၈. ဝိသာခါဝတ္ထု

ယထာပိ ပုပ္ဖရာသိမှာတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ သာဝတ္ထိယံ ဥပနိဿာယ ပုဗ္ဗာရာမေ ဝိဟရန္တော ဝိသာခံ ဥပါသိကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

သာ ကိရ အင်္ဂရဋ္ဌေ ဘဒ္ဒိယနဂရေ မေဏ္ဍကသေဋ္ဌိပုတ္တဿ ဓနဉ္စယသေဋ္ဌိနော အဂ္ဂမဟေသိယာ သုမနဒေဝိယာ ကုစ္ဆိသ္မိံ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿာ သတ္တဝဿိကကာလေ သတ္ထာ သေလဗြာဟ္မဏာဒီနံ ဗောဓနေယျဗန္ဓဝါနံ ဥပနိဿယသမ္ပဒံ ဒိသွာ မဟာဘိက္ခုသံဃပရိဝါရော စာရိကံ စရမာနော တံ နဂရံ ပါပုဏိ.

တသ္မိဉ္စ သမယေ မေဏ္ဍကော၊ ဂဟပတိ၊ တသ္မိံ နဂရေ ပဉ္စန္နံ မဟာပုညာနံ ဇေဋ္ဌကော ဟုတွာ သေဋ္ဌိဋ္ဌာနံ ကရောတိ. ပဉ္စ မဟာပုညာ နာမ မေဏ္ဍကော သေဋ္ဌိ၊ စန္ဒပဒုမာ နာမ တဿေဝ ဇေဋ္ဌကဘရိယာ၊ တဿေဝ ဇေဋ္ဌကပုတ္တော ဓနဉ္စယော နာမ၊ တဿ ဘရိယာ သုမနဒေဝီ နာမ၊ မေဏ္ဍကသေဋ္ဌိနော ဒါသော ပုဏ္ဏော နာမာတိ. န ကေဝလဉ္စ မေဏ္ဍကသေဋ္ဌိယေဝ၊ ဗိမ္ဗိသာရရညော ပန ဝိဇိတေ ပဉ္စ အမိတဘောဂါ နာမ အဟေသုံ – ဇောတိကော၊ ဇဋိလော၊ မေဏ္ဍကော၊ ပုဏ္ဏကော၊ ကာကဝလိယောတိ. တေသု အယံ မေဏ္ဍကသေဋ္ဌိ ဒသဗလဿ အတ္တနော နဂရံ သမ္ပတ္တဘာဝံ ဉတွာ ပုတ္တဿ ဓနဉ္စယသေဋ္ဌိနော ဓီတရံ ဝိသာခံ ဒါရိကံ ပက္ကောသာပေတွာ အာဟ – ‘‘အမ္မ၊ တုယှမ္ပိ မင်္ဂလံ၊ အမှာကမ္ပိ မင်္ဂလံ၊ တဝ ပရိဝါရေဟိ ပဉ္စဟိ ဒါရိကာသတေဟိ သဒ္ဓိံ ပဉ္စ ရထသတာနိ အာရုယှ ပဉ္စဟိ ဒါသိသတေဟိ ပရိဝုတာ ဒသဗလဿ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကရောဟီ’’တိ. သာ ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ တထာ အကာသိ. ကာရဏာကာရဏေသု ပန ကုသလတ္တာ ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ၊ ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကာဝ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. အထဿာ စရိယာဝသေန သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သာ ဒေသနာဝသာနေ ပဉ္စဟိ ဒါရိကာသတေဟိ သဒ္ဓိံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. မေဏ္ဍကသေဋ္ဌိပိ ခေါ သတ္ထာရမုပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မကထံ သုတွာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာယ သွာတနာယ နိမန္တေတွာ ပုနဒိဝသေ အတ္တနော နိဝေသနေ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဝိသိတွာ ဧတေနေဝ ဥပါယေန အဍ္ဎမာသံ မဟာဒါနမဒါသိ. သတ္ထာ ဘဒ္ဒိယနဂရေ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ပက္ကာမိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဗိမ္ဗိသာရော စ ပသေနဒိ ကောသလော စ အညမညံ ဘဂိနိပတိကာ ဟောန္တိ. အထေကဒိဝသံ ကောသလရာဇာ စိန္တေသိ – ‘‘ဗိမ္ဗိသာရဿ ဝိဇိတေ ပဉ္စ အမိတဘောဂါ မဟာပုညာ ဝသန္တိ၊ မယှံ ဝိဇိတေ ဧကောပိ တာဒိသော နတ္ထိ၊ ယံနူနာဟံ ဗိမ္ဗိသာရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဧကံ မဟာပုညံ ယာစေယျ’’န္တိ. သော တတ္ထ ဂန္တွာ ရညာ ကတပဋိသန္ထာရော ‘‘ကိံ ကာရဏာ အာဂတောသီ’’တိ ပုဋ္ဌော ‘‘‘တုမှာကံ ဝိဇိတေ ပဉ္စ အမိတဘောဂါ မဟာပုညာ ဝသန္တိ၊ တတော ဧကံ ဂဟေတွာ ဂမိဿာမီ’တိ အာဂတောမှိ၊ တေသု မေ ဧကံ ဒေထာ’’တိ အာဟ. ‘‘မဟာကုလာနိ အမှေဟိ စာလေတုံ န သက္ကာ’’တိ အာဟ. ‘‘အဟံ အလဒ္ဓါ န ဂမိဿာမီ’’တိ အာဟ. ရာဇာ အမစ္စေဟိ သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ ‘‘ဇောတိကာဒီနံ မဟာကုလာနံ စာလနံ နာမ မဟာပထဝိယာ စာလနသဒိသံ၊ မေဏ္ဍကမဟာသေဋ္ဌိဿ ပုတ္တော ဓနဉ္စယသေဋ္ဌိ နာမ အတ္ထိ၊ တေန သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ ပဋိဝစနံ တေ ဒဿာမီ’’တိ ဝတွာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ၊ တာတ၊ ကောသလရာဇာ ‘‘‘ဧကံ ဓနသေဋ္ဌိံ ဂဟေတွာ ဂမိဿာမီ’တိ ဝဒတိ၊ တွံ တေန သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆာဟီ’’တိ. ‘‘တုမှေသု ပဟိဏန္တေသု ဂမိဿာမိ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ပရိဝစ္ဆံ ကတွာ ဂစ္ဆ၊ တာတာ’’တိ. သော အတ္တနော ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကမကာသိ. ရာဇာပိဿ မဟန္တံ သက္ကာရံ ကတွာ၊ ‘‘ဣမံ အာဒါယ ဂစ္ဆထာ’’တိ ပသေနဒိရာဇာနံ ဥယျောဇေသိ. သော တံ အာဒါယ သဗ္ဗတ္ထ ဧကရတ္တိဝါသေန ဂစ္ဆန္တော ဧကံ ဖာသုကဋ္ဌာနံ ပတွာ နိဝါသံ ဂဏှိ၊ အထ နံ ဓနဉ္စယသေဋ္ဌိ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဣဒံ ကဿ ဝိဇိတ’’န္တိ? ‘‘မယှံ၊ သေဋ္ဌီ’’တိ. ‘‘ကီဝ ဒူရော ဣတော သာဝတ္ထီ’’တိ? ‘‘သတ္တယောဇနမတ္ထကေ’’တိ. ‘‘အန္တောနဂရံ သမ္ဗာဓံ၊ အမှာကံ ပရိဇနော မဟန္တော၊ သစေ ရောစေထ၊ ဣဓေဝ ဝသေယျာမ၊ ဒေဝါ’’တိ. ရာဇာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တသ္မိံ ဌာနေ နဂရံ မာပေတွာ တဿ ဒတွာ အဂမာသိ. တသ္မိံ ပဒေသေ သယံ ဝသနဋ္ဌာနဿ ဂဟိတတ္တာ နဂရဿ သာကေတန္တွေဝ နာမံ အဟောသိ.

သာဝတ္ထိယမ္ပိ ခေါ မိဂါရသေဋ္ဌိနော ပုတ္တော ပုဏ္ဏဝဍ္ဎနကုမာရော နာမ ဝယပ္ပတ္တော အဟောသိ. အထ နံ မာတာပိတရော ဝဒိံသု – ‘‘တာတ၊ တဝ ရုစ္စနဋ္ဌာနေ ဧကံ ဒါရိကံ ဥပဓာရေဟီ’’တိ. ‘‘‘မယှံ ဧဝရူပါယ ဘရိယာယ ကိစ္စံ နတ္ထီ’တိ၊ ပုတ္တ၊ မာ ဧဝံ ကရိ၊ ကုလံ နာမ အပုတ္တကံ န တိဋ္ဌတီ’’တိ. သော ပုနပ္ပုနံ ဝုစ္စမာနော ‘‘တေန ဟိ ပဉ္စကလျာဏသမန္နာဂတံ ဒါရိကံ လဘမာနော တုမှာကံ ဝစနံ ကရိဿာမီ’’တိ အာဟ. ‘‘ကာနိ ပနေတာနိ ပဉ္စ ကလျာဏာနိ နာမ၊ တာတာ’’တိ. ကေသကလျာဏံ၊ မံသကလျာဏံ၊ အဋ္ဌိကလျာဏံ၊ ဆဝိကလျာဏံ၊ ဝယကလျာဏန္တိ. မဟာပုညာယ ဟိ ဣတ္ထိယာ ကေသာ မောရကလာပသဒိသာ ဟုတွာ မုဉ္စိတွာ ဝိဿဋ္ဌာ နိဝါသနန္တံ ပဟရိတွာ နိဝတ္တိတွာ ဥဒ္ဓဂ္ဂါ တိဋ္ဌန္တိ၊ ဣဒံ ကေသကလျာဏံ နာမ၊ ဒန္တာဝရဏံ ဗိမ္ဗဖလသဒိသံ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နံ သမံ သုဖုသိတံ ဟောတိ၊ ဣဒံ မံသကလျာဏံ နာမ၊ ဒန္တာ သုက္ကာ သမာ အဝိရဠာ ဥဿာပေတွာ ဌပိတဝဇိရပန္တိ ဝိယ သမစ္ဆိန္နသင်္ခပန္တိ ဝိယ စ သောဘန္တိ၊ ဣဒံ အဋ္ဌိကလျာဏံ နာမ၊ ကာဠိယာ စုဏ္ဏကာဒီဟိ အဝိလိတ္တော ဧဝ ဆဝိဝဏ္ဏော သိနိဒ္ဓေါ နီလုပ္ပလဒါမသဒိသော ဟောတိ၊ ဩဒါတာယ စ ကဏိကာရပုပ္ဖဒါမသဒိသော ဟောတိ၊ ဣဒံ ဆဝိကလျာဏံ နာမ၊ ဒသက္ခတ္တုံ ဝိဇာတာပိ ခေါ ပန သကိံ ဝိဇာတာ ဝိယ အဝိဂတယောဗ္ဗနာယေဝ ဟောတိ၊ ဣဒံ ဝယကလျာဏံ နာမ ဟောတိ. အထဿ မာတာပိတရော အဋ္ဌုတ္တရသတဗြာဟ္မဏေ နိမန္တေတွာ ဘောဇေတွာ ‘‘ပဉ္စကလျာဏသမန္နာဂတာ ဣတ္ထိယော နာမ ဟောန္တီ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. ‘‘အာမ၊ ဟောန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဧဝရူပံ ဒါရိကံ ပရိယေသိတုံ အဋ္ဌ ဇနာ ဂစ္ဆန္တူ’’တိ ဗဟုံ ဓနံ ဒတွာ ‘‘အာဂတကာလေ ဝေါ ကတ္တဗ္ဗံ ဇာနိဿာမ၊ ဂစ္ဆထ၊ ဧဝရူပံ ဒါရိကံ ပရိယေသထ၊ ဒိဋ္ဌကာလေ စ ဣမံ ပိလန္ဓနံ ဒဒေယျာထာ’’တိ သတသဟဿဂ္ဃနိကံ သုဝဏ္ဏမာလံ ဒတွာ ဥယျောဇေသုံ.

တေ မဟန္တမဟန္တာနိ နဂရာနိ ဂန္တွာ ပရိယေသမာနာ ပဉ္စကလျာဏသမန္နာဂတံ ဒါရိကံ အဒိသွာ နိဝတ္တိတွာ အာဂစ္ဆန္တာ ဝိဝဋနက္ခတ္တဒိဝသေ သာကေတံ အနုပ္ပတ္တာ – ‘‘အဇ္ဇ အမှာကံ ကမ္မံ နိပ္ဖဇ္ဇိဿတီ’’တိ စိန္တယိံသု. တသ္မိံ ပန နဂရေ အနုသံဝစ္ဆရံ ဝိဝဋနက္ခတ္တံ နာမ ဟောတိ. တဒါ ဗဟိ အနိက္ခမနကုလာနိပိ ပရိဝါရေန သဒ္ဓိံ ဂေဟာ နိက္ခမိတွာ အပ္ပဋိစ္ဆန္နေန သရီရေန ပဒသာဝ နဒီတီရံ ဂစ္ဆန္တိ. တသ္မိံ ဒိဝသေ ခတ္တိယမဟာသာလာဒီနံ ပုတ္တာပိ ‘‘အတ္တနော သမာနဇာတိကံ မနာပံ ကုလဒါရိကံ ဒိသွာ မာလာဂုဠေန ပရိက္ခိပိဿာမာ’’တိ တံ တံ မဂ္ဂံ နိဿာယ တိဋ္ဌန္တိ. တေပိ ခေါ ဗြာဟ္မဏာ နဒီတီရေ ဧကံ သာလံ ပဝိသိတွာ အဋ္ဌံသု. ‘‘တသ္မိံ ခဏေ ဝိသာခါ ပန္နရသသောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကာ ဟုတွာ သဗ္ဗာဘရဏပဋိမဏ္ဍိတာ ပဉ္စဟိ ကုမာရိကာသတေဟိ ပရိဝုတာ နဒိံ ဂန္တွာ နှာယိဿာမီ’’တိ တံ ပဒေသံ ပတ္တာ၊ အထ ခေါ မေဃော ဥဋ္ဌဟိတွာ ပါဝဿိ. ပဉ္စသတာ ကုမာရိကာယော ဝေဂေန ဂန္တွာ သာလံ ပဝိသိံသု. ဗြာဟ္မဏာ ဩလောကေန္တာ တာသု ဧကမ္ပိ ပဉ္စကလျာဏသမန္နာဂတံ န ပဿိံသု. အထ ဝိသာခါ ပကတိဂမနေနေဝ သာလံ ပါဝိသိ၊ ဝတ္ထာဘရဏာနိ တေမိံသု. ဗြာဟ္မဏာ တဿာ စတ္တာရိ ကလျာဏာနိ ဒိသွာ ဒန္တေ ပဿိတုကာမာ ‘‘အလသဇာတိကာ အမှာကံ ဓီတာ၊ ဧတိဿာ သာမိကော ကဉ္ဇိကမတ္တမ္ပိ န လဘိဿတိ မညေ’’တိ အညမညံ ကထယိံသု. အထ နေ ဝိသာခါ အာဟ – ‘‘ကံ ဝဒေထ တုမှေ’’တိ? ‘‘တံ ကထေမ၊ အမ္မာ’’တိ. မဓုရော ဟိ တဿာ သဒ္ဒေါ ကံသတာဠသရော ဝိယ နိစ္ဆရတိ. အထ နေ ပုန မဓုရသဒ္ဒေန ‘‘ကိံ ကာရဏာ ဘဏထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘တဝ ပရိဝါရိတ္ထိယော ဝတ္ထာလင်္ကာရေ အတေမေတွာ ဝေဂေန သာလံ ပဝိဋ္ဌာ၊ တုယှံ ဧတ္တကံ ဌာနံ ဝေဂေန အာဂမနမတ္တမ္ပိ နတ္ထိ၊ ဝတ္ထာဘရဏာနိ တေမေတွာ အာဂတာသိ. တသ္မာ ကထေမ၊ အမ္မာ’’တိ.

‘‘တာတာ၊ ဧဝံ မာ ဝဒေထ၊ အဟံ ဧတာဟိ ဗလဝတရာ၊ ကာရဏံ ပန သလ္လက္ခေတွာ ဇဝေန နာဂတာမှီ’’တိ. ‘‘ကိံ၊ အမ္မာ’’တိ? ‘‘တာတာ၊ စတ္တာရော ဇနာ ဇဝမာနာ န သောဘန္တိ၊ အပရမ္ပိ ကာရဏံ အတ္ထီ’’တိ. ‘‘ကတမေ စတ္တာရော ဇနာ ဇဝမာနာ န သောဘန္တိ၊ အမ္မာ’’တိ? တာတာ၊ အဘိသိတ္တရာဇာ တာဝ သဗ္ဗာဘရဏပဋိမဏ္ဍိတော ကစ္ဆံ ဗန္ဓိတွာ ရာဇင်္ဂဏေ ဇဝမာနော န သောဘတိ၊ ‘‘ကိံ အယံ ရာဇာ ဂဟပတိကော ဝိယ ဓာဝတီ’’တိ အညဒတ္ထု ဂရဟံ လဘတိ၊ သဏိကံ ဂစ္ဆန္တောဝ သောဘတိ. ရညော မင်္ဂလဟတ္ထီပိ အလင်္ကတော ဇဝမာနော န သောဘတိ၊ ဝါရဏလီဠာယ ဂစ္ဆန္တောဝ သောဘတိ. ပဗ္ဗဇိတော ဇဝမာနော န သောဘတိ၊ ‘‘ကိံ အယံ သမဏော ဂိဟီ ဝိယ ဓာဝတီ’’တိ ကေဝလံ ဂရဟမေဝ လဘတိ၊ သမိတဂမနေန ပန သောဘတိ. ဣတ္ထီ ဇဝမာနာ န သောဘတိ၊ ‘‘ကိံ ဧသာ ဣတ္ထီ ပုရိသော ဝိယ ဓာဝတီ’’တိ ဂရဟိတဗ္ဗာဝ ဟောတိ၊ ‘‘ဣမေ စတ္တာရော ဇနာ ဇဝမာနာ န သောဘန္တိ၊ တာတာ’’တိ. ‘‘ကတမံ ပန အပရံ ကာရဏံ၊ အမ္မာ’’တိ? ‘‘တာတာ၊ မာတာပိတရော နာမ ဓီတရံ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ သဏ္ဌာပေတွာ ပေါသေန္တိ. မယဉှိ ဝိက္ကိဏေယျဘဏ္ဍံ နာမ၊ အမှေ ပရကုလပေသနတ္ထာယ ပေါသေန္တိ. သစေ ဇဝမာနာနံ နိဝတ္ထဒုဿကဏ္ဏေ ဝါ အက္ကမိတွာ ဘူမိယံ ဝါ ပက္ခလိတွာ ပတိတကာလေ ဟတ္ထော ဝါ ပါဒေါ ဝါ ဘိဇ္ဇေယျ၊ ကုလဿေဝ ဘာရော ဘဝေယျ၊ ပသာဓနဘဏ္ဍံ ပန မေ တေမေတွာ သုဿိဿတိ. ဣမံ ကာရဏံ သလ္လက္ခေတွာ န ဓာဝိတာမှိ၊ တာတာ’’တိ.

ဗြာဟ္မဏာ တဿာ ကထနကာလေ ဒန္တသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘ဧဝရူပါ နော ဒန္တသမ္ပတ္တိ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ’’တိ တဿာ သာဓုကာရံ ဒတွာ၊ ‘‘အမ္မ၊ တုယှမေဝေသာ အနုစ္ဆဝိကာ’’တိ ဝတွာ တံ သုဝဏ္ဏမာလံ ပိလန္ဓယိံသု. အထ နေ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကတရနဂရတော အာဂတာတ္ထ၊ တာတာ’’တိ? ‘‘သာဝတ္ထိတော၊ အမ္မာ’’တိ. ‘‘သေဋ္ဌိကုလံ ကတရံ နာမာ’’တိ? ‘‘မိဂါရသေဋ္ဌိ နာမ၊ အမ္မာ’’တိ. ‘‘အယျပုတ္တော ကော နာမာ’’တိ? ‘‘ပုဏ္ဏဝဍ္ဎနကုမာရော နာမ၊ အမ္မာ’’တိ. သာ ‘‘သမာနဇာတိကံ နော ကုလ’’န္တိ အဓိဝါသေတွာ ပိတု သာသနံ ပဟိဏိ ‘‘အမှာကံ ရထံ ပေသေတူ’’တိ. ကိဉ္စာပိ ဟိ သာ အာဂမနကာလေ ပဒသာ အာဂတာ၊ သုဝဏ္ဏမာလာယ ပန ပိလန္ဓနကာလတော ပဋ္ဌာယ တထာ ဂန္တုံ န လဘတိ၊ ဣဿရဒါရိကာ ရထာဒီဟိ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဣတရာ ပကတိယာနကံ ဝါ အဘိရုဟန္တိ၊ ဆတ္တံ ဝါ တာလပဏ္ဏံ ဝါ ဥပရိ ကရောန္တိ၊ တသ္မိမ္ပိ အသတိ နိဝတ္ထသာဋကဿ ဒသန္တံ ဥက္ခိပိတွာ အံသေ ခိပန္တာ ဂစ္ဆန္တိ ဧဝ. တဿာ ပန ပိတာ ပဉ္စ ရထသတာနိ ပေသေသိ. သာ သပရိဝါရာ ရထံ အာရုယှ ဂတာ. ဗြာဟ္မဏာပိ ဧကတောဝ အဂမံသု. အထ နေ သေဋ္ဌိ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကုတော အာဂတာတ္ထာ’’တိ? ‘‘သာဝတ္ထိတော မဟာသေဋ္ဌီ’’တိ. ‘‘သေဋ္ဌိ ကတရော နာမာ’’တိ? ‘‘မိဂါရသေဋ္ဌိ နာမာ’’တိ. ‘‘ပုတ္တော ကော နာမာ’’တိ? ‘‘ပုဏ္ဏဝဍ္ဎနကုမာရော နာမ မဟာသေဋ္ဌီ’’တိ. ‘‘ဓနံ ကိတ္တက’’န္တိ? ‘‘စတ္တာလီသကောဋိယော မဟာသေဋ္ဌီ’’တိ. ‘‘ဓနံ တာဝ အမှာကံ ဓနံ ဥပါဒါယ ကာကဏိကမတ္တံ၊ ဒါရိကာယ ပန အာရက္ခမတ္တာယ လဒ္ဓကာလတော ပဋ္ဌာယ ကိံ အညေန ကာရဏေနာ’’တိ အဓိဝါသေသိ. သော တေသံ သက္ကာရံ ကတွာ ဧကာဟဒွီဟံ ဝသာပေတွာ ဥယျောဇေသိ.

တေ သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ မိဂါရသေဋ္ဌိဿ ‘‘လဒ္ဓါ နော ဒါရိကာ’’တိ အာရောစယိံသု. ‘‘ကဿ ဓီတာ’’တိ? ‘‘ဓနဉ္စယသေဋ္ဌိနော’’တိ. သော ‘‘မဟာကုလဿ မေ ဒါရိကာ လဒ္ဓါ၊ ခိပ္ပမေဝ နံ အာနေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ တတ္ထ ဂမနတ္ထံ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ ‘‘‘မဟာကုလံ ဧတံ မယာ ဗိမ္ဗိသာရဿ သန္တိကာ အာနေတွာ သာကေတေ နိဝေသိတံ၊ တဿ သမ္မာနံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’တိ အဟမ္ပိ အာဂမိဿာမီ’’တိ အာဟ၊ သော ‘‘သာဓု၊ ဒေဝါ’’တိ ဝတွာ ဓနဉ္စယသေဋ္ဌိနော သာသနံ ပေသေသိ – ‘‘မယိ အာဂစ္ဆန္တေ ရာဇာပိ အာဂမိဿတိ၊ မဟန္တံ ရာဇဗလံ ဧတ္တကဿ ဇနဿ ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ ကာတုံ သက္ခိဿသိ၊ န သက္ခိဿသီ’’တိ? ဣတရောပိ ‘‘သစေပိ ဒသ ရာဇာနော အာဂစ္ဆန္တိ၊ အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ ပဋိသာသနံ ပေသေသိ. မိဂါရသေဋ္ဌိ တာဝ မဟန္တေ နဂရေ ဂေဟဂေါပကမတ္တံ ဌပေတွာ သေသဇနံ အာဒါယ ဂန္တွာ အဍ္ဎယောဇနမတ္တေ ဌာနေ ဌတွာ ‘‘အာဂတာမှာ’’တိ သာသနံ ပဟိဏိ. ဓနဉ္စယသေဋ္ဌိ ဗဟုပဏ္ဏာကာရံ ပေသေတွာ ဓီတရာ သဒ္ဓိံ မန္တေသိ၊ ‘‘အမ္မ၊ သသုရော ကိရ တေ ကောသလရညာ သဒ္ဓိံ အာဂတော၊ တဿ ကတရံ ဂေဟံ ပဋိဇဂ္ဂိတဗ္ဗံ၊ ရညော ကတရံ၊ ဥပရာဇာဒီနံ ကတရာနီ’’တိ? ပဏ္ဍိတာ သေဋ္ဌိဓီတာ ဝဇိရဂ္ဂတိခိဏဉာဏာ ကပ္ပသတသဟဿံ ပတ္ထိတပတ္ထနာ အဘိနီဟာရသမ္ပန္နာ ‘‘သသုရဿ မေ အသုကဂေဟံ ပဋိဇဂ္ဂထ၊ ရညော အသုကဂေဟံ၊ ဥပရာဇာဒီနံ အသုကာနီ’’တိ သံဝိဒဟိတွာ ဒါသကမ္မကရေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဧတ္တကာ ရညော ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ ကရောထ၊ ဧတ္တကာ ဥပရာဇာဒီနံ၊ ဟတ္ထိအဿာဒယောပိ တုမှေယေဝ ပဋိဇဂ္ဂထ၊ အဿဗန္ဓာဒယောပိ အာဂန္တွာ မင်္ဂလဆဏံ အနုဘဝိဿန္တီ’’တိ သံဝိဒဟိ. ‘‘ကိံ ကာရဏာ’’? ‘‘‘မယံ ဝိသာခါယ မင်္ဂလဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ န ကိဉ္စိ လဘိမှ၊ အဿရက္ခဏာဒီနိ ကရောန္တာ သုခံ န ဝိစရိမှာ’တိ ကေစိ ဝတ္တုံ မာ လဘိံသူ’’တိ.

တံ ဒိဝသမေဝ ဝိသာခါယ ပိတာ ပဉ္စသတေ သုဝဏ္ဏကာရေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဓီတု မေ မဟာလတာပသာဓနံ နာမ ကရောထာ’’တိ ရတ္တသုဝဏ္ဏဿ နိက္ခသဟဿံ၊ တဒနုရူပါနိ စ ရဇတမဏိမုတ္တာပဝါဠဝဇိရာဒီနိ ဒါပေသိ. ရာဇာ ကတိပါဟံ ဝသိတွာဝ ဓနဉ္စယသေဋ္ဌိဿ သာသနံ ပဟိဏိ ‘‘န သက္ကာ သေဋ္ဌိနာ အမှာကံ စိရံ ပေါသနံ နာမ ကာတုံ၊ ဒါနိ ဒါရိကာယ ဂမနကာလံ ဇာနာတူ’’တိ. သောပိ ရညော သာသနံ ပေသေသိ – ‘‘ဣဒါနိ ဝဿကာလော အာဂတော၊ န သက္ကာ စတုမာသံ ဝိစရိတုံ၊ တုမှာကံ ဗလကာယဿ ယံ ယံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတိ၊ သဗ္ဗံ တံ မမ ဘာရော၊ မယာ ပေသိတကာလေ ဒေဝေါ ဂမိဿတီ’’တိ. တတော ပဋ္ဌာယ သာကေတနဂရံ နိစ္စနက္ခတ္တံ ဝိယ အဟောသိ. ရာဇာနံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗေသံ မာလာဂန္ဓဝတ္ထာဒီနိ ပဋိယတ္တာနေဝ ဟောန္တိ. တတော တေ ဇနာ စိန္တယိံသု – ‘‘သေဋ္ဌိ အမှာကမေဝ သက္ကာရံ ကရောတီ’’တိ၊ ဧဝံ တယော မာသာ အတိက္ကန္တာ၊ ပသာဓနံ ပန တာဝ န နိဋ္ဌာတိ. ကမ္မန္တာဓိဋ္ဌာယကာ အာဂန္တွာ သေဋ္ဌိနော အာရောစေသုံ – ‘‘အညံ အသန္တံ နာမ နတ္ထိ၊ ဗလကာယဿ ပန ဘတ္တပစနဒါရူနိ နပ္ပဟောန္တီ’’တိ. ‘‘ဂစ္ဆထ၊ တာတာ၊ ဣမသ္မိံ နဂရေ ပရိဇိဏ္ဏာ ဟတ္ထိသာလာဒယော စေဝ ပရိဇိဏ္ဏကာနိ စ ဂေဟာနိ ဂဟေတွာ ပစထာ’’တိ. ဧဝံ ပစန္တာနမ္ပိ အဍ္ဎမာသော အတိက္ကန္တော. တတော ပုနပိ ‘‘ဒါရူနိ နတ္ထီ’’တိ အာရောစယိံသု. ‘‘ဣမသ္မိံ ကာလေ န သက္ကာ ဒါရူနိ လဒ္ဓုံ၊ ဒုဿကောဋ္ဌာဂါရာနိ ဝိဝရိတွာ ထူလသာဋကေဟိ ဝဋ္ဋိယော ကတွာ တေလစာဋီသု တေမေတွာ ဘတ္တံ ပစထာ’’တိ. တေ အဍ္ဎမာသံ တထာ အကံသု. ဧဝံ စတ္တာရော မာသာ အတိက္ကန္တာ၊ ပသာဓနမ္ပိ နိဋ္ဌိတံ.

တသ္မိံ ပသာဓနေ စတဿော ဝဇိရနာဠိယော ဥပယောဂံ အဂမံသု၊ မုတ္တာနံ ဧကာဒသ နာဠိယော၊ ပဝါဠဿ ဗာဝီသတိ နာဠိယော၊ မဏီနံ တေတ္တိံသ နာဠိယော. ဣတိ ဧတေဟိ စ အညေဟိ စ ရတနေဟိ နိဋ္ဌာနံ အဂမာသိ. အသုတ္တမယံ ပသာဓနံ ရဇတေန သုတ္တကိစ္စံ ကရိံသု. တံ သီသေ ပဋိမုက္ကံ ပါဒပိဋ္ဌိံ ဂစ္ဆတိ. တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ မုဒ္ဒိကာ ယောဇေတွာ ကတာ သုဝဏ္ဏမယာ ဂဏ္ဌိကာ ဟောန္တိ၊ ရဇတမယာ ပါသကာ၊ မတ္ထကမဇ္ဈေ ဧကာ မုဒ္ဒိကာ၊ ဒွီသု ကဏ္ဏပိဋ္ဌီသု ဒွေ၊ ဂလဝါဋကေ ဧကာ၊ ဒွီသု ဇတ္တူသု ဒွေ၊ ဒွီသု ကပ္ပရေသု ဒွေ၊ ဒွီသု ကဋိပဿေသု ဒွေတိ. တသ္မိံ ခေါ ပန ပသာဓနေ ဧကံ မောရံ ကရိံသု၊ တဿ ဒက္ခိဏပက္ခေ ရတ္တသုဝဏ္ဏမယာနိ ပဉ္စ ပတ္တသတာနိ အဟေသုံ၊ ဝါမပက္ခေ ပဉ္စ ပတ္တသတာနိ၊ တုဏ္ဍံ ပဝါဠမယံ၊ အက္ခီနိ မဏိမယာနိ၊ တထာ ဂီဝါ စ ပိဉ္ဆာနိ စ၊ ပတ္တနာဠိယော ရဇတမယာ၊ တထာ ဇင်္ဃာယော. သော ဝိသာခါယ မတ္ထကမဇ္ဈေ ပဗ္ဗတကူဋေ ဌတွာ နစ္စနမယူရော ဝိယ ခါယတိ. ပတ္တနာဠိသဟဿဿ သဒ္ဒေါ ဒိဗ္ဗသင်္ဂီတံ ဝိယ ပဉ္စင်္ဂိကတူရိယဃောသော ဝိယ စ ပဝတ္တတိ. သန္တိကံ ဥပဂတာယေဝ တဿာ အမောရဘာဝံ ဇာနန္တိ. ပသာဓနံ နဝကောဋိအဂ္ဃနကံ အဟောသိ၊ သတသဟဿံ ဟတ္ထကမ္မမူလံ ဒီယိတ္ထ.

‘‘ကိဿ ပန နိဿန္ဒေန တာယေတံ ပသာဓနံ လဒ္ဓ’’န္တိ? သာ ကိရ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓကာလေ ဝီသတိယာ ဘိက္ခုသဟဿာနံ စီဝရသာဋကံ ဒတွာ သုတ္တမ္ပိ သူစိယောပိ ရဇနမ္ပိ အတ္တနော သန္တကမေဝ အဒါသိ. တဿ စီဝရဒါနဿ နိဿန္ဒေန ဣမံ မဟာလတာပသာဓနံ လဘိ. ဣတ္ထီနဉှိ စီဝရဒါနံ မဟာလတာပသာဓနဘဏ္ဍေန မတ္ထကံ ပပ္ပေါတိ၊ ပုရိသာနံ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရေနာတိ. ဧဝံ မဟာသေဋ္ဌိ စတူဟိ မာသေဟိ ဓီတု ပရိဝစ္ဆံ ကတွာ တဿာ ဒေယျဓမ္မံ ဒဒမာနော ကဟာပဏပူရာနိ ပဉ္စ သကဋသတာနိ အဒါသိ၊ သုဝဏ္ဏဘာဇနပူရာနိ ပဉ္စ၊ ရဇတဘာဇနပူရာနိ ပဉ္စ၊ တမ္ဗဘာဇနပူရာနိ ပဉ္စ၊ ပတ္တုဏ္ဏဝတ္ထကောသေယျဝတ္ထပူရာနိ ပဉ္စ၊ သပ္ပိပူရာနိ ပဉ္စ၊ တေလပူရာနိ ပဉ္စ၊ သာလိတဏ္ဍုလပူရာနိ ပဉ္စ၊ နင်္ဂလဖာလာဒိဥပကရဏပူရာနိ ပဉ္စသကဋသတာနိ အဒါသိ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘မမ ဓီတု ဂတဋ္ဌာနေ ‘အသုကေန နာမ မေ အတ္ထော’တိ မာ ပရဿ ဂေဟဒွါရံ ပဟိဏီ’’တိ. တသ္မာ သဗ္ဗူပကရဏာနိ ဒါပေသိ. ဧကေကသ္မိံ ရထေ သဗ္ဗာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတာ တိဿော တိဿော ဝဏ္ဏဒါသိယော ဌပေတွာ ပဉ္စ ရထသတာနိ အဒါသိ. ‘‘ဧတံ နှာပေန္တိယော ဘောဇေန္တိယော အလင်္ကရောန္တိယော ဝိစရထာ’’တိ ဒိယဍ္ဎသဟဿပရိစာရိကာယော အဒါသိ. အထဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မမ ဓီတု ဂါဝေါ ဒဿာမီ’’တိ. သော ပုရိသေ အာဏာပေသိ – ‘‘ဂစ္ဆထ ဘဏေ စူဠဝဇဿ ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ တီသု ဂါဝုတေသု တိဿော ဘေရိယော ဂဟေတွာ တိဋ္ဌထ၊ ပုထုလတော ဥသဘမတ္တေ ဌာနေ ဥဘောသု ပဿေသု တိဋ္ဌထ. ဂါဝီနံ တတော ပရံ ဂန္တုံ မာ အဒတ္ထ. ဧဝံ ဌိတကာလေ ဘေရိသညံ ကရေယျာထာ’’တိ. တေ တထာ အကံသု. တေ ဂါဝီနံ ဝဇတော နိက္ခမိတွာ ဂါဝုတံ ဂတကာလေ ဘေရိသညံ အကံသု၊ ပုန အဍ္ဎယောဇနံ ဂတကာလေ အကံသု. ပုနပိ တိဂါဝုတံ ဂတကာလေ ဘေရိသညံ အကံသု၊ ပုထုလတော ဂမနဉ္စ နိဝါရေသုံ. ဧဝံ ဒီဃတော တိဂါဝုတေ၊ ပုထုလတော ဥသဘမတ္တေ ဌာနေ ဂါဝိယော အညမညံ နိဃံသန္တိယော အဋ္ဌံသု.

မဟာသေဋ္ဌိ ‘‘မမ ဓီတု ဧတ္တကာ ဂါဝေါ အလံ၊ ဒွါရံ ပိဒဟထာ’’တိ ဝဇဒွါရံ ပိဒဟာပေသိ. ဒွါရသ္မိံ ပိဒဟိတေ ဝိသာခါယ ပုညဗလေန ဗလဝဂါဝေါ စ ဓေနုယော စ ဥပ္ပတိတွာ ဥပ္ပတိတွာ နိက္ခမိံသု. မနုဿာနံ ဝါရေန္တာနံ ဝါရေန္တာနမေဝ သဋ္ဌိသဟဿာ ဗလဝဂါဝေါ စ သဋ္ဌိသဟဿာ ဓေနုယော စ နိက္ခန္တာ၊ တတ္တကာ ဗလဝဝစ္ဆာ တာသံ ဓေနူနံ ဥသဘာ ဥပ္ပတိတွာ အနုဗန္ဓာ အဟေသုံ. ‘‘ကိဿ ပန နိဿန္ဒေန ဧဝံ ဂါဝေါ ဂတာ’’တိ? နိဝါရေန္တာနံ နိဝါရေန္တာနံ ဒိန္နဒါနဿ. သာ ကိရ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓကာလေ ကိကိဿ ရညော သတ္တန္နံ ဓီတာနံ ကနိဋ္ဌာ သံဃဒါသီ နာမ ဟုတွာ ဝီသတိယာ ဘိက္ခုသဟဿာနံ ပဉ္စဂေါရသဒါနံ ဒဒမာနာ ထေရာနဉ္စ ဒဟရာနဉ္စ သာမဏေရာနဉ္စ ပတ္တံ ပိဒဟိတွာ၊ ‘‘အလံ၊ အလ’’န္တိ နိဝါရေန္တာနမ္ပိ ‘‘ဣဒံ မဓုရံ၊ ဣဒံ မနာပ’’န္တိ အဒါသိ. ဧဝံ တဿ နိဿန္ဒေန ဝါရိယမာနာပိ ဂါဝေါ နိက္ခမိံသု. သေဋ္ဌိနာ ဧတ္တကဿ ဓနဿ ဒိန္နကာလေ သေဋ္ဌိဘရိယာ အာဟ – ‘‘တုမှေဟိ မယှံ ဓီတု သဗ္ဗံ သံဝိဒဟိတံ၊ ဝေယျာဝစ္စကရာ ပန ဒါသဒါသိယော န သံဝိဒဟိတာ၊ ကိံ ကာရဏာ’’တိ? ‘‘မမ ဓီတရိ သသိနေဟနိဿိနေဟာနံ ဇာနနတ္ထံ. အဟဉှိ တာယ သဒ္ဓိံ အာဂစ္ဆမာနကေ ဂီဝါယ ဂဟေတွာ န ပဟိဏာမိ၊ ယာနံ အာရုယှ ဂမနကာလေယေဝ ဧတာယ သဒ္ဓိံ ဂန္တုကာမာ ဂစ္ဆန္တု၊ မာ အဂန္တုကာမာတိ ဝက္ခာမီ’’တိ အာဟ.

အထ ‘‘သွေ မမ ဓီတာ ဂမိဿတီ’’တိ ဂဗ္ဘေ နိသိန္နော ဓီတရံ သမီပေ နိသီဒါပေတွာ၊ ‘‘အမ္မ၊ ပတိကုလေ ဝသန္တိယာ နာမ ဣမဉ္စ ဣမဉ္စ အာစာရံ ရက္ခိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဩဝါဒမဒါသိ. အယမ္ပိ မိဂါရသေဋ္ဌိ အနန္တရဂဗ္ဘေ နိသိန္နော ဓနဉ္စယသေဋ္ဌိနော ဩဝါဒံ အဿောသိ. သောပိ သေဋ္ဌိ ဓီတရံ ဧဝံ ဩဝဒိ –

‘‘အမ္မ၊ သသုရကုလေ ဝသန္တိယာ နာမ အန္တောအဂ္ဂိ ဗဟိ န နီဟရိတဗ္ဗော၊ ဗဟိအဂ္ဂိ အန္တော န ပဝေသေတဗ္ဗော၊ ဒဒန္တဿေဝ ဒါတဗ္ဗံ၊ အဒဒန္တဿ န ဒါတဗ္ဗံ၊ ဒဒန္တဿာပိ အဒဒန္တဿာပိ ဒါတဗ္ဗံ၊ သုခံ နိသီဒိတဗ္ဗံ၊ သုခံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ သုခံ နိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ၊ အဂ္ဂိ ပရိစရိတဗ္ဗော၊ အန္တောဒေဝတာ နမဿိတဗ္ဗာ’’တိ.

ဣမံ ဒသဝိဓံ ဩဝါဒံ ဒတွာ ပုနဒိဝသေ သဗ္ဗာ သေနိယော သန္နိပါတေတွာ ရာဇသေနာယ မဇ္ဈေ အဋ္ဌ ကုဋုမ္ဗိကေ ပါဋိဘောဂေ ဂဟေတွာ၊ ‘‘သစေ မေ ဂတဋ္ဌာနေ ဓီတု ဒေါသော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တုမှေဟိ သောဓေတဗ္ဗော’’တိ ဝတွာ နဝကောဋိအဂ္ဃနကေန မဟာလတာပသာဓနေန ဓီတရံ ပသာဓေတွာ နှာနစုဏ္ဏမူလကံ စတုပဏ္ဏာသကောဋိဓနံ ဒတွာ ယာနံ အာရောပေတွာ သာကေတဿ သာမန္တာ အတ္တနော သန္တကေသု အနုရာဓပုရမတ္တေသု စုဒ္ဒသသု ဘတ္တဂါမေသု ဘေရိံ စရာပေသိ – ‘‘မမ ဓီတရာ သဒ္ဓိံ ဂန္တုကာမာ ဂစ္ဆန္တူ’’တိ. တေ သဒ္ဒံ သုတွာဝ – ‘‘အမှာကံ အယျာယ ဂမနကာလေ ကိံ အမှာကံ ဣဓာ’’တိ စုဒ္ဒသ ဂါမကာ ကိဉ္စိ အသေသေတွာ နိက္ခမိံသု? ဓနဉ္စယသေဋ္ဌိပိ ရညော စ မိဂါရသေဋ္ဌိနော စ သက္ကာရံ ကတွာ ထောကံ အနုဂန္တွာ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဓီတရံ ဥယျောဇေသိ.

မိဂါရသေဋ္ဌိပိ သဗ္ဗပစ္ဆတော ယာနကေ နိသီဒိတွာ ဂစ္ဆန္တော ဗလကာယံ ဒိသွာ၊ ‘‘ကေ နာမေတေ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘သုဏိသာယ ဝေါ ဝေယျာဝစ္စကရာ ဒါသိဒါသာ’’တိ. ‘‘ဧတ္တကေ ကော ပေါသေဿ’’တိ? ‘‘ပေါထေတွာ တေ ပလာပေထ၊ အပလာယန္တေ ဣတော ဒဏ္ဍံ ကရောထာ’’တိ. ဝိသာခါ ပန ‘‘အပေထ၊ မာ ဝါရေထ၊ ဗလမေဝ ဗလဿ ဘတ္တံ ဒဿတီ’’တိ အာဟ. သေဋ္ဌိ ဧဝံ ဝုတ္တေပိ၊ ‘‘အမ္မ၊ နတ္ထိ အမှာကံ ဧတေဟိ အတ္ထော၊ ကော ဧတေ ပေါသေဿတီ’’တိ လေဍ္ဍုဒဏ္ဍာဒီဟိ ပေါထေတွာ ပလာပေတွာ သေသကေ ‘‘အလံ အမှာကံ ဧတ္တကေဟီ’’တိ ဂဟေတွာ ပါယာသိ. အထ ဝိသာခါ သာဝတ္ထိနဂရဒွါရံ သမ္ပတ္တကာလေ စိန္တေသိ – ‘‘ပဋိစ္ဆန္နယာနသ္မိံ နု ခေါ နိသီဒိတွာ ပဝိသိဿာမိ၊ ဥဒါဟု ရထေ ဌတွာ’’တိ. အထဿာ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပဋိစ္ဆန္နယာနေန မေ ပဝိသန္တိယာ မဟာလတာပသာဓနဿ ဝိသေသော န ပညာယိဿတီ’’တိ. သာ သကလနဂရဿ အတ္တာနံ ဒဿေန္တီ ရထေ ဌတွာ နဂရံ ပါဝိသိ. သာဝတ္ထိဝါသိနော ဝိသာခါယ သမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ၊ ‘‘ဧသာ ကိရ ဝိသာခါ နာမ၊ ဧဝရူပါ အယံ သမ္ပတ္တိ ဧတိဿာဝ အနုစ္ဆဝိကာ’’တိ အာဟံသု. ဣတိ သာ မဟာသမ္ပတ္တိယာ သေဋ္ဌိနော ဂေဟံ ပါဝိသိ. ဂတဒိဝသေ စဿာ သကလနဂရဝါသိနော ‘‘အမှာကံ ဓနဉ္စယသေဋ္ဌိ အတ္တနော နဂရံ သမ္ပတ္တာနံ မဟာသက္ကာရံ အကာသီ’’တိ ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ ပဏ္ဏာကာရံ ပဟိဏိံသု. ဝိသာခါ ပဟိတပဟိတံ ပဏ္ဏာကာရံ တသ္မိံယေဝ နဂရေ အညမညေသု ကုလေသု သဗ္ဗတ္ထကမေဝ ဒါပေသိ. ဣတိ သာ ‘‘ဣဒံ မယှံ မာတု ဒေထ၊ ဣဒံ မယှံ ပိတု ဒေထ၊ ဣဒံ မယှံ ဘာတု ဒေထ၊ ဣဒံ မယှံ ဘဂိနိယာ ဒေထာ’’တိ တေသံ တေသံ ဝယာနုရူပံ ပိယဝစနံ ဝတွာ ပဏ္ဏာကာရံ ပေသေန္တီ သကလနဂရဝါသိနော ဉာတကေ ဝိယ အကာသိ. အထဿာ ရတ္တိဘာဂသမနန္တရေ အာဇညဝဠဝါယ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနံ အဟောသိ. သာ ဒါသီဟိ ဒဏ္ဍဒီပိကာ ဂါဟာပေတွာ တတ္ထ ဂန္တွာ ဝဠဝံ ဥဏှောဒကေန နှာပေတွာ တေလေန မက္ခာပေတွာ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနမေဝ အဂမာသိ.

မိဂါရသေဋ္ဌိပိ ပုတ္တဿ အာဝါဟမင်္ဂလံ ကရောန္တော ဓုရဝိဟာရေ ဝသန္တမ္ပိ တထာဂတံ အမနသိကရိတွာ ဒီဃရတ္တံ နဂ္ဂသမဏကေသု ပတိဋ္ဌိတေန ပေမေန စောဒိယမာနော ‘‘မယှံ အယျာနမ္ပိ သက္ကာရံ ကရိဿာမီ’’တိ ဧကဒိဝသံ အနေကသတေသု နဝဘာဇနေသု နိရုဒကပါယာသံ ပစာပေတွာ ပဉ္စသတေ အစေလကေ နိမန္တာပေတွာ အန္တောဂေဟံ ပဝေသေတွာ၊ ‘‘အာဂစ္ဆတု မေ သုဏိသာ၊ အရဟန္တေ ဝန္ဒတူ’’တိ ဝိသာခါယ သာသနံ ပဟိဏိ. သာ ‘‘အရဟန္တော’’တိ ဝစနံ သုတွာ သောတာပန္နာ အရိယသာဝိကာ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာ ဟုတွာ တေသံ ဘောဇနဋ္ဌာနံ အာဂန္တွာ တေ ဩလောကေတွာ၊ ‘‘ဧဝရူပါ ဟိရောတ္တပ္ပဝိရဟိတာ အရဟန္တာ နာမ န ဟောန္တိ၊ ကသ္မာ မံ သသုရော ပက္ကောသာပေသီ’’တိ၊ ‘‘ဓီ၊ ဓီ’’တိ သေဋ္ဌိံ ဂရဟိတွာ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနမေဝ ဂတာ. အစေလကာ တံ ဒိသွာ သဗ္ဗေ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ သေဋ္ဌိံ ဂရဟိံသု – ‘‘ကိံ တွံ၊ ဂဟပတိ၊ အညံ နာလတ္ထ၊ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝိကံ မဟာကာဠကဏ္ဏိံ ဣဓ ပဝေသေသိ၊ ဝေဂေန နံ ဣမသ္မာ ဂေဟာ နိက္ကဍ္ဎာပေဟီ’’တိ. သော ‘‘န သက္ကာ မယာ ဣမေသံ ဝစနမတ္တေနေဝ နိက္ကဍ္ဎာပေတုံ၊ မဟာကုလဿ သာ ဓီတာ’’တိ စိန္တေတွာ၊ ‘‘အယျာ၊ ဒဟရာ နာမ ဇာနိတွာ ဝါ အဇာနိတွာ ဝါ ကရေယျုံ၊ တုမှေ တုဏှီ ဟောထာ’’တိ တေ ဥယျောဇေတွာ သယံ မဟာရဟေ အာသနေ နိသီဒိတွာ သုဝဏ္ဏပါတိယံ နိရုဒကံ မဓုပါယာသံ ပရိဘုဉ္ဇိ.

တသ္မိံ သမယေ ဧကော ပိဏ္ဍပါတိကတ္ထေရော ပိဏ္ဍာယ စရန္တော တံ နိဝေသနံ ပါဝိသိ. ဝိသာခါ သသုရံ ဗီဇယမာနာ ဌိတာ တံ ဒိသွာ ‘‘သသုရဿ အာစိက္ခိတုံ အယုတ္တ’’န္တိ ယထာ သော ထေရံ ပဿတိ၊ ဧဝံ အပဂန္တွာ အဋ္ဌာသိ. သော ပန ဗာလော ထေရံ ဒိသွာပိ အပဿန္တော ဝိယ ဟုတွာ အဓောမုခေါ ဘုဉ္ဇတေဝ. ဝိသာခါ ‘‘ထေရံ ဒိသွာပိ မေ သသုရော သညံ န ကရောတီ’’တိ ဉတွာ၊ ‘‘အတိစ္ဆထ၊ ဘန္တေ၊ မယှံ သသုရော ပုရာဏံ ခါဒတီ’’တိ အာဟ. သော နိဂဏ္ဌေဟိ ကထိတကာလေ အဓိဝါသေတွာပိ ‘‘ပုရာဏံ ခါဒတီ’’တိ ဝုတ္တက္ခဏေယေဝ ဟတ္ထံ အပနေတွာ၊ ‘‘ဣမံ ပါယာသံ ဣတော နီဟရထ၊ ဧတံ ဣမသ္မာ ဂေဟာ နိက္ကဍ္ဎထ၊ အယံ မံ ဧဝရူပေ မင်္ဂလကာလေ အသုစိခါဒကံ နာမ ကရောတီ’’တိ အာဟ. တသ္မိံ ခေါ ပန နိဝေသနေ သဗ္ဗေပိ ဒါသကမ္မကရာ ဝိသာခါယ သန္တကာဝ၊ ကော နံ ဟတ္ထေ ဝါ ပါဒေ ဝါ ဂဏှိဿတိ၊ မုခေန ကထေတုံ သမတ္ထောပိ နတ္ထိ. ဝိသာခါ သသုရဿ ကထံ သုတွာ အာဟ – ‘‘တာတ၊ န ဧတ္တကေနေဝ မယံ နိက္ခမာမ၊ နာဟံ တုမှေဟိ ဥဒကတိတ္ထတော ကုမ္ဘဒါသီ ဝိယ အာနီတာ၊ ဓရမာနကမာတာပိတူနံ ဓီတရော နာမ န ဧတ္တကေနေဝ နိက္ခမန္တိ၊ ဧတေနေဝ မေ ကာရဏေန ပိတာ ဣဓာဂမနကာလေ အဋ္ဌ ကုဋုမ္ဗိကေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘သစေ မေ ဓီတု ဒေါသော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ သောဓေယျာထာ’တိ ဝတွာ မံ တေသံ ဟတ္ထေ ဌပေသိ၊ တေ ပက္ကောသာပေတွာ မယှံ ဒေါသာဒေါသံ သောဓာပေထာ’’တိ.

သေဋ္ဌိ ‘‘ကလျာဏံ ဧသာ ကထေတီ’’တိ အဋ္ဌ ကုဋုမ္ဗိကေ ပက္ကောသာပေတွာ၊ ‘‘အယံ ဒါရိကာ မင်္ဂလကာလေ နိသီဒိတွာ သုဝဏ္ဏပါတိယံ နိရုဒကပါယာသံ ပရိဘုဉ္ဇန္တံ မံ ‘အသုစိခါဒကော’တိ ဝဒတီ’’တိ အာဟ၊ ‘‘ဣမိဿာ ဒေါသံ အာရောပေတွာ ဣမံ ဂေဟတော နိက္ကဍ္ဎထာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ကိရ၊ အမ္မာ’’တိ. နာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ၊ ဧကသ္မိံ ပန ပိဏ္ဍပါတိကတ္ထေရေ ဃရဒွါရေ ဌိတေ သသုရော မေ အပ္ပေါဒကံ မဓုပါယာသံ ပရိဘုဉ္ဇန္တော တံ န မနသိကရောတိ၊ အဟံ ‘‘မယှံ သသုရော ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ ပုညံ န ကရောတိ၊ ပုရာဏပုညမေဝ ခါဒတီ’’တိ စိန္တေတွာ၊ ‘‘အတိစ္ဆထ၊ ဘန္တေ၊ မယှံ သသုရော ပုရာဏံ ခါဒတီ’’တိ အဝစံ၊ ‘‘ဧတ္ထ မေ ကော ဒေါသော’’တိ? ‘‘အယျ၊ ဣဓ ဒေါသော နတ္ထိ၊ အမှာကံ ဓီတာ ယုတ္တံ ကထေတိ၊ တွံ ကသ္မာ ကုဇ္ဈသီ’’တိ? ‘‘အယျာ၊ ဧသ တာဝ ဒေါသော မာ ဟောတု၊ အယံ ပန ဧကဒိဝသံ မဇ္ဈိမယာမေ ဒါသီပရိဝုတာ ပစ္ဆာဂေဟံ အဂမာသီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ကိရ၊ အမ္မာ’’တိ. ‘‘တာတာ၊ နာဟံ အညေန ကာရဏေန ဂတာ၊ ဣမသ္မိံ ပန ဂေဟေ အာဇာနေယျဝဠဝါယ ဝိဇာတာယ သညမ္ပိ အကတွာ နိသီဒိတုံ နာမ အယုတ္တ’’န္တိ ဒဏ္ဍဒီပိကာ ဂါဟာပေတွာ ဥဏှောဒကာဒီနိပိ ဂါဟာပေတွာ ဒါသီဟိ သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ ဝဠဝါယ ဝိဇာတပရိဟာရံ ကာရာပေသိံ၊ ‘‘ဧတ္ထ မေ ကော ဒေါသော’’တိ? ‘‘အယျ၊ ဣဓ ဒေါသော နတ္ထိ၊ အမှာကံ ဓီတာ တဝ ဂေဟေ ဒါသီဟိပိ အကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ ကမ္မံ ကရောတိ၊ တွံ ကိံ ဧတ္ထ ဒေါသံ ပဿသီ’’တိ?

အယျာ၊ ဣဓာပိ တာဝ ဒေါသော မာ ဟောတု၊ ဣမိဿာ ပန ပိတာ ဣဓာဂမနကာလေ ဣမံ ဩဝဒန္တော ဂုယှေ ပဋိစ္ဆန္နေ ဒသ ဩဝါဒေ အဒါသိ၊ တေသံ အတ္ထံ န ဇာနာမိ၊ တေသံ မေ အတ္ထံ ကထေတု. ဣမိဿာ ပန ပိတာ ‘‘အန္တောအဂ္ဂိ ဗဟိ န နီဟရိတဗ္ဗော’’တိ အာဟ၊ ‘‘သက္ကာ နု ခေါ အမှေဟိ ဥဘတော ပဋိဝိဿကဂေဟာနံ အဂ္ဂိံ အဒတွာ ဝသိတု’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ ကိရ၊ အမ္မာ’’တိ. ‘‘တာတာ၊ မယှံ ပိတာ န ဧတံ သန္ဓာယ ကထေသိ. ဣဒံ ပန သန္ဓာယ ကထေသိ – ‘အမ္မ၊ တဝ သဿုသသုရသာမိကာနံ အဂုဏံ ဒိသွာ ဗဟိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဂေဟေ ဌတွာ မာ ကထေသိ. ဧဝရူပေါ ဟိ အဂ္ဂိသဒိသော အဂ္ဂိ နာမ နတ္ထီ’’’တိ.

အယျာ၊ ဧတံ တာဝ ဧဝံ ဟောတု၊ ဣမိဿာ ပန ပိတာ ‘‘ဗာဟိရတော အဂ္ဂိ န အန္တော ပဝေသေတဗ္ဗော’’တိ အာဟ၊ ‘‘ကိံ သက္ကာ အမှေဟိ အန္တော အဂ္ဂိမှိ နိဗ္ဗုတေ ဗာဟိရတော အဂ္ဂိံ အနာဟရိတု’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ ကိရ၊ အမ္မာ’’တိ. တာတာ၊ မယှံ ပိတာ န ဧတံ သန္ဓာယ ကထေသိ၊ ဣဒံ ပန သန္ဓာယ ကထေသိ – သစေ ပဋိဝိဿကဂေဟေသု ဣတ္ထိယော ဝါ ပုရိသာ ဝါ သဿုသသုရသာမိကာနံ အဂုဏံ ကထေန္တိ၊ တေဟိ ကထိတံ အာဟရိတွာ ‘‘အသုကော နာမ တုမှာကံ ဧဝဉ္စ ဧဝဉ္စ အဂုဏံ ကထေတီ’’တိ ပုန မာ ကထေယျာသိ. ‘‘ဧတေန ဟိ အဂ္ဂိနာ သဒိသော အဂ္ဂိ နာမ နတ္ထီ’’တိ. ဧဝံ ဣမသ္မိမ္ပိ ကာရဏေ သာ နိဒ္ဒေါသာဝ အဟောသိ. ယထာ စ ဧတ္ထ၊ ဧဝံ သေသေသုပိ.

တေသု ပန အယမဓိပ္ပါယော – ယမ္ပိ ဟိ တဿာ ပိတရာ ‘‘ယေ ဒဒန္တိ၊ တေသံယေဝ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တံ ‘‘ယာစိတကံ ဥပကရဏံ ဂဟေတွာ ယေ ပဋိဒေန္တိ၊ တေသညေဝ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

‘‘ယေ န ဒေန္တိ၊ တေသံ န ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒမ္ပိ ယေ ယာစိတကံ ဂဟေတွာ န ပဋိဒေန္တိ၊ တေသံ န ဒါတဗ္ဗန္တိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

‘‘ဒဒန္တဿာပိ အဒဒန္တဿာပိ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒံ ပန ဒလိဒ္ဒေသု ဉာတိမိတ္တေသု သမ္ပတ္တေသု တေ ပဋိဒါတုံ သက္ကောန္တု ဝါ မာ ဝါ၊ တေသံ ဒါတုမေဝ ဝဋ္ဋတီတိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

‘‘သုခံ နိသီဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒမ္ပိ သဿုသသုရသာမိကေ ဒိသွာ ဝုဋ္ဌာတဗ္ဗဋ္ဌာနေ နိသီဒိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

‘‘သုခံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒံ ပန သဿုသသုရသာမိကေဟိ ပုရေတရံ အဘုဉ္ဇိတွာ တေ ပရိဝိသိတွာ သဗ္ဗေဟိ လဒ္ဓါလဒ္ဓံ ဉတွာ ပစ္ဆာ သယံ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

‘‘သုခံ နိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒမ္ပိ သဿုသသုရသာမိကေဟိ ပုရေတရံ သယနံ အာရုယှ န နိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ၊ တေသံ ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ ဝတ္တပဋိဝတ္တံ ကတွာ ပစ္ဆာ သယံ နိပဇ္ဇိတုံ ယုတ္တန္တိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

‘‘အဂ္ဂိ ပရိစရိတဗ္ဗော’’တိ ဣဒံ ပန သဿုမ္ပိ သသုရမ္ပိ သာမိကမ္ပိ အဂ္ဂိက္ခန္ဓံ ဝိယ ဥရဂရာဇာနံ ဝိယ စ ကတွာ ပဿိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

‘‘အန္တောဒေဝတာ နမဿိတဗ္ဗာ’’တိ ဣဒမ္ပိ သဿုဉ္စ သသုရဉ္စ သာမိကဉ္စ ဒေဝတာ ဝိယ ကတွာ ဒဋ္ဌုံ ဝဋ္ဋတီတိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဧဝံ သေဋ္ဌိ ဣမေသံ ဒသဩဝါဒါနံ အတ္ထံ သုတွာ ပဋိဝစနံ အပဿန္တော အဓောမုခေါ နိသီဒိ.

အထ နံ ကုဋုမ္ဗိကာ ‘‘ကိံ သေဋ္ဌိ အညောပိ အမှာကံ ဓီတု ဒေါသော အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. ‘‘နတ္ထိ၊ အယျာ’’တိ. ‘‘အထ ကသ္မာ နံ နိဒ္ဒေါသံ အကာရဏေန ဂေဟာ နိက္ကဍ္ဎာပေသီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တေ ဝိသာခါ အာဟ – ‘‘တာတာ၊ ကိဉ္စာပိ မယှံ သသုရဿ ဝစနေန ပဌမမေဝ ဂမနံ န ယုတ္တံ၊ ပိတာ ပန မေ အာဂမနကာလေ မမ ဒေါသသောဓနတ္ထာယ မံ တုမှာကံ ဟတ္ထေ ဌပေသိ၊ တုမှေဟိ စ မေ နိဒ္ဒေါသဘာဝေါ ဉာတော၊ ဣဒါနိ စ မယှံ ဂန္တုံ ယုတ္တ’’န္တိ ဒါသိဒါသေ ‘‘ယာနာဒီဟိ သဇ္ဇာပေထာ’’တိ အာဏာပေသိ. အထ နံ သေဋ္ဌိ ကုဋုမ္ဗိကေ ဂဟေတွာ ‘‘အမ္မ၊ မယာ အဇာနိတွာဝ ကထိတံ၊ ခမာဟိ မေ’’တိ အာဟ. ‘‘တာတ၊ တုမှာကံ ခမိတဗ္ဗံ တာဝ ခမာမိ၊ အဟံ ပန ဗုဒ္ဓသာသနေ အဝေစ္စပ္ပသန္နဿ ကုလဿ ဓီတာ၊ န မယံ ဝိနာ ဘိက္ခုသံဃေန ဝတ္တာမ၊ သစေ မမ ရုစိယာ ဘိက္ခုသံဃံ ပဋိဇဂ္ဂိတုံ လဘာမိ၊ ဝသိဿာမီ’’တိ. ‘‘အမ္မ၊ တွံ ယထာရုစိယာ တဝ သမဏေ ပဋိဇဂ္ဂါ’’တိ အာဟ.

ဝိသာခါ ဒသဗလံ နိမန္တာပေတွာ ပုနဒိဝသေ နိဝေသနံ ပဝေသေသိ. နဂ္ဂသမဏာပိ သတ္ထု မိဂါရသေဋ္ဌိနော ဂေဟံ ဂမနဘာဝံ သုတွာ ဂန္တွာ ဂေဟံ ပရိဝါရေတွာ နိသီဒိံသု. ဝိသာခါ ဒက္ခိဏောဒကံ ဒတွာ ‘‘သဗ္ဗော သက္ကာရော ပဋိယာဒိတော၊ သသုရော မေ အာဂန္တွာ ဒသဗလံ ပရိဝိသတူ’’တိ သာသနံ ပေသေသိ. အထ နံ ဂန္တုကာမံ အာဇီဝကာ ‘‘မာ ခေါ တွံ၊ ဂဟပတိ၊ သမဏဿ ဂေါတမဿ သန္တိကံ ဂစ္ဆာ’’တိ နိဝါရေသုံ. သော ‘‘သုဏှာ မေ သယမေဝ ပရိဝိသတူ’’တိ သာသနံ ပဟိဏိ. သာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဝိသိတွာ နိဋ္ဌိတေ ဘတ္တကိစ္စေ ပုန သာသနံ ပေသေသိ – ‘‘သသုရော မေ အာဂန္တွာ ဓမ္မကထံ သုဏာတူ’’တိ. အထ နံ ‘‘ဣဒါနိ အဂမနံ နာမ အတိဝိယ အယုတ္တ’’န္တိ ဓမ္မံ သောတုကာမတာယ ဂစ္ဆန္တံ ပုန တေ အာဟံသု – ‘‘တေန ဟိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဓမ္မံ သုဏန္တော ဗဟိသာဏိယာ နိသီဒိတွာ သုဏာဟီ’’တိ. ပုရေတရမေဝဿ ဂန္တွာ သာဏိံ ပရိက္ခိပိံသု. သော ဂန္တွာ ဗဟိသာဏိယံ နိသီဒိ. သတ္ထာ ‘‘တွံ ဗဟိသာဏိယံ ဝါ နိသီဒ၊ ပရကုဋ္ဋေ ဝါ ပရသေလေ ဝါ ပရစက္ကဝါဠေ ဝါ ပန နိသီဒ၊ အဟံ ဗုဒ္ဓေါ နာမ သက္ကောမိ တံ မမ သဒ္ဒံ သာဝေတု’’န္တိ မဟာဇမ္ဗုံ ခန္ဓေ ဂဟေတွာ စာလေန္တော ဝိယ အမတဝဿံ ဝဿေန္တော ဝိယ စ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ အာရဘိ.

သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ စ ပန ဓမ္မံ ဒေသေန္တေ ပုရတော ဌိတာပိ ပစ္ဆတော ဌိတာပိ စက္ကဝါဠသတံ စက္ကဝါဠသဟဿံ အတိက္ကမိတွာ ဌိတာပိ အကနိဋ္ဌဘဝနေ ဌိတာပိ ‘‘သတ္ထာ မမညေဝ ဩလောကေတိ၊ မယှမေဝ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ ဝဒန္တိ. သတ္ထာ ဟိ တံ တံ ဩလောကေန္တော ဝိယ တေန တေန သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ဝိယ စ အဟောသိ. စန္ဒသမာ ကိရ ဗုဒ္ဓါ. ယထာ စန္ဒော ဂဂနမဇ္ဈေ ဌိတော ‘‘မယှံ ဥပရိ စန္ဒော၊ မယှံ ဥပရိ စန္ဒော’’တိ သဗ္ဗသတ္တာနံ ခါယတိ၊ ဧဝမေဝ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဌိတာနံ အဘိမုခေ ဌိတာ ဝိယ ခါယန္တိ. ဣဒံ ကိရ တေသံ အလင်္ကတသီသံ ဆိန္ဒိတွာ အဉ္ဇိတအက္ခီနိ ဥပ္ပါဋေတွာ ဟဒယမံသံ ဥပ္ပါဋေတွာ ပရဿ ဒါသတ္ထာယ ဇာလိသဒိသေ ပုတ္တေ ကဏှာဇိနာသဒိသာ ဓီတရော မဒ္ဒိသဒိသာ ပဇာပတိယော ပရိစ္စဇိတွာ ဒိန္နဒါနဿ ဖလံ. မိဂါရသေဋ္ဌိပိ ခေါ တထာဂတေ ဓမ္မဒေသနံ ဝိနိဝတ္တေန္တေ ဗဟိသာဏိယံ နိသိန္နောဝ သဟဿ နယပဋိမဏ္ဍိတေ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာယ အစလာယ သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော တီသု ရတနေသု နိက္ကင်္ခေါ ဟုတွာ သာဏိကဏ္ဏံ ဥက္ခိပိတွာ အာဂန္တွာ သုဏှာယ ထနံ မုခေန ဂဟေတွာ၊ ‘‘တွံ မေ အဇ္ဇတော ပဋ္ဌာယ မာတာ’’တိ တံ မာတုဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. တတော ပဋ္ဌာယ မိဂါရမာတာ နာမ ဇာတာ. ပစ္ဆာဘာဂေ ပုတ္တံ လဘိတွာပိ မိဂါရောတိဿ နာမမကာသိ.

မဟာသေဋ္ဌိ သုဏှာယ ထနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဂန္တွာ ဘဂဝတော ဒွီသု ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ပါဒေ ပါဏီဟိ စ ပရိသမ္ဗာဟန္တော မုခေန စ ပရိစုမ္ဗန္တော ‘‘မိဂါရော အဟံ၊ ဘန္တေ၊ မိဂါရော အဟံ၊ ဘန္တေ’’တိ တိက္ခတ္တုံ နာမံ သာဝေတွာ၊ ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧတ္တကံ ကာလံ ယတ္ထ နာမ ဒွိန္နံ မဟပ္ဖလန္တိ န ဇာနာမိ၊ ဣဒါနိ စ မေ သုဏိသံ နိဿာယ ဉာတံ၊ သဗ္ဗာ အပါယဒုက္ခာ မုတ္တောမှိ၊ သုဏိသာ မေ ဣမံ ဂေဟံ အာဂစ္ဆန္တီ မမ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ အာဂတာ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘သောဟံ အဇ္ဇ ပဇာနာမိ၊ ယတ္ထ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ၊

အတ္ထာယ ဝတ မေ ဘဒ္ဒါ၊ သုဏိသာ ဃရမာဂတာ’’တိ.

ဝိသာခါ ပုနဒိဝသတ္ထာယပိ သတ္ထာရံ နိမန္တေသိ. အထဿာ ပုနဒိဝသေပိ သဿု သောတာပတ္တိဖလံ ပတ္တာ. တတော ပဋ္ဌာယ တံ ဂေဟံ သာသနဿ ဝိဝဋဒွါရံ အဟောသိ. တတော သေဋ္ဌိ စိန္တေသိ – ‘‘ဗဟူပကာရာ မေ သုဏိသာ ပသန္နာကာရမဿာ ကရိဿာမိ၊ ဧတိဿာ ဘာရိယံ ပသာဓနံ နိစ္စကာလံ ပသာဓေတုံ န သက္ကာ၊ သလ္လဟုကမဿာ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ သဗ္ဗဣရိယာပထေသု ပသာဓနယောဂ္ဂံ ပသာဓနံ ကာရေဿာမီ’’တိ သတသဟဿဂ္ဃနကံ ဃနမဋ္ဌကံ နာမ ပသာဓနံ ကာရေတွာ တသ္မိံ နိဋ္ဌိတေ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ နိမန္တေတွာ သက္ကစ္စံ ဘောဇေတွာ ဝိသာခံ သောဠသဟိ ဂန္ဓောဒကဃဋေဟိ နှာပေတွာ သတ္ထု သမ္မုခေ ဌပေတွာ ပသာဓေတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒာပေသိ. သတ္ထာ အနုမောဒနံ ကတွာ ဝိဟာရမေဝ ဂတော. ဝိသာခါပိ တတော ပဋ္ဌာယ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကရောန္တီ သတ္ထု သန္တိကာ အဋ္ဌ ဝရေ (မဟာဝ. ၃၅၀) လဘိတွာ ဂဂနတလေ စန္ဒလေခါ ဝိယ ပညာယမာနာ ပုတ္တဓီတာဟိ ဝုဍ္ဎိံ ပါပုဏိ. တဿာ ကိရ ဒသ ပုတ္တာ ဒသ ဓီတရော စ အဟေသုံ. တေသု ဧကေကဿ ဒသ ဒသ ပုတ္တာ ဒသ ဒသ ဓီတရော အဟေသုံ. တေသု တေသုပိ ဧကေကဿ ဒသ ဒသ ပုတ္တာ ဒသ ဒသ ဓီတရော စာတိ ဧဝမဿာ ပုတ္တနတ္တပနတ္တသန္တာနဝသေန ပဝတ္တာနိ ဝီသာဓိကာနိ စတ္တာရိ သတာနိ အဋ္ဌ စ ပါဏသဟဿာနိ အဟေသုံ. တေနာဟု ပေါရာဏာ –

‘‘ဝိသာခါ ဝီသတိ ပုတ္တာ၊ နတ္တာ စ စတုရော သတာ၊

ပနတ္တာ အဋ္ဌသဟဿာ၊ ဇမ္ဗုဒီပေ သုပါကဋာ’’တိ.

အာယု ဝီသဝဿသတံ အဟောသိ၊ သီသေ ဧကမ္ပိ ပလိတံ နာမ နာဟောသိ၊ နိစ္စံ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကာ ဝိယ အဟောသိ. တံ ပုတ္တနတ္တပနတ္တပရိဝါရံ ဝိဟာရံ ဂစ္ဆန္တိံ ဒိသွာ၊ ‘‘ကတမာ ဧတ္ထ ဝိသာခါ’’တိ ပရိပုစ္ဆိတာရော ဟောန္တိ? ယေ နံ ဂစ္ဆန္တိံ ပဿန္တိ၊ ‘‘ဣဒါနိ ထောကံ ဂစ္ဆတု၊ ဂစ္ဆမာနာဝ နော၊ အယျာ သောဘတီ’’တိ၊ စိန္တေန္တိ. ယေ နံ ဌိတံ နိသိန္နံ နိပန္နံ ပဿန္တိ၊ ‘‘ဣဒါနိ ထောကံ နိပဇ္ဇတု၊ နိပန္နာဝ နော၊ အယျာ၊ သောဘတီ’’တိ စိန္တေန္တိ. ဣတိ သာ ‘‘စတူသု ဣရိယာပထေသု အသုကဣရိယာပထေန နာမ န သောဘတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗာ န ဟောတိ. ပဉ္စန္နံ ခေါ ပန ဟတ္ထီနံ ဗလံ ဓာရေတိ. ရာဇာ ‘‘ဝိသာခါ ကိရ ပဉ္စန္နံ ဟတ္ထီနံ ဗလံ ဓာရေတီ’’တိ သုတွာ တဿာ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုတွာ အာဂမနဝေလာယ ထာမံ ဝီမံသိတုကာမော ဟတ္ထိံ ဝိဿဇ္ဇာပေသိ၊ သော သောဏ္ဍံ ဥက္ခိပိတွာ ဝိသာခါဘိမုခေါ အဂမာသိ. တဿာ ပရိဝါရိတ္ထိယော ပဉ္စသတာ ဧကစ္စာ ပလာယိံသု၊ ဧကစ္စာ န ပရိဿဇ္ဇိတွာ ‘‘ကိံ ဣဒ’’န္တိ ဝုတ္တေ – ‘‘ရာဇာ ကိရ တေ၊ အယျေ၊ ဗလံ ဝီမံသိတုကာမော ဟတ္ထိံ ဝိဿဇ္ဇာပေသီ’’တိ ဝဒိံသု. ဝိသာခါ ဣမံ ဒိသွာ၊ ‘‘ကိံ ပလာယိတေန၊ ကထံ နု ခေါ တံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ၊ ‘‘သစေ တံ ဒဠှံ ဂဏှိဿာမိ၊ ဝိနဿေယျာ’’တိ ဒွီဟိ အင်္ဂုလီဟိ သောဏ္ဍာယ ဂဟေတွာ ပဋိပဏာမေသိ. ဟတ္ထီ အတ္တာနံ သန္ဓာရေတွာ ဌာတုံ နာသက္ခိ၊ ရာဇင်္ဂဏေ ဥက္ကုဋိကော ဟုတွာ ပတိတော. မဟာဇနော သာဓုကာရံ အဒါသိ. သာပိ သပရိဝါရာ သောတ္ထိနာ ဂေဟံ အဂမာသိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန သာဝတ္ထိယံ ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ ဗဟုပုတ္တာ ဟောတိ ဗဟုနတ္တာ အရောဂပုတ္တာ အရောဂနတ္တာ အဘိမင်္ဂလသမ္မတာ၊ တာဝတကေသု ပုတ္တနတ္တေသု ဧကောပိ အန္တရာ မရဏံ ပတ္တော နာမ နာဟောသိ. သာဝတ္ထိဝါသိနော မင်္ဂလေသု ဆဏေသု ဝိသာခံ ပဌမံ နိမန္တေတွာ ဘောဇေန္တိ. အထေကသ္မိံ ဥဿဝဒိဝသေ မဟာဇနေ မဏ္ဍိတပသာဓိတေ ဓမ္မဿဝနာယ ဝိဟာရံ ဂစ္ဆန္တေ ဝိသာခါပိ နိမန္တိတဋ္ဌာနေ ဘုဉ္ဇိတွာ မဟာလတာပသာဓနံ ပသာဓေတွာ မဟာဇနေန သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ အာဘရဏာနိ ဩမုဉ္စိတွာ ဥတ္တရာသင်္ဂေန ဘဏ္ဍိကံ ဗန္ဓိတွာ ဒါသိယာ အဒါသိ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ –

‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန သာဝတ္ထိယံ ဥဿဝေါ ဟောတိ၊ မနုဿာ အလင်္ကတပဋိယတ္တာ အာရာမံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဝိသာခါပိ မိဂါရမာတာ အလင်္ကတပဋိယတ္တာ ဝိဟာရံ ဂစ္ဆတိ. အထ ခေါ ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ အာဘရဏာနိ ဩမုဉ္စိတွာ ဥတ္တရာသင်္ဂေန ဘဏ္ဍိကံ ဗန္ဓိတွာ ဒါသိယာ အဒါသိ ‘ဟန္ဒ ဇေ ဣမံ ဘဏ္ဍိကံ ဂဏှာဟီ’’’တိ (ပါစိ. ၅၀၃).

သာ ကိရ ဝိဟာရံ ဂစ္ဆန္တီ စိန္တေသိ – ‘‘ဧဝရူပံ မဟဂ္ဃံ ပသာဓနံ သီသေ ပဋိမုက္ကံ ယာဝ ပါဒပိဋ္ဌိံ အလင်္ကာရံ အလင်္ကရိတွာ ဝိဟာရံ ပဝိသိတုံ အယုတ္တ’’န္တိ နံ ဩမုဉ္စိတွာ ဘဏ္ဍိကံ ကတွာ အတ္တနော ပုညေနေဝ နိဗ္ဗတ္တာယ ပဉ္စဟတ္ထိထာမဓရာယ ဒါသိယာ ဟတ္ထေ အဒါသိ. သာ ဧဝ ကိရ တံ ဂဏှိတုံ သက္ကောတိ. တေန နံ အာဟ – ‘‘အမ္မ၊ ဣမံ ပသာဓနံ ဂဏှ၊ သတ္ထုသန္တိကာ နိဝတ္တနကာလေ ပသာဓေဿာမိ န’’န္တိ. တံ ပန ဒတွာ ဃနမဋ္ဌကံ ပသာဓနံ ပသာဓေတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မံ အဿောသိ၊ ဓမ္မဿဝနာဝသာနေ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ဥဋ္ဌာယ ပက္ကာမိ. သာပိဿာ ဒါသီ တံ ပသာဓနံ ပမုဋ္ဌာ. ဓမ္မံ သုတွာ ပန ပက္ကန္တာယ ပရိသာယ သစေ ကိဉ္စိ ပမုဋ္ဌံ ဟောတိ၊ တံ အာနန္ဒတ္ထေရော ပဋိသာမေတိ. ဣတိ သော တံ ဒိဝသံ မဟာလတာပသာဓနံ ဒိသွာ သတ္ထု အာရောစေသိ – ‘‘ဘန္တေ၊ ဝိသာခါ ပသာဓနံ ပမုဿိတွာ ဂတာ’’တိ. ‘‘ဧကမန္တံ ဌပေဟိ၊ အာနန္ဒာ’’တိ. ထေရော တံ ဥက္ခိပိတွာ သောပါနပဿေ လဂ္ဂေတွာ ဌပေသိ.

ဝိသာခါပိ သုပ္ပိယာယ သဒ္ဓိံ ‘‘အာဂန္တုကဂမိကဂိလာနာဒီနံ ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ ဇာနိဿာမီ’’တိ အန္တောဝိဟာရေ ဝိစရိ. တာ ပန ဥပါသိကာယော အန္တောဝိဟာရေ ဒိသွာ သပ္ပိမဓုတေလာဒီဟိ အတ္ထိကာ ပကတိယာဝ ဒဟရာ စ သာမဏေရာ စ ထာလကာဒီနိ ဂဟေတွာ ဥပသင်္ကမန္တိ. တသ္မိမ္ပိ ဒိဝသေ တထေဝ ကရိံသု. အထေကံ ဂိလာနံ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ သုပ္ပိယာ (မဟာဝ. ၂၈၀) ‘‘ကေနတ္ထော အယျဿာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ပဋိစ္ဆာဒနီယေနာ’’တိ ဝုတ္တေ ဟောတု၊ အယျ၊ ပေသေဿာမီတိ ဒုတိယဒိဝသေ ကပ္ပိယမံသံ အလဘန္တီ အတ္တနော ဦရုမံသေန ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ ကတွာ ပုန သတ္ထရိ ပသာဒေန ပါကတိကသရီရာဝ အဟောသိ. ဝိသာခါပိ ဂိလာနေ စ ဒဟရေ စ သာမဏေရေ စ ဩလောကေတွာ အညေန ဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ဝိဟာရူပစာရေ ဌိတာ၊ ‘‘အမ္မ၊ ပသာဓနံ အာဟရ ပသာဓေဿာမီ’’တိ အာဟ. တသ္မိံ ခဏေ သာ ဒါသီ ပမုဿိတွာ နိက္ခန္တဘာဝံ ဉတွာ၊ ‘‘အယျေ၊ ပမုဋ္ဌာမှီ’’တိ အာဟ. ‘‘တေန ဟိ ဂန္တွာ ဂဏှိတွာ ဧဟိ၊ သစေ ပန မယှံ အယျေန အာနန္ဒတ္ထေရေန ဥက္ခိပိတွာ အညသ္မိံ ဌာနေ ဌပိတံ ဟောတိ၊ မာ အာဟရေယျာသိ၊ အယျဿေဝ တံ မယာ ပရိစ္စတ္တ’’န္တိ. ဇာနာတိ ကိရ သာ ‘‘ကုလမနုဿာနံ ပမုဋ္ဌဘဏ္ဍကံ ထေရော ပဋိသာမေတီ’’တိ၊ တသ္မာ ဧဝမာဟ. ထေရောပိ တံ ဒါသိံ ဒိသွာဝ ‘‘ကိမတ္ထံ အာဂတာသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ၊ ‘‘အယျာယ မေ ပသာဓနံ ပမုဿိတွာ အာဂတာမှီ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘ဧတသ္မိံ မေ သောပါနပဿေ ဌပိတံ၊ ဂစ္ဆ နံ ဂဏှာဟီ’’တိ အာဟ. သာ၊ ‘‘အယျ၊ တုမှာကံ ဟတ္ထေန အာမဋ္ဌဘဏ္ဍကံ မယှံ အယျာယ အနာဟာရိယံ ကတ’’န္တိ ဝတွာ တုစ္ဆဟတ္ထာဝ ဂန္တွာ၊ ‘‘ကိံ၊ အမ္မာ’’တိ ဝိသာခါယ ပုဋ္ဌာ တမတ္ထံ အာရောစေသိ. ‘‘အမ္မ၊ နာဟံ မမ အယျေန အာမဋ္ဌဘဏ္ဍံ ပိလန္ဓိဿာမိ၊ ပရိစ္စတ္တံ မယာ. အယျာနံ ပန ပဋိဇဂ္ဂိတုံ ဒုက္ခံ၊ တံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ဥပနေဿာမိ၊ ဂစ္ဆ၊ တံ အာဟရာဟီ’’တိ. သာ ဂန္တွာ အာဟရိ. ဝိသာခါ တံ အပိလန္ဓိတွာဝ ကမ္မာရေ ပက္ကောသာပေတွာ အဂ္ဃါပေသိ. တေဟိ ‘‘နဝ ကောဋိယော အဂ္ဃတိ၊ ဟတ္ထကာရာပဏိယံ ပနဿ သတသဟဿ’’န္တိ ဝုတ္တေ ပသာဓနံ ယာနေ ဌပါပေတွာ ‘‘တေန ဟိ တံ ဝိက္ကိဏထာ’’တိ အာဟ. ဘတ္တကံ ဓနံ ဒတွာ ဂဏှိံတု န ကောစိ သက္ခိဿတိ. တဉှိ ပသာဓနံ ပသာဓေတုံ အနုစ္ဆဝိကာ ဣတ္ထိယော နာမ ဒုလ္လဘာ. ပထဝိမဏ္ဍလသ္မိဉှိ တိဿောဝ ဣတ္ထိယော မဟာလတာပသာဓနံ လဘိံသု ဝိသာခါ မဟာဥပါသိကာ၊ ဗန္ဓုလမလ္လသေနာပတိဿ ဘရိယာ၊ မလ္လိကာ၊ ဗာရာဏသီသေဋ္ဌိနော ဓီတာတိ.

တသ္မာ ဝိသာခါ သယမေဝ တဿ မူလံ ဒတွာ သတသဟဿာဓိကာ နဝ ကောဋိယော သကဋေ အာရောပေတွာ ဝိဟာရံ နေတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ မယှံ အယျေန အာနန္ဒတ္ထေရေန မမ ပသာဓနံ ဟတ္ထေန အာမဋ္ဌံ၊ တေန အာမဋ္ဌကာလတော ပဋ္ဌာယ န သက္ကာ တံ မယာ ပိလန္ဓိတုံ. တံ ပန ဝိဿဇ္ဇေတွာ ကပ္ပိယံ ဥပနေဿာမီတိ ဝိက္ကိဏာပေန္တီ အညံ တံ ဂဏှိတုံ သမတ္ထံ အဒိသွာ အဟမေဝ တဿ မူလံ ဂါဟာပေတွာ အာဂတာ၊ စတူသု ပစ္စယေသု ကတရပစ္စယေန ဥပနေဿာမိ၊ ဘန္တေ’’တိ. ပါစီနဒွါရေ သံဃဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ကာတုံ တေ ယုတ္တံ ဝိသာခေတိ ‘‘ယုတ္တံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝိသာခါ တုဋ္ဌမာနသာ နဝကောဋီဟိ ဘူမိမေဝ ဂဏှိ. အပရာဟိ နဝကောဋီဟိ ဝိဟာရံ ကာတုံ အာရဘိ.

အထေကဒိဝသံ သတ္ထာ ပစ္စူသသမယေ လောကံ ဝေါလောကေန္တော ဒေဝလောကာ စဝိတွာ ဘဒ္ဒိယနဂရေ သေဋ္ဌိကုလေ နိဗ္ဗတ္တဿ ဘဒ္ဒိယဿ နာမ သေဋ္ဌိပုတ္တဿ ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂေဟေ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ဥတ္တရဒွါရာဘိမုခေါ အဟောသိ. ပကတိယာ ဟိ သတ္ထာ ဝိသာခါယ ဂေဟေ ဘိက္ခံ ဂဏှိတွာ ဒက္ခိဏဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ဇေတဝနေ ဝသတိ. အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂေဟေ ဘိက္ခံ ဂဟေတွာ ပါစီနဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ပုဗ္ဗာရာမေ ဝသတိ. ဥတ္တရဒွါရံ သန္ဓာယ ဂစ္ဆန္တံယေဝ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ၊ ‘‘စာရိကံ ပက္ကမိဿတီ’’တိ ဇာနန္တိ. ဝိသာခါပိ တံ ဒိဝသံ ‘‘သတ္ထာ ဥတ္တရဒွါရာဘိမုခေါ ဂတော’’တိ သုတွာ ဝေဂေန ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ အာဟ – ‘‘စာရိကံ ဂန္တုကာမတ္ထ၊ ဘန္တေ’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဝိသာခေ’’တိ. ‘‘ဘန္တေ၊ ဧတ္တကံ ဓနံ ပရိစ္စဇိတွာ တုမှာကံ ဝိဟာရံ ကာရေမိ၊ နိဝတ္တထ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘အနိဝတ္တဂမနံ ဣဒံ ဝိသာခေ’’တိ. သာ ‘‘အဒ္ဓါ ဟေတုသမ္ပန္နံ ကဉ္စိ ပဿိဿတိ ဘဂဝါ’’တိ စိန္တေတွာ၊ ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ မယှံ ကတာကတဝိဇာနနကံ ဧကံ ဘိက္ခုံ နိဝတ္တေတွာ ဂစ္ဆထာ’’တိ အာဟ. ‘‘ယံ ရုစ္စသိ၊ တဿ ပတ္တံ ဂဏှ ဝိသာခေ’’တိ အာဟ. သာ ကိဉ္စာပိ အာနန္ဒတ္ထေရံ ပိယာယတိ၊ ‘‘မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော ဣဒ္ဓိမာ၊ ဧတံ မေ နိဿာယ ကမ္မံ လဟုံ နိပ္ဖဇ္ဇိဿတီ’’တိ ပန စိန္တေတွာ ထေရဿ ပတ္တံ ဂဏှိ. ထေရော သတ္ထာရံ ဩလောကေသိ. သတ္ထာ ‘‘တဝ ပရိဝါရေ ပဉ္စသတေ ဘိက္ခူ ဂဟေတွာ နိဝတ္တ မောဂ္ဂလ္လာနာ’’တိ အာဟ. သော တထာ အကာသိ. တဿာနုဘာဝေန ပညာသသဋ္ဌိယောဇနာနိပိ ရုက္ခတ္ထာယ စ ပါသာဏတ္ထာယ စ ဂတာ မနုဿာ မဟန္တေ မဟန္တေ ရုက္ခေ စ ပါသာဏေ စ ဂဟေတွာ တံ ဒိဝသမေဝ အာဂစ္ဆန္တိ၊ နေဝ သကဋေ ရုက္ခပါသာဏေ အာရောပေန္တာ ကိလမန္တိ၊ န အက္ခော ဘိဇ္ဇတိ. န စိရဿေဝ ဒွေဘူမိကံ ပါသာဒံ ကရိံသု. ဟေဋ္ဌာဘူမိယံ ပဉ္စ ဂဗ္ဘသတာနိ၊ ဥပရိဘူမိယံ ပဉ္စ ဂဗ္ဘသတာနီတိ ဂဗ္ဘသဟဿပဋိမဏ္ဍိတော ပါသာဒေါ အဟောသိ. အဋ္ဌကရီသေ ပရိသုဒ္ဓေ ဘူမိဘာဂေ ပါသာဒံ ကာရာပေသိ၊ ‘‘သုဒ္ဓပါသာဒေါ ပန န သောဘတီ’’တိ တံ ပရိဝါရေတွာ ပဉ္စ ပဓာနဝေတ္တဂေဟသတာနိ၊ ပဉ္စ စူဠပါသာဒသတာနိ၊ ပဉ္စ ဒီဃမာဠကသတာနိ ကာရာပေသိ.

အထ သတ္ထာ နဝဟိ မာသေဟိ စာရိကံ စရိတွာ ပုန သာဝတ္ထိံ အဂမာသိ. ဝိသာခါယပိ ပါသာဒေ ကမ္မံ နဝဟိ မာသေဟိ နိဋ္ဌိတံ. ပါသာဒကူဋံ ဃနကောဋ္ဋိတရတ္တသုဝဏ္ဏေနေဝ သဋ္ဌိဥဒကဃဋဂဏှနကံ ကာရာပေသိ. ‘‘သတ္ထာ ဇေတဝနဝိဟာရံ ဂစ္ဆတီ’’တိ စ သုတွာ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကတွာ သတ္ထာရံ အတ္တနော ဝိဟာရံ နေတွာ ပဋိညံ ဂဏှိ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣမံ စတုမာသံ ဘိက္ခုသံဃံ ဂဟေတွာ ဣဓေဝ ဝသထ၊ ပါသာဒမဟံ ကရိဿာမီ’’တိ. သတ္ထာ အဓိဝါသေသိ. သာ တတော ပဋ္ဌာယ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ဝိဟာရေ ဧဝ ဒါနံ ဒေတိ. အထဿာ ဧကာ သဟာယိကာ သတသဟဿဂ္ဃနကံ ဧကံ ဝတ္ထံ အာဒါယ အာဂန္တွာ၊ ‘‘သဟာယိကေ အဟံ ဣမံ ဝတ္ထံ တဝ ပါသာဒေ ဘူမတ္ထရဏသင်္ခေပေန အတ္ထရိတုကာမာ၊ အတ္ထရဏဋ္ဌာနံ မေ အာစိက္ခထာ’’တိ အာဟ. ‘‘သာဓု သဟာယိကေ၊ သစေ တျာဟံ ‘ဩကာသော နတ္ထီ’တိ ဝက္ခာမိ၊ တွံ ‘မေ ဩကာသံ အဒါတုကာမာ’တိ မညိဿသိ၊ သယမေဝ ပါသာဒဿ ဒွေ ဘူမိယော ဂဗ္ဘသဟဿဉ္စ ဩလောကေတွာ အတ္ထရဏဋ္ဌာနံ ဇာနာဟီ’’တိ အာဟ. သာ သတသဟဿဂ္ဃနကံ ဝတ္ထံ ဂဟေတွာ တတ္ထ တတ္ထ ဝိစရန္တီ တတော အပ္ပတရမူလံ ဝတ္ထံ အဒိသွာ ‘‘နာဟံ ဣမသ္မိံ ပါသာဒေ ပုညဘာဂံ လဘာမီ’’တိ ဒေါမနဿပ္ပတ္တာ ဧကသ္မိံ ဌာနေ ရောဒန္တီ အဋ္ဌာသိ. အထ နံ အာနန္ဒတ္ထေရော ဒိသွာ၊ ‘‘ကသ္မာ ရောဒသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. သာ တမတ္ထံ အာရောစေသိ. ထေရော ‘‘မာ စိန္တယိ၊ အဟံ တေ အတ္ထရဏဋ္ဌာနံ အာစိက္ခိဿာမီ’’တိ ဝတွာ၊ ‘‘သောပါနပါဒမူလေ ပါဒဓောဝနဋ္ဌာနေ ဣမံ ပါဒပုဉ္ဆနကံ ကတွာ အတ္ထရာဟိ၊ ဘိက္ခူ ပါဒေ ဓောဝိတွာ ပဌမံ ဧတ္ထ ပါဒံ ပုဉ္ဆိတွာ အန္တော ပဝိသိဿန္တိ၊ ဧဝံ တေ မဟပ္ဖလံ ဘဝိဿတီ’’တိ အာဟ. ဝိသာခါယ ကိရေတံ အသလ္လက္ခိတဋ္ဌာနံ.

ဝိသာခါ စတ္တာရော မာသေ အန္တောဝိဟာရေ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒါနံ အဒါသိ၊ အဝသာနဒိဝသေ ဘိက္ခုသံဃဿ စီဝရသာဋကေ အဒါသိ. သံဃနဝကေန လဒ္ဓစီဝရသာဋကာ သဟဿဂ္ဃနကာ ဟောန္တိ. သဗ္ဗေသံ ပတ္တာနိ ပူရေတွာ ဘေသဇ္ဇံ အဒါသိ. ဒါနပရိစ္စာဂေ နဝ ကောဋိယော အဂမံသု. ဣတိ ဝိဟာရဿ ဘူမိဂ္ဂဟဏေ နဝ ကောဋိယော၊ ဝိဟာရဿ ကာရာပနေ နဝ၊ ဝိဟာရမဟေ နဝါတိ သဗ္ဗာပိ သတ္တဝီသတိ ကောဋိယော သာ ဗုဒ္ဓသာသနေ ပရိစ္စဇိ. ဣတ္ထိဘာဝေ ဌတွာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကဿ ဂေဟေ ဝသမာနာယ ဧဝရူပေါ မဟာပရိစ္စာဂေါ နာမ အညိဿာ နတ္ထိ. သာ ဝိဟာရမဟဿ နိဋ္ဌိတဒိဝသေ ဝဍ္ဎမာနကစ္ဆာယာယ ပုတ္တနတ္တပနတ္တပရိဝုတာ ‘‘ယံ ယံ မယာ ပုဗ္ဗေ ပတ္ထိတံ၊ သဗ္ဗမေဝ မတ္ထကံ ပတ္တ’’န္တိ ပါသာဒံ အနုပရိယာယန္တီ ပဉ္စဟိ ဂါထာဟိ မဓုရသဒ္ဒေန ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

‘‘ကဒါဟံ ပါသာဒံ ရမ္မံ၊ သုဓာမတ္တိကလေပနံ၊

ဝိဟာရဒါနံ ဒဿာမိ၊ သင်္ကပ္ပေါ မယှ ပူရိတော.

‘‘ကဒါဟံ မဉ္စပီဌဉ္စ၊ ဘိသိဗိမ္ဗောဟနာနိ စ၊

သေနာသနဘဏ္ဍံ ဒဿာမိ၊ သင်္ကပ္ပေါ မယှ ပူရိတော.

‘‘ကဒါဟံ သလာကဘတ္တံ၊ သုစိံ မံသူပသေစနံ၊

ဘောဇနဒါနံ ဒဿာမိ၊ သင်္ကပ္ပေါ မယှ ပူရိတော.

‘‘ကဒါဟံ ကာသိကံ ဝတ္ထံ၊ ခေါမကပ္ပါသိကာနိ စ၊

စီဝရဒါနံ ဒဿာမိ၊ သင်္ကပ္ပေါ မယှ ပူရိတော.

‘‘ကဒါဟံ သပ္ပိနဝနီတံ၊ မဓုတေလဉ္စ ဖာဏိတံ၊

ဘေသဇ္ဇဒါနံ ဒဿာမိ၊ သင်္ကပ္ပေါ မယှ ပူရိတော’’တိ.

ဘိက္ခူ တဿာ သဒ္ဒံ သုတွာ သတ္ထု အာရောစယိံသု – ‘‘ဘန္တေ၊ အမှေဟိ ဧတ္တကေ အဒ္ဓါနေ ဝိသာခါယ ဂါယနံ နာမ န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ၊ သာ အဇ္ဇ ပုတ္တနတ္တပနတ္တပရိဝုတာ ဂါယမာနာ ပါသာဒံ အနုပရိယာယတိ၊ ကိံ နု ခွဿာ ပိတ္တံ ဝါ ကုပိတံ၊ ဥဒါဟု ဥမ္မတ္တိကာ ဇာတာ’’တိ? သတ္ထာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယှံ ဓီတာ ဂါယတိ၊ အတ္တနော ပနဿာ အဇ္ဈာသယော ပရိပုဏ္ဏော၊ သာ ‘ပတ္ထိတပတ္ထနာ မေ မတ္ထကံ ပတ္တာ’တိ တုဋ္ဌမာနသာ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တီ ဝိစရတီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ကဒါ ပန၊ ဘန္တေ၊ တာယ ပတ္ထနာ ပတ္ထိတာ’’တိ? ‘‘သုဏိဿထ၊ ဘိက္ခဝေ’’တိ. ‘‘သုဏိဿာမ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ အတီတံ အာဟရိ –

‘‘အတီတေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတော ကပ္ပသတသဟဿမတ္ထကေ ပဒုမုတ္တရော နာမ ဗုဒ္ဓေါ လောကေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ ဝဿသတသဟဿံ အာယု အဟောသိ၊ ခီဏာသဝါနံ သတသဟဿပရိဝါရော၊ နဂရံ ဟံသဝတီ နာမ၊ ပိတာ သုနန္ဒော နာမ ရာဇာ၊ မာတာ သုဇာတာ နာမ ဒေဝီ၊ တဿ အဂ္ဂဥပဋ္ဌာယိကာ ဧကာ ဥပါသိကာ အဋ္ဌ ဝရေ ယာစိတွာ မာတုဋ္ဌာနေ ဌတွာ သတ္ထာရံ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ပဋိဇဂ္ဂန္တီ သာယံပါတံ ဥပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိ. တဿာ ဧကာ သဟာယိကာ တာယ သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ နိဗဒ္ဓံ ဂစ္ဆတိ. သာ တဿာ သတ္ထာရာ သဒ္ဓိံ ဝိဿာသေန ကထနဉ္စ ဝလ္လဘဘာဝဉ္စ ဒိသွာ၊ ‘ကိံ နု ခေါ ကတွာ ဧဝံ ဗုဒ္ဓါနံ ဝလ္လတာ ဟောတီ’တိ စိန္တေတွာ သတ္ထာရံ ပုစ္ဆိ – ‘ဘန္တေ၊ ဧသာ ဣတ္ထီ တုမှာကံ ကိံ ဟောတီ’’’တိ? ‘‘ဥပဋ္ဌာယိကာနံ အဂ္ဂါ’’တိ. ‘‘ဘန္တေ၊ ကိံ ကတွာ ဥပဋ္ဌာယိကာနံ အဂ္ဂါ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ကပ္ပသတသဟဿံ ပတ္ထနံ ပတ္ထေတွာ’’တိ. ‘‘ဣဒါနိ ပတ္ထေတွာ လဒ္ဓုံ သက္ကာ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘အာမ၊ သက္ကာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခုသတသဟဿေန သဒ္ဓိံ သတ္တာဟံ မယှံ ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ အာဟ. သတ္ထာ အဓိဝါသေသိ. သာ သတ္တာဟံ ဒါနံ ဒတွာ ဩသာနဒိဝသေ စီဝရသာဋကေ ဒတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ပါဒမူလေ နိပဇ္ဇိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ နာဟံ ဣမဿ ဒါနဿ ဖလေန ဒေဝိဿရိယာဒီနံ အညတရံ ပတ္ထေမိ၊ တုမှာဒိသဿ ပနေကဿ ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ အဋ္ဌ ဝရေ လဘိတွာ မာတုဋ္ဌာနေ ဌတွာ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ပဋိဇဂ္ဂိတုံ သမတ္ထာနံ အဂ္ဂါ ဘဝေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေသိ. သတ္ထာ ‘‘သမိဇ္ဈိဿတိ နု ခေါ ဣမိဿာ ပတ္ထနာ’’တိ အနာဂတံ အာဝဇ္ဇေန္တော ကပ္ပသတသဟဿံ ဩလောကေတွာ ‘‘ကပ္ပသတသဟဿပရိယောသာနေ ဂေါတမော နာမ ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ တဒါ တွံ ဝိသာခါ နာမ ဥပါသိကာ ဟုတွာ တဿ သန္တိကေ အဋ္ဌ ဝရေ လဘိတွာ မာတုဋ္ဌာနေ ဌတွာ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ပဋိဇဂ္ဂန္တီနံ ဥပဋ္ဌာယိကာနံ အဂ္ဂါ ဘဝိဿသီ’’တိ အာဟ. တဿာ သာ သမ္ပတ္တိ သွေဝ လဒ္ဓဗ္ဗာ ဝိယ အဟောသိ.

သာ ယာဝတာယုကံ ပုညံ ကတွာ တတော စုတာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓကာလေ ကိကိဿ ကာသိရညော သတ္တန္နံ ဓီတာနံ ကနိဋ္ဌာ သံဃဒါသီ နာမ ဟုတွာ ပရကုလံ အဂန္တွာ တာဟိ ဇေဋ္ဌဘဂိနီဟိ သဒ္ဓိံ ဒီဃရတ္တံ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါဒမူလေပိ ‘‘အနာဂတေ တုမှာဒိသဿ ဗုဒ္ဓဿ မာတုဋ္ဌာနေ ဌတွာ စတုပစ္စယဒါယိကာနံ အဂ္ဂါ ဘဝေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ အကာသိ. သာ တတော ပဋ္ဌာယ ပန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ မေဏ္ဍကသေဋ္ဌိပုတ္တဿ ဓနဉ္စယသေဋ္ဌိနော ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တာ. မယှံ သာသနေ ဗဟူနိ ပုညာနိ အကာသိ. ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ‘‘န မယှံ ဓီတာ ဂါယတိ၊ ပတ္ထိတပတ္ထနာယ ပန နိပ္ဖတ္တိံ ဒိသွာ ဥဒါနံ ဥဒါနေတီ’’တိ ဝတွာ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ယထာ နာမ ဆေကော မာလာကာရော နာနာပုပ္ဖါနံ မဟန္တံ ရာသိံ ကတွာ နာနပ္ပကာရေ မာလာဂုဏေ ကရောတိ၊ ဧဝမေဝ ဝိသာခါယ နာနပ္ပကာရာနိ ပုညာနိ ကာတုံ စိတ္တံ နမတီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၅၃. ‘‘ယထာပိ ပုပ္ဖရာသိမှာ၊ ကယိရာ မာလာဂုဏေ ဗဟူ၊

ဧဝံ ဇာတေန မစ္စေန၊ ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ ဗဟု’’န္တိ.

တတ္ထ ပုပ္ဖရာသိမှာတိ နာနပ္ပကာရာနံ ပုပ္ဖါနံ ရာသိမှာ. ကယိရာတိ ကရေယျ. မာလာဂုဏေ ဗဟူတိ ဧကတော ဝဏ္ဋိကမာလာဒိဘေဒါ နာနပ္ပကာရာ မာလာဝိကတိယော. မစ္စေနာတိ မရိတဗ္ဗသဘာဝတာယ ‘‘မစ္စော’’တိ လဒ္ဓနာမေန သတ္တေန စီဝရဒါနာဒိဘေဒံ ဗဟုံ ကုသလံ ကတ္တဗ္ဗံ. တတ္ထ ပုပ္ဖရာသိဂ္ဂဟဏံ ဗဟုပုပ္ဖဒဿနတ္ထံ. သစေ ဟိ အပ္ပါနိ ပုပ္ဖါနိ ဟောန္တိ၊ မာလာကာရော စ ဆေကော နေဝ ဗဟူ မာလာဂုဏေ ကာတုံ သက္ကောတိ၊ အဆေကော ပန အပ္ပေသု ဗဟူသုပိ ပုပ္ဖေသု န သက္ကောတိယေဝ. ဗဟူသု ပန ပုပ္ဖေသု သတိ ဆေကော မာလာကာရော ဒက္ခော ကုသလော ဗဟူ မာလာဂုဏေ ကရောတိ၊ ဧဝမေဝ သစေ ဧကစ္စဿ သဒ္ဓါ မန္ဒာ ဟောတိ၊ ဘောဂါ စ ဗဟူ သံဝိဇ္ဇန္တိ၊ နေဝ သက္ကောတိ ဗဟူနိ ကုသလာနိ ကာတုံ၊ မန္ဒာယ စ ပန သဒ္ဓါယ မန္ဒေသု စ ပန ဘောဂေသု န သက္ကောတိ. ဥဠာရာယ စ ပန သဒ္ဓါယ မန္ဒေသု စ ဘောဂေသု န သက္ကောတိယေဝ. ဥဠာရာယ စ ပန သဒ္ဓါယ ဥဠာရေသု စ ဘောဂေသု သတိ သက္ကောတိ. တထာရူပါ စ ဝိသာခါ ဥပါသိကာ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ – ‘‘ယထာပိ။ပေ။ ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ ဗဟု’’န္တိ.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပန္နာဒယော အဟေသုံ. မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ ဓမ္မဒေသနာ ဇာတာတိ.

ဝိသာခါဝတ္ထု အဋ္ဌမံ