စ ဘိဇ္ဇန္တိယော စ ဒိသွာ ‘‘ဧဝမေဝ ဣမေ သတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စေဝ နိရုဇ္ဈန္တိ စ၊ နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တာ ဧဝ န ပညာယန္တီ’’တိ အာရမ္မဏံ အဂ္ဂဟေသိ. သတ္ထာ ဂန္ဓကုဋိယံ နိသိန္နောဝ ဩဘာသံ ဖရိတွာ တဿာ သမ္မုခေ နိသီဒိတွာ ကထေန္တော ဝိယ ‘‘ဧဝမေဝ၊ ဂေါတမိ၊ ဣမေ သတ္တာ ဒီပဇာလာ ဝိယ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စေဝ နိရုဇ္ဈန္တိ စ၊ နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တာ ဧဝ န ပညာယန္တိ၊ ဧဝံ နိဗ္ဗာနံ အပဿန္တာနံ ဝဿသတံ ဇီဝနတော နိဗ္ဗာနံ ပဿန္တဿ ခဏမတ္တမ္ပိ ဇီဝိတံ သေယျော’’တိ ဝတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၁၄. ‘‘ယော စ ဝဿသတံ ဇီဝေ၊ အပဿံ အမတံ ပဒံ၊

ဧကာဟံ ဇီဝိတံ သေယျော၊ ပဿတော အမတံ ပဒ’’န္တိ.

တတ္ထ အမတံ ပဒန္တိ မရဏဝိရဟိတကောဋ္ဌာသံ၊ အမတမဟာနိဗ္ဗာနန္တိ အတ္ထော. သေသံ ပုရိမသဒိသမေဝ.

ဒေသနာဝသာနေ ကိသာဂေါတမီ ယထာနိသိန္နာဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌဟီတိ.

ကိသာဂေါတမီဝတ္ထု တေရသမံ.