သန္တိကေနိဒါနကထာ
ဥဒါနံ ဥဒါနေတွာ နိသိန္နဿ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘အဟံ ကပ္ပသတသဟဿာဓိကာနိ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ဣမဿ ပလ္လင်္ကဿ ကာရဏာ သန္ဓာဝိံ၊ အယံ မေ ပလ္လင်္ကော ဝိဇယပလ္လင်္ကော မင်္ဂလပလ္လင်္ကော၊ ဧတ္ထ မေ နိသိန္နဿ ယာဝ သင်္ကပ္ပေါ န ပရိပုဏ္ဏော၊ န တာဝ ဣတော ဝုဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ အနေကကောဋိသတသဟဿသင်္ခါ သမာပတ္တိယော သမာပဇ္ဇန္တော သတ္တာဟံ တတ္ထေဝ နိသီဒိ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – ‘‘အထ ခေါ ဘဂဝါ သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသီဒိ ဝိမုတ္တိသုခပဋိသံဝေဒီ’’တိ (မဟာဝ. ၁).
အထေကစ္စာနံ ဒေဝတာနံ – ‘‘အဇ္ဇာပိ တာဝ နူန သိဒ္ဓတ္ထဿ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ အတ္ထိ. ပလ္လင်္ကသ္မိဉှိ အာလယံ န ဝိဇဟတီ’’တိ ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ. အထ သတ္ထာ ဒေဝတာနံ ဝိတက္ကံ ဉတွာ တာသံ ဝိတက္ကူပသမနတ္ထံ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ယမကပါဋိဟာရိယံ ဒဿေသိ. ဧဝံ ဣမိနာ ပါဋိဟာရိယေန ဒေဝတာနံ ဝိတက္ကံ ဝူပသမေတွာ ပလ္လင်္ကတော ဤသကံ ပါစီနနိဿိတေ ဥတ္တရဒိသာဘာဂေ ဌတွာ – ‘‘ဣမသ္မိံ ဝတ မေ ပလ္လင်္ကေ သဗ္ဗညုတညာဏံ ပဋိဝိဒ္ဓ’’န္တိ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ ပူရိတာနံ ပါရမီနံ ဖလာဓိဂမနဋ္ဌာနံ ပလ္လင်္ကဉ္စ ဗောဓိရုက္ခဉ္စ အနိမိသေဟိ အက္ခီဟိ ဩလောကယမာနော သတ္တာဟံ ဝီတိနာမေသိ၊ တံ ဌာနံ အနိမိသစေတိယံ နာမ ဇာတံ.
အထ ပလ္လင်္ကဿ စ ဌိတဋ္ဌာနဿ စ အန္တရာ စင်္ကမံ မာပေတွာ ပုရတ္ထိမပစ္ဆိမတော အာယတေ ရတနစင်္ကမေ စင်္ကမန္တော သတ္တာဟံ ဝီတိနာမေသိ၊ တံ ဌာနံ ရတနစင်္ကမစေတိယံ နာမ ဇာတံ.
စတုတ္ထေ ပန သတ္တာဟေ ဗောဓိတော ပစ္ဆိမုတ္တရဒိသာဘာဂေ ဒေဝတာ ရတနဃရံ မာပယိံသု. တတ္ထ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိတွာ အဘိဓမ္မပိဋကံ ဝိစိနန္တော သတ္တာဟံ ဝီတိနာမေသိ၊ တံ ပန ဌာနံ ရတနဃရစေတိယံ နာမ ဇာတံ.
ဧဝံ ဘဂဝါ ဗောဓိသမီပေယေဝ စတ္တာရိ သတ္တာဟာနိ ဝီတိနာမေတွာ ပဉ္စမေ သတ္တာဟေ ဗောဓိရုက္ခမူလာ ယေန အဇပါလနိဂြောဓော တေနုပသင်္ကမိ. တတြာပိ ဓမ္မံ ဝိစိနန္တော ဝိမုတ္တိသုခဉ္စ ပဋိသံဝေဒေန္တော နိသီဒိ.
သတ္ထာ တတ္ထ သတ္တာဟံ ဝီတိနာမေတွာ မုစလိန္ဒမူလံ အဂမာသိ. တတ္ထ သတ္တာဟဝဒ္ဒလိကာယ ဥပ္ပန္နာယ သီတာဒိပဋိဗာဟနတ္ထံ မုစလိန္ဒေန နာဂရာဇေန သတ္တက္ခတ္တုံ ဘောဂေဟိ ပရိက္ခိတ္တော အသမ္ဗာဓာယ ဂန္ဓကုဋိယာ ဝိဟရန္တော ဝိယ ဝိမုတ္တိသုခံ ပဋိသံဝေဒိယမာနော တတ္ထ သတ္တာဟံ ဝီတိနာမေတွာ ရာဇာယတနမူလံ ဥပသင်္ကမိ. တတ္ထပိ ဝိမုတ္တိသုခံ ပဋိသံဝေဒိယမာနောဝ သတ္တာဟံ နိသီဒိ. ဧတ္တာဝတာ သတ္တ သတ္တာဟာနိ ပရိပုဏ္ဏာနိ. ဧတ္ထန္တရေ ဘဂဝတော နေဝ မုခဓောဝနံ န သရီရပဋိဇဂ္ဂနံ နာဟာရကိစ္စံ အဟောသိ၊ ဖလသုခေနေဝ ဝီတိဝတ္တေသိ. အထ သတ္တသတ္တာဟမတ္ထကေ ဧကူနပညာသတိမေ ဒိဝသေ သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ဥပနီတေန နာဂလတာဒန္တကဋ္ဌေန စ အနောတတ္တဒဟောဒကေန စ မုခံ ဓောဝိတွာ တတ္ထေဝ ရာဇာယတနမူလေ နိသီဒိ.
တသ္မိံ သမယေ တပုဿဘလ္လိကာ နာမ ဒွေ ဝါဏိဇာ ဉာတိသာလောဟိတာယ ဒေဝတာယ သတ္ထု အာဟာရဒါနေ ဥဿာဟိတာ မန္ထဉ္စ မဓုပိဏ္ဍိကဉ္စ အာဒါယ – ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာတု ဘဂဝါ ဣမံ အာဟာရံ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ အဋ္ဌံသု. ဘဂဝါ ပါယာသပဋိဂ္ဂဟဏဒိဝသေယေဝ ဒေဝဒတ္တိယဿ ပတ္တဿ အန္တရဟိတတ္တာ – ‘‘န ခေါ တထာဂတာ ဟတ္ထေသု အာဟာရံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ၊ ကိမှိ နု ခေါ အဟံ ဣမံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ’’န္တိ စိန္တေသိ. အထဿ ဘဂဝတော အဇ္ဈာသယံ ဝိဒိတွာ စတူဟိ ဒိသာဟိ စတ္တာရော မဟာရာဇာနော ဣန္ဒနီလမဏိမယေ စတ္တာရော ပတ္တေ ဥပနာမေသုံ. ဘဂဝါ တေ ပဋိက္ခိပိ. ပုန မုဂ္ဂဝဏ္ဏေ သိလာမယေ စတ္တာရော ပတ္တေ ဥပနာမေသုံ. ဘဂဝါ တေသံ စတုန္နမ္ပိ ဒေဝပုတ္တာနံ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဧကီဘာဝံ ဥပနေတွာ တသ္မိံ ပစ္စဂ္ဃေ သေလမယေ ပတ္တေ အာဟာရံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ အနုမောဒနမကာသိ. တေ ဒွေ ဘာတရော ဝါဏိဇာ ဗုဒ္ဓဉ္စ ဓမ္မဉ္စ သရဏံ ဂန္တွာ ဒွေဝါစိကာ ဥပါသကာ အဟေသုံ.
အထ သတ္ထာ ပုန အဇပါလနိဂြောဓမေဝ ဂန္တွာ နိဂြောဓမူလေ နိသီဒိ. အထဿ တတ္ထ နိသိန္နမတ္တဿေဝ အဓိဂတဿ ဓမ္မဿ ဂမ္ဘီရတံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ အာစိဏ္ဏော – ‘‘အဓိဂတော ခေါ မျာယံ ဓမ္မော’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၂.၆၄၊ မ. နိ. ၁.၂၈၁၊ ၂.၃၃၇၊ သံ. နိ. ၁.၁၇၂၊ မဟာဝ. ၇) ပရေသံ ဓမ္မံ အဒေသေတုကာမတာကာရပ္ပတ္တော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ. အထ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ‘‘နဿတိ ဝတ ဘော လောကော၊ ဝိနဿတိ ဝတ ဘော လောကော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၆၆၊ မ. နိ. ၁.၂၈၂၊ ၂.၃၃၈၊ သံ. နိ. ၁.၁၇၂၊ မဟာဝ. ၈) ဒသသု စက္ကဝါဠသဟဿေသု သက္ကသုယာမသန္တုသိတနိမ္မာနရတိပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိမဟာဗြဟ္မာနော စ ဂဟေတွာ သတ္ထု သန္တိကံ အာဂန္တွာ – ‘‘ဒေသေတု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဓမ္မ’’န္တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၂.၆၆၊ မ. နိ. ၁.၂၈၂၊ ၂.၃၃၈၊ သံ. နိ. ၁.၁၇၂၊ မဟာဝ. ၈) နယေန ဓမ္မဒေသနံ အာယာစိ.
အထ သတ္ထာ တဿ ပဋိညံ ဒတွာ – ‘‘ကဿ နု ခေါ အဟံ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျ’’န္တိ စိန္တေန္တော အာဠာရုဒကာနံ ကာလင်္ကတဘာဝံ ဉတွာ – ‘‘ဗဟူပကာရာ ခေါ မေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ’’တိ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ အာရဗ္ဘ မနသိကာရံ ကတွာ – ‘‘ကဟံ နု ခေါ တေ ဧတရဟိ ဝိဟရန္တီ’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တော – ‘‘ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ’’တိ ဉတွာ – ‘‘တတ္ထ ဂန္တွာ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေဿာမီ’’တိ ကတိပါဟံ ဗောဓိမဏ္ဍသာမန္တေယေဝ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော ဝိဟရိတွာ အာသာဠှိပုဏ္ဏမိယံ ဗာရာဏသိံ ဂမိဿာမီ’’တိ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အဋ္ဌာရသယောဇနမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. အန္တရာမဂ္ဂေ ဟဋ္ဌတုပဂံ ဥပကံ နာမ အာဇီဝကံ ဒိသွာ တဿ အတ္တနော ဗုဒ္ဓဘာဝံ အာစိက္ခိတွာ တံဒိဝသံယေဝ သာယနှသမယေ ဣသိပတနံ အဂမာသိ.
ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ပန တထာဂတံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ – ‘‘အယံ၊ အာဝုသော၊ သမဏော ဂေါတမော ပစ္စယဗာဟုလ္လာယ အာဝတ္တော ပရိပုဏ္ဏကာယော ပီဏိန္ဒြိယော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ဟုတွာ အာဂစ္ဆတိ၊ ဣမဿ အဘိဝါဒနာဒီနိ န ကရိဿာမ၊ အာသနမတ္တံ ပန ပညာပေယျာမာ’’တိ ကတိကံ အကံသု. ဘဂဝါ တေသံ စိတ္တာစာရံ ဉတွာ သဗ္ဗသတ္တေသု အနောဓိဿကဝသေန ဖရဏသမတ္ထံ မေတ္တစိတ္တံ သံခိပိတွာ ဩဓိဿကဝသေန မေတ္တစိတ္တေန ဖရိ. တေ ဘဂဝတော မေတ္တစိတ္တေန ဖုဋ္ဌာ တထာဂတေ ဥပသင်္ကမန္တေ သကာယ ကတိကာယ သဏ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တာ အဘိဝါဒနာဒီနိ သဗ္ဗကိစ္စာနိ အကံသု. ဝိတ္ထာရကထာ ဝိနယမဟာဝဂ္ဂါဒီသု ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
အထ ဘဂဝါ အတ္တနော ဗုဒ္ဓဘာဝံ တေ ဉာပေတွာ ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသီဒိတွာ ဥတ္တရာသာဠှနက္ခတ္တယောဂေ ဝတ္တမာနေ အဋ္ဌာရသဟိ ဗြဟ္မကောဋီဟိ ပရိဝုတော ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ထေရေ အာမန္တေတွာ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ္တန္တံ ဒေသေသိ. တေသု အညာသိကောဏ္ဍညော ဒေသနာနုသာရေန ဉာဏံ ပေသေန္တော သုတ္တပရိယောသာနေ အဋ္ဌာရသဟိ ဗြဟ္မကောဋီဟိ သဒ္ဓိံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ. တေန ဝုတ္တံ –
၁. ‘‘အဟမေတရဟိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ဂေါတမော သကျဝဍ္ဎနော၊
ပဓာနံ ပဒဟိတွာန၊ ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ.
၂. ‘‘ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော၊ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယိံ၊
အဋ္ဌာရသန္နံ ကောဋီနံ၊ ပဌမာဘိသမယော အဟူ’’တိ.
တတ္ထ အဟန္တိ အတ္တာနံ နိဒ္ဒိသတိ. ဧတရဟီတိ အသ္မိံ ကာလေ. သကျဝဍ္ဎနောတိ သာကိယကုလဝဍ္ဎနော. ‘‘သကျပုင်္ဂဝေါ’’တိပိ ပါဌော. ပဓာနန္တိ ဝီရိယံ ဝုစ္စတိ. ပဒဟိတွာနာတိ ဃဋေတွာ ဝါယမိတွာ၊ ဒုက္ကရကာရိကံ ကတွာတိ အတ္ထော. အဋ္ဌာရသန္နံ ကောဋီနန္တိ ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ္တန္တကထာယ အညာသိကောဏ္ဍညတ္ထေရပ္ပမုခါနံ အဋ္ဌာရသန္နံ ဗြဟ္မကောဋီနံ ပဌမာဘိသမယော အဟောသီတိ အတ္ထော.
ဣဒါနိ ဘဂဝါ အတီတံ ကထေတွာ အနာဂတံ အဘိသမယံ ကထေန္တော –
၃. ‘‘တတော ပရဉ္စ ဒေသေန္တေ၊ နရဒေဝသမာဂမေ၊
ဂဏနာယ န ဝတ္တဗ္ဗော၊ ဒုတိယာဘိသမယော အဟူ’’တိ. – အာဒိမာဟ၊
တတ္ထ နရဒေဝသမာဂမေတိ တတော အပရေန သမယေန မဟာမင်္ဂလသမာဂမေ ဒသသု စက္ကဝါဠသဟဿေသု ဒေဝမနုဿာနံ မဇ္ဈေ မင်္ဂလသုတ္တပရိယောသာနေ (ခု. ပါ. ၅.၁ အာဒယော၊ သု. နိ. ၂၆၁ အာဒယော) ဂဏနပထံ ဝီတိဝတ္တာနံ နရဒေဝါနံ. ဒုတိယာဘိသမယော အဟူတိ ဟေဿတီတိ အတ္ထော. အနာဂတဝစနေ ဝတ္တဗ္ဗေ သောတပတိတတ္တာ ‘‘အဟူ’’တိ အတီတဝစနံ ဝုတ္တံ၊ ကာလဝိပရိယာယဝသေန ဝါ. ဧသ နယော ဣတော ပရေသု ဤဒိသေသု ဝစနေသု စ. ပုန ရာဟုလောဝါဒသုတ္တန္တဒေသနာယ (မ. နိ. ၃.၄၁၆ အာဒယော) ဂဏနပထဝီတိဝတ္တေ သတ္တေ အဘိသမယာမတပါနံ ပါယေသိ. အယံ တတိယာဘိသမယော. တေန ဝုတ္တံ –
၄. ‘‘ဣဓေဝါဟံ ဧတရဟိ၊ ဩဝဒိံ မမ အတြဇံ၊
ဂဏနာယ န ဝတ္တဗ္ဗော၊ တတိယာဘိသမယော အဟူ’’တိ.
ဘဂဝတော ကိရ ဧကောဝ သာဝကသန္နိပါတော အဟောသိ. ဥရုဝေလကဿပါဒီနံ ဇဋိလာနံ သဟဿံ၊ ဒွိန္နံ အဂ္ဂသာဝကာနံ အဍ္ဎတ္တိယသတာနီတိ ဣမေသံ အဍ္ဎတေဠသသတာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ –
၅. ‘‘ဧကောသိ သန္နိပါတော မေ၊ သာဝကာနံ မဟေသိနံ၊
အဍ္ဎတေဠသသတာနံ၊ ဘိက္ခူနာသိ သမာဂမော’’တိ.
တတ္ထ ဧကောသီတိ ဧကောဝ အာသိ. အဍ္ဎတေဠသသတာနန္တိ မမ သာဝကာနံ ပညာသာဓိကာနံ ဒွါဒသသတာနံ. ဘိက္ခူနာသီတိ ဘိက္ခူနံ အာသိ. တေသံ ပန မဇ္ဈဂတော ဘဂဝါ စတုရင်္ဂသန္နိပါတေ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိ.
အထ ဘဂဝါ အတ္တနော ပဝတ္တိံ ဒဿေန္တော –
၆. ‘‘ဝိရောစမာနော ဝိမလော၊ ဘိက္ခုသံဃဿ မဇ္ဈဂေါ၊
ဒဒါမိ ပတ္ထိတံ သဗ္ဗံ၊ မဏီဝ သဗ္ဗကာမဒေါ’’တိ. – အာဒိမာဟ၊
တတ္ထ ဝိရောစမာနောတိ အနန္တဗုဒ္ဓသိရိယာ ဝိရောစမာနော. ဝိမလောတိ ဝိဂတရာဂါဒိကိလေသမလော. မဏီဝ သဗ္ဗကာမဒေါတိ စိန္တာမဏိ ဝိယ သဗ္ဗကာမဒဒေါ အဟမ္ပိ ဣစ္ဆိတံ ပတ္ထိတံ သဗ္ဗံ လောကိယလောကုတ္တရသုခဝိသေသံ ဒေမီတိ အတ္ထော.
ဣဒါနိ ပတ္ထိတပတ္ထနံ ဒဿေန္တော –
၇. ‘‘ဖလမာကင်္ခမာနာနံ၊ ဘဝစ္ဆန္ဒဇဟေသိနံ၊
စတုသစ္စံ ပကာသေမိ၊ အနုကမ္ပာယ ပါဏိန’’န္တိ. – အာဒိမာဟ၊
တတ္ထ ဖလန္တိ သောတာပတ္တိဖလာဒိကံ စတုဗ္ဗိဓံ ဖလံ. ဘဝစ္ဆန္ဒဇဟေသိနန္တိ ဘဝတဏှာပဟာယိနံ၊ ဘဝတဏှံ ပဇဟိတုကာမာနံ. အနုကမ္ပာယာတိ အနုဒ္ဒယာယ.
၈. ဣဒါနိ စတုသစ္စပ္ပကာသနေ၊ အဘိသမယံ ဒဿေန္တော ‘‘ဒသဝီသသဟဿာန’’န္တိ အာဒိမာဟ.
တတ္ထ ဒသဝီသသဟဿာနန္တိ ဒသသဟဿာနဉ္စ ဝီသတိသဟဿာနဉ္စ. ဧကဒွိန္နန္တိအာဒိနာ နယေနာတိ အတ္ထော. နဝမဒသမဂါထာ ဥတ္တာနတ္ထာဝ.
၁၁-၁၂. ဧကာဒသမဒွါဒသမဂါထာသု ဣဒါနေတရဟီတိ ဥဘောပိ ဧကတ္ထာ၊ ဝေနေယျဝသေန ပုရိသပုဂ္ဂလာ ဝိယ ဝုတ္တာ. အထ ဝါ ဣဒါနီတိ မယိ ဥပ္ပန္နေ. ဧတရဟီတိ မယိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တေ. အပတ္တမာနသာတိ အပ္ပတ္တအရဟတ္တဖလာ. အရိယဉ္ဇသန္တိ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ. ထောမယန္တာတိ ပသံသန္တာ. ဗုဇ္ဈိဿန္တီတိ အနာဂတေ စတုသစ္စဓမ္မံ ပဋိဝိဇ္ဈိဿန္တီတိ အတ္ထော. သံသာရသရိတန္တိ သံသာရသာဂရံ.
ဣဒါနိ အတ္တနော ဇာတနဂရာဒိံ ဒဿေန္တော –
၁၃. ‘‘နဂရံ ကပိလဝတ္ထု မေ၊ ရာဇာ သုဒ္ဓေါဒနော ပိတာ၊
မယှံ ဇနေတ္တိကာ မာတာ၊ မာယာဒေဝီတိ ဝုစ္စတိ.
၁၄. ‘‘ဧကူနတိံသဝဿာနိ၊ အဂါရံ အဇ္ဈဟံ ဝသိံ၊
ရမ္မော သုရမ္မော သုဘကော၊ တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.
၁၅. ‘‘စတ္တာလီသသဟဿာနိ၊ နာရိယော သမလင်္ကတာ၊
ဘဒ္ဒကဉ္စနာ နာမ နာရီ၊ ရာဟုလော နာမ အတြဇော.
၁၆. ‘‘နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ၊ အဿယာနေန နိက္ခမိံ၊
ဆဗ္ဗဿံ ပဓာနစာရံ၊ အစရိံ ဒုက္ကရံ အဟံ.
၁၇. ‘‘ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ၊ စက္ကံ ပဝတ္တိတံ မယာ၊
အဟံ ဂေါတမသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ သရဏံ သဗ္ဗပါဏိနံ.
၁၈. ‘‘ကောလိတော ဥပတိဿော စ၊ ဒွေ ဘိက္ခူ အဂ္ဂသာဝကာ၊
အာနန္ဒော နာမုပဋ္ဌာကော၊ သန္တိကာဝစရော မမ၊
ခေမာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စ၊ ဘိက္ခုနီ အဂ္ဂသာဝိကာ.
၁၉. ‘‘စိတ္တော ဟတ္ထာဠဝကော စ၊ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကုပါသကာ၊
နန္ဒမာတာ စ ဥတ္တရာ၊ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကုပါသိကာ.
၂၀. ‘‘အဟံ အဿတ္ထမူလမှိ၊ ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ၊
ဗျာမပ္ပဘာ သဒါ မယှံ၊ သောဠသဟတ္ထမုဂ္ဂတာ.
၂၁. ‘‘အပ္ပံ ဝဿသတံ အာယု၊ ဣဒါနေတရဟိ ဝိဇ္ဇတိ၊
တာဝတာ တိဋ္ဌမာနောဟံ၊ တာရေမိ ဇနတံ ဗဟုံ.
၂၂. ‘‘ဌပယိတွာန ဓမ္မုက္ကံ၊ ပစ္ဆိမံ ဇနဗောဓနံ၊
အဟမ္ပိ န စိရဿေဝ၊ သဒ္ဓိံ သာဝကသင်္ဃတော၊
ဣဓေဝ ပရိနိဗ္ဗိဿံ၊ အဂ္ဂီဝါဟာရသင်္ခယာ’’တိ. – အာဒိမာဟ၊
မမ ပန ရမ္မသုရမ္မသုဘနာမကာ တယော ပါသာဒါ နဝဘူမိကသတ္တဘူမိကပဉ္စဘူမိကာ၊ စတ္တာလီသသဟဿာ နာဋကိတ္ထိယော၊ ယသောဓရာ နာမ မမ အဂ္ဂမဟေသီ၊ သောဟံ စတ္တာရော နိမိတ္တေ ဒိသွာ အဿယာနေန မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမိံ. တတော ဆဗ္ဗဿာနိ ပဓာနံ ပဒဟိတွာ ဝိသာခပုဏ္ဏမာယ ဥရုဝေလာယံ သေနာနိဂမေ သေနာကုဋုမ္ဗိကဿ ဓီတာယ သမ္ပသာဒဇာတာယ သုဇာတာယ နာမ ဒိန္နံ မဓုပါယာသံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ သာလဝနေ ဒိဝါဝိဟာရံ ကတွာ သာယနှသမယေ သောတ္ထိယေန နာမ တိဏဟာရကေန ဒိန္နာ အဋ္ဌ တိဏမုဋ္ဌိယော ဂဟေတွာ အဿတ္ထဗောဓိရုက္ခမူလံ ဥပဂန္တွာ တတ္ထ မာရဗလံ ဝိဒ္ဓံသေတွာ သမ္ဗောဓိံ ပတ္တောသ္မီတိ သဗ္ဗံ ဗျာကာသိ.
တတ္ထ သဒ္ဓိံ သာဝကသင်္ဃတောတိ သဒ္ဓိံ သာဝကသံဃေန. ပရိနိဗ္ဗိဿန္တိ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ. အဂ္ဂီဝါဟာရသင်္ခယာတိ အဂ္ဂိ ဝိယ ဣန္ဓနက္ခယေန ယထာ အဂ္ဂိ နိရုပါဒါနော နိဗ္ဗာယတိ၊ ဧဝံ အဟမ္ပိ နိရုပါဒါနော ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမီတိ အတ္ထော.
၂၃-၄. တာနိ စ အတုလတေဇာနီတိ အဂ္ဂသာဝကယုဂါဒီနိ တာနိ အသဒိသတေဇာနိ. ဣမာနိ စ ဒသဗလာနီတိ ဧတာနိ စ သာရီရဒသဗလာနိ ဂုဏဓာရဏော ဒေဟောတိ ဆအသာဓာရဏဉာဏာဒိဂုဏဓရော အယံ ဒေဟော စ. တမန္တရဟိဿန္တီတိ သဗ္ဗာနိ ဧတာနိ ဝုတ္တပ္ပကာရာနိ အန္တရဓာယိဿန္တိ ဝိနဿိဿန္တိ. နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာတိ ဧတ္ထ နနူတိ အယံ အနုမတိအတ္ထေ နိပါတော. ရိတ္တာတိ နိစ္စသာရဓုဝသာရရဟိတတ္တာ တုစ္ဆာ၊ သဗ္ဗမေဝ ပန သင်္ခတံ ခယဓမ္မံ ဝယဓမ္မံ ဝိရာဂဓမ္မံ နိရောဓဓမ္မံ ဟုတွာ အဘာဝတော အနိစ္စံ၊ ဥပ္ပါဒါဒိပဋိပီဠိတတ္တာ ဒုက္ခံ၊ အဝသဝတ္တနတော အနတ္တာ. တသ္မာ သင်္ခါရေသု လက္ခဏတ္တယံ အာရောပေတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အမတမသင်္ခတံ အစ္စုတံ နိဗ္ဗာနံ အဓိဂစ္ဆထ. အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီ ဣဒံ အမှာကံ သာသနံ အပ္ပမာဒေန သမ္ပာဒေထာတိ. ဒေသနာပရိယောသာနေ ကိရ ဒေဝတာနံ ကောဋိသတသဟဿဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တာနိ ဝိမုစ္စိံသု. သေသမဂ္ဂဖလေသု ပတိဋ္ဌိတာ ပန ဂဏနပထံ ဝီတိဝတ္တာ အဟေသုံ.
ဧဝံ ဘဂဝါ ကပ္ပနာမဇာတိအာဒိဝဝတ္ထိတံ သကလမ္ပိ ဗုဒ္ဓဝံသံ အာကာသေ ရတနစင်္ကမေ စင်္ကမန္တောဝ ကထေတွာ ဉာတိဇနံ ဝန္ဒာပေတွာ အာကာသတော ဩတရိတွာ ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသီဒိ. ဧဝံ နိသိန္နေ ပန ဘဂဝတိ လောကနာထေ သိခါပ္ပတ္တော ဉာတိသမာဂမော အဟောသိ. သဗ္ဗေ ဧကဂ္ဂစိတ္တာ နိသီဒိံသု. တတော မဟာမေဃော ပေါက္ခရဝဿံ ဝဿိ. တင်္ခဏေ ဥဒကံ ဟေဋ္ဌာ ဝိရဝန္တံ ဂစ္ဆတိ. တေမေတုကာမောဝ တေမေတိ၊ အတေမိတုကာမဿ သရီရေ ဧကဗိန္ဒုမတ္တမ္ပိ န ပတတိ. တံ ဒိသွာ သဗ္ဗေ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတစိတ္တဇာတာ ဟုတွာ – ‘‘အဟော အစ္ဆရိယံ၊ အဟော အဗ္ဘုတ’’န္တိ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ. တံ သုတွာ သတ္ထာ – ‘‘န ဣဒါနေဝ မယှံ ဉာတိသမာဂမေ ပေါက္ခရဝဿံ ဝဿိ၊ အတီတေပိ ဝဿီ’’တိ ဣမိဿာ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယာ ဝေဿန္တရဇာတကံ (ဇာ. ၂.၂၂.၁၆၅၅ အာဒယော) ကထေသိ. သာ ဓမ္မဒေသနာ သာတ္ထိကာ ဇာတာ. တတော ဘဂဝါ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပါဝိသိ.
ဣတိ မဓုရတ္ထဝိလာသိနိယာ ဗုဒ္ဓဝံသဋ္ဌကထာယ
ဂေါတမဗုဒ္ဓဝံသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
နိဋ္ဌိတော ပဉ္စဝီသတိမော ဗုဒ္ဓဝံသော.