၄. စူဠပန္ထကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော စူဠပန္ထကတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ယဒေတ္ထ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဝသေန ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ အဋ္ဌကနိပါတေ မဟာပန္ထကဝတ္ထုသ္မိံ (ထေရဂါ. ၅၁၀ အာဒယော) ဝုတ္တမေဝ. အယံ ပန ဝိသေသော – မဟာပန္ထကတ္ထေရော အရဟတ္တံ ပတွာ ဖလသမာပတ္တိသုခေန ဝီတိနာမေန္တော စိန္တေသိ – ‘‘ကထံ နု ခေါ သက္ကာ စူဠပန္ထကမ္ပိ ဣမသ္မိံ သုခေ ပတိဋ္ဌာပေတု’’န္တိ. သော အတ္တနော အယျကံ ဓနသေဋ္ဌိံ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဟ – ‘‘သစေ၊ မဟာသေဋ္ဌိ၊ အနုဇာနာထ၊ အဟံ စူဠပန္ထကံ ပဗ္ဗာဇေယျ’’န္တိ. ‘‘ပဗ္ဗာဇေထ၊ ဘန္တေ’’တိ. ထေရော တံ ပဗ္ဗာဇေသိ. သော ဒသသု သီလေသု ပတိဋ္ဌိတော ဘာတု သန္တိကေ –

‘‘ပဒုမံ ယထာ ကောကနဒံ သုဂန္ဓံ၊ ပါတော သိယာ ဖုလ္လမဝီတဂန္ဓံ၊

အင်္ဂီရသံ ပဿ ဝိရောစမာနံ၊ တပန္တမာဒိစ္စမိဝန္တလိက္ခေ’’တိ. (သံ. နိ. ၁.၁၂၃၊ အ. နိ. ၅.၁၉၅) –

ဂါထံ ဥဂ္ဂဏှန္တော စတူဟိ မာသေဟိ ဥဂ္ဂဟေတုံ နာသက္ခိ၊ ဂဟိတမ္ပိ ဟဒယေ န တိဋ္ဌတိ. အထ နံ မဟာပန္ထကော၊ ‘‘စူဠပန္ထက၊ တွံ ဣမသ္မိံ သာသနေ အဘဗ္ဗော၊ စတူဟိ မာသေဟိ ဧကံ ဂါထမ္ပိ ဂဟေတုံ န သက္ကောသိ၊ ပဗ္ဗဇိတကိစ္စံ ပန တွံ ကထံ မတ္ထကံ ပါပေဿသိ၊ နိက္ခမ ဣတော’’တိ သော ထေရေန ပဏာမိကော ဒွါရကောဋ္ဌကသမီပေ ရောဒမာနော အဋ္ဌာသိ.

တေန စ သမယေန သတ္ထာ ဇီဝကမ္ဗဝနေ ဝိဟရတိ. အထ ဇီဝကော ပုရိသံ ပေသေသိ – ‘‘ဂစ္ဆ၊ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ သတ္ထာရံ နိမန္တေဟီ’’တိ. တေန စ သမယေန အာယသ္မာ မဟာပန္ထကော ဘတ္တုဒ္ဒေသကော ဟောတိ. သော ‘‘ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ ဘိက္ခံ ပဋိစ္ဆထာ’’တိ ဝုတ္တော ‘‘စူဠပန္ထကံ ဌပေတွာ သေသာနံ ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ စူဠပန္ထကော ဘိယျောသောမတ္တာယ ဒေါမနဿပ္ပတ္တော အဟောသိ. သတ္ထာ တဿ စိတ္တက္ခေဒံ ဉတွာ ‘‘စူဠပန္ထကော မယာ ကတေန ဥပါယေန ဗုဇ္ဈိဿတီ’’တိ တဿ အဝိဒူရဋ္ဌာနေ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ ‘‘ကိံ၊ ပန္ထက၊ ရောဒသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဘာတာ မံ၊ ဘန္တေ၊ ပဏာမေတီ’’တိ အာဟ. ‘‘ပန္ထက၊ မာ စိန္တယိ၊ မမ သာသနေ တုယှံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ၊ ဧဟိ ဣမံ ဂဟေတွာ ‘ရဇောဟရဏံ၊ ရဇောဟရဏ’န္တိ မနသိ ကရောဟီ’’တိ ဣဒ္ဓိယာ သုဒ္ဓံ စောဠက္ခဏ္ဍံ အဘိသင်္ခရိတွာ အဒါသိ. သော သတ္ထာရာ ဒိန္နံ စောဠက္ခဏ္ဍံ ‘‘ရဇောဟရဏံ၊ ရဇောဟရဏ’’န္တိ ဟတ္ထေန ပရိမဇ္ဇန္တော နိသီဒိ. တဿ တံ ပရိမဇ္ဇန္တဿ ကိလိဋ္ဌဓာတုကံ ဇာတံ၊ ပုန ပရိမဇ္ဇန္တဿ ဥက္ခလိပရိပုဉ္ဆနသဒိသံ ဇာတံ. သော ဉာဏပရိပါကတ္တာ ဧဝံ စိန္တေသိ – ‘‘ဣဒံ စောဠက္ခဏ္ဍံ ပကတိယာ ပရိသုဒ္ဓံ၊ ဣမံ ဥပါဒိဏ္ဏကသရီရံ နိဿာယ ကိလိဋ္ဌံ အညထာ ဇာတံ၊ တသ္မာ အနိစ္စံ ယထာပေတံ၊ ဧဝံ စိတ္တမ္ပီ’’တိ ခယဝယံ ပဋ္ဌပေတွာ တသ္မိံယေဝ နိမိတ္တေ ဈာနာနိ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဈာနပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟတ္တပတ္တဿေဝဿ တေပိဋကံ ပဉ္စာဘိညာ စ အာဂမိံသု.

သတ္ထာ ဧကူနေဟိ ပဉ္စဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ ဇီဝကဿ နိဝေသနေ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. စူဠပန္ထကော ပန အတ္တနော ဘိက္ခာယ အပ္ပဋိစ္ဆိတတ္တာ ဧဝ န ဂတော. ဇီဝကော ယာဂုံ ဒါတုံ အာရဘိ. သတ္ထာ ဟတ္ထေန ပတ္တံ ပိဒဟိ. ‘‘ကသ္မာ၊ ဘန္တေ၊ န ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဝိဟာရေ ဧကော ဘိက္ခု အတ္ထိ၊ ဇီဝကာ’’တိ. သော ပုရိသံ ပေသေသိ – ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဘဏေ၊ ဝိဟာရေ နိသိန္နံ အယျံ ဂဟေတွာ ဧဟီ’’တိ. စူဠပန္ထကတ္ထေရောပိ ရူပေန ကိရိယာယ စ ဧကမ္ပိ ဧကေန အသဒိသံ ဘိက္ခုသဟဿံ နိမ္မိနိတွာ နိသီဒိ. သော ပုရိသော ဝိဟာရေ ဘိက္ခူနံ ဗဟုဘာဝံ ဒိသွာ ဂန္တွာ ဇီဝကဿ ကထေသိ – ‘‘ဣမသ္မာ ဘိက္ခုသံဃာ ဝိဟာရေ ဘိက္ခုသံဃော ဗဟုတရော၊ ပက္ကောသိတဗ္ဗံ အယျံ န ဇာနာမီ’’တိ. ဇီဝကော သတ္ထာရံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကော နာမော၊ ဘန္တေ၊ ဝိဟာရေ နိသိန္နော ဘိက္ခူ’’တိ? ‘‘စူဠပန္ထကော နာမ၊ ဇီဝကာ’’တိ. ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဘဏေ၊ ‘စူဠပန္ထကော နာမ ကတရော’တိ ပုစ္ဆိတွာ တံ အာနေဟီ’’တိ. သော ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ‘‘စူဠပန္ထကော နာမ ကတရော၊ ဘန္တေ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အဟံ စူဠပန္ထကော၊ အဟံ စူဠပန္ထကော’’တိ ဧကပ္ပဟာရေန ဘိက္ခုသဟဿမ္ပိ ကထေသိ. သော ပုနာဂန္တွာ တံ ပဝတ္တိံ ဇီဝကဿ အာရောစေသိ ဇီဝကော ပဋိဝိဒ္ဓသစ္စတ္တာ ‘‘ဣဒ္ဓိမာ မညေ၊ အယျော’’တိ နယတော ဉတွာ ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဘဏေ၊ ပဌမံ ကထေန္တံ အယျမေဝ ‘တုမှေ သတ္ထာ ပက္ကောသတီ’တိ ဝတွာ စီဝရကဏ္ဏေ ဂဏှာဟီ’’တိ အာဟ. သော ဝိဟာရံ ဂန္တွာ တထာ အကာသိ. တာဝဒေဝ နိမ္မိတဘိက္ခူ အန္တရဓာယိံသု. သော ထေရံ ဂဟေတွာ အဂမာသိ.

သတ္ထာ တသ္မိံ ခဏေ ယာဂုဉ္စ ခဇ္ဇကာဒိဘေဒဉ္စ ပဋိဂ္ဂဏှိ. ကတဘတ္တကိစ္စော ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ စူဠပန္ထကံ အာဏာပေသိ ‘‘အနုမောဒနံ ကရောဟီ’’တိ. သော ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒေါ သိနေရုံ ဂဟေတွာ မဟာသမုဒ္ဒံ မန္ထေန္တော ဝိယ တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ သင်္ခေါဘေန္တော သတ္ထု အဇ္ဈာသယံ ဂဏှန္တော အနုမောဒနံ အကာသိ. ဒသဗလေ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ဝိဟာရံ ဂတေ ဓမ္မသဘာယံ ကထာ ဥဒပါဒိ ‘အဟော ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝေါ၊ ယတြ ဟိ နာမ စတ္တာရော မာသေ ဧကဂါထံ ဂဟေတုံ အသက္ကောန္တမ္ပိ လဟုကေန ခဏေနေဝ ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကံ အကံသူ’တိ၊ တထာ ဟိ ဇီဝကဿ နိဝေသနေ နိသိန္နော ဘဂဝါ ‘ဧဝံ စူဠပန္ထကဿ စိတ္တံ သမာဟိတံ၊ ဝီထိပဋိပန္နာ ဝိပဿနာ’တိ ဉတွာ ယထာနိသိန္နောယေဝ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ၊ ‘ပန္ထက၊ နေဝါယံ ပိလောတိကာ ကိလိဋ္ဌာ ရဇာနုကိဏ္ဏာ၊ ဣတော ပန အညောပိ အရိယဿ ဝိနယေ သံကိလေသော ရဇော’တိ ဒဿေန္တော –

‘‘ရာဂေါ ရဇော န စ ပန ရေဏု ဝုစ္စတိ၊ ရာဂဿေတံ အဓိဝစနံ ရဇောတိ၊

ဧတံ ရဇံ ဝိပ္ပဇဟိတွာ ဘိက္ခဝေါ၊ ဝိဟရန္တိ တေ ဝိဂတရဇဿ သာသနေ.

‘‘ဒေါသော ရဇော။ပေ။ ဝိဂတရဇဿ သာသနေ.

‘‘မောဟော ရဇော။ပေ။ ဝိဂတရဇဿ သာသနေ’’တိ. (မဟာနိ. ၂၀၉၊ စူဠနိ. ဥဒယမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၇၄) –

ဣမာ တိဿော ဂါထာယော အဘာသိ. ဂါထာပရိယောသာနေ စူဠပန္ထကော သဟပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏီတိ. သတ္ထာ တေသံ ဘိက္ခူနံ ကထာသလ္လာပံ သုတွာ အာဂန္တွာ ဗုဒ္ဓါသနေ နိသီဒိတွာ ‘‘ကိံ ဝဒေထ၊ ဘိက္ခဝေ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမံ နာမ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ စူဠပန္ထကေန ဣဒါနိ မယှံ ဩဝါဒေ ဌတွာ လောကုတ္ထရဒါယဇ္ဇံ လဒ္ဓံ၊ ပုဗ္ဗေ ပန လောကိယဒါယဇ္ဇံ လဒ္ဓ’’န္တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော စူဠသေဋ္ဌိဇာတကံ (ဇာ. ၁.၁.၄) ကထေသိ. အပရဘာဂေ နံ သတ္ထာ အရိယဂဏပရိဝုတော ဓမ္မာသနေ နိသိန္နော မနောမယံ ကာယံ အဘိနိမ္မိနန္တာနံ ဘိက္ခူနံ စေတောဝိဝဋ္ဋကုသလာနဉ္စ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ.

၃၅. ဧဝံ သော ပတ္တဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ ပီတိသောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပုရိမပဒဒွယံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. ဂဏမှာ ဝူပကဋ္ဌော သောတိ သော ပဒုမုတ္တရော နာမ သတ္ထာ ဂဏမှာ မဟတာ ဘိက္ခုသမူဟတော ဝူပကဋ္ဌော ဝိသုံ ဘူတော ဝိဝေကံ ဥပဂတော. တဒါ မမ တာပသကာလေ ဟိမဝန္တေ ဟိမာလယပဗ္ဗတသမီပေ ဝသိ ဝါသံ ကပ္ပေသိ၊ စတူဟိ ဣရိယာပထေဟိ ဝိဟာသီတိ အတ္ထော.

၃၆. အဟမ္ပိ။ပေ။ တဒါတိ ယဒါ သော ဘဂဝါ ဟိမဝန္တံ ဥပဂန္တွာ ဝသိ၊ တဒါ အဟမ္ပိ ဟိမဝန္တသမီပေ ကတအဿမေ အာ သမန္တတော ကာယစိတ္တပီဠာသင်္ခါတာ ပရိဿယာ သမန္တိ ဧတ္ထာတိ အဿမောတိ လဒ္ဓနာမေ အရညာဝါသေ ဝသာမီတိ သမ္ဗန္ဓော. အစိရာဂတံ မဟာဝီရန္တိ အစိရံ အာဂတံ မဟာဝီရိယဝန္တံ လောကနာယကံ ပဓာနံ တံ ဘဂဝန္တံ ဥပေသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ အာဂတက္ခဏေယေဝ ဥပါဂမိန္တိ အတ္ထော.

၃၇. ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ ဂဟေတွာနာတိ ဧဝံ ဥပဂစ္ဆန္တော စ ပဒုမုပ္ပလပုပ္ဖါဒီဟိ ဆာဒိတံ ပုပ္ဖမယံ ဆတ္တံ ဂဟေတွာ နရာသဘံ နရာနံ သေဋ္ဌံ ဘဂဝန္တံ ဆာဒေန္တော ဥပဂစ္ဆိံ သမီပံ ဂတောသ္မီတိ အတ္ထော. သမာဓိံ သမာပဇ္ဇန္တန္တိ ရူပါဝစရသမာဓိဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇန္တံ အပ္ပေတွာ နိသိန္နဿ အန္တရာယံ အဟံ အကာသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၃၈. ဥဘော ဟတ္ထေဟိ ပဂ္ဂယှာတိ တံ သုသဇ္ဇိတံ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ ဒွီဟိ ဟတ္ထေဟိ ဥက္ခိပိတွာ အဟံ ဘဂဝတော အဒါသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပဋိဂ္ဂဟေသီတိ တံ မယာ ဒိန္နံ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ သမ္ပဋိစ္ဆိ၊ သာဒရံ သာဒိယီတိ အတ္ထော.

၄၁. သတပတ္တဆတ္တံ ပဂ္ဂယှာတိ ဧကေကသ္မိံ ပဒုမပုပ္ဖေ သတသတပတ္တာနံ ဝသေန သတပတ္တေဟိ ပဒုမပုပ္ဖေဟိ ဆာဒိတံ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ ပကာရေန အာဒရေန ဂဟေတွာ တာပသော မမ အဒါသီတိ အတ္ထော. တမဟံ ကိတ္တယိဿာမီတိ တံ တာပသံ အဟံ ကိတ္တယိဿာမိ ပါကဋံ ကရိဿာမီတိ အတ္ထော. မမ ဘာသတော ဘာသမာနဿ ဝစနံ သုဏောထ မနသိ ကရောထ.

၄၂. ပဉ္စဝီသတိကပ္ပါနီတိ ဣမိနာ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တဒါနေန ပဉ္စဝီသတိဝါရေ တာဝတိံသဘဝနေ သက္ကော ဟုတွာ ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော. စတုတ္တိံသတိက္ခတ္တုဉ္စာတိ စတုတ္တိံသတိဝါရေ မနုဿလောကေ စက္ကဝတ္တီ ရာဇာ ဘဝိဿတိ.

၄၃. ယံ ယံ ယောနိန္တိ မနုဿယောနိအာဒီသု ယံ ယံ ဇာတိံ သံသရတိ ဂစ္ဆတိ ဥပပဇ္ဇတိ. တတ္ထ တတ္ထ ယောနိယံ အဗ္ဘောကာသေ သုညဋ္ဌာနေ ပတိဋ္ဌန္တံ နိသိန္နံ ဌိတံ ဝါ ပဒုမံ ဓာရယိဿတိ ဥပရိ ဆာဒယိဿတီတိ အတ္ထော.

၄၅. ပကာသိတေ ပါဝစနေတိ တေန ဘဂဝတော သကလပိဋကတ္တယေ ပကာသိတေ ဒီပိတေ မနုဿတ္တံ မနုဿဇာတိံ လဘိဿတိ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. မနောမယမှိ ကာယမှီတိ မနေန ဈာနစိတ္တေန နိဗ္ဗတ္တောတိ မနောမယော၊ ယထာ စိတ္တံ ပဝတ္တတိ၊ တထာ ကာယံ ပဝတ္တေတိ စိတ္တဂတိကံ ကရောတီတိ အတ္ထော. တမှိ မနောမယေ ကာယမှိ သော တာပသော စူဠပန္ထကော နာမ ဟုတွာ ဥတ္တမော အဂ္ဂေါ ဘဝိဿတီတိ အတ္ထော. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္တာ ဥတ္တာနတ္တာ စ သုဝိညေယျမေဝ.

၅၂. သရိံ ကောကနဒံ အဟန္တိ အဟံ ဘဂဝတော နိမ္မိတစောဠကံ ပရိမဇ္ဇန္တော ကောကနဒံ ပဒုမံ သရိန္တိ အတ္ထော. တတ္ထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေတိ တသ္မိံ ကောကနဒေ ပဒုမေ မယှံ စိတ္တံ အဓိမုစ္စိ အလ္လီနော၊ တတော အဟံ အရဟတ္တံ ပါပုဏိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၅၃. အဟံ မနောမယေသု စိတ္တဂတိကေသု ကာယေသု သဗ္ဗတ္ထ သဗ္ဗေသု ပါရမိံ ပရိယောသာနံ ဂတော ပတ္တောတိ သမ္ဗန္ဓော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

စူဠပန္ထကတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.