၅. ပဏ္ဍိတသာမဏေရဝတ္ထု

ဥဒကဉှိ နယန္တီတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ပဏ္ဍိတသာမဏေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

အတီတေ ကိရ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝီသတိခီဏာသဝသဟဿပရိဝါရော ဗာရာဏသိံ အဂမာသိ. မနုဿာ အတ္တနော ဗလံ သလ္လက္ခေတွာ အဋ္ဌပိ ဒသပိ ဧကတော ဟုတွာ အဂန္တုကဒါနာဒီနိ အဒံသု. အထေကဒိဝသံ သတ္ထာ ဘတ္တကိစ္စပရိယောသာနေ ဧဝံ အနုမောဒနမကာသိ –

‘‘ဥပါသကာ ဣဓ ဧကစ္စော ‘အတ္တနော သန္တကမေဝ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ကိံ ပရေန သမာဒပိတေနာ’တိ အတ္တနာဝ ဒါနံ ဒေတိ၊ ပရံ န သမာဒပေတိ. သော နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ ဘောဂသမ္ပဒံ လဘတိ၊ နော ပရိဝါရသမ္ပဒံ. ဧကစ္စော ပရံ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ န ဒေတိ. သော နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ ပရိဝါရသမ္ပဒံ လဘတိ၊ နော ဘောဂသမ္ပဒံ ဧကစ္စော အတ္တနာပိ န ဒေတိ၊ ပရမ္ပိ န သမာဒပေတိ. သော နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ နေဝ ဘောဂသမ္ပဒံ လဘတိ၊ န ပရိဝါရသမ္ပဒံ၊ ဝိဃာသာဒေါဝ ဟုတွာ ဇီဝတိ. ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ဒေတိ၊ ပရဉ္စ သမာဒပေတိ. သော နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ ဘောဂသမ္ပဒမ္ပိ လဘတိ ပရိဝါရသမ္ပဒမ္ပီ’’တိ.

တံ သုတွာ သမီပေ ဌိတော ဧကော ပဏ္ဍိတပုရိသော စိန္တေသိ – ‘‘အဟံ ဒါနိ တထာ ကရိဿာမိ၊ ယထာ မေ ဒွေပိ သမ္ပတ္တိယော ဘဝိဿန္တီ’’တိ. သော သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ၊ သွာတနာယ မယှံ ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ. ‘‘ကိတ္တကေဟိ တေ ဘိက္ခူဟိ အတ္ထော’’တိ? ‘‘ကိတ္တကော ပန ဝေါ၊ ဘန္တေ၊ ပရိဝါရော’’တိ? ‘‘ဝီသတိ ဘိက္ခုသဟဿာနီ’’တိ. ‘‘ဘန္တေ၊ သဗ္ဗေဟိ သဒ္ဓိံ သွာတနာယ မယှံ ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ. သတ္ထာ အဓိဝါသေသိ. သော ဂါမံ ပဝိသိတွာ၊ ‘‘အမ္မတာတာ၊ သွာတနာယ မယာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ ဘိက္ခုသံဃော နိမန္တိတော၊ တုမှေ ယတ္တကာနံ ဘိက္ခူနံ ဒါတုံ သက္ခိဿထ၊ တတ္တကာနံ ဒါနံ ဒေထာ’’တိ အာရောစေတွာ ဝိစရန္တော အတ္တနော အတ္တနော ဗလံ သလ္လက္ခေတွာ ‘‘မယံ ဒသန္နံ ဒဿာမ၊ မယံ ဝီသတိယာ၊ မယံ သတဿ၊ မယံ ပဉ္စသတာန’’န္တိ ဝုတ္တေ သဗ္ဗေသံ ဝစနံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ပဏ္ဏေ အာရောပေသိ.

တေန စ သမယေန တသ္မိံ နဂရေ အတိဒုဂ္ဂတဘာဝေနေဝ ‘‘မဟာဒုဂ္ဂတော’’တိ ပညာတော ဧကော ပုရိသော အတ္ထိ. သော တမ္ပိ သမ္မုခါဂတံ ဒိသွာ၊ သမ္မ မဟာဒုဂ္ဂတ၊ မယာ သွာတနာယ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ ဘိက္ခုသံဃော နိမန္တိတော၊ သွေ နဂရဝါသိနော ဒါနံ ဒဿန္တိ၊ ‘‘တွံ ကတိ ဘိက္ခူ ဘောဇေဿသီ’’တိ? ‘‘သာမိ၊ မယှံ ကိံ ဘိက္ခူဟိ၊ ဘိက္ခူဟိ နာမ သဓနာနံ အတ္ထော၊ မယှံ ပန သွေ ယာဂုအတ္ထာယ တဏ္ဍုလနာဠိမတ္တမ္ပိ နတ္ထိ၊ အဟံ ဘတိံ ကတွာ ဇီဝါမိ၊ ကိံ မေ ဘိက္ခူဟီ’’တိ? သမာဒပကေန နာမ ဗျတ္တေန ဘဝိတဗ္ဗံ. တသ္မာ သော တေန ‘‘နတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တေပိ တုဏှီဘူတော အဟုတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘သမ္မ မဟာဒုဂ္ဂတ၊ ဣမသ္မိံ နဂရေ သုဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ သုခုမဝတ္ထံ နိဝါသေတွာ နာနာဘရဏပဋိမဏ္ဍိတာ သိရိသယနေ သယမာနာ ဗဟူ ဇနာ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တိ၊ တွံ ပန ဒိဝသံ ဘတိံ ကတွာ ကုစ္ဆိပူရဏမတ္တမ္ပိ န လဘသိ၊ ဧဝံ သန္တေပိ ‘အဟံ ပုဗ္ဗေ ပုညံ အကတတ္တာ ကိဉ္စိ န လဘာမီ’တိ န ဇာနာသီ’’တိ? ‘‘ဇာနာမိ၊ သာမီ’’တိ. ‘‘အထ ကသ္မာ ဣဒါနိ ပုညံ န ကရောသိ၊ တွံ ယုဝါ ဗလသမ္ပန္နော၊ ကိံ တယာ ဘတိံ ကတွာပိ ယထာဗလံ ဒါနံ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ? သော တသ္မိံ ကထေန္တေယေဝ သံဝေဂပ္ပတ္တော ဟုတွာ ‘‘မယှမ္ပိ ဧကံ ဘိက္ခုံ ပဏ္ဏေ အာရောပေဟိ၊ ကိဉ္စိဒေဝ ဘတိံ ကတွာ ဧကဿ ဘိက္ခံ ဒဿာမီ’’တိ အာဟ. ဣတရော ‘‘ကိံ ဧကေန ဘိက္ခုနာ ပဏ္ဏေ အာရောပိတေနာ’’တိ န အာရောပေသိ? မဟာဒုဂ္ဂတောပိ ဂေဟံ ဂန္တွာ ဘရိယံ အာဟ – ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ နဂရဝါသိနော သွေ သံဃဘတ္တံ ကရိဿန္တိ၊ အဟမ္ပိ သမာဒပကေန ‘ဧကဿ ဘိက္ခံ ဒေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ မယမ္ပိ သွေ ဧကဿ ဘိက္ခံ ဒဿာမာ’’တိ. အထဿ ဘရိယာ ‘‘မယံ ဒလိဒ္ဒါ၊ ကသ္မာ တယာ သမ္ပဋိစ္ဆိတ’’န္တိ အဝတွာဝ၊ ‘‘သာမိ၊ ဘဒ္ဒကံ တေ ကတံ၊ မယံ ပုဗ္ဗေပိ ကိဉ္စိ အဒတွာ ဣဒါနိ ဒုဂ္ဂတာ ဇာတာ၊ မယံ ဥဘောပိ ဘတိံ ကတွာ ဧကဿ ဘိက္ခံ ဒဿာမ၊ သာမီ’’တိ ဝတွာ ဥဘောပိ ဂေဟာ နိက္ခမိတွာ ဘတိဋ္ဌာနံ အဂမံသု.

မဟာသေဋ္ဌိ တံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ၊ သမ္မ မဟာဒုဂ္ဂတ၊ ဘတိံ ကရိဿသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အာမ၊ အယျာ’’တိ. ‘‘ကိံ ကရိဿသီ’’တိ? ‘‘ယံ တုမှေ ကာရေဿထ၊ တံ ကရိဿာမီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ မယံ သွေ ဒွေ တီဏိ ဘိက္ခုသတာနိ ဘောဇေဿာမ၊ ဧဟိ၊ ဒါရူနိ ဖာလေဟီ’’တိ ဝါသိဖရသုံ နီဟရိတွာ ဒါပေသိ. မဟာဒုဂ္ဂတော ဒဠှံ ကစ္ဆံ ဗန္ဓိတွာ မဟုဿာဟပ္ပတ္တော ဝါသိံ ပဟာယ ဖရသုံ ဂဏှန္တော၊ ဖရသုံ ပဟာယ ဝါသိံ ဂဏှန္တော ဒါရူနိ ဖာလေတိ. အထ နံ သေဋ္ဌိ အာဟ – ‘‘သမ္မ၊ တွံ အဇ္ဇ အတိဝိယ ဥဿာဟပ္ပတ္တော ကမ္မံ ကရောသိ၊ ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ? ‘‘သာမိ၊ အဟံ သွေ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဘောဇေဿာမီ’’တိ. တံ သုတွာ သေဋ္ဌိ ပသန္နမာနသော စိန္တေသိ – ‘‘အဟော ဣမိနာ ဒုက္ကရံ ကတံ၊ ‘အဟံ ဒုဂ္ဂတော’တိ တုဏှီဘာဝံ အနာပဇ္ဇိတွာ ‘ဘတိံ ကတွာ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဘောဇေဿာမီ’တိ ဝဒတီ’’တိ. သေဋ္ဌိဘရိယာပိ တဿ ဘရိယံ ဒိသွာ၊ ‘‘အမ္မ၊ ကိံ ကမ္မံ ကရိဿသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ယံ တုမှေ ကာရေဿထ၊ တံ ကရောမီ’’တိ ဝုတ္တေ ဥဒုက္ခလသာလံ ပဝေသေတွာ သုပ္ပမုသလာဒီနိ ဒါပေသိ. သာ နစ္စန္တီ ဝိယ တုဋ္ဌပဟဋ္ဌာ ဝီဟိံ ကောဋ္ဋေတိ စေဝ ဩဖုဏာတိ စ. အထ နံ သေဋ္ဌိဘရိယာ ပုစ္ဆိ – ‘‘အမ္မ၊ တွံ အတိဝိယ တုဋ္ဌပဟဋ္ဌာ ကမ္မံ ကရောသိ၊ ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ? ‘‘အယျေ၊ ဣမံ ဘတိံ ကတွာ မယမ္ပိ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဘောဇေဿာမာ’’တိ. တံ သုတွာ သေဋ္ဌိဘရိယာပိ တဿံ ‘‘အဟော ဝတာယံ ဒုက္ကရကာရိကာ’’တိ ပသီဒိ. သေဋ္ဌိ မဟာဒုဂ္ဂတဿ ဒါရူနံ ဖာလိတကာလေ ‘‘အယံ တေ ဘတီ’’တိ သာလီနံ စတဿော နာဠိယော ဒါပေတွာ ‘‘အယံ တေ တုဋ္ဌိဒါယော’’တိ အပရာပိ စတဿော နာဠိယော ဒါပေသိ.

သော ဂေဟံ ဂန္တွာ ဘရိယံ အာဟ – ‘‘မယာ ဘတိံ ကတွာ သာလိ လဒ္ဓေါ၊ အယံ နိဝါပေါ ဘဝိဿတိ၊ တယာ လဒ္ဓါယ ဘတိယာ ဒဓိတေလကဋုကဘဏ္ဍာနိ ဂဏှာဟီ’’တိ. သေဋ္ဌိဘရိယာပိ ပုန တဿာ ဧကံ သပ္ပိကရောဋိကဉ္စေဝ ဒဓိဘာဇနဉ္စ ကဋုကဘဏ္ဍဉ္စ သုဒ္ဓတဏ္ဍုဠိနာဠိဉ္စ ဒါပေသိ. ဣတိ စ ဥဘိန္နမ္ပိ နဝ တဏ္ဍုလနာဠိယော အဟေသုံ. တေ ‘‘ဒေယျဓမ္မော နော လဒ္ဓေါ’’တိ တုဋ္ဌဟဋ္ဌာ ပါတောဝ ဥဋ္ဌဟိံသု. ဘရိယာ မဟာဒုဂ္ဂတံ အာဟ – ‘‘ဂစ္ဆ၊ သာမိ၊ ပဏ္ဏံ ပရိယေသိတွာ အာဟရာ’’တိ. သော အန္တရာပဏေ ပဏ္ဏံ အဒိသွာ နဒီတီရံ ဂန္တွာ ‘‘အဇ္ဇ အယျာနံ ဘောဇနံ ဒါတုံ လဘိဿာမီ’’တိ ပဟဋ္ဌမာနသော ဂါယန္တော ပဏ္ဏံ ဥစ္စိနတိ. မဟာဇာလံ ခိပိတွာ ဌိတော ကေဝဋ္ဋော ‘‘မဟာဒုဂ္ဂတဿ သဒ္ဒေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ တံ ပက္ကောသိတွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘အတိဝိယ တုဋ္ဌစိတ္တော ဂါယသိ၊ ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ? ‘‘ပဏ္ဏံ ဥစ္စိနာမိ၊ သမ္မာ’’တိ. ‘‘ကိံ ကရိဿသီ’’တိ? ‘‘ဧကံ ဘိက္ခုံ ဘောဇေဿာမီ’’တိ. ‘‘အဟော သုခိတော၊ ဘိက္ခု၊ သော တဝ ကိံ ပဏ္ဏံ ခါဒိဿတီ’’တိ? ‘‘ကိံ ကရောမိ၊ သမ္မ၊ အတ္တနာ လဒ္ဓပဏ္ဏေန ဘောဇေဿာမီ’’တိ? ‘‘တေန ဟိ ဧဟီ’’တိ. ‘‘ကိံ ကရောမိ၊ သမ္မာ’’တိ? ‘‘ဣမေ မစ္ဆေ ဂဟေတွာ ပါဒဂ္ဃနကာနိ အဍ္ဎဂ္ဃနကာနိ ကဟာပဏဂ္ဃနကာနိ စ ဥဒ္ဒါနာနိ ကရောဟီ’’တိ. သော တထာ အကာသိ. ဗဒ္ဓဗဒ္ဓေ မစ္ဆေ နဂရဝါသိနော နိမန္တိတနိမန္တိတာနံ ဘိက္ခူနံ အတ္ထာယ ဟရိံသု. တဿ မစ္ဆုဒ္ဒါနာနိ ကရောန္တဿေဝ ဘိက္ခာစာရဝေလာ ပါပုဏိ. သော ဝေလံ သလ္လက္ခေတွာ ‘‘ဂမိဿာမဟံ၊ သမ္မ၊ အယံ ဘိက္ခူနံ အာဂမနဝေလာ’’တိ အာဟ. ‘‘အတ္ထိ ပန ကိဉ္စိ မစ္ဆုဒ္ဒါန’’န္တိ? ‘‘နတ္ထိ၊ သမ္မ၊ သဗ္ဗာနိ ခီဏာနီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ မယာ အတ္တနော အတ္ထာယ ဝါလုကာယ နိခဏိတွာ စတ္တာရော ရောဟိတမစ္ဆာ ဌပိတာ၊ သစေ ဘိက္ခုံ ဘောဇေတုကာမောသိ၊ ဣမေ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆာ’’တိ တေ မစ္ဆေ တဿ အဒါသိ.

တံ ဒိဝသံ ပန သတ္ထာ ပစ္စူသကာလေ လောကံ ဝေါလောကေန္တော မဟာဒုဂ္ဂတံ အတ္တနော ဉာဏဇာလဿ အန္တော ပဝိဋ္ဌံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဘဝိဿတီ’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တော ‘‘မဟာဒုဂ္ဂတော ‘ဧကံ ဘိက္ခုံ ဘောဇေဿာမီ’တိ ဘရိယာယ သဒ္ဓိံ ဟိယျော ဘတိံ အကာသိ၊ ကတရံ နု ခေါ ဘိက္ခုံ လဘိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘မနုဿာ ပဏ္ဏေ အာရောပိတသညာယ ဘိက္ခူ ဂဟေတွာ အတ္တနော အတ္တနော ဂေဟေသု နိသီဒါပေဿန္တိ၊ မဟာဒုဂ္ဂတော မံ ဌပေတွာ အညံ ဘိက္ခုံ န လဘိဿတီ’’တိ ဥပဓာရေသိ. ဗုဒ္ဓါ ကိရ ဒုဂ္ဂတေသု အနုကမ္ပံ ကရောန္တိ. တသ္မာ သတ္ထာ ပါတောဝ သရီရပဋိဇဂ္ဂနံ ကတွာ ‘‘မဟာဒုဂ္ဂတံ သင်္ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဂန္ဓကုဋိံ ပဝိသိတွာ နိသီဒိ. မဟာဒုဂ္ဂတေပိ မစ္ဆေ ဂဟေတွာ ဂေဟံ ပဝိသန္တေ သက္ကဿ ပဏ္ဍုကမ္ဗလသိလာသနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ. သော ‘‘ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ ဩလောကေန္တော ‘‘ဟိယျော၊ မဟာဒုဂ္ဂတော ‘ဧကဿ ဘိက္ခုနော ဘိက္ခံ ဒဿာမီ’တိ အတ္တနော ဘရိယာယ သဒ္ဓိံ ဘတိံ အကာသိ၊ ကတရံ နု ခေါ ဘိက္ခုံ လဘိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘နတ္ထေတဿ အညော ဘိက္ခု၊ သတ္ထာ ပန မဟာဒုဂ္ဂတဿ သင်္ဂဟံ ကရိဿာမီ’’တိ ဂန္ဓကုဋိယံ နိသိန္နော. မဟာဒုဂ္ဂတော အတ္တနော ဥပကပ္ပနကံ ယာဂုဘတ္တံ ပဏ္ဏသူပေယျမ္ပိ တထာဂတဿ ဒဒေယျ၊ ‘‘ယံနူနာဟံ မဟာဒုဂ္ဂတဿ ဂေဟံ ဂန္တွာ ဘတ္တကာရကကမ္မံ ကရေယျ’’န္တိ အညာတကဝေသေန တဿ ဂေဟသမီပံ ဂန္တွာ ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ ကဿစိ ကိဉ္စိ ဘတိယာ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. မဟာဒုဂ္ဂတော တံ ဒိသွာ အာဟ – ‘‘သမ္မ၊ ကိံ ကမ္မံ ကရိဿသီ’’တိ? ‘‘အဟံ၊ သာမိ၊ သဗ္ဗသိပ္ပိကော၊ မယှံ အဇာနနသိပ္ပံ နာမ နတ္ထိ၊ ယာဂုဘတ္တာဒီနိပိ သမ္ပာဒေတုံ ဇာနာမီ’’တိ. ‘‘သမ္မ၊ မယံ တဝ ကမ္မေန အတ္ထိကာ၊ တုယှံ ပန ကိဉ္စိ ဒါတဗ္ဗံ ဘတိံ န ပဿာမာ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန တေ ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ? ‘‘ဧကဿ ဘိက္ခုဿ ဘိက္ခံ ဒါတုကာမောမှိ၊ တဿ ယာဂုဘတ္တသံဝိဓာနံ ဣစ္ဆာမီ’’တိ. ‘‘သစေ ဘိက္ခုဿ ဘိက္ခံ ဒဿသိ၊ န မေ ဘတိယာ အတ္ထော၊ ကိံ မမ ပုညံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ သန္တေ သာဓု၊ သမ္မ၊ ပဝိသာ’’တိ. သော တဿ ဂေဟံ ပဝိသိတွာ တေလတဏ္ဍုလာဒီနိ အာဟရာပေတွာ ‘‘ဂစ္ဆ၊ အတ္တနော ပတ္တဘိက္ခုံ အာနေဟီ’’တိ တံ ဥယျောဇေသိ. ဒါနဝေယျာဝဋိကောပိ ပဏ္ဏေ အာရောပိတနိယာမေနေဝ တေသံ တေသံ ဂေဟာနိ ဘိက္ခူ ပဟိဏိ.

မဟာဒုဂ္ဂတော တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘မယှံ ပတ္တဘိက္ခုံ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. သော တသ္မိံ ခဏေ သတိံ လဘိတွာ ‘‘အဟံ တဝ ဘိက္ခုံ ပမုဋ္ဌော’’တိ အာဟ. မဟာဒုဂ္ဂတော တိခိဏာယ သတ္တိယာ ကုစ္ဆိယံ ပဟဋော ဝိယ၊ ‘‘သာမိ၊ ကသ္မာ မံ နာသေသိ၊ အဟံ တယာ ဟိယျော သမာဒပိတော ဘရိယာယ သဒ္ဓိံ ဒိဝသံ ဘတိံ ကတွာ အဇ္ဇ ပါတောဝ ပဏ္ဏတ္ထာယ နဒီတီရေ အာဟိဏ္ဍိတွာ အာဂတော၊ ဒေဟိ မေ ဧကံ ဘိက္ခု’’န္တိ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ပရိဒေဝိ. မနုဿာ သန္နိပတိတွာ ‘‘ကိမေတံ၊ မဟာဒုဂ္ဂတာ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. သော တမတ္ထံ အာရောစေသိ. တေ ဝေယျာဝဋိကံ ပုစ္ဆိံသု – ‘‘သစ္စံ ကိရ၊ သမ္မ၊ တယာ ဧသ ‘ဘတိံ ကတွာ ဧကဿ ဘိက္ခုဿ ဘိက္ခံ ဒေဟီ’တိ သမာဒပိတော’’တိ? ‘‘အာမ၊ အယျာ’’တိ. ‘‘ဘာရိယံ တေ ကမ္မံ ကတံ၊ ယော တွံ ဧတ္တကေ ဘိက္ခူ သံဝိဒဟန္တော ဧတဿ ဧကံ ဘိက္ခုံ နာဒါသီ’’တိ. သော တေသံ ဝစနေန မင်္ကုဘူတော တံ အာဟ – ‘‘သမ္မ မဟာဒုဂ္ဂတ၊ မာ မံ နာသယိ၊ အဟံ တဝ ကာရဏာ မဟာဝိဟေသံ ပတ္တော၊ မနုဿာ ပဏ္ဏေ အာရောပိတနိယာမေန အတ္တနော အတ္တနော ပတ္တဘိက္ခူ နယိံသု၊ အတ္တနော ဂေဟေ နိသိန္နဘိက္ခုံ နီဟရိတွာ ဒေန္တော နာမ နတ္ထိ၊ သတ္ထာ ပန မုခံ ဓောဝိတွာ ဂန္ဓကုဋိယမေဝ နိသိန္နော၊ ရာဇယုဝရာဇသေနာပတိအာဒယော သတ္ထု ဂန္ဓကုဋိတော နိက္ခမနံ ဩလောကေန္တာ နိသိန္နာ သတ္ထု ပတ္တံ ဂဟေတွာ ‘ဂမိဿာမာ’တိ. ဗုဒ္ဓါ နာမ ဒုဂ္ဂတေ အနုကမ္ပံ ကရောန္တိ၊ တွံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ‘ဒုဂ္ဂတောမှိ၊ ဘန္တေ၊ မမ သင်္ဂဟံ ကရောထာ’တိ သတ္ထာရံ ဝန္ဒ၊ သစေ တေ ပုညံ အတ္ထိ၊ အဒ္ဓါ လစ္ဆသီ’’တိ.

သော ဝိဟာရံ အဂမာသိ. အထ နံ အညေသု ဒိဝသေသု ဝိဟာရေ ဝိဃာသာဒဘာဝေန ဒိဋ္ဌတ္တာ ရာဇယုဝရာဇာဒယော၊ ‘‘မဟာဒုဂ္ဂတ၊ န တာဝ ဘတ္တကာလော၊ ကသ္မာ တွံ အာဂစ္ဆသီ’’တိ အာဟံသု. သော ‘‘ဇာနာမိ၊ သာမိ၊ ‘န တာဝ ဘတ္တကာလော’တိ. သတ္ထာရံ ပန ဝန္ဒိတုံ အာဂစ္ဆာမီ’’တိ ဝဒန္တော ဂန္တွာ ဂန္ဓကုဋိယာ ဥမ္မာရေ သီသံ ဌပေတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣမသ္မိံ နဂရေ မယာ ဒုဂ္ဂတတရော နတ္ထိ၊ အဝဿယော မေ ဟောထ၊ ကရောထ မေ သင်္ဂဟ’’န္တိ အာဟ. သတ္ထာ ဂန္ဓကုဋိဒွါရံ ဝိဝရိတွာ ပတ္တံ နီဟရိတွာ တဿ ဟတ္ထေ ဌပေသိ. သော စက္ကဝတ္တိသိရိံ ပတ္တော ဝိယ အဟောသိ၊ ရာဇယုဝရာဇာဒယော အညမညဿ မုခါနိ ဩလောကယိံသု. သတ္ထာရာ ဒိန္နပတ္တဉှိ ကောစိ ဣဿရိယဝသေန ဂဟေတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ. ဧဝံ ပန ဝဒိံသု၊ ‘‘သမ္မ မဟာဒုဂ္ဂတ၊ သတ္ထု ပတ္တံ အမှာကံ ဒေဟိ ဧတ္တကံ နာမ တေ ဓနံ ဒဿာမ၊ တွံ ဒုဂ္ဂတော ဓနံ ဂဏှာဟိ၊ ကိံ တေ ပတ္တေနာ’’တိ? မဟာဒုဂ္ဂတော ‘‘န ကဿစိ ဒဿာမိ၊ န မေ ဓနေန အတ္ထော၊ သတ္ထာရံယေဝ ဘောဇေဿာမီ’’တိ အာဟ. အဝသေသာ တံ ယာစိတွာ ပတ္တံ အလဘိတွာ နိဝတ္တိံသု. ရာဇာ ပန ‘‘မဟာဒုဂ္ဂတော ဓနေန ပလောဘိယမာနောပိ သတ္ထု ပတ္တံ န ဒေတိ၊ သတ္ထာရာ စ သယံ ဒိန္နပတ္တံ ကောစိ ဂဟေတုံ န သက္ကောတိ၊ ဣမဿ ဒေယျဓမ္မော နာမ ကိတ္တကော ဘဝိဿတိ၊ ဣမိနာ ဒေယျဓမ္မဿ ဒိန္နကာလေ သတ္ထာရံ အာဒါယ ဂေဟံ နေတွာ မယှံ သမ္ပာဒိတံ အာဟာရံ ဒဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ သတ္ထာရာ သဒ္ဓိံယေဝ အဂမာသိ. သက္ကောပိ ဒေဝရာဇာ ယာဂုခဇ္ဇကဘတ္တသူပေယျပဏ္ဏာဒီနိ သမ္ပာဒေတွာ သတ္ထု နိသီဒနာရဟံ အာသနံ ပညပေတွာ နိသီဒိ.

မဟာဒုဂ္ဂတော သတ္ထာရံ နေတွာ ‘‘ပဝိသထ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဟ. ဝသနဂေဟဉ္စဿ နီစံ ဟောတိ၊ အနောနတေန ပဝိသိတုံ န သက္ကာ. ဗုဒ္ဓါ စ နာမ ဂေဟံ ပဝိသန္တာ န ဩနမိတွာ ပဝိသန္တိ. ဂေဟဉှိ ပဝိသနကာလေ မဟာပထဝီ ဝါ ဟေဋ္ဌာ ဩဂစ္ဆတိ၊ ဂေဟံ ဝါ ဥဒ္ဓံ ဂစ္ဆတိ. ဣဒံ တေသံ သုဒိန္နဒါနဿ ဖလံ. ပုန နိက္ခမိတွာ ဂတကာလေ သဗ္ဗံ ပါကတိကမေဝ ဟောတိ. တသ္မာ သတ္ထာ ဌိတကောဝ ဂေဟံ ပဝိသိတွာ သက္ကေန ပညတ္တာသနေ နိသီဒိ. သတ္ထရိ နိသိန္နေ ရာဇာ အာဟ – ‘‘သမ္မ မဟာဒုဂ္ဂတ၊ တယာ အမှာကံ ယာစန္တာနမ္ပိ သတ္ထု ပတ္တော န ဒိန္နော၊ ပဿာမ တာဝ၊ ကီဒိသော တေ သတ္ထု သက္ကာရော ကတော’’တိ? အထဿ သက္ကော ယာဂုခဇ္ဇကာဒီနိ ဝိဝရိတွာ ဒဿေသိ. တေသံ ဝါသဂန္ဓော သကလနဂရံ ဆာဒေတွာ အဋ္ဌာသိ. ရာဇာ ယာဂုအာဒီနိ ဩလောကေတွာ ဘဂဝန္တံ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ၊ ‘အဟံ မဟာဒုဂ္ဂတဿ ဒေယျဓမ္မော ကိတ္တကော ဘဝိဿတိ၊ ဣမိနာ ဒေယျဓမ္မေ ဒိန္နေ သတ္ထာရံ ဂေဟံ နေတွာ အတ္တနော သမ္ပာဒိတံ အာဟာရံ ဒဿာမီ’တိ စိန္တေတွာ အာဂတော၊ မယာ ဧဝရူပေါ အာဟာရော န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော၊ မယိ ဣဓ ဌိတေ မဟာဒုဂ္ဂတော ကိလမေယျ၊ ဂစ္ဆာမဟ’’န္တိ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ပက္ကာမိ. သက္ကောပိ သတ္ထာရံ ယာဂုအာဒီနိ ဒတွာ သက္ကစ္စံ ပရိဝိသိ. သတ္ထာပိ ကတဘတ္တကိစ္စော အနုမောဒနံ ကတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

သက္ကော မဟာဒုဂ္ဂတဿ သညံ အဒါသိ. သော ပတ္တံ ဂဟေတွာ သတ္ထာရံ အနုဂစ္ဆိ. သက္ကော နိဝတ္တိတွာ မဟာဒုဂ္ဂတဿ ဂေဟဒွါရေ ဌိတော အာကာသံ ဩလောကေသိ. တာဝဒေဝ အာကာသတော သတ္တရတနဝဿံ ဝဿိတွာ တဿ ဂေဟေ သဗ္ဗဘာဇနာနိ ပူရေတွာ သကလံ ဂေဟံ ပူရေသိ. တဿ ဂေဟေ ဩကာသော နာဟောသိ. တဿ ဘရိယာ ဒါရကေ ဟတ္ထေသု ဂဟေတွာ နီဟရိတွာ ဗဟိ အဋ္ဌာသိ. သော သတ္ထာရံ အနုဂန္တွာ နိဝတ္တော ဒါရကေ ဗဟိ ဒိသွာ ‘‘ကိံ ဣဒ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘သာမိ၊ သကလံ နော ဂေဟံ သတ္တဟိ ရတနေဟိ ပုဏ္ဏံ၊ ပဝိသိတုံ ဩကာသော နတ္ထီ’’တိ. သော ‘‘အဇ္ဇေဝ မေ ဒါနေန ဝိပါကော ဒိန္နော’’တိ စိန္တေတွာ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ၊ ‘‘ကသ္မာ အာဂတောသီ’’တိ ဝုတ္တေ အာဟ –‘‘ဒေဝ၊ ဂေဟံ မေ သတ္တဟိ ရတနေဟိ ပုဏ္ဏံ၊ တံ ဓနံ ဂဏှထာ’’တိ. ရာဇာ ‘‘အဟော ဗုဒ္ဓါနံ ဒိန္နဒါနံ၊ အဇ္ဇေဝ မတ္ထကံ ပတ္တ’’န္တိ စိန္တေတွာ တံ အာဟ – ‘‘ကိံ တေ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘ဓနဟရဏတ္ထာယ သကဋသဟဿံ၊ ဒေဝါ’’တိ. ရာဇာ သကဋသဟဿံ ပေသေတွာ ဓနံ အာဟရာပေတွာ ရာဇင်္ဂဏေ ဩကိရာပေသိ. တာလပ္ပမာဏော ရာသိ အဟောသိ. ရာဇာ နဂရေ သန္နိပါတာပေတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ နဂရေ အတ္ထိ ကဿစိ ဧတ္တကံ ဓန’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘နတ္ထိ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘ဧဝံ မဟာဓနဿ ကိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘သေဋ္ဌိဋ္ဌာနံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဒေဝါ’’တိ. ရာဇာ တဿ မဟာသက္ကာရံ ကတွာ သေဋ္ဌိဋ္ဌာနံ ဒါပေသိ.

အထဿ ပုဗ္ဗေ ဧကဿ သေဋ္ဌိနော ဂေဟဋ္ဌာနံ အာစိက္ခိတွာ ‘‘ဧတ္ထ ဇာတေ ဂစ္ဆေ ဟရာပေတွာ ဂေဟံ ဥဋ္ဌာပေတွာ ဝသာဟီ’’တိ အာဟ. တဿ တံ ဌာနံ သောဓေတွာ သမံ ကတွာ ဘူမိယာ ခညမာနာယ အညမညံ အာဟစ္စ နိဓိကုမ္ဘိယော ဥဋ္ဌဟိံသု. တေန ရညော အာရောစိတေ ‘‘တဝ ပုညေန နိဗ္ဗတ္တာ၊ တွမေဝ ဂဏှာဟီ’’တိ အာဟ. သော ဂေဟံ ကာရေတွာ သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ အဒါသိ. တတော ပရမ္ပိ ယာဝတာယုကံ တိဋ္ဌန္တော ပုညာနိ ကရိတွာ အာယုပရိယောသာနေ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော.

ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ တတော စုတော သာဝတ္ထိယံ သာရိပုတ္တတ္ထေရဿူပဋ္ဌာကကုလေ သေဋ္ဌိဓီတု ကုစ္ဆိယံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. အထဿာ မာတာပိတရော ဂဗ္ဘဿ ပတိဋ္ဌိတဘာဝံ ဉတွာ ဂဗ္ဘပရိဟာရံ အဒံသု. တဿာ အပရေန သမယေန ဧဝရူပေါ ဒေါဟဠော ဥပ္ပဇ္ဇိ – ‘‘အဟော ဝတာဟံ ဓမ္မဒေသနာပတိံ အာဒိံ ကတွာ ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ ရောဟိတမစ္ဆရသေန ဒါနံ ဒတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ နိဝါသေတွာ အာသနပရိယန္တေ နိသိန္နာ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဥစ္ဆိဋ္ဌဘတ္တံ ပရိဘုဉ္ဇေယျ’’န္တိ. သာ မာတာပိတူနံ အာရောစေတွာ တထာ အကာသိ၊ ဒေါဟဠော ပဋိပဿမ္ဘိ. အထဿာ တတော အပရေသုပိ သတ္တသု မင်္ဂလေသု ရောဟိတမစ္ဆရသေနေဝ ဓမ္မသေနာပတိတ္ထေရပ္ပမုခါနိ ပဉ္စ ဘိက္ခုသတာနိ ဘောဇေသုံ. သဗ္ဗံ တိဿကုမာရဿ ဝတ္ထုမှိ ဝုတ္တနိယာမေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အယမဿ ပန မဟာဒုဂ္ဂတကာလေ ဒိန္နဿ ရောဟိတမစ္ဆရသဒါနဿေဝ နိဿန္ဒော. နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ပနဿ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဒါသဿ ဝေါ သိက္ခာပဒါနိ ဒေထာ’’တိ မာတရာ ဝုတ္တေ ထေရော အာဟ – ‘‘ကောနာမော အယံ ဒါရကော’’တိ? ‘‘ဘန္တေ၊ ဣမဿ ဒါရကဿ ကုစ္ဆိယံ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏတော ပဋ္ဌာယ ဣမသ္မိံ ဂေဟေ ဇဠာ ဧဠမူဂါပိ ပဏ္ဍိတာ ဇာတာ၊ တသ္မာ မေ ပုတ္တဿ ပဏ္ဍိတောတွေဝ နာမံ ဘဝိဿတီ’’တိ. ထေရော သိက္ခာပဒါနိ အဒါသိ. ဇာတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ပနဿ ‘‘နာဟံ မမ ပုတ္တဿ အဇ္ဈာသယံ ဘိန္ဒိဿာမီ’’တိ မာတု စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော သတ္တဝဿိကကာလေ မာတရံ အာဟ – ‘‘အမ္မ၊ ထေရဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ တာတ၊ ‘အဟံ တဝ အဇ္ဈာသယံ န ဘိန္ဒိဿာမိစ္စေဝ မနံ ဥပ္ပါဒေသိ’’’န္တိ ဝတွာ ထေရံ နိမန္တေတွာ ဘောဇေတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဒါသော ဝေါ ပဗ္ဗဇိတုကာမော၊ အဟံ ဣမံ သာယနှသမယေ ဝိဟာရံ အာနေဿာမီ’’တိ ထေရံ ဥယျောဇေတွာ ဉာတကေ သန္နိပါတာပေတွာ ‘‘မမ ပုတ္တဿ ဂိဟိကာလေ ကတ္တဗ္ဗသက္ကာရံ အဇ္ဇေဝ ကရိဿာမာ’’တိ မဟန္တံ သက္ကာရံ ကာရေတွာ တံ အာဒါယ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ‘‘ဣမံ၊ ဘန္တေ၊ ပဗ္ဗာဇေထာ’’တိ ထေရဿ အဒါသိ.

ထေရော ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဒုက္ကရဘာဝံ အာစိက္ခိတွာ ‘‘ကရိဿာမဟံ၊ ဘန္တေ၊ တုမှာကံ ဩဝါဒ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ ဧဟီ’’တိ ကေသေ တေမေတွာ တစပဉ္စကကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခိတွာ ပဗ္ဗာဇေသိ. မာတာပိတရောပိဿ သတ္တာဟံ ဝိဟာရေယေဝ ဝသန္တာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ရောဟိတမစ္ဆရသေနေဝ ဒါနံ ဒတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ သာယံ ဂေဟံ အဂမံသု. ထေရော အဋ္ဌမေ ဒိဝသေ အန္တောဂါမံ ဂစ္ဆန္တော တံ အာဒါယ ဂစ္ဆတိ၊ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ နာဂမာသိ. ကိံ ကာရဏာ? န တာဝဿ ပတ္တစီဝရဂ္ဂဟဏာနိ ဝါ ဣရိယာပထော ဝါ ပါသာဒိကော ဟောတိ၊ အပိစ ဝိဟာရေ ထေရဿ ကတ္တဗ္ဗဝတ္တံ အတ္ထိ. ထေရော ဟိ ဘိက္ခုသံဃေ အန္တောဂါမံ ပဝိဋ္ဌေ သကလဝိဟာရံ ဝိစရန္တော အသမ္မဇ္ဇနဋ္ဌာနံ သမ္မဇ္ဇိတွာ တုစ္ဆဘာဇနေသု ပါနီယပရိဘောဇနီယာနိ ဥပဋ္ဌပေတွာ ဒုန္နိက္ခိတ္တာနိ မဉ္စပီဌာဒီနိ ပဋိသာမေတွာ ပစ္ဆာ ဂါမံ ပဝိသတိ. အပိစ ‘‘အညတိတ္ထိယာ တုစ္ဆဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ‘ပဿထ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာနံ နိသိန္နဋ္ဌာနာနီ’တိ ဝတ္တုံ မာ လဘိံသူ’’တိ သကလဝိဟာရံ ပဋိဇဂ္ဂိတွာ ပစ္ဆာ ဂါမံ ပဝိသတိ. တသ္မာ တံ ဒိဝသမ္ပိ သာမဏေရေန ပတ္တစီဝရံ ဂါဟာပေတွာ ဒိဝါတရံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ.

သာမဏေရော ဥပဇ္ဈာယေန သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ မာတိကံ ဒိသွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣဒံ ကိံ နာမာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘မာတိကာ နာမ၊ သာမဏေရာ’’တိ. ‘‘ဣမာယ ကိံ ကရောန္တီ’’တိ? ‘‘ဣတော စိတော စ ဥဒကံ အာဟရိတွာ အတ္တနော သဿကမ္မံ သမ္ပာဒေန္တီ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန၊ ဘန္တေ၊ ဥဒကဿ စိတ္တံ အတ္ထီ’’တိ? ‘‘နတ္ထာဝုသော’’တိ. ‘‘ဧဝရူပံ အစိတ္တကံ အတ္တနော ဣစ္ဆိတဋ္ဌာနံ ဟရန္တိ၊ ဘန္တေ’’တိ? ‘‘အာမာဝုသော’’တိ. သော စိန္တေသိ – ‘‘သစေ ဧဝရူပမ္ပိ အစိတ္တကံ အတ္တနော ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတဋ္ဌာနံ ဟရိတွာ ကမ္မံ ကရောန္တိ၊ ကသ္မာ သစိတ္တကာပိ စိတ္တံ အတ္တနော ဝသေ ဝတ္တေတွာ သမဏဓမ္မံ ကာတုံ န သက္ခိဿန္တီ’’တိ. အထေသော ပုရတော ဂစ္ဆန္တော ဥသုကာရေ သရဒဏ္ဍကံ အဂ္ဂိမှိ တာပေတွာ အက္ခိကောဋိယာ ဩလောကေတွာ ဥဇုကံ ကရောန္တေ ဒိသွာ၊ ‘‘ဣမေ၊ ဘန္တေ၊ ကေ နာမာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဥသုကာရာ နာမာဝုသော’’တိ. ‘‘ကိံ ပနေတေ ကရောန္တီ’’တိ? ‘‘အဂ္ဂိမှိ တာပေတွာ သရဒဏ္ဍကံ ဥဇုံ ကရောန္တီ’’တိ. ‘‘သစိတ္တကော၊ ဘန္တေ၊ ဧသော’’တိ? ‘‘အစိတ္တကော၊ အာဝုသော’’တိ. သော စိန္တေသိ – ‘‘သစေ အစိတ္တကံ ဂဟေတွာ အဂ္ဂိမှိ တာပေတွာ ဥဇုံ ကရောန္တိ၊ ကသ္မာ သစိတ္တကာပိ အတ္တနော စိတ္တံ ဝသေ ဝတ္တေတွာ သမဏဓမ္မံ ကာတုံ န သက္ခိဿန္တီ’’တိ. အထေသော ပုရတော ဂစ္ဆန္တော ဒါရူနိ အရနေမိနာဘိအာဒီနိ တစ္ဆန္တေ ဒိသွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣမေ ကေ နာမာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘တစ္ဆကာ နာမာဝုသော’’တိ. ‘‘ကိံ ပနေတေ ကရောန္တီ’’တိ? ‘‘ဒါရူနိ ဂဟေတွာ ယာနကာဒီနံ စက္ကာဒီနိ ကရောန္တိ၊ အာဝုသော’’တိ. ‘‘ဧတာနိ ပန သစိတ္တကာနိ၊ ဘန္တေ’’တိ? ‘‘အစိတ္တကာနိ၊ အာဝုသော’’တိ. အထဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သစေ အစိတ္တကာနိ ကဋ္ဌကလိင်္ဂရာနိ ဂဟေတွာ စက္ကာဒီနိ ကရောန္တိ၊ ကသ္မာ သစိတ္တကာ အတ္တနော စိတ္တံ ဝသေ ဝတ္တေတွာ သမဏဓမ္မံ ကာတုံ န သက္ခိဿန္တီ’’တိ. သော ဣမာနိ ကာရဏာနိ ဒိသွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ သစေ တုမှာကံ ပတ္တစီဝရေ တုမှေ ဂဏှေယျာထ၊ အဟံ နိဝတ္တေယျ’’န္တိ. ထေရော ‘‘အယံ အဓုနာ ပဗ္ဗဇိတော ဒဟရသာမဏေရော မံ အနုဗန္ဓမာနော ဧဝံ ဝဒေတီ’’တိ စိတ္တံ အနုပ္ပါဒေတွာဝ ‘‘အာဟရ၊ သာမဏေရာ’’တိ ဝတွာ အတ္တနော ပတ္တစီဝရံ အဂ္ဂဟေသိ.

သာမဏေရောပိ ဥပဇ္ဈာယံ ဝန္ဒိတွာ နိဝတ္တန္တော၊ ‘‘ဘန္တေ၊ မယှံ အာဟာရံ အာဟရန္တော ရောဟိတမစ္ဆရသေနေဝ အာဟရေယျာထာ’’တိ အာဟ. ‘‘ကထံ လဘိဿာမာဝုသော’’တိ? ‘‘ဘန္တေ၊ အတ္တနော ပုညေန အလဘန္တာ မမ ပုညေန လဘိဿထာ’’တိ အာဟ. ထေရော ‘‘ဒဟရသာမဏေရဿ ဗဟိ နိသိန္နကဿ ပရိပန္ထောပိ ဘဝေယျာ’’တိ ကုဉ္ဇိကံ ဒတွာ ‘‘မယှံ ဝသနဂဗ္ဘဿ ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ အန္တော ပဝိသိတွာ နိသီဒေယျာသီ’’တိ အာဟ. သော တထာ ကတွာ အတ္တနော ကရဇကာယေ ဉာဏံ ဩတာရေတွာ အတ္တဘာဝံ သမ္မသန္တော နိသီဒိ. အထဿ ဂုဏတေဇေန သက္ကဿ အာသနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ. သော ‘‘ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ ဥပဓာရေန္တော ‘‘ပဏ္ဍိတသာမဏေရော ဥပဇ္ဈာယဿ ပတ္တစီဝရံ ဒတွာ ‘သမဏဓမ္မံ ကရိဿာမီ’တိ နိဝတ္တော၊ မယာပိ တတ္ထ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ စတ္တာရော မဟာရာဇေ အာမန္တေတွာ ‘‘ဝိဟာရဿ ဥပဝနေ ဝသန္တေ သကုဏေ ပလာပေတွာ သမန္တတော အာရက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ ဝတွာ စန္ဒဒေဝပုတ္တံ ‘‘စန္ဒမဏ္ဍလံ အာကဍ္ဎိတွာ ဂဏှာဟီ’’တိ၊ သူရိယဒေဝပုတ္တံ ‘‘သူရိယမဏ္ဍလံ အာကဍ္ဎိတွာ ဂဏှာဟီ’’တိ ဝတွာ သယံ ဂန္တွာ အာဝိဉ္ဆနရဇ္ဇုဋ္ဌာနေ အာရက္ခံ ဂဟေတွာ အဋ္ဌာသိ၊ ဝိဟာရေ ပုရာဏပဏ္ဏဿ ပတန္တဿပိ သဒ္ဒေါ နာဟောသိ၊ သာမဏေရဿ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ အဟောသိ. သော အန္တရာဘတ္တေယေဝ အတ္တဘာဝံ သမ္မသိတွာ တီဏိ ဖလာနိ ပါပုဏိ.

ထေရောပိ ‘‘သာမဏေရော ဝိဟာရေ နိသိန္နော၊ တဿ ဥပကပ္ပနကံ ဘောဇနံ အသုကကုလေ နာမ သက္ကာ လဒ္ဓု’’န္တိ ဧကံ ပေမဂါရဝယုတ္တံ ဥပဋ္ဌာကကုလံ အဂမာသိ. တတ္ထ စ မနုဿာ တံ ဒိဝသံ ရောဟိတမစ္ဆေ လဘိတွာ ထေရဿေဝ အာဂမနံ ဩလောကေန္တော နိသီဒိံသု. တေ ထေရံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဘဒ္ဒကံ ဝေါ ကတံ ဣဓာဂစ္ဆန္တေဟီ’’တိ အန္တောဂေဟေ ပဝေသေတွာ ယာဂုခဇ္ဇကာဒီနိ ဒတွာ ရောဟိတမစ္ဆရသေနဿ ပိဏ္ဍပါတံ အဒံသု. ထေရော ဟရဏာကာရံ ဒဿေသိ. မနုဿာ ‘‘ပရိဘုဉ္ဇထ၊ ဘန္တေ၊ ဟရဏကဘတ္တမ္ပိ လဘိဿထာ’’တိ ဝတွာ ထေရဿ ဘတ္တကိစ္စာဝသာနေ ပတ္တံ ရောဟိတမစ္ဆရသဘောဇနဿ ပူရေတွာ အဒံသု. ထေရော ‘‘သာမဏေရော မေ ဆာတော’’တိ သီဃံ အဂမာသိ. သတ္ထာပိ တံ ဒိဝသံ ကာလဿေဝ ဘုဉ္ဇိတွာ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဧဝံ အာဝဇ္ဇေသိ – ‘‘ပဏ္ဍိတသာမဏေရော ဥပဇ္ဈာယဿ ပတ္တစီဝရံ ဒတွာ ‘သမဏဓမ္မံ ကရိဿာမီ’တိ နိဝတ္တော၊ နိပ္ဖဇ္ဇိဿတိ နု ခေါ အဿ ပဗ္ဗဇိတကိစ္စ’’န္တိ ဥပဓာရေန္တော တိဏ္ဏံ ဖလာနံ ပတ္တဘာဝံ ဉတွာ ‘‘အရဟတ္တဿ ဥပနိဿယော အတ္ထိ၊ နတ္ထီ’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တော ‘‘အတ္ထီ’’တိ ဒိသွာ ‘‘ပုရေဘတ္တမေဝ အရဟတ္တံ ပတ္တုံ သက္ခိဿတိ၊ န သက္ခိဿတီ’’တိ ဥပဓာရေန္တော ‘‘သက္ခိဿတီ’’တိ အညာသိ. အထဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သာရိပုတ္တော သာမဏေရဿ ဘတ္တံ အာဒါယ သီဃံ အာဂစ္ဆတိ၊ အန္တရာယမ္ပိဿ ကရေယျ ဒွါရကောဋ္ဌကေ အာရက္ခံ ဂဟေတွာ နိသီဒိဿာမိ၊ အထ နံ ပဉှံ ပုစ္ဆိဿာမိ၊ တသ္မိံ ပဉှေ ဝိဿဇ္ဇိယမာနေ သာမဏေရော သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိဿတီ’’တိ. တတော ဂန္တွာ ဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌတွာ သမ္ပတ္တံ ထေရံ စတ္တာရော ပဉှေ ပုစ္ဆိ၊ ပုဋ္ဌံ ပုဋ္ဌံ ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေသိ.

တတြိဒံ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနံ – သတ္ထာ ကိရ နံ အာဟ – ‘‘သာရိပုတ္တ၊ ကိံ တေ လဒ္ဓ’’န္တိ? ‘‘အာဟာရော၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘အာဟာရော နာမ ကိံ အာဟရတိ၊ သာရိပုတ္တာ’’တိ? ‘‘ဝေဒနံ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဝေဒနံ ကိံ အာဟရတိ၊ သာရိပုတ္တာ’’တိ? ‘‘ရူပံ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ရူပံ ပန ကိံ အာဟရတိ၊ သာရိပုတ္တာ’’တိ? ‘‘ဖဿံ၊ ဘန္တေ’’တိ. တတြာယံ အဓိပ္ပါယော – ‘‘ဇိဃစ္ဆိတေန ဟိ ပရိဘုတ္တော အာဟာရော တဿ ခုဒ္ဒံ ပရိဟရိတွာ သုခံ ဝေဒနံ အာဟရတိ. အာဟာရပရိဘောဂေန သုခိတဿ သုခါယ ဝေဒနာယ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာယ သရီရေ ဝဏ္ဏသမ္ပတ္တိ ဟောတိ. ဧဝံ ဝေဒနာ ရူပံ အာဟရတိ. သုခိတော ပန အာဟာရဇရူပဝသေန ဥပ္ပန္နသုခသောမနဿော ‘ဣဒါနိ မေ အဿာဒေါ ဇာတော’တိ နိပ္ပဇ္ဇန္တော ဝါ နိသီဒန္တော ဝါ သုခသမ္ဖဿံ ပဋိလဘတီ’’တိ.

ဧဝံ ဣမေသု စတူသု ပဉှေသု ဝိဿဇ္ဇိကေသု သာမဏေရော သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတ္တော. သတ္ထာပိ ထေရံ အာဟ – ‘‘ဂစ္ဆ၊ သာရိပုတ္တ၊ တဝ သာမဏေရဿ ဘတ္တံ ဒေဟီ’’တိ. ထေရော ဂန္တွာ ဒွါရံ အာကောဋေသိ. သာမဏေရော နိက္ခမိတွာ ထေရဿ ဟတ္ထတော ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ ဌပေတွာ တာလဝဏ္ဋေန ထေရံ ဗီဇိ. အထ နံ ထေရော အာဟ – ‘‘သာမဏေရ၊ ဘတ္တကိစ္စံ ကရောဟီ’’တိ. ‘‘တုမှေ ပန၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ကတံ မယာ ဘတ္တကိစ္စံ၊ တွံ ကရောဟီ’’တိ. သတ္တဝဿိကဒါရကော ပဗ္ဗဇိတွာ အဋ္ဌမေ ဒိဝသေ တံ ခဏံ ဝိကသိတပဒုမုပ္ပလသဒိသော အရဟတ္တံ ပတ္တော၊ ပစ္စဝေက္ခိတဋ္ဌာနံ ပန ပစ္စဝေက္ခန္တော နိသီဒိတွာ ဘတ္တကိစ္စမကာသိ. တေန ပတ္တံ ဓောဝိတွာ ပဋိသာမိတကာလေ စန္ဒဒေဝပုတ္တော စန္ဒမဏ္ဍလံ ဝိဿဇ္ဇေသိ၊ သူရိယဒေဝပုတ္တော သူရိယမဏ္ဍလံ. စတ္တာရော မဟာရာဇာနော စတုဒ္ဒိသံ အာရက္ခံ ဝိဿဇ္ဇေသုံ၊ သက္ကော ဒေဝရာဇာ အာဝိဉ္ဆနကေ အာရက္ခံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. သူရိယော မဇ္ဈဋ္ဌာနတော ဂလိတွာ ဂတော.

ဘိက္ခူ ဥဇ္ဈာယိံသု၊ ‘‘ဆာယာ အဓိကပ္ပမာဏာ ဇာတာ၊ သူရိယော မဇ္ဈဋ္ဌာနတော ဂလိတွာ ဂတော၊ သာမဏေရေန စ ဣဒါနေဝ ဘုတ္တံ၊ ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ. သတ္ထာ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ အာဂန္တွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ကိံ ကထေထာ’’တိ? ‘‘ဣဒံ နာမ၊ ဘန္တေ’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုညဝတော သမဏဓမ္မံ ကရဏကာလေ စန္ဒဒေဝပုတ္တော စန္ဒမဏ္ဍလံ၊ သူရိယဒေဝပုတ္တော သူရိယမဏ္ဍလံ အာကဍ္ဎိတွာ ဂဏှိ၊ စတ္တာရော မဟာရာဇာနော ဝိဟာရောပဝနေ စတုဒ္ဒိသံ အာရက္ခံ ဂဏှိံသု၊ သက္ကော ဒေဝရာဇာ အာဝိဉ္ဆနကေ အာရက္ခံ ဂဏှိ၊ အဟမ္ပိ ‘ဗုဒ္ဓေါမှီ’တိ အပ္ပေါဿုက္ကော နိသီဒိတုံ နာလတ္ထံ၊ ဂန္တွာ ဒွါရကောဋ္ဌကေ မမ ပုတ္တဿ အာရက္ခံ အဂ္ဂဟေသိံ၊ နေတ္တိကေ စ မာတိကာယ ဥဒကံ ဟရန္တေ၊ ဥသုကာရေ စ ဥသုံ ဥဇုံ ကရောန္တေ၊ တစ္ဆကေ စ ဒါရူနိ တစ္ဆန္တေ ဒိသွာ ဧတ္တကံ အာရမ္မဏံ ဂဟေတွာ ပဏ္ဍိတာ အတ္တာနံ ဒမေတွာ အရဟတ္တံ ဂဏှန္တိယေဝါ’’တိ ဝတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၈၀. ‘‘ဥဒကဉှိ နယန္တိ နေတ္တိကာ၊ ဥသုကာရာ နမယန္တိ တေဇနံ၊

ဒါရုံ နမယန္တိ တစ္ဆကာ၊ အတ္တာနံ ဒမယန္တိ ပဏ္ဍိတာ’’တိ.

တတ္ထ ဥဒကန္တိ ပထဝိယာ ထလဋ္ဌာနံ ခဏိတွာ အာဝါဋဋ္ဌာနံ ပူရေတွာ မာတိကံ ဝါ ကတွာ ရုက္ခဒေါဏိံ ဝါ ဌပေတွာ အတ္တနာ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတဋ္ဌာနံ ဥဒကံ. နေန္တီတိ နေတ္တိကာ. တေဇနန္တိ ကဏ္ဍံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – နေတ္တိကာ အတ္တနော ရုစိယာ ဥဒကံ နယန္တိ၊ ဥသုကာရာပိ တာပေတွာ တေဇနံ နမယန္တိ ဥသုံ ဥဇုံ ကရောန္တိ. တစ္ဆကာပိ နေမိအာဒီနံ အတ္ထာယ တစ္ဆန္တာ ဒါရုံ နမယန္တိ အတ္တနော ရုစိယာ ဥဇုံ ဝါ ဝင်္ကံ ဝါ ကရောန္တိ. ဧဝံ ဧတ္တကံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဏ္ဍိတာ သောတာပတ္တိမဂ္ဂါဒီနိ ဥပ္ပါဒေန္တာ အတ္တာနံ ဒမယန္တိ၊ အရဟတ္တပ္ပတ္တာ ပန ဧကန္တဒန္တာ နာမ ဟောန္တီတိ.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

ပဏ္ဍိတသာမဏေရဝတ္ထု ပဉ္စမံ.