၉. ခဒိရဝနိယရေဝတတ္ထေရဝတ္ထု

ဂါမေ ဝါတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ခဒိရဝနိယရေဝတတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

အာယသ္မာ ဟိ သာရိပုတ္တော သတ္တာသီတိကောဋိဓနံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတွာ စာလာ၊ ဥပစာလာ၊ သီသူပစာလာတိ တိဿော ဘဂိနိယော၊ စုန္ဒော ဥပသေနောတိ ဣမေ ဒွေ စ ဘာတရော ပဗ္ဗာဇေသိ. ရေဝတကုမာရော ဧကောဝ ဂေဟေ အဝသိဋ္ဌော. အထဿ မာတာ စိန္တေသိ – ‘‘မမ ပုတ္တော ဥပတိဿော ဧတ္တကံ ဓနံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတွာ တိဿော စ ဘဂိနိယော ဒွေ စ ဘာတရော ပဗ္ဗာဇေသိ၊ ရေဝတော ဧကောဝ အဝသေသော. သစေ ဣမမ္ပိ ပဗ္ဗာဇေဿတိ၊ ဧတ္တကံ နော ဓနံ နဿိဿတိ၊ ကုလဝံသော ပစ္ဆိဇ္ဇိဿတိ၊ ဒဟရကာလေယေဝ နံ ဃရာဝါသေန ဗန္ဓိဿာမီ’’တိ. သာရိပုတ္တတ္ထေရောပိ ပဋိကစ္စေဝ ဘိက္ခူ အာဏာပေသိ ‘‘သစေ၊ အာဝုသော၊ ရေဝတော ပဗ္ဗဇိတုကာမော အာဂစ္ဆတိ၊ အာဂတမတ္တမေဝ နံ ပဗ္ဗာဇေယျာထ၊ မမ မာတာပိတရော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ၊ ကိံ တေဟိ အာပုစ္ဆိတေဟိ၊ အဟမေဝ တဿ မာတာ စ ပိတာ စာ’’တိ. မာတာပိဿ ရေဝတကုမာရံ သတ္တဝဿိကမေဝ ဃရဗန္ဓနေန ဗန္ဓိတုကာမာ သမာနဇာတိကေ ကုလေ ဒါရိကံ ဝါရေတွာ ဒိဝသံ ဝဝတ္ထပေတွာ ကုမာရံ မဏ္ဍေတွာ ပသာဓေတွာ မဟတာ ပရိဝါရေန သဒ္ဓိံ အာဒါယ ကုမာရိကာယ ဉာတိဃရံ အဂမာသိ. အထ နေသံ ကတမင်္ဂလာနံ ဒွိန္နမ္ပိ ဉာတကေသု သန္နိပတိတေသု ဥဒကပါတိယံ ဟတ္ထေ ဩတာရေတွာ မင်္ဂလာနိ ဝတွာ ကုမာရိကာယ ဝုဍ္ဎိံ အာကင်္ခမာနာ ဉာတကာ ‘‘တဝ အယျိကာယ ဒိဋ္ဌဓမ္မံ ပဿ၊ အယျိကာ ဝိယ စိရံ ဇီဝ၊ အမ္မာ’’တိ အာဟံသု. ရေဝတကုမာရော ‘‘ကော နု ခေါ ဣမိဿာ အယျိကာယ ဒိဋ္ဌဓမ္မော’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ကတရာ ဣမိဿာ အယျိကာ’’တိ ပုစ္ဆိ. အထ နံ အာဟံသု၊ ‘‘တာတ၊ ကိံ န ပဿသိ ဣမံ ဝီသဝဿသတိကံ ခဏ္ဍဒန္တံ ပလိတကေသံ ဝလိတ္တစံ တိလကာဟတဂတ္တံ ဂေါပါနသိဝင်္ကံ၊ ဧသာ ဧတိဿာ အယျိကာ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန အယမ္ပိ ဧဝရူပါ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘သစေ ဇီဝိဿတိ၊ ဘဝိဿတိ၊ တာတာ’’တိ. သော စိန္တေသိ – ‘‘ဧဝရူပမ္ပိ နာမ သရီရံ ဇရာယ ဣမံ ဝိပ္ပကာရံ ပါပုဏိဿတိ၊ ဣမံ မေ ဘာတရာ ဥပတိဿေန ဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတိ၊ အဇ္ဇေဝ မယာ ပလာယိတွာ ပဗ္ဗဇိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. အထ နံ ဉာတကာ ကုမာရိကာယ သဒ္ဓိံ ဧကယာနံ အာရောပေတွာ အာဒါယ ပက္ကမိံသု.

သော ထောကံ ဂန္တွာ သရီရကိစ္စံ အပဒိသိတွာ ‘‘ဌပေထ တာဝ ယာနံ၊ ဩတရိတွာ အာဂမိဿာမီ’’တိ ယာနာ ဩတရိတွာ ဧကသ္မိံ ဂုမ္ဗေ ထောကံ ပပဉ္စံ ကတွာ အဂမာသိ. ပုနပိ ထောကံ ဂန္တွာ တေနေဝ အပဒေသေန ဩတရိတွာ အဘိရုဟိ၊ ပုနပိ တထေဝ အကာသိ. အထဿ ဉာတကာ ‘‘အဒ္ဓါ ဣမဿ ဥဋ္ဌာနာနိ ဝတ္တန္တီ’’တိ သလ္လက္ခေတွာ နာတိဒဠှံ အာရက္ခံ ကရိံသု. သော ပုနပိ ထောကံ ဂန္တွာ တေနေဝ အပဒေသေန ဩတရိတွာ ‘‘တုမှေ ပါဇေန္တော ပုရတော ဂစ္ဆထ၊ မယံ ပစ္ဆတော သဏိကံ အာဂမိဿာမာ’’တိ ဝတွာ ဩတရိတွာ ဂုမ္ဗာဘိမုခေါ အဟောသိ. ဉာတကာပိဿ ‘‘ပစ္ဆတော အာဂမိဿတီ’’တိ သညာယ ယာနံ ပါဇေန္တာ ဂမိံသု. သောပိ တတော ပလာယိတွာ ဧကသ္မိံ ပဒေသေ တိံသမတ္တာ ဘိက္ခူ ဝသန္တိ၊ တေသံ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ အာဟ – ‘‘ပဗ္ဗာဇေထ မံ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘အာဝုသော၊ တွံ သဗ္ဗာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတော၊ မယံ တေ ရာဇပုတ္တဘာဝံ ဝါ အမစ္စပုတ္တဘာဝံ ဝါ န ဇာနာမ၊ ကထံ ပဗ္ဗာဇေဿာမာ’’တိ? ‘‘တုမှေ မံ၊ ဘန္တေ၊ န ဇာနာထာ’’တိ? ‘‘န ဇာနာမာဝုသော’’တိ. ‘‘အဟံ ဥပတိဿဿ ကနိဋ္ဌဘာတိကော’’တိ. ‘‘ကော ဧသ ဥပတိဿော နာမာ’’တိ? ‘‘ဘန္တေ၊ ဘဒ္ဒန္တာ မမ ဘာတရံ ‘သာရိပုတ္တော’တိ ဝဒန္တိ၊ တသ္မာ မယာ ‘ဥပတိဿော’တိ ဝုတ္တေ န ဇာနန္တီ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန တွံ သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ ကနိဋ္ဌဘာတိကော’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဧဟိ၊ ဘာတရာ တေ အနုညာတမေဝါ’’တိ ဝတွာ ဘိက္ခူ တဿ အာဘရဏာနိ ဩမုဉ္စာပေတွာ ဧကမန္တံ ဌပေတွာ တံ ပဗ္ဗာဇေတွာ ထေရဿ သာသနံ ပဟိဏိံသု. ထေရော တံ သုတွာ ဘဂဝတော အာရောစေသိ – ‘‘ဘန္တေ၊ ‘အာရညိကဘိက္ခူဟိ ကိရ ရေဝတော ပဗ္ဗာဇိတော’တိ သာသနံ ပဟိဏိံသု၊ ဂန္တွာ တံ ပဿိတွာ အာဂမိဿာမီ’’တိ. သတ္ထာ ‘‘အဓိဝါသေဟိ တာဝ၊ သာရိပုတ္တာ’’တိ ဂန္တုံ န အဒါသိ. ထေရော ပုန ကတိပါဟစ္စယေန သတ္ထာရံ အာပုစ္ဆိ. သတ္ထာ ‘‘အဓိဝါသေဟိ တာဝ၊ သာရိပုတ္တ၊ မယမ္ပိ အာဂမိဿာမာ’’တိ နေဝ ဂန္တုံ အဒါသိ.

သာမဏေရောပိ ‘‘သစာဟံ ဣဓ ဝသိဿာမိ၊ ဉာတကာ မံ အနုဗန္ဓိတွာ ပက္ကောသိဿန္တီ’’တိ တေသံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ယာဝ အရဟတ္တာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ စာရိကံ စရမာနော တတော တိံသယောဇနိကေ ဌာနေ ခဒိရဝနံ ဂန္တွာ အန္တောဝဿေယေဝ တေမာသဗ္ဘန္တရေ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. ထေရောပိ ပဝါရေတွာ သတ္ထာရံ ပုန တတ္ထ ဂမနတ္ထာယ အာပုစ္ဆိ. သတ္ထာ ‘‘မယမ္ပိ ဂမိဿာမ၊ သာရိပုတ္တာ’’တိ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ နိက္ခမိ. ထောကံ ဂတကာလေ အာနန္ဒတ္ထေရော ဒွေဓာပထေ ဌတွာ သတ္ထာရံ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ၊ ရေဝတဿ သန္တိကံ ဂမနမဂ္ဂေသု အယံ ပရိဟာရပထော သဋ္ဌိယောဇနိကော မနုဿာဝါသော၊ အယံ ဥဇုမဂ္ဂေါ တိံသယောဇနိကော အမနုဿပရိဂ္ဂဟိတော၊ ကတရေန ဂစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘သီဝလိ၊ ပန၊ အာနန္ဒ၊ အမှေဟိ သဒ္ဓိံ အာဂတော’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘သစေ၊ သီဝလိ၊ အာဂတော၊ ဥဇုမဂ္ဂမေဝ ဂဏှာဟီ’’တိ. သတ္ထာ ကိရ ‘‘အဟံ တုမှာကံ ယာဂုဘတ္တံ ဥပ္ပါဒေဿာမိ၊ ဥဇုမဂ္ဂံ ဂဏှာဟီ’’တိ အဝတွာ ‘‘တေသံ တေသံ ဇနာနံ ပုညဿ ဝိပါကဒါနဋ္ဌာနံ ဧတ’’န္တိ ဉတွာ ‘‘သစေ၊ သီဝလိ၊ အာဂတော၊ ဥဇုမဂ္ဂံ ဂဏှာဟီ’’တိ အာဟ. သတ္ထရိ ပန တံ မဂ္ဂံ ပဋိပန္နေ ဒေဝတာ ‘‘အမှာကံ အယျဿ သီဝလိတ္ထေရဿ သက္ကာရံ ကရိဿာမာ’’တိ စိန္တေတွာ ဧကေကယောဇနေ ဝိဟာရေ ကာရေတွာ ဧကယောဇနတော ဥဒ္ဓံ ဂန္တုံ အဒတွာ ပါတော ဝုဋ္ဌာယ ဒိဗ္ဗယာဂုအာဒီနိ ဂဟေတွာ၊ ‘‘အယျော၊ နော သီဝလိတ္ထေရော ကဟံ နိသိန္နော’’တိ ဝိစရန္တိ. ထေရော အတ္တနော အဘိဟဋံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒါပေသိ. ဧဝံ သတ္ထာ သပရိဝါရော တိံသယောဇနိကံ ကန္တာရံ သီဝလိတ္ထေရဿ ပုညံ အနုဘဝမာနောဝ အာဂမာသိ. ရေဝတတ္ထေရောပိ သတ္ထု အာဂမနံ ဉတွာ ဘဂဝတော ဂန္ဓကုဋိံ မာပေတွာ ပဉ္စ ကူဋာဂါရသတာနိ၊ ပဉ္စ စင်္ကမနသတာနိ၊ ပဉ္စရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနသတာနိ စ မာပေသိ. သတ္ထာ တဿ သန္တိကေ မာသမတ္တမေဝ ဝသိ. တသ္မိံ ဝသမာနောပိ သီဝလိတ္ထေရဿေဝ ပုညံ အနုဘဝိ.

တတ္ထ ပန ဒွေ မဟလ္လကဘိက္ခူ သတ္ထု ခဒိရဝနံ ပဝိသနကာလေ ဧဝံ စိန္တယိံသု – ‘‘အယံ ဘိက္ခု ဧတ္တကံ နဝကမ္မံ ကရောန္တော ကိံ သက္ခိဿတိ သမဏဓမ္မံ ကာတုံ၊ သတ္ထာ ‘သာရိပုတ္တဿ ကနိဋ္ဌော’တိ မုခေါလောကနကိစ္စံ ကရောန္တော ဧဝရူပဿ နဝကမ္မိကဿ ဘိက္ခုဿ သန္တိကံ အာဂတော’’တိ. သတ္ထာပိ တံ ဒိဝသံ ပစ္စူသကာလေ လောကံ ဝေါလောကေတွာ တေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ တေသံ စိတ္တာစာရံ အညာသိ. တသ္မာ တတ္ထ မာသမတ္တံ ဝသိတွာ နိက္ခမနဒိဝသေ ယထာ တေ ဘိက္ခူ အတ္တနော တေလနာဠိဉ္စ ဥဒကတုမ္ဗဉ္စ ဥပါဟနာနိ စ ပမုဿန္တိ၊ တထာ အဓိဋ္ဌဟိတွာ နိက္ခမန္တော ဝိဟာရူပစာရတော ဗဟိ နိက္ခန္တကာလေ ဣဒ္ဓိံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. အထ တေ ဘိက္ခူ ‘‘မယာ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ပမုဋ္ဌံ၊ မယာပိ ပမုဋ္ဌ’’န္တိ ဥဘောပိ နိဝတ္တိတွာ တံ ဌာနံ အသလ္လက္ခေတွာ ခဒိရရုက္ခကဏ္ဋကေဟိ ဝိဇ္ဈမာနာ ဝိစရိတွာ ဧကသ္မိံ ခဒိရရုက္ခေ ဩလမ္ဗန္တံ အတ္တနော ဘဏ္ဍကံ ဒိသွာ အာဒါယ ပက္ကမိံသု. သတ္ထာပိ ဘိက္ခုသံဃံ အာဒါယ ပုန မာသမတ္တေနေဝ သီဝလိတ္ထေရဿ ပုညံ အနုဘဝမာနော ပဋိဂန္တွာ ပုဗ္ဗာရာမံ ပါဝိသိ.

အထ တေ မဟလ္လကဘိက္ခူ ပါတောဝ မုခံ ဓောဝိတွာ ‘‘အာဂန္တုကဘတ္တဒါယိကာယ ဝိသာခါယ ဃရံ ယာဂုံ ပိဝိဿာမာ’’တိ ဂန္တွာ ယာဂုံ ပိဝိတွာ ခဇ္ဇကံ ခါဒိတွာ နိသီဒိံသု. အထ နေ ဝိသာခါ ပုစ္ဆိ – ‘‘တုမှေပိ၊ ဘန္တေ၊ သတ္ထာရာ သဒ္ဓိံ ရေဝတတ္ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနံ အဂမိတ္ထာ’’တိ. ‘‘အာမ၊ ဥပါသိကေတိ၊ ရမဏီယံ၊ ဘန္တေ၊ ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာန’’န္တိ. ‘‘ကုတော တဿ ရမဏီယတာ သေတကဏ္ဋကခဒိရရုက္ခဂဟနံ ပေတာနံ နိဝါသနဋ္ဌာနသဒိသံ ဥပါသိကေ’’တိ. အထညေ ဒွေ ဒဟရဘိက္ခူ အာဂမိံသု. ဥပါသိကာ တေသမ္ပိ ယာဂုခဇ္ဇကံ ဒတွာ တထေဝ ပဋိပုစ္ဆိ. တေ အာဟံသု – ‘‘န သက္ကာ ဥပါသိကေ ဝဏ္ဏေတုံ၊ သုဓမ္မဒေဝသဘာသဒိသံ ဣဒ္ဓိယာ အဘိသင်္ခတံ ဝိယ ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာန’’န္တိ. ဥပါသိကာ စိန္တေသိ – ‘‘ပဌမံ အာဂတာ ဘိက္ခူ အညထာ ဝဒိံသု၊ ဣမေ အညထာ ဝဒန္တိ၊ ပဌမံ အာဂတာ ဘိက္ခူ ကိဉ္စိဒေဝ ပမုဿိတွာ ဣဒ္ဓိယာ ဝိဿဋ္ဌကာလေ ပဋိနိဝတ္တိတွာ ဂတာ ဘဝိဿန္တိ၊ ဣမေ ပန ဣဒ္ဓိယာ အဘိသင်္ခရိတွာ နိမ္မိတကာလေ ဂတာ ဘဝိဿန္တီ’’တိ အတ္တနော ပဏ္ဍိတဘာဝေန ဧတမတ္ထံ ဉတွာ ‘‘သတ္ထာရံ အာဂတကာလေ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ အဋ္ဌာသိ. တတော မုဟုတ္တံယေဝ သတ္ထာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော ဝိသာခါယ ဂေဟံ ဂန္တွာ ပညတ္တာသနေ နိသီဒိ. သာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ သက္ကစ္စံ ပရိဝိသိတွာ ဘတ္တကိစ္စာဝသာနေ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ပဋိပုစ္ဆိ – ‘‘ဘန္တေ၊ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ဂတဘိက္ခူသု ဧကစ္စေ ရေဝတတ္ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ‘ခဒိရဂဟနံ အရည’န္တိ ဝဒန္တိ၊ ဧကစ္စေ ‘ရမဏီယ’န္တိ၊ ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ? တံ သုတွာ သတ္ထာ ‘‘ဥပါသိကေ ဂါမော ဝါ ဟောတု အရညံ ဝါ၊ ယသ္မိံ ဌာနေ အရဟန္တော ဝိဟရန္တိ၊ တံ ရမဏီယမေဝါ’’တိ ဝတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၉၈. ‘‘ဂါမေ ဝါ ယဒိ ဝါရညေ၊ နိန္နေ ဝါ ယဒိ ဝါ ထလေ၊

ယတ္ထ အရဟန္တော ဝိဟရန္တိ၊ တံ ဘူမိရာမဏေယျက’’န္တိ.

တတ္ထ ကိဉ္စာပိ အရဟန္တော ဂါမန္တေ ကာယဝိဝေကံ န လဘန္တိ၊ စိတ္တဝိဝေကံ ပန လဘန္တေဝ. တေသဉှိ ဒိဗ္ဗပဋိဘာဂါနိပိ အာရမ္မဏာနိ စိတ္တံ စာလေတုံ န သက္ကောန္တိ. တသ္မာ ဂါမော ဝါ ဟောတု အရညာဒီနံ ဝါ အညတရံ၊ ယတ္ထ အရဟန္တော ဝိဟရန္တိ၊ တံ ဘူမိရာမဏေယျကန္တိ သော ဘူမိပဒေသော ရမဏီယော ဧဝါတိ အတ္ထော.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

အပရေန သမယေန ဘိက္ခူ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ ကေန နု ခေါ ကာရဏေန အာယသ္မာ သီဝလိတ္ထေရော သတ္တဒိဝသသတ္တမာသာဓိကာနိ သတ္တ ဝဿာနိ မာတု ကုစ္ဆိယံ ဝသိ၊ ကေန နိရယေ ပစ္စိ၊ ကေန နိဿန္ဒေန လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တော ဇာတော’’တိ? သတ္ထာ တံ ကထံ သုတွာ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ကိံ ကထေထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣဒံ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ တဿာယသ္မတော ပုဗ္ဗကမ္မံ ကထေန္တော အာဟ –

ဘိက္ခဝေ၊ ဣတော ဧကနဝုတိကပ္ပေ ဝိပဿီ ဘဂဝါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဧကသ္မိံ သမယေ ဇနပဒစာရိကံ စရိတွာ ပိတု နဂရံ ပစ္စာဂမာသိ. ရာဇာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ အာဂန္တုကဒါနံ သဇ္ဇေတွာ နာဂရာနံ သာသနံ ပေသေသိ ‘‘အာဂန္တွာ မယှံ ဒါနေ သဟာယကာ ဟောန္တူ’’တိ. တေ တထာ ကတွာ ‘‘ရညာ ဒိန္နဒါနတော အတိရေကတရံ ဒဿာမာ’’တိ သတ္ထာရံ နိမန္တေတွာ ပုနဒိဝသေ ဒါနံ ပဋိယာဒေတွာ ရညော သာသနံ ပဟိဏိံသု. ရာဇာ အာဂန္တွာ တေသံ ဒါနံ ဒိသွာ ‘‘ဣတော အဓိကတရံ ဒဿာမီ’’တိ ပုနဒိဝသတ္ထာယ သတ္ထာရံ နိမန္တေသိ၊ နေဝ ရာဇာ နာဂရေ ပရာဇေတုံ သက္ခိ၊ န နာဂရာ ရာဇာနံ. နာဂရာ ဆဋ္ဌေ ဝါရေ ‘‘သွေ ဒါနိ ယထာ ‘ဣမသ္မိံ ဒါနေ ဣဒံ နာမ နတ္ထီ’တိ န သက္ကာ ဟောတိ ဝတ္တုံ၊ ဧဝံ ဒါနံ ဒဿာမာ’’တိ စိန္တေတွာ ပုနဒိဝသေ ဒါနံ ပဋိယာဒေတွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဧတ္ထ နတ္ထီ’’တိ ဩလောကေန္တာ အလ္လမဓုမေဝ န အဒ္ဒသံသု. ပက္ကမဓု ပန ဗဟုံ အတ္ထိ. တေ အလ္လမဓုဿတ္ထာယ စတူသု နဂရဒွါရေသု စတ္တာရိ ကဟာပဏသဟဿာနိ ဂါဟာပေတွာ ပဟိဏိံသု. အထေကော ဇနပဒမနုဿော ဂါမဘောဇကံ ပဿိတုံ အာဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ မဓုပဋလံ ဒိသွာ မက္ခိကာ ပလာပေတွာ သာခံ ဆိန္ဒိတွာ သာခါဒဏ္ဍကေနေဝ သဒ္ဓိံ မဓုပဋလံ အာဒါယ ‘‘ဂါမဘောဇကဿ ဒဿာမီ’’တိ နဂရံ ပါဝိသိ. မဓုအတ္ထာယ ဂတော တံ ဒိသွာ၊ ‘‘အမ္ဘော၊ ဝိက္ကိဏိယံ မဓု’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘န ဝိက္ကိဏိယံ၊ သာမီ’’တိ. ‘‘ဟန္ဒ၊ ဣမံ ကဟာပဏံ ဂဟေတွာ ဒေဟီ’’တိ. သော စိန္တေသိ – ‘‘ဣမံ မဓုပဋလံ ပါဒမတ္တမ္ပိ န အဂ္ဃတိ၊ အယံ ပန ကဟာပဏံ ဒေတိ. ဗဟုကဟာပဏကော မညေ၊ မယာ ဝဍ္ဎေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. အထ နံ ‘‘န ဒေမီ’’တိ အာဟ၊ ‘‘တေန ဟိ ဒွေ ကဟာပဏေ ဂဏှာဟီ’’တိ. ‘‘ဒွီဟိပိ န ဒေမီ’’တိ. ဧဝံ တာဝ ဝဍ္ဎေသိ၊ ယာဝ သော ‘‘တေန ဟိ ဣဒံ သဟဿံ ဂဏှာဟီ’’တိ ဘဏ္ဍိကံ ဥပနေသိ.

အထ နံ သော အာဟ – ‘‘ကိံ နု ခေါ တွံ ဥမ္မတ္တကော၊ ဥဒါဟု ကဟာပဏာနံ ဌပနောကာသံ န လဘသိ၊ ပါဒမ္ပိ န အဂ္ဃနကံ မဓုံ ‘သဟဿံ ဂဟေတွာ ဒေဟီ’တိ ဝဒသိ၊ ‘ကိံ နာမေတ’’’န္တိ? ‘ဇာနာမဟံ၊ ဘော၊ ဣမိနာ ပန မေ ကမ္မံ အတ္ထိ၊ တေနေဝံ ဝဒါမီ’တိ. ‘‘ကိံ ကမ္မံ၊ သာမီ’’တိ? ‘‘အမှေဟိ ဝိပဿီဗုဒ္ဓဿ အဋ္ဌသဋ္ဌိသမဏသဟဿပရိဝါရဿ မဟာဒါနံ သဇ္ဇိတံ၊ တတြေကံ အလ္လမဓုမေဝ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ဧဝံ ဂဏှာမီ’’တိ. ဧဝံ၊ သန္တေ၊ နာဟံ မူလေန ဒဿာမိ၊ သစေ ‘‘အဟမ္ပိ ဒါနေ ပတ္တိံ လဘိဿာမိ၊ ဒဿာမီ’’တိ. သော ဂန္တွာ နာဂရာနံ တမတ္ထံ အာရောစေသိ. နာဂရာ တဿ သဒ္ဓါယ ဗလဝဘာဝံ ဉတွာ၊ ‘‘သာဓု၊ ပတ္တိကော ဟောတူ’’တိ ပဋိဇာနိံသု၊ တေ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ နိသီဒါပေတွာ ယာဂုခဇ္ဇကံ ဒတွာ မဟတိံ သုဝဏ္ဏပါတိံ အာဟရာပေတွာ မဓုပဋလံ ပီဠာပေသုံ. တေနေဝ မနုဿေန ပဏ္ဏာကာရတ္ထာယ ဒဓိဝါရကောပိ အာဟဋော အတ္ထိ၊ သော တမ္ပိ ဒဓိံ ပါတိယံ အာကိရိတွာ တေန မဓုနာ သံသန္ဒိတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ အဒါသိ. တံ ယာဝဒတ္ထံ ဂဏှန္တာနံ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏိ ဥတ္တရိမ္ပိ အဝသိဋ္ဌံ အဟောသိယေဝ. ‘‘ဧဝံ ထောကံ မဓု ကထံ တာဝ ဗဟူနံ ပါပုဏီ’’တိ န စိန္တေတဗ္ဗံ. တဉှိ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ပါပုဏိ. ဗုဒ္ဓဝိသယော န စိန္တေတဗ္ဗော. စတ္တာရိ ဟိ ‘‘အစိန္တေယျာနီ’’တိ (အ. နိ. ၄.၇၇) ဝုတ္တာနိ. တာနိ စိန္တေန္တော ဥမ္မာဒဿေဝ ဘာဂီ ဟောတီတိ. သော ပုရိသော ဧတ္တကံ ကမ္မံ ကတွာ အာယုပရိယောသာနေ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဧတ္တကံ ကာလံ သံသရန္တော ဧကသ္မိံ သမယေ ဒေဝလောကာ စဝိတွာ ဗာရာဏသိယံ ရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ပိတု အစ္စယေန ရဇ္ဇံ ပါပုဏိ. သော ‘‘ဧကံ နဂရံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဂန္တွာ ပရိဝါရေသိ၊ နာဂရာနဉ္စ သာသနံ ပဟိဏိ ‘‘ရဇ္ဇံ ဝါ မေ ဒေန္တု ယုဒ္ဓံ ဝါ’’တိ. တေ ‘‘နေဝ ရဇ္ဇံ ဒဿာမ၊ န ယုဒ္ဓ’’န္တိ ဝတွာ စူဠဒွါရေဟိ နိက္ခမိတွာ ဒါရူဒကာဒီနိ အာဟရန္တိ၊ သဗ္ဗကိစ္စာနိ ကရောန္တိ.

ဣတရောပိ စတ္တာရိ မဟာဒွါရာနိ ရက္ခန္တော သတ္တမာသာဓိကာနိ သတ္တ ဝဿာနိ နဂရံ ဥပရုန္ဓိ. အထဿ မာတာ ‘‘ကိံ မေ ပုတ္တော ကရောတီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣဒံ နာမ ဒေဝီ’’တိ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ‘‘ဗာလော မမ ပုတ္တော၊ ဂစ္ဆထ၊ တဿ ‘စူဠဒွါရာနိပိ ပိဓာယ နဂရံ ဥပရုန္ဓတူ’တိ ဝဒေထာ’’တိ. သော မာတု သာသနံ သုတွာ တထာ အကာသိ. နာဂရာပိ ဗဟိ နိက္ခမိတုံ အလဘန္တာ သတ္တမေ ဒိဝသေ အတ္တနော ရာဇာနံ မာရေတွာ တဿ ရဇ္ဇံ အဒံသု. သော ဣမံ ကမ္မံ ကတွာ အာယုပရိယောသာနေ အဝီစိမှိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ယာဝါယံ ပထဝီ ယောဇနမတ္တံ ဥဿန္နာ၊ တာဝ နိရယေ ပစ္စိတွာ စတုန္နံ စူဠဒွါရာနံ ပိဒဟိတတ္တာ တတော စုတော တဿာ ဧဝ မာတု ကုစ္ဆိသ္မိံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာ သတ္တမာသာဓိကာနိ သတ္တ ဝဿာနိ အန္တောကုစ္ဆိသ္မိံ ဝသိတွာ သတ္တ ဒိဝသာနိ ယောနိမုခေ တိရိယံ နိပဇ္ဇိ. ဧဝံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီဝလိ၊ တဒါ နဂရံ ဥပရုန္ဓိတွာ ဂဟိတကမ္မေန ဧတ္တကံ ကာလံ နိရယေ ပစ္စိတွာ စတုန္နံ စူဠဒွါရာနံ ပိဒဟိတတ္တာ တတော စုတော တဿာ ဧဝ မာတု ကုစ္ဆိယံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာ ဧတ္တကံ ကာလံ ကုစ္ဆိယံ ဝသိ. နဝမဓုနော ဒိန္နတ္တာ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တော ဇာတောတိ.

ပုနေကဒိဝသံ ဘိက္ခူ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အဟော သာမဏေရဿ လာဘော၊ အဟော ပုညံ၊ ယေန ဧကကေန ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ ပဉ္စကူဋာဂါရသတာဒီနိ ကတာနီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ မယှံ ပုတ္တဿ နေဝ ပုညံ အတ္ထိ၊ န ပါပံ၊ ဥဘယမဿ ပဟီန’’န္တိ ဝတွာ ဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂေ ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘ယောဓ ပုညဉ္စ ပါပဉ္စ၊ ဥဘော သင်္ဂမုပစ္စဂါ၊

အသောကံ ဝိရဇံ သုဒ္ဓံ၊ တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၄၁၂)၊

ခဒိရဝနိယရေဝတတ္ထေရဝတ္ထု နဝမံ.