နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ဒီဃနိကာယေ

ပါထိကဝဂ္ဂဋ္ဌကထာ

၁. ပါထိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

သုနက္ခတ္တဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

၁. ဧဝံ မေ သုတံ။ပေ။ မလ္လေသု ဝိဟရတီတိ ပါထိကသုတ္တံ. တတြာယံ အပုဗ္ဗပဒဝဏ္ဏနာ. မလ္လေသု ဝိဟရတီတိ မလ္လာ နာမ ဇာနပဒိနော ရာဇကုမာရာ၊ တေသံ နိဝါသော ဧကောပိ ဇနပဒေါ ရုဠှီသဒ္ဒေန ‘‘မလ္လာ’’တိ ဝုစ္စတိ၊ တသ္မိံ မလ္လေသု ဇနပဒေ. ‘‘အနုပိယံ နာမ မလ္လာနံ နိဂမော’’တိ အနုပိယန္တိ ဧဝံနာမကော မလ္လာနံ ဇနပဒဿ ဧကော နိဂမော၊ တံ ဂေါစရဂါမံ ကတွာ ဧကသ္မိံ ဆာယူဒကသမ္ပန္နေ ဝနသဏ္ဍေ ဝိဟရတီတိ အတ္ထော. အနောပိယန္တိပိ ပါဌော. ပါဝိသီတိ ပဝိဋ္ဌော. ဘဂဝါ ပန န တာဝ ပဝိဋ္ဌော၊ ပဝိသိဿာမီတိ နိက္ခန္တတ္တာ ပန ပါဝိသီတိ ဝုတ္တော. ယထာ ကိံ၊ ယထာ ‘‘ဂါမံ ဂမိဿာမီ’’တိ နိက္ခန္တော ပုရိသော တံ ဂါမံ အပတ္တောပိ ‘‘ကုဟိံ ဣတ္ထန္နာမော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဂါမံ ဂတော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံ. ဧတဒဟောသီတိ ဂါမသမီပေ ဌတွာ သူရိယံ ဩလောကေန္တဿ ဧတဒဟောသိ. အတိပ္ပဂေါ ခေါတိ အတိဝိယ ပဂေါ ခေါ၊ န တာဝ ကုလေသု ယာဂုဘတ္တံ နိဋ္ဌိတန္တိ. ကိံ ပန ဘဂဝါ ကာလံ အဇာနိတွာ နိက္ခန္တောတိ? န အဇာနိတွာ. ပစ္စူသကာလေယေဝ ဟိ ဘဂဝါ ဉာဏဇာလံ ပတ္ထရိတွာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော ဉာဏဇာလဿ အန္တော ပဝိဋ္ဌံ ဘဂ္ဂဝဂေါတ္တံ ဆန္နပရိဗ္ဗာဇကံ ဒိသွာ ‘‘အဇ္ဇာဟံ ဣမဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ မယာ ပုဗ္ဗေ ကတကာရဏံ သမာဟရိတွာ ဓမ္မံ ကထေဿာမိ၊ သာ ဓမ္မကထာ အဿ မယိ ပသာဒပ္ပဋိလာဘဝသေန သဖလာ ဘဝိဿတီ’’တိ ဉတွာဝ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမံ ပဝိသိတုကာမော အတိပ္ပဂေါဝ နိက္ခမိ. တသ္မာ တတ္ထ ပဝိသိတုကာမတာယ ဧဝံ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒေသိ.

၂. ဧတဒဝေါစာတိ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ မာနထဒ္ဓတံ အကတွာ သတ္ထာရံ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ဧတံ ဧတု ခေါ၊ ဘန္တေတိအာဒိကံ ဝစနံ အဝေါစ. ဣမံ ပရိယာယန္တိ ဣမံ ဝါရံ၊ အဇ္ဇ ဣမံ အာဂမနဝါရန္တိ အတ္ထော. ကိံ ပန ဘဂဝါ ပုဗ္ဗေပိ တတ္ထ ဂတပုဗ္ဗောတိ? န ဂတပုဗ္ဗော၊ လောကသမုဒါစာရဝသေန ပန ဧဝမာဟ. လောကိယာ ဟိ စိရဿံ အာဂတမ္ပိ အနာဂတပုဗ္ဗမ္ပိ မနာပဇာတိကံ အာဂတံ ဒိသွာ ‘‘ကုတော ဘဝံ အာဂတော၊ စိရဿံ ဘဝံ အာဂတော၊ ကထံ တေ ဣဓာဂမနမဂ္ဂေါ ဉာတော၊ ကိံ မဂ္ဂမူဠှောသီ’’တိအာဒီနိ ဝဒန္တိ. တသ္မာ အယမ္ပိ လောကသမုဒါစာရဝသေန ဧဝမာဟာတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣဒမာသနန္တိ အတ္တနော နိသိန္နာသနံ ပပ္ဖေါဋေတွာ သမ္ပာဒေတွာ ဒဒမာနော ဧဝမာဟ. သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တောတိ သုနက္ခတ္တော နာမ လိစ္ဆဝိရာဇပုတ္တော. သော ကိရ တဿ ဂိဟိသဟာယော ဟောတိ၊ ကာလေန ကာလံ တဿ သန္တိကံ ဂစ္ဆတိ. ပစ္စက္ခာတောတိ ‘‘ပစ္စက္ခာမိ ဒါနာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝန္တံ န ဒါနာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟရိဿာမီ’’တိ ဧဝံ ပဋိအက္ခာတော နိဿဋ္ဌော ပရိစ္စတ္တော.

၃. ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿာတိ ဘဂဝါ မေ သတ္ထာ ‘‘ဘဂဝတော အဟံ ဩဝါဒံ ပဋိကရောမီ’’တိ ဧဝံ အပဒိသိတွာ. ကော သန္တော ကံ ပစ္စာစိက္ခသီတိ ယာစကော ဝါ ယာစိတကံ ပစ္စာစိက္ခေယျ၊ ယာစိတကော ဝါ ယာစကံ. တွံ ပန နေဝ ယာစကော န ယာစိတကော၊ ဧဝံ သန္တေ၊ မောဃပုရိသ၊ ကော သန္တော ကော သမာနော ကံ ပစ္စာစိက္ခသီတိ ဒဿေတိ. ပဿ မောဃပုရိသာတိ ပဿ တုစ္ဆပုရိသ. ယာဝဉ္စ တေ ဣဒံ အပရဒ္ဓန္တိ ယတ္တကံ ဣဒံ တဝ အပရဒ္ဓံ၊ ယတ္တကော တေ အပရာဓော တတ္တကော ဒေါသောတိ ဧဝါဟံ ဘဂ္ဂဝ တဿ ဒေါသံ အာရောပေသိန္တိ ဒဿေတိ.

၄. ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာတိ ပဉ္စသီလဒသသီလသင်္ခါတာ မနုဿဓမ္မာဥတ္တရိ. ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယန္တိ ဣဒ္ဓိဘူတံ ပါဋိဟာရိယံ. ကတေ ဝါတိ ကတမှိ ဝါ. ယဿတ္ထာယာတိ ယဿ ဒုက္ခက္ခယဿ အတ္ထာယ. သော နိယျာတိ တက္ကရဿာတိ သော ဓမ္မော တက္ကရဿ ယထာ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော၊ တထာ ကာရကဿ သမ္မာ ပဋိပန္နဿ ပုဂ္ဂလဿ သဗ္ဗဝဋ္ဋဒုက္ခက္ခယာယ အမတနိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာယ ဂစ္ဆတိ၊ န ဂစ္ဆတိ၊ သံဝတ္တတိ၊ န သံဝတ္တတီတိ ပုစ္ဆတိ. တတြ သုနက္ခတ္တာတိ တသ္မိံ သုနက္ခတ္တ မယာ ဒေသိတေ ဓမ္မေ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ သံဝတ္တမာနေ ကိံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကတံ ကရိဿတိ၊ ကော တေန ကတေန အတ္ထော. တသ္မိဉှိ ကတေပိ အကတေပိ မမ သာသနဿ ပရိဟာနိ နတ္ထိ၊ ဒေဝမနုဿာနဉှိ အမတနိဗ္ဗာနသမ္ပာပနတ္ထာယ အဟံ ပါရမိယော ပူရေသိံ၊ န ပါဋိဟာရိယကရဏတ္ထာယာတိ ပါဋိဟာရိယဿ နိရတ္ထကတံ ဒဿေတွာ ‘‘ပဿ၊ မောဃပုရိသာ’’တိ ဒုတိယံ ဒေါသံ အာရောပေသိ.

၅. အဂ္ဂညန္တိ လောကပညတ္တိံ. ‘‘ဣဒံ နာမ လောကဿ အဂ္ဂ’’န္တိ ဧဝံ ဇာနိတဗ္ဗမ္ပိ အဂ္ဂံ မရိယာဒံ န တံ ပညပေတီတိ ဝဒတိ. သေသမေတ္ထ အနန္တရဝါဒါနုသာရေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၆. အနေကပရိယာယေန ခေါတိ ဣဒံ ကသ္မာ အာရဒ္ဓံ. သုနက္ခတ္တော ကိရ ‘‘ဘဂဝတော ဂုဏံ မက္ခေဿာမိ၊ ‘‘ဒေါသံ ပညပေဿာမီ’’တိ ဧတ္တကံ ဝိပ္ပလပိတွာ ဘဂဝတော ကထံ သုဏန္တော အပ္ပတိဋ္ဌော နိရဝေါ အဋ္ဌာသိ.

အထ ဘဂဝါ – ‘‘သုနက္ခတ္တ၊ ဧဝံ တွံ မက္ခိဘာဝေ ဌိတော သယမေဝ ဂရဟံ ပါပုဏိဿသီ’’တိ မက္ခိဘာဝေ အာဒီနဝဒဿနတ္ထံ အနေကပရိယာယေနာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အနေကပရိယာယေနာတိ အနေကကာရဏေန. ဝဇ္ဇိဂါမေတိ ဝဇ္ဇိရာဇာနံ ဂါမေ၊ ဝေသာလီနဂရေ နော ဝိသဟီတိ နာသက္ခိ. သော အဝိသဟန္တောတိ သော သုနက္ခတ္တော ယဿ ပုဗ္ဗေ တိဏ္ဏံ ရတနာနံ ဝဏ္ဏံ ကထေန္တဿ မုခံ နပ္ပဟောတိ၊ သော ဒါနိ တေနေဝ မုခေန အဝဏ္ဏံ ကထေတိ၊ အဒ္ဓါ အဝိသဟန္တော အသက္ကောန္တော ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ အတ္တနော ဗာလတာယ အဝဏ္ဏံ ကထေတွာ ဟီနာယာဝတ္တော. ဗုဒ္ဓေါ ပန သုဗုဒ္ဓေါဝ၊ ဓမ္မော သွာက္ခာတောဝ၊ သံဃော သုပ္ပဋိပန္နောဝ. ဧဝံ တီဏိ ရတနာနိ ထောမေန္တာ မနုဿာ တုယှေဝ ဒေါသံ ဒဿေဿန္တီတိ. ဣတိ ခေါ တေတိ ဧဝံ ခေါ တေ၊ သုနက္ခတ္တ၊ ဝတ္တာရော ဘဝိဿန္တိ. တတော ဧဝံ ဒေါသေ ဥပ္ပန္နေ သတ္ထာ အတီတာနာဂတေ အပ္ပဋိဟတဉာဏော၊ မယှံ ဧဝံ ဒေါသော ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ ဇာနန္တောပိ ပုရေတရံ န ကထေသီတိ ဝတ္တုံ န လစ္ဆသီတိ ဒဿေတိ. အပက္ကမေဝါတိ အပက္ကမိယေဝ၊ အပက္ကန္တော ဝါ စုတောတိ အတ္ထော. ယထာ တံ အာပါယိကောတိ ယထာ အပါယေ နိဗ္ဗတ္တနာရဟော သတ္တော အပက္ကမေယျ၊ ဧဝမေဝ အပက္ကမီတိ အတ္ထော.

ကောရက္ခတ္တိယဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

၇. ဧကမိဒါဟန္တိ ဣမိနာ ကိံ ဒဿေတိ? ဣဒံ သုတ္တံ ဒွီဟိ ပဒေဟိ အာဗဒ္ဓံ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ န ကရောတီတိ စ အဂ္ဂညံ န ပညပေတီတိ စ. တတ္ထ ‘‘အဂ္ဂညံ န ပညပေတီ’’တိ ဣဒံ ပဒံ သုတ္တပရိယောသာနေ ဒဿေဿတိ. ‘‘ပါဋိဟာရိယံ န ကရောတီ’’တိ ဣမဿ ပန ပဒဿ အနုသန္ဓိဒဿနဝသေန အယံ ဒေသနာ အာရဒ္ဓါ.

တတ္ထ ဧကမိဒါဟန္တိ ဧကသ္မိံ အဟံ. သမယန္တိ သမယေ၊ ဧကသ္မိံ ကာလေ အဟန္တိ အတ္ထော. ထူလူသူတိ ထူလူ နာမ ဇနပဒေါ၊ တတ္ထ ဝိဟရာမိ. ဥတ္တရကာ နာမာတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဥတ္တရကာတိ ဧဝံနာမကော ထူလူနံ ဇနပဒဿ နိဂမော၊ တံ နိဂမံ ဂေါစရဂါမံ ကတွာတိ အတ္ထော. အစေလောတိ နဂ္ဂေါ. ကောရက္ခတ္တိယောတိ အန္တောဝင်္ကပါဒေါ ခတ္တိယော. ကုက္ကုရဝတိကောတိ သမာဒိန္နကုက္ကုရဝတော သုနခေါ ဝိယ ဃာယိတွာ ခါဒတိ၊ ဥဒ္ဓနန္တရေ နိပဇ္ဇတိ၊ အညမ္ပိ သုနခကိရိယမေဝ ကရောတိ. စတုက္ကုဏ္ဍိကောတိ စတုသင်္ဃဋ္ဋိတော ဒွေ ဇာဏူနိ ဒွေ စ ကပ္ပရေ ဘူမိယံ ဌပေတွာ ဝိစရတိ. ဆမာနိကိဏ္ဏန္တိ ဘူမိယံ နိကိဏ္ဏံ ပက္ခိတ္တံ ဌပိတံ. ဘက္ခသန္တိ ဘက္ခံ ယံကိဉ္စိ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ. မုခေနေဝါတိ ဟတ္ထေန အပရာမသိတွာ ခါဒနီယံ မုခေနေဝ ခါဒတိ၊ ဘောဇနီယမ္ပိ မုခေနေဝ ဘုဉ္ဇတိ. သာဓုရူပေါတိ သုန္ဒရရူပေါ. အယံ သမဏောတိ အယံ အရဟတံ သမဏော ဧကောတိ. တတ္ထ ဝတာတိ ပတ္ထနတ္ထေ နိပါတော. ဧဝံ ကိရဿ ပတ္ထနာ အဟောသိ ‘‘ဣမိနာ သမဏေန သဒိသော အညော သမဏော နာမ နတ္ထိ၊ အယဉှိ အပ္ပိစ္ဆတာယ ဝတ္ထံ န နိဝါသေတိ၊ ‘ဧသ ပပဉ္စော’တိ မညမာနော ဘိက္ခာဘာဇနမ္ပိ န ပရိဟရတိ၊ ဆမာနိကိဏ္ဏမေဝ ခါဒတိ၊ အယံ သမဏော နာမ. မယံ ပန ကိံ သမဏာ’’တိ? ဧဝံ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓဿ ပစ္ဆတော စရန္တောဝ ဣမံ ပါပကံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေသိ.

ဧတဒဝေါစာတိ ဘဂဝါ ကိရ စိန္တေသိ ‘‘အယံ သုနက္ခတ္တော ပါပဇ္ဈာသယော၊ ကိံ နု ဣမံ ဒိသွာ စိန္တေသီ’’တိ? အထေဝံ စိန္တေန္တော တဿ အဇ္ဈာသယံ ဝိဒိတွာ ‘‘အယံ မောဃပုရိသော မာဒိသဿ သဗ္ဗညုနော ပစ္ဆတော အာဂစ္ဆန္တော အစေလံ အရဟာတိ မညတိ၊ ဣဓေဝ ဒါနာယံ ဗာလော နိဂ္ဂဟံ အရဟတီ’’တိ အနိဝတ္တိတွာဝ ဧတံ တွမ္ပိ နာမာတိအာဒိဝစနမဝေါစ. တတ္ထ တွမ္ပိ နာမာတိ ဂရဟတ္ထေ ပိကာရော. ဂရဟန္တော ဟိ နံ ဘဂဝါ ‘‘တွမ္ပိ နာမာ’’တိ အာဟ. ‘‘တွမ္ပိ နာမ ဧဝံ ဟီနဇ္ဈာသယော၊ အဟံ သမဏော သကျပုတ္တိယောတိ ဧဝံ ပဋိဇာနိဿသီ’’တိ အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပါယော. ကိံ ပန မံ၊ ဘန္တေတိ မယှံ၊ ဘန္တေ၊ ကိံ ဂါရယှံ ဒိသွာ ဘဂဝါ ‘‘ဧဝမာဟာ’’တိ ပုစ္ဆတိ. အထဿ ဘဂဝါ အာစိက္ခန္တော ‘‘နနု တေ’’တိအာဒိမာဟ. မစ္ဆရာယတီတိ ‘‘မာ အညဿ အရဟတ္တံ ဟောတူ’’တိ ကိံ ဘဂဝါ ဧဝံ အရဟတ္တဿ မစ္ဆရာယတီတိ ပုစ္ဆတိ. န ခေါ အဟန္တိ အဟံ၊ မောဃပုရိသ၊ သဒေဝကဿ လောကဿ အရဟတ္တပ္ပဋိလာဘမေဝ ပစ္စာသီသာမိ၊ ဧတဒတ္ထမေဝ မေ ဗဟူနိ ဒုက္ကရာနိ ကရောန္တေန ပါရမိယော ပူရိတာ၊ န ခေါ အဟံ၊ မောဃပုရိသ၊ အရဟတ္တဿ မစ္ဆရာယာမိ. ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတန္တိ န အရဟန္တံ အရဟာတိ၊ အရဟန္တေ စ အနရဟန္တောတိ ဧဝံ တဿ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပန္နာ. တံ သန္ဓာယ ‘‘ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတ’’န္တိ အာဟ. ယံ ခေါ ပနာတိ ယံ ဧတံ အစေလံ ဧဝံ မညသိ. သတ္တမံ ဒိဝသန္တိ သတ္တမေ ဒိဝသေ. အလသကေနာတိ အလသကဗျာဓိနာ. ကာလင်္ကရိဿတီတိ ဥဒ္ဓုမာတဥဒရော မရိဿတိ.

ကာလကဉ္စိကာတိ တေသံ အသုရာနံ နာမံ. တေသံ ကိရ တိဂါဝုတော အတ္တဘာဝေါ အပ္ပမံသလောဟိတော ပုရာဏပဏ္ဏသဒိသော ကက္ကဋကာနံ ဝိယ အက္ခီနိ နိက္ခမိတွာ မတ္ထကေ တိဋ္ဌန္တိ၊ မုခံ သူစိပါသကသဒိသံ မတ္ထကသ္မိံယေဝ ဟောတိ၊ တေန ဩဏမိတွာ ဂေါစရံ ဂဏှန္တိ. ဗီရဏတ္ထမ္ဗကေတိ ဗီရဏတိဏတ္ထမ္ဗော တသ္မိံ သုသာနေ အတ္ထိ၊ တသ္မာ တံ ဗီရဏတ္ထမ္ဗကန္တိ ဝုစ္စတိ.

တေနုပသင်္ကမီတိ ဘဂဝတိ ဧတ္တကံ ဝတွာ တသ္မိံ ဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဝိဟာရံ ဂတေ ဝိဟာရာ နိက္ခမိတွာ ဥပသင်္ကမိ. ယေန တွန္တိ ယေန ကာရဏေန တွံ. ယသ္မာပိ ဘဂဝတာ ဗျာကတော၊ တသ္မာတိ အတ္ထော. မတ္တံ မတ္တန္တိ ပမာဏယုတ္တံ ပမာဏယုတ္တံ. ‘‘မန္တာ မန္တာ’’တိပိ ပါဌော၊ ပညာယ ဥပပရိက္ခိတွာ ဥပပရိက္ခိတွာတိ အတ္ထော. ယထာ သမဏဿ ဂေါတမဿာတိ ယထာ သမဏဿ ဂေါတမဿ မိစ္ဆာ ဝစနံ အဿ၊ တထာ ကရေယျာသီတိ အာဟ. ဧဝံ ဝုတ္တေ အစေလော သုနခေါ ဝိယ ဥဒ္ဓနဋ္ဌာနေ နိပန္နော သီသံ ဥက္ခိပိတွာ အက္ခီနိ ဥမ္မီလေတွာ ဩလောကေန္တော ကိံ ကထေသိ ‘‘သမဏော နာမ ဂေါတမော အမှာကံ ဝေရီ ဝိသဘာဂေါ၊ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဥပ္ပန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ မယံ သူရိယေ ဥဂ္ဂတေ ခဇ္ဇောပနကာ ဝိယ ဇာတာ. သမဏော ဂေါတမော အမှေ၊ ဧဝံ ဝါစံ ဝဒေယျ အညထာ ဝါ. ဝေရိနော ပန ကထာ နာမ တစ္ဆာ န ဟောတိ၊ ဂစ္ဆ တွံ အဟမေတ္ထ ကတ္တဗ္ဗံ ဇာနိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ပုနဒေဝ နိပဇ္ဇိ.

၈. ဧကဒွီဟိကာယာတိ ဧကံ ဒွေတိ ဝတွာ ဂဏေသိ. ယထာ တန္တိ ယထာ အသဒ္ဒဟမာနော ကောစိ ဂဏေယျ၊ ဧဝံ ဂဏေသိ. ဧကဒိဝသဉ္စ တိက္ခတ္တုံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကော ဒိဝသော အတီတော၊ ဒွေ ဒိဝသာ အတီတာတိ အာရောစေသိ. သတ္တမံ ဒိဝသန္တိ သော ကိရ သုနက္ခတ္တဿ ဝစနံ သုတွာ သတ္တာဟံ နိရာဟာရောဝ အဟောသိ. အထဿ သတ္တမေ ဒိဝသေ ဧကော ဥပဋ္ဌာကော ‘‘အမှာကံ ကုလူပကသမဏဿ အဇ္ဇ သတ္တမော ဒိဝသော ဂေဟံ အနာဂစ္ဆန္တဿ အဖာသု နု ခေါ ဇာတ’’န္တိ သူကရမံသံ ပစာပေတွာ ဘတ္တမာဒါယ ဂန္တွာ ပုရတော ဘူမိယံ နိက္ခိပိ. အစေလော ဒိသွာ စိန္တေသိ ‘‘သမဏဿ ဂေါတမဿ ကထာ တစ္ဆာ ဝါ အတစ္ဆာ ဝါ ဟောတု၊ အာဟာရံ ပန ခါဒိတွာ သုဟိတဿ မေ မရဏမ္ပိ သုမရဏ’’န္တိ ဒွေ ဟတ္ထေ ဇဏ္ဏုကာနိ စ ဘူမိယံ ဌပေတွာ ကုစ္ဆိပူရံ ဘုဉ္ဇိ. သော ရတ္တိဘာဂေ ဇီရာပေတုံ အသက္ကောန္တော အလသကေန ကာလမကာသိ. သစေပိ ဟိ သော ‘‘န ဘုဉ္ဇေယျ’’န္တိ စိန္တေယျ၊ တထာပိ တံ ဒိဝသံ ဘုဉ္ဇိတွာ အလသကေန ကာလံ ကရေယျ. အဒွေဇ္ဈဝစနာ ဟိ တထာဂတာတိ.

ဗီရဏတ္ထမ္ဗကေတိ တိတ္ထိယာ ကိရ ‘‘ကာလင်္ကတော ကောရက္ခတ္တိယော’’တိ သုတွာ ဒိဝသာနိ ဂဏေတွာ ဣဒံ တာဝ သစ္စံ ဇာတံ၊ ဣဒါနိ နံ အညတ္ထ ဆဍ္ဍေတွာ ‘‘မုသာဝါဒေန သမဏံ ဂေါတမံ နိဂ္ဂဏှိဿာမာ’’တိ ဂန္တွာ တဿ သရီရံ ဝလ္လိယာ ဗန္ဓိတွာ အာကဍ္ဎန္တာ ‘‘ဧတ္ထ ဆဍ္ဍေဿာမ၊ ဧတ္ထ ဆဍ္ဍေဿာမာ’’တိ ဂစ္ဆန္တိ. ဂတဂတဋ္ဌာနံ အင်္ဂဏမေဝ ဟောတိ. တေ ကဍ္ဎမာနာ ဗီရဏတ္ထမ္ဗကသုသာနံယေဝ ဂန္တွာ သုသာနဘာဝံ ဉတွာ ‘‘အညတ္ထ ဆဍ္ဍေဿာမာ’’တိ အာကဍ္ဎိံသု. အထ နေသံ ဝလ္လိ ဆိဇ္ဇိတ္ထ၊ ပစ္ဆာ စာလေတုံ နာသက္ခိံသု. တေ တတောဝ ပက္ကန္တာ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဗီရဏတ္ထမ္ဗကေ သုသာနေ ဆဍ္ဍေသု’’န္တိ.

၉. တေနုပသင်္ကမီတိ ကသ္မာ ဥပသင်္ကမိ? သော ကိရ စိန္တေသိ ‘‘အဝသေသံ တာဝ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝစနံ သမေတိ၊ မတဿ ပန ဥဋ္ဌာယ အညေန သဒ္ဓိံ ကထနံ နာမ နတ္ထိ၊ ဟန္ဒာဟံ ဂန္တွာ ပုစ္ဆာမိ. သစေ ကထေတိ၊ သုန္ဒရံ. နော စေ ကထေတိ၊ သမဏံ ဂေါတမံ မုသာဝါဒေန နိဂ္ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဣမိနာ ကာရဏေန ဥပသင်္ကမိ. အာကောဋေသီတိ ပဟရိ. ဇာနာမိ အာဝုသောတိ မတသရီရံ ဥဋ္ဌဟိတွာ ကထေတုံ သမတ္ထံ နာမ နတ္ထိ၊ ဣဒံ ကထံ ကထေသီတိ? ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန. ဘဂဝါ ကိရ ကောရက္ခတ္တိယံ အသုရယောနိတော အာနေတွာ သရီရေ အဓိမောစေတွာ ကထာပေသိ. တမေဝ ဝါ သရီရံ ကထာပေသိ၊ အစိန္တေယျော ဟိ ဗုဒ္ဓဝိသယော.

၁၀. တထေဝ တံ ဝိပါကန္တိ တဿ ဝစနဿ ဝိပါကံ တထေဝ၊ ဥဒါဟု နောတိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော ကတော၊ တထေဝ သော ဝိပါကောတိ အတ္ထော. ကေစိ ပန ‘‘ဝိပက္က’’န္တိပိ ပဌန္တိ၊ နိဗ္ဗတ္တန္တိ အတ္ထော.

ဧတ္ထ ဌတွာ ပါဋိဟာရိယာနိ သမာနေတဗ္ဗာနိ. သဗ္ဗာနေဝ ဟေတာနိ ပဉ္စ ပါဋိဟာရိယာနိ ဟောန္တိ. ‘‘သတ္တမေ ဒိဝသေ မရိဿတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ သော တထေဝ မတော၊ ဣဒံ ပဌမံ ပါဋိဟာရိယံ. ‘‘အလသကေနာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ အလသကေနေဝ မတော၊ ဣဒံ ဒုတိယံ. ‘‘ကာလကဉ္စိကေသု နိဗ္ဗတ္တိဿတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထေဝ နိဗ္ဗတ္တော၊ ဣဒံ တတိယံ. ‘‘ဗီရဏတ္ထမ္ဗကေ သုသာနေ ဆဍ္ဍေဿန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထေဝ ဆဍ္ဍိတော၊ ဣဒံ စတုတ္ထံ. ‘‘နိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနတော အာဂန္တွာ သုနက္ခတ္တေန သဒ္ဓိံ ကထေဿတီ’’တိ ဝုတ္တော၊ သော ကထေသိယေဝ၊ ဣဒံ ပဉ္စမံ ပါဋိဟာရိယံ.

အစေလကဠာရမဋ္ဋကဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

၁၁. ကဠာရမဋ္ဋကောတိ နိက္ခန္တဒန္တမတ္တကော. နာမမေဝ ဝါ တဿေတံ. လာဘဂ္ဂပ္ပတ္တောတိ လာဘဂ္ဂံ ပတ္တော၊ အဂ္ဂလာဘံ ပတ္တောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယသဂ္ဂပ္ပတ္တောတိ ယသဂ္ဂံ အဂ္ဂပရိဝါရံ ပတ္တော. ဝတပဒါနီတိ ဝတာနိယေဝ၊ ဝတကောဋ္ဌာသာ ဝါ. သမတ္တာနီတိ ဂဟိတာနိ. သမာဒိန္နာနီတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ပုရတ္ထိမေန ဝေသာလိန္တိ ဝေသာလိတော အဝိဒူရေ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ. စေတိယန္တိ ယက္ခစေတိယဋ္ဌာနံ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ.

၁၂. ယေန အစေလကောတိ ဘဂဝတော ဝတ္တံ ကတွာ ယေန အစေလော ကဠာရမဋ္ဋကော တေနုပသင်္ကမိ. ပဉှံ အပုစ္ဆီတိ ဂမ္ဘီရံ တိလက္ခဏာဟတံ ပဉှံ ပုစ္ဆိ. န သမ္ပာယာသီတိ န သမ္မာ ဉာဏဂတိယာ ပါယာသိ၊ အန္ဓော ဝိယ ဝိသမဋ္ဌာနေ တတ္ထ တတ္ထေဝ ပက္ခလိ. နေဝ အာဒိံ၊ န ပရိယောသာနမဒ္ဒသ. အထ ဝါ ‘‘န သမ္ပာယာသီ’’တိ န သမ္ပာဒေသိ၊ သမ္ပာဒေတွာ ကထေတုံ နာသက္ခိ. အသမ္ပာယန္တောတိ ကဗရက္ခီနိ ပရိဝတ္တေတွာ ဩလောကေန္တော ‘‘အသိက္ခိတကဿ သန္တိကေ ဝုဋ္ဌောသိ၊ အနောကာသေပိ ပဗ္ဗဇိတော ပဉှံ ပုစ္ဆန္တော ဝိစရသိ၊ အပေဟိ မာ ဧတသ္မိံ ဌာနေ အဋ္ဌာသီ’’တိ ဝဒန္တော. ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတွာကာသီတိ ကုပ္ပနာကာရံ ကောပံ၊ ဒုဿနာကာရံ ဒေါသံ၊ အတုဋ္ဌာကာရဘူတံ ဒေါမနဿသင်္ခါတံ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါကဋမကာသိ. အာသာဒိမှသေတိ အာသာဒိယိမှ ဃဋ္ဋယိမှ. မာ ဝတ နော အဟောသီတိ အဟော ဝတ မေ န ဘဝေယျ. မံ ဝတ နော အဟောသီတိပိ ပါဌော. တတ္ထ မန္တိ သာမိဝစနတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ၊ အဟောသိ ဝတ နု မမာတိ အတ္ထော. ဧဝဉ္စ ပန စိန္တေတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ ‘‘ခမထ မေ၊ ဘန္တေ’’တိ တံ ခမာပေသိ. သောပိ ဣတော ပဋ္ဌာယ အညံ ကိဉ္စိ ပဉှံ နာမ န ပုစ္ဆိဿသီတိ. အာမ န ပုစ္ဆိဿာမီတိ. ယဒိ ဧဝံ ဂစ္ဆ၊ ခမာမိ တေတိ တံ ဥယျောဇေသိ.

၁၄. ပရိဟိတောတိ ပရိဒဟိတော နိဝတ္ထဝတ္ထော. သာနုစာရိကောတိ အနုစာရိကာ ဝုစ္စတိ ဘရိယာ၊ သဟ အနုစာရိကာယ သာနုစာရိကော၊ တံ တံ ဗြဟ္မစရိယံ ပဟာယ သဘရိယောတိ အတ္ထော. ဩဒနကုမ္မာသန္တိ သုရာမံသတော အတိရေကံ ဩဒနမ္ပိ ကုမ္မာသမ္ပိ ဘုဉ္ဇမာနော. ယသာ နိဟီနောတိ ယံ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂံ ပတ္တော၊ တတော ပရိဟီနော ဟုတွာ. ‘‘ကတံ ဟောတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယ’’န္တိ ဣဓ သတ္တဝတပဒါတိက္ကမဝသေန သတ္တ ပါဋိဟာရိယာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

အစေလပါထိကပုတ္တဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

၁၅. ပါထိကပုတ္တောတိ ပါထိကဿ ပုတ္တော. ဉာဏဝါဒေနာတိ ဉာဏဝါဒေန သဒ္ဓိံ. ဥပဍ္ဎပထန္တိ ယောဇနံ စေ၊ နော အန္တရေ ဘဝေယျ၊ ဂေါတမော အဍ္ဎယောဇနံ၊ အဟံ အဍ္ဎယောဇနံ. ဧသ နယော အဍ္ဎယောဇနာဒီသု. ဧကပဒဝါရမ္ပိ အတိက္ကမ္မ ဂစ္ဆတော ဇယော ဘဝိဿတိ၊ အနာဂစ္ဆတော ပရာဇယောတိ. တေ တတ္ထာတိ တေ မယံ တတ္ထ သမာဂတဋ္ဌာနေ. တဒ္ဒိဂုဏံ တဒ္ဒိဂုဏာဟန္တိ တတော တတော ဒိဂုဏံ ဒိဂုဏံ အဟံ ကရိဿာမိ၊ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ ပါဋိဟာရိယံ ကာတုံ အသမတ္ထဘာဝံ ဇာနန္တောပိ ‘‘ဥတ္တမပုရိသေန သဒ္ဓိံ ပဋ္ဌပေတွာ အသက္ကုဏန္တဿာပိ ပါသံသော ဟောတီ’’တိ ဉတွာ ဧဝမာဟ. နဂရဝါသိနောပိ တံ သုတွာ ‘‘အသမတ္ထော နာမ ဧဝံ န ဂဇ္ဇတိ၊ အဒ္ဓါ အယမ္ပိ အရဟာ ဘဝိဿတီ’’တိ တဿ မဟန္တံ သက္ကာရမကံသု.

၁၆. ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမီတိ ‘‘သုနက္ခတ္တော ကိရ ပါထိကပုတ္တော ဧဝံ ဝဒတီ’’တိ အဿောသိ. အထဿ ဟီနဇ္ဈာသယတ္တာ ဟီနဒဿနာယ စိတ္တံ ဥဒပါဒိ.

သော ဘဂဝတော ဝတ္တံ ကတွာ ဘဂဝတိ ဂန္ဓကုဋိံ ပဝိဋ္ဌေ ပါထိကပုတ္တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ပုစ္ဆိ ‘‘တုမှေ ကိရ ဧဝရူပိံ ကထံ ကထေထာ’’တိ? ‘‘အာမ၊ ကထေမာ’’တိ. ယဒိ ဧဝံ ‘‘မာ ဘာယိတ္ထ ဝိဿတ္ထာ ပုနပ္ပုနံ ဧဝံ ဝဒထ၊ အဟံ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဥပဋ္ဌာကော၊ တဿ ဝိသယံ ဝိဇာနာမိ၊ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ပါဋိဟာရိယံ ကာတုံ န သက္ခိဿတိ၊ အဟံ သမဏဿ ဂေါတမဿ ကထေတွာ ဘယံ ဥပ္ပါဒေတွာ တံ အညတော ဂဟေတွာ ဂမိဿာမိ၊ တုမှေ မာ ဘာယိတ္ထာ’’တိ တံ အဿာသေတွာ ဘဂဝတော သန္တိကံ ဂတော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမီ’’တိ. တံ ဝါစန္တိအာဒီသု ‘‘အဟံ အဗုဒ္ဓေါဝ သမာနော ဗုဒ္ဓေါမှီတိ ဝိစရိံ၊ အဘူတံ မေ ကထိတံ နာဟံ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဝဒန္တော တံ ဝါစံ ပဇဟတိ နာမ. ရဟော နိသီဒိတွာ စိန္တယမာနော ‘‘အဟံ ‘ဧတ္တကံ ကာလံ အဗုဒ္ဓေါဝ သမာနော ဗုဒ္ဓေါမှီ’တိ ဝိစရိံ၊ ဣတော ဒါနိ ပဋ္ဌာယ နာဟံ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ စိန္တယန္တော တံ စိတ္တံ ပဇဟတိ နာမ. ‘‘အဟံ ‘ဧတ္တကံ ကာလံ အဗုဒ္ဓေါဝ သမာနော ဗုဒ္ဓေါမှီ’တိ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိံ ဂဟေတွာ ဝိစရိံ၊ ဣတော ဒါနိ ပဋ္ဌာယ ဣမံ ဒိဋ္ဌိံ ပဇဟာမီ’’တိ ပဇဟန္တော တံ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိနိဿဇ္ဇတိ နာမ. ဧဝံ အကရောန္တော ပန တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာတိ ဝုစ္စတိ. ဝိပတေယျာတိ ဗန္ဓနာ မုတ္တတာလပက္ကံ ဝိယ ဂီဝတော ပတေယျ၊ သတ္တဓာ ဝါ ပန ဖလေယျ.

၁၇. ရက္ခတေတန္တိ ရက္ခတု ဧတံ. ဧကံသေနာတိ နိပ္ပရိယာယေန. ဩဓာရိတာတိ ဘာသိတာ. အစေလော စ၊ ဘန္တေ၊ ပါထိကပုတ္တောတိ ဧဝံ ဧကံသေန ဘဂဝတော ဝါစာယ ဩဓာရိတာယ သစေ အစေလော ပါထိကပုတ္တော. ဝိရူပရူပေနာတိ ဝိဂတရူပေန ဝိဂစ္ဆိတသဘာဝေန ရူပေန အတ္တနော ရူပံ ပဟာယ အဒိဿမာနေန ကာယေန. သီဟဗျဂ္ဃါဒိဝသေန ဝါ ဝိဝိဓရူပေန သမ္မုခီဘာဝံ အာဂစ္ဆေယျ. တဒဿ ဘဂဝတော မုသာတိ ဧဝံ သန္တေ ဘဂဝတော တံ ဝစနံ မုသာ ဘဝေယျာတိ မုသာဝါဒေန နိဂ္ဂဏှာတိ. ဌပေတွာ ကိရ ဧတံ န အညေန ဘဂဝါ မုသာဝါဒေန နိဂ္ဂဟိတပုဗ္ဗောတိ.

၁၈. ဒွယဂါမိနီတိ သရူပေန အတ္ထိဘာဝံ၊ အတ္ထေန နတ္ထိဘာဝန္တိ ဧဝံ ဒွယဂါမိနီ. အလိကတုစ္ဆနိပ္ဖလဝါစာယ ဧတံ အဓိဝစနံ.

၁၉. အဇိတောပိ နာမ လိစ္ဆဝီနံ သေနာပတီတိ သော ကိရ ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ၊ သော ကာလမကာသိ. အထဿ သရီရကိစ္စံ ကတွာ မနုဿာ ပါထိကပုတ္တံ ပုစ္ဆိံသု ‘‘ကုဟိံ နိဗ္ဗတ္တော သေနာပတီ’’တိ? သော အာဟ – ‘‘မဟာနိရယေ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ. ဣဒဉ္စ ပန ဝတွာ ပုန အာဟ ‘‘တုမှာကံ သေနာပတိ မမ သန္တိကံ အာဂမ္မ အဟံ တုမှာကံ ဝစနမကတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ ပတိဋ္ဌပေတွာ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တောမှီ’’တိ ပရောဒိတ္ထာတိ. တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယာတိ ဧတ္ထ ‘‘ပါဋိဟာရိယကရဏတ္ထာယာ’’တိ ကသ္မာ န ဝဒတိ? အဘာဝါ. သမ္မုခီဘာဝေါပိ ဟိဿ တေန သဒ္ဓိံ နတ္ထိ၊ ကုတော ပါဋိဟာရိယကရဏံ၊ တသ္မာ တထာ အဝတွာ ‘‘ဒိဝါဝိဟာရာယာ’’တိ အာဟ.

ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယကထာဝဏ္ဏနာ

၂၀. ဂဟပတိနေစယိကာတိ ဂဟပတိ မဟာသာလာ. တေသဉှိ မဟာဓနဓညနိစယော၊ တသ္မာ ‘‘နေစယိကာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. အနေကသဟဿာတိ သဟဿေဟိပိ အပရိမာဏဂဏနာ. ဧဝံ မဟတိံ ကိရ ပရိသံ ဌပေတွာ သုနက္ခတ္တံ အညော သန္နိပါတေတုံ သမတ္ထော နတ္ထိ. တေနေဝ ဘဂဝါ ဧတ္တကံ ကာလံ သုနက္ခတ္တံ ဂဟေတွာ ဝိစရိ.

၂၁. ဘယန္တိ စိတ္တုတြာသဘယံ. ဆမ္ဘိတတ္တန္တိ သကလသရီရစလနံ. လောမဟံသောတိ လောမာနံ ဥဒ္ဓဂ္ဂဘာဝေါ. သော ကိရ စိန္တေသိ – ‘‘အဟံ အတိမဟန္တံ ကထံ ကထေတွာ သဒေဝကေ လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ ပဋိဝိရုဒ္ဓေါ၊ မယှံ ခေါ ပနဗ္ဘန္တရေ အရဟတ္တံ ဝါ ပါဋိဟာရိယကရဏဟေတု ဝါ နတ္ထိ၊ သမဏော ပန ဂေါတမော ပါဋိဟာရိယံ ကရိဿတိ၊ အထဿ ပါဋိဟာရိယံ ဒိသွာ မဟာဇနော ‘တွံ ဒါနိ ပါဋိဟာရိယံ ကာတုံ အသက္ကောန္တော ကသ္မာ အတ္တနော ပမာဏမဇာနိတွာ လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ ပဋိမလ္လော ဟုတွာ ဂဇ္ဇသီ’တိ ကဋ္ဌလေဍ္ဍုဒဏ္ဍာဒီဟိ ဝိဟေဌေဿတီ’’တိ. တေနဿ မဟာဇနသန္နိပါတဉ္စေဝ တေန ဘဂဝတော စ အာဂမနံ သုတွာ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ ဥဒပါဒိ. သော တတော ဒုက္ခာ မုစ္စိတုကာမော တိန္ဒုကခါဏုကပရိဗ္ဗာဇကာရာမံ အဂမာသိ. တမတ္ထံ ဒဿေတုံ အထ ခေါ ဘဂဝါတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥပသင်္ကမီတိ န ကေဝလံ ဥပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပန ဒူရံ အဍ္ဎယောဇနန္တရံ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမံ ပဝိဋ္ဌော. တတ္ထပိ စိတ္တဿာဒံ အလဘမာနော အန္တန္တေန အာဝိဇ္ဈိတွာ အာရာမပစ္စန္တေ ဧကံ ဂဟနဋ္ဌာနံ ဥပဓာရေတွာ ပါသာဏဖလကေ နိသီဒိ. အထ ဘဂဝါ စိန္တေသိ – ‘‘သစေ အယံ ဗာလော ကဿစိဒေဝ ကထံ ဂဟေတွာ ဣဓာဂစ္ဆေယျ၊ မာ နဿတု ဗာလော’’တိ ‘‘နိသိန္နပါသာဏဖလကံ တဿ သရီရေ အလ္လီနံ ဟောတူ’’တိ အဓိဋ္ဌာသိ. သဟ အဓိဋ္ဌာနစိတ္တေန တံ တဿ သရီရေ အလ္လီယိ. သော မဟာအဒ္ဒုဗန္ဓနဗဒ္ဓေါ ဝိယ ဆိန္နပါဒေါ ဝိယ စ အဟောသိ.

အဿောသီတိ ဣတော စိတော စ ပါထိကပုတ္တံ ပရိယေသမာနာ ပရိသာ တဿ အနုပဒံ ဂန္တွာ နိသိန္နဋ္ဌာနံ ဉတွာ အာဂတေန အညတရေန ပုရိသေန ‘‘တုမှေ ကံ ပရိယေသထာ’’တိ ဝုတ္တေ ပါထိကပုတ္တန္တိ. သော ‘‘တိန္ဒုကခါဏုကပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ နိသိန္နော’’တိ ဝုတ္တဝစနေန အဿောသိ.

၂၂. သံသပ္ပတီတိ ဩသီဒတိ. တတ္ထေဝ သဉ္စရတိ. ပါဝဠာ ဝုစ္စတိ အာနိသဒဋ္ဌိကာ.

၂၃. ပရာဘူတရူပေါတိ ပရာဇိတရူပေါ၊ ဝိနဋ္ဌရူပေါ ဝါ.

၂၅. ဂေါယုဂေဟီတိ ဂေါယုတ္တေဟိ သတမတ္တေဟိ ဝါ သဟဿမတ္တေဟိ ဝါ ယုဂေဟိ. အာဝိဉ္ဆေယျာမာတိ အာကဍ္ဎေယျာမ. ဆိဇ္ဇေယျုန္တိ ဆိန္ဒေယျုံ. ပါထိကပုတ္တော ဝါ ဗန္ဓဋ္ဌာနေ ဆိဇ္ဇေယျ.

၂၆. ဒါရုပတ္တိကန္တေဝါသီတိ ဒါရုပတ္တိကဿ အန္တေဝါသီ. တဿ ကိရ ဧတဒဟောသိ ‘‘တိဋ္ဌတု တာဝ ပါဋိဟာရိယံ၊ သမဏော ဂေါတမော ‘အစေလော ပါထိကပုတ္တော အာသနာပိ န ဝုဋ္ဌဟိဿတီ’တိ အာဟ. ဟန္ဒာဟံ ဂန္တွာ ယေန ကေနစိ ဥပါယေန တံ အာသနာ ဝုဋ္ဌာပေမိ. ဧတ္တာဝတာ စ သမဏဿ ဂေါတမဿ ပရာဇယော ဘဝိဿတီ’’တိ. တသ္မာ ဧဝမာဟ.

၂၇. သီဟဿာတိ စတ္တာရော သီဟာ တိဏသီဟော စ ကာဠသီဟော စ ပဏ္ဍုသီဟော စ ကေသရသီဟော စ. တေသံ စတုန္နံ သီဟာနံ ကေသရသီဟော အဂ္ဂတံ ဂတော၊ သော ဣဓာဓိပ္ပေတော. မိဂရညောတိ သဗ္ဗစတုပ္ပဒါနံ ရညော. အာသယန္တိ နိဝါသံ. သီဟနာဒန္တိ အဘီတနာဒံ. ဂေါစရာယ ပက္ကမေယျန္တိ အာဟာရတ္ထာယ ပက္ကမေယျံ. ဝရံ ဝရန္တိ ဥတ္တမုတ္တမံ၊ ထူလံ ထူလန္တိ အတ္ထော. မုဒုမံသာနီတိ မုဒူနိ မံသာနိ. ‘‘မဓုမံသာနီ’’တိပိ ပါဌော၊ မဓုရမံသာနီတိ အတ္ထော. အဇ္ဈုပေယျန္တိ ဥပဂစ္ဆေယျံ. သီဟနာဒံ နဒိတွာတိ ယေ ဒုဗ္ဗလာ ပါဏာ၊ တေ ပလာယန္တူတိ အတ္တနော သူရဘာဝသန္နိဿိတေန ကာရုညေန နဒိတွာ.

၂၈. ဝိဃာသသံဝဍ္ဎောတိ ဝိဃာသေန သံဝဍ္ဎော၊ ဝိဃာသံ ဘက္ခိတာ တိရိတ္တမံသံ ခါဒိတွာ ဝဍ္ဎိတော. ဒိတ္တောတိ ဒပ္ပိတော ထူလသရီရော. ဗလဝါတိ ဗလသမ္ပန္နော. ဧတဒဟောသီတိ ကသ္မာ အဟောသိ? အသ္မိမာနဒေါသေန.

တတြာယံ အနုပုဗ္ဗိကထာ – ဧကဒိဝသံ ကိရ သော သီဟော ဂေါစရတော နိဝတ္တမာနော တံ သိင်္ဂါလံ ဘယေန ပလာယမာနံ ဒိသွာ ကာရုညဇာတော ဟုတွာ ‘‘ဝယသ၊ မာ ဘာယိ၊ တိဋ္ဌ ကော နာမ တွ’’န္တိ အာဟ. ဇမ္ဗုကော နာမာဟံ သာမီတိ. ဝယသ၊ ဇမ္ဗုက၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ မံ ဥပဋ္ဌာတုံ သက္ခိဿသီတိ. ဥပဋ္ဌဟိဿာမီတိ. သော တတော ပဋ္ဌာယ ဥပဋ္ဌာတိ. သီဟော ဂေါစရတော အာဂစ္ဆန္တော မဟန္တံ မဟန္တံ မံသခဏ္ဍံ အာဟရတိ. သော တံ ခါဒိတွာ အဝိဒူရေ ပါသာဏပိဋ္ဌေ ဝသတိ. သော ကတိပါဟစ္စယေနေဝ ထူလသရီရော မဟာခန္ဓော ဇာတော. အထ နံ သီဟော အဝေါစ – ‘‘ဝယသ၊ ဇမ္ဗုက၊ မမ ဝိဇမ္ဘနကာလေ အဝိဒူရေ ဌတွာ ‘ဝိရောစ သာမီ’တိ ဝတ္တုံ သက္ခိဿသီ’’တိ. သက္ကောမိ သာမီတိ. သော တဿ ဝိဇမ္ဘနကာလေ တထာ ကရောတိ. တေန သီဟဿ အတိရေကော အသ္မိမာနော ဟောတိ.

အထေကဒိဝသံ ဇရသိင်္ဂါလော ဥဒကသောဏ္ဍိယံ ပါနီယံ ပိဝန္တော အတ္တနော ဆာယံ ဩလောကေန္တော အဒ္ဒသ အတ္တနော ထူလသရီရတဉ္စေဝ မဟာခန္ဓတဉ္စ. ဒိသွာ ‘ဇရသိင်္ဂါလောသ္မီ’တိ မနံ အကတွာ ‘‘အဟမ္ပိ သီဟော ဇာတော’’တိ မညိ. တတော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝယသ၊ ဇမ္ဗုက၊ ယုတ္တံ နာမ တဝ ဣမိနာ အတ္တဘာဝေန ပရဿ ဥစ္ဆိဋ္ဌမံသံ ခါဒိတုံ၊ ကိံ တွံ ပုရိသော န ဟောသိ၊ သီဟဿာပိ စတ္တာရော ပါဒါ ဒွေ ဒါဌာ ဒွေ ကဏ္ဏာ ဧကံ နင်္ဂုဋ္ဌံ၊ တဝပိ သဗ္ဗံ တထေဝ၊ ကေဝလံ တဝ ကေသရဘာရမတ္တမေဝ နတ္ထီ’’တိ. တဿေဝံ စိန္တယတော အသ္မိမာနော ဝဍ္ဎိ. အထဿ တေန အသ္မိမာနဒေါသေန ဧတံ ‘‘ကော စာဟ’’န္တိအာဒိ မညိတမဟောသိ. တတ္ထ ကော စာဟန္တိ အဟံ ကော၊ သီဟော မိဂရာဇာ ကော၊ န မေ ဉာတိ၊ န သာမိကော၊ ကိမဟံ တဿ နိပစ္စကာရံ ကရောမီတိ အဓိပ္ပါယော. သိင်္ဂါလကံယေဝါတိ သိင်္ဂါလရဝမေဝ. ဘေရဏ္ဍကံယေဝါတိ အပ္ပိယအမနာပသဒ္ဒမေဝ. ကေ စ ဆဝေ သိင်္ဂါလေတိ ကော စ လာမကော သိင်္ဂါလော. ကေ ပန သီဟနာဒေတိ ကော ပန သီဟနာဒေါ သိင်္ဂါလဿ စ သီဟနာဒဿ စ ကော သမ္ဗန္ဓောတိ အဓိပ္ပါယော. သုဂတာပဒါနေသူတိ သုဂတလက္ခဏေသု. သုဂတဿ သာသနသမ္ဘူတာသု တီသု သိက္ခာသု. ကထံ ပနေသ တတ္ထ ဇီဝတိ? ဧတဿ ဟိ စတ္တာရော ပစ္စယေ ဒဒမာနာ သီလာဒိဂုဏသမ္ပန္နာနံ သမ္ဗုဒ္ဓါနံ ဒေမာတိ ဒေန္တိ၊ တေန ဧသ အဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဗုဒ္ဓါနံ နိယာမိတပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇန္တော သုဂတာပဒါနေသု ဇီဝတိ နာမ. သုဂတာတိရိတ္တာနီတိ တေသံ ကိရ ဘောဇနာနိ ဒဒမာနာ ဗုဒ္ဓါနဉ္စ ဗုဒ္ဓသာဝကာနဉ္စ ဒတွာ ပစ္ဆာ အဝသေသံ သာယနှသမယေ ဒေန္တိ. ဧဝမေသ သုဂတာတိရိတ္တာနိ ဘုဉ္ဇတိ နာမ. တထာဂတေတိ တထာဂတံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အာသာဒေတဗ္ဗံ ဃဋ္ဋယိတဗ္ဗံ. အထ ဝါ ‘‘တထာဂတေ’’တိအာဒီနိ ဥပယောဂဗဟုဝစနာနေဝ. အာသာဒေတဗ္ဗန္တိ ဣဒမ္ပိ ဗဟုဝစနမေဝ ဧကဝစနံ ဝိယ ဝုတ္တံ. အာသာဒနာတိ အဟံ ဗုဒ္ဓေန သဒ္ဓိံ ပါဋိဟာရိယံ ကရိဿာမီတိ ဃဋ္ဋနာ.

၂၉. သမေက္ခိယာနာတိ သမေက္ခိတွာ၊ မညိတွာတိ အတ္ထော. အမညီတိ ပုန အမညိတ္ထ ကောတ္ထူတိ သိင်္ဂါလော.

၃၀. အတ္တာနံ ဝိဃာသေ သမေက္ခိယာတိ သောဏ္ဍိယံ ဥစ္ဆိဋ္ဌောဒကေ ထူလံ အတ္တဘာဝံ ဒိသွာ. ယာဝ အတ္တာနံ န ပဿတီတိ ယာဝ အဟံ သီဟဝိဃာသသံဝဍ္ဎိတကော ဇရသိင်္ဂါလောတိ ဧဝံ ယထာဘူတံ အတ္တာနံ န ပဿတိ. ဗျဂ္ဃေါတိ မညတီတိ သီဟောဟမသ္မီတိ မညတိ၊ သီဟေန ဝါ သမာနဗလော ဗျဂ္ဃေါယေဝ အဟန္တိ မညတိ.

၃၁. ဘုတွာန ဘေကေတိ အာဝါဋမဏ္ဍူကေ ခါဒိတွာ. ခလမူသိကာယောတိ ခလေသု မူသိကာယော စ ခါဒိတွာ. ကဋသီသု ခိတ္တာနိ စ ကောဏပါနီတိ သုသာနေသု ဆဍ္ဍိတကုဏပါနိ စ ခါဒိတွာ. မဟာဝနေတိ မဟန္တေ ဝနသ္မိံ. သုညဝနေတိ တုစ္ဆဝနေ. ဝိဝဍ္ဎောတိ ဝဍ္ဎိတော. တထေဝ သော သိင်္ဂါလကံ အနဒီတိ ဧဝံ သံဝဍ္ဎောပိ မိဂရာဇာဟမသ္မီတိ မညိတွာပိ ယထာ ပုဗ္ဗေ ဒုဗ္ဗလသိင်္ဂါလကာလေ၊ တထေဝ သော သိင်္ဂါလရဝံယေဝ အရဝီတိ. ဣမာယပိ ဂါထာယ ဘေကာဒီနိ ဘုတွာ ဝဍ္ဎိတသိင်္ဂါလော ဝိယ လာဘသက္ကာရဂိဒ္ဓေါ တွန္တိ ပါထိကပုတ္တမေဝ ဃဋ္ဋေသိ.

နာဂေဟီတိ ဟတ္ထီဟိ. မဟာဗန္ဓနာတိ မဟတာ ကိလေသဗန္ဓနာ မောစေတွာ. မဟာဝိဒုဂ္ဂါတိ မဟာဝိဒုဂ္ဂံ နာမ စတ္တာရော ဩဃာ. တတော ဥဒ္ဓရိတွာ နိဗ္ဗာနထလေ ပတိဋ္ဌပေတွာ.

အဂ္ဂညပညတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၃၆. ဣတိ ‘‘ဘဂဝါ ဧတ္တကေန ကထာမဂ္ဂေန ပါဋိဟာရိယံ န ကရောတီ’’တိ ပဒဿ အနုသန္ဓိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ‘‘န အဂ္ဂညံ ပညာပေတီ’’တိ ဣမဿ အနုသန္ဓိံ ဒဿေန္တော အဂ္ဂညဉ္စာဟန္တိ ဒေသနံ အာရဘိ. တတ္ထ အဂ္ဂညဉ္စာဟန္တိ အဟံ၊ ဘဂ္ဂဝ၊ အဂ္ဂညဉ္စ ပဇာနာမိ လောကုပ္ပတ္တိစရိယဝံသဉ္စ. တဉ္စ ပဇာနာမီတိ န ကေဝလံ အဂ္ဂညမေဝ၊ တဉ္စ အဂ္ဂညံ ပဇာနာမိ. တတော စ ဥတ္တရိတရံ သီလသမာဓိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ သဗ္ဗညုတညာဏာ ပဇာနာမိ. တဉ္စ ပဇာနံ န ပရာမသာမီတိ တဉ္စ ပဇာနန္တောပိ အဟံ ဣဒံ နာမ ပဇာနာမီတိ တဏှာဒိဋ္ဌိမာနဝသေန န ပရာမသာမိ. နတ္ထိ တထာဂတဿ ပရာမာသောတိ ဒီပေတိ. ပစ္စတ္တညေဝ နိဗ္ဗုတိ ဝိဒိတာတိ အတ္တနာယေဝ အတ္တနိ ကိလေသနိဗ္ဗာနံ ဝိဒိတံ. ယဒဘိဇာနံ တထာဂတောတိ ယံ ကိလေသနိဗ္ဗာနံ ဇာနန္တော တထာဂတော. နော အနယံ အာပဇ္ဇတီတိ အဝိဒိတနိဗ္ဗာနာ တိတ္ထိယာ ဝိယ အနယံ ဒုက္ခံ ဗျသနံ နာပဇ္ဇတိ.

၃၇. ဣဒါနိ ယံ တံ တိတ္ထိယာ အဂ္ဂညံ ပညပေန္တိ၊ တံ ဒဿေန္တော သန္တိ ဘဂ္ဂဝါတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဣဿရကုတ္တံ ဗြဟ္မကုတ္တန္တိ ဣဿရကတံ ဗြဟ္မကတံ၊ ဣဿရနိမ္မိတံ ဗြဟ္မနိမ္မိတန္တိ အတ္ထော. ဗြဟ္မာ ဧဝ ဟိ ဧတ္ထ အာဓိပစ္စဘာဝေန ဣဿရောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. အာစရိယကန္တိ အာစရိယဘာဝံ အာစရိယဝါဒံ. တတ္ထ အာစရိယဝါဒေါ အဂ္ဂညံ. အဂ္ဂညံ ပန ဧတ္ထ ဒေသိတန္တိ ကတွာ သော အဂ္ဂညံ တွေဝ ဝုတ္တော. ကထံ ဝိဟိတကန္တိ ကေန ဝိဟိတံ ကိန္တိ ဝိဟိတံ. သေသံ ဗြဟ္မဇာလေ ဝိတ္ထာရိတနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၄၁. ခိဍ္ဍာပဒေါသိကန္တိ ခိဍ္ဍာပဒေါသိကမူလံ.

၄၇. အသတာတိ အဝိဇ္ဇမာနေန၊ အသံဝိဇ္ဇမာနဋ္ဌေနာတိ အတ္ထော. တုစ္ဆာတိ တုစ္ဆေန အန္တောသာရဝိရဟိတေန. မုသာတိ မုသာဝါဒေန. အဘူတေနာတိ ဘူတတ္ထဝိရဟိတေန. အဗ္ဘာစိက္ခန္တီတိ အဘိအာစိက္ခန္တိ. ဝိပရီတောတိ ဝိပရီတသညော ဝိပရီတစိတ္တော. ဘိက္ခဝေါ စာတိ န ကေဝလံ သမဏော ဂေါတမောယေဝ၊ ယေ စ အဿ အနုသိဋ္ဌိံ ကရောန္တိ၊ တေ ဘိက္ခူ စ ဝိပရီတာ. အထ ယံ သန္ဓာယ ဝိပရီတောတိ ဝဒန္တိ၊ တံ ဒဿေတုံ သမဏော ဂေါတမောတိအာဒိ ဝုတ္တံ. သုဘံ ဝိမောက္ခန္တိ ဝဏ္ဏကသိဏံ. အသုဘန္တွေဝါတိ သုဘဉ္စ အသုဘဉ္စ သဗ္ဗံ အသုဘန္တိ ဧဝံ ပဇာနာတိ. သုဘန္တွေဝ တသ္မိံ သမယေတိ သုဘန္တိ ဧဝ စ တသ္မိံ သမယေ ပဇာနာတိ၊ န အသုဘံ. ဘိက္ခဝေါ စာတိ ယေ တေ ဧဝံ ဝဒန္တိ၊ တေသံ ဘိက္ခဝေါ စ အန္တေဝါသိကသမဏာ ဝိပရီတာ. ပဟောတီတိ သမတ္ထော ပဋိဗလော.

၄၈. ဒုက္ကရံ ခေါတိ အယံ ပရိဗ္ဗာဇကော ယဒိဒံ ‘‘ဧဝံပသန္နော အဟံ၊ ဘန္တေ’’တိအာဒိမာဟ၊ တံ သာဌေယျေန ကောဟညေန အာဟ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘သမဏော ဂေါတမော မယှံ ဧတ္တကံ ဓမ္မကထံ ကထေသိ၊ တမဟံ သုတွာပိ ပဗ္ဗဇိတုံ န သက္ကောမိ၊ မယာ ဧတဿ သာသနံ ပဋိပန္နသဒိသေန ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. တတော သော သာဌေယျေန ကောဟညေန ဧဝမာဟ. တေနဿ ဘဂဝါ မမ္မံ ဃဋ္ဋေန္တော ဝိယ ‘‘ဒုက္ကရံ ခေါ ဧတံ၊ ဘဂ္ဂဝ တယာ အညဒိဋ္ဌိကေနာ’’တိအာဒိမာဟ. တံ ပေါဋ္ဌပါဒသုတ္တေ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. သာဓုကမနုရက္ခာတိ သုဋ္ဌု အနုရက္ခ.

ဣတိ ဘဂဝါ ပသာဒမတ္တာနုရက္ခဏေ ပရိဗ္ဗာဇကံ နိယောဇေသိ. သောပိ ဧဝံ မဟန္တံ သုတ္တန္တံ သုတွာပိ နာသက္ခိ ကိလေသက္ခယံ ကာတုံ. ဒေသနာ ပနဿ အာယတိံ ဝါသနာယ ပစ္စယော အဟောသိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

သုမင်္ဂလဝိလာသိနိယာ ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယ

ပါထိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ဥဒုမ္ဗရိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

နိဂြောဓပရိဗ္ဗာဇကဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

၄၉. ဧဝံ မေ သုတန္တိ ဥဒုမ္ဗရိကသုတ္တံ. တတြာယမပုဗ္ဗပဒဝဏ္ဏနာ – ပရိဗ္ဗာဇကောတိ ဆန္နပရိဗ္ဗာဇကော. ဥဒုမ္ဗရိကာယ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေတိ ဥဒုမ္ဗရိကာယ ဒေဝိယာ သန္တကေ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ. သန္ဓာနောတိ တဿ နာမံ. အယံ ပန မဟာနုဘာဝေါ ပရိဝါရေတွာ ဝိစရန္တာနံ ပဉ္စန္နံ ဥပါသကသတာနံ အဂ္ဂပုရိသော အနာဂါမီ ဘဂဝတာ မဟာပရိသမဇ္ဈေ ဧဝံ သံဝဏ္ဏိတော –

‘‘ဆဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော သန္ဓာနော ဂဟပတိ တထာဂတေ နိဋ္ဌင်္ဂတော သဒ္ဓမ္မေ ဣရိယတိ. ကတမေဟိ ဆဟိ? ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန အရိယေန သီလေန အရိယေန ဉာဏေန အရိယာယ ဝိမုတ္တိယာ. ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဆဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော သန္ဓာနော ဂဟပတိ တထာဂတေ နိဋ္ဌင်္ဂတော သဒ္ဓမ္မေ ဣရိယတီ’’တိ (အ. နိ. ၆.၁၂၀-၁၃၉).

သော ပါတောယေဝ ဥပေါသထင်္ဂါနိ အဓိဋ္ဌာယ ပုဗ္ဗဏှသမယေ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ဒါနံ ဒတွာ ဘိက္ခူသု ဝိဟာရံ ဂတေသု ဃရေ ခုဒ္ဒကမဟလ္လကာနံ ဒါရကာနံ သဒ္ဒေန ဥဗ္ဗာဠှော သတ္ထု သန္တိကေ ‘‘ဓမ္မံ သောဿာမီ’’တိ နိက္ခန္တော. တေန ဝုတ္တံ ဒိဝါ ဒိဝဿ ရာဇဂဟာ နိက္ခမီတိ. တတ္ထ ဒိဝါ ဒိဝဿာတိ ဒိဝသဿ ဒိဝါ နာမ မဇ္ဈနှာတိက္ကမော၊ တသ္မိံ ဒိဝသဿာပိ ဒိဝါဘူတေ အတိက္ကန္တမတ္တေ မဇ္ဈနှိကေ နိက္ခမီတိ အတ္ထော. ပဋိသလ္လီနောတိ တတော တတော ရူပါဒိဂေါစရတော စိတ္တံ ပဋိသံဟရိတွာ နိလီနော ဈာနရတိသေဝနာဝသေန ဧကီဘာဝံ ဂတော. မနောဘာဝနီယာနန္တိ မနဝဍ္ဎကာနံ. ယေ စ အာဝဇ္ဇတော မနသိကရောတော စိတ္တံ ဝိနီဝရဏံ ဟောတိ ဥန္နမတိ ဝဍ္ဎတိ.

၅၀. ဥန္နာဒိနိယာတိအာဒီနိ ပေါဋ္ဌပါဒသုတ္တေ ဝိတ္ထာရိတနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

၅၁. ယာဝတာတိ ယတ္တကာ. အယံ တေသံ အညတရောတိ အယံ တေသံ အဗ္ဘန္တရော ဧကော သာဝကော၊ ဘဂဝတော ကိရ သာဝကာ ဂိဟိအနာဂါမိနောယေဝ ပဉ္စသတာ ရာဇဂဟေ ပဋိဝသန္တိ. ယေသံ ဧကေကဿ ပဉ္စ ပဉ္စ ဥပါသကသတာနိ ပရိဝါရာ၊ တေ သန္ဓာယ ‘‘အယံ တေသံ အညတရော’’တိ အာဟ. အပ္ပေဝ နာမာတိ တဿ ဥပသင်္ကမနံ ပတ္ထယမာနော အာဟ. ပတ္ထနာကာရဏံ ပန ပေါဋ္ဌပါဒသုတ္တေ ဝုတ္တမေဝ.

၅၂. ဧတဒဝေါစာတိ အာဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေယေဝ တေသံ ကထာယ သုတတ္တာ ဧတံ အညထာ ခေါ ဣမေတိအာဒိဝစနံ အဝေါစ. တတ္ထ အညတိတ္ထိယာတိ ဒဿနေနပိ အာကပ္ပေနပိ ကုတ္တေနပိ အာစာရေနပိ ဝိဟာရေနပိ ဣရိယာပထေနပိ အညေ တိတ္ထိယာတိ အညတိတ္ထိယာ. သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မာတိ သင်္ဂန္တွာ သမာဂန္တွာ ရာသိ ဟုတွာ နိသိန္နဋ္ဌာနေ. အရညဝနပတ္ထာနီတိ အရညဝနပတ္ထာနိ ဂါမူပစာရတော မုတ္တာနိ ဒူရသေနာသနာနိ. ပန္တာနီတိ ဒူရတရာနိ မနုဿူပစာရဝိရဟိတာနိ. အပ္ပသဒ္ဒါနီတိ ဝိဟာရူပစာရေန ဂစ္ဆတော အဒ္ဓိကဇနဿပိ သဒ္ဒေန မန္ဒသဒ္ဒါနိ. အပ္ပနိဂ္ဃေါသာနီတိ အဝိဘာဝိတတ္ထေန နိဂ္ဃေါသေန မန္ဒနိဂ္ဃေါသာနိ. ဝိဇနဝါတာနီတိ အန္တောသဉ္စာရိနော ဇနဿ ဝါတေန ဝိဂတဝါတာနိ. မနုဿရာဟဿေယျကာနီတိ မနုဿာနံ ရဟဿကရဏဿ ယုတ္တာနိ အနုစ္ဆဝိကာနိ. ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပါနီတိ ဧကီဘာဝဿ အနုရူပါနိ. ဣတိ သန္ဓာနော ဂဟပတိ ‘‘အဟော မမ သတ္ထာ ယော ဧဝရူပါနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝတီ’’တိ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ဥတ္တမင်္ဂေ သိရသ္မိံ ပတိဋ္ဌပေတွာ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော နိသီဒိ.

၅၃. ဧဝံ ဝုတ္တေတိ ဧဝံ သန္ဓာနေန ဂဟပတိနာ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တေန ဝုတ္တေ. နိဂြောဓော ပရိဗ္ဗာဇကော အယံ ဂဟပတိ မမ သန္တိကေ နိသိန္နောပိ အတ္တနော သတ္ထာရံယေဝ ထောမေတိ ဥက္ကံသတိ၊ အမှေ ပန အတ္ထီတိပိ န မညတိ၊ ဧတသ္မိံ ဥပ္ပန္နကောပံ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဥပရိ ပါတေဿာမီတိ သန္ဓာနံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ.

ယဂ္ဃေတိ စောဒနတ္ထေ နိပါတော. ဇာနေယျာသီတိ ဗုဇ္ဈေယျာသိ ပဿေယျာသိ. ကေန သမဏော ဂေါတမော သဒ္ဓိံ သလ္လပတီတိ ကေန ကာရဏေန ကေန ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သမဏော ဂေါတမော သလ္လပတိ ဝဒတိ ဘာသတိ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘ယဒိ ကိဉ္စိ သလ္လာပကာရဏံ ဘဝေယျ၊ ယဒိ ဝါ ကောစိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သန္တိကံ သလ္လာပတ္ထိကော ဂစ္ဆေယျ၊ သလ္လပေယျ၊ န ပန ကာရဏံ အတ္ထိ၊ န တဿ သန္တိကံ ကောစိ ဂစ္ဆတိ၊ သွာယံ ကေန သမဏော ဂေါတမော သဒ္ဓိံ သလ္လပတိ၊ အသလ္လပန္တော ကထံ ဥန္နာဒီ ဘဝိဿတီ’’တိ.

သာကစ္ဆန္တိ သံသန္ဒနံ. ပညာဝေယျတ္တိယန္တိ ဥတ္တရပစ္စုတ္တရနယေန ဉာဏဗျတ္တဘာဝံ. သုညာဂါရဟတာတိ သုညာဂါရေသု နဋ္ဌာ၊ သမဏေန ဟိ ဂေါတမေန ဗောဓိမူလေ အပ္ပမတ္တိကာ ပညာ အဓိဂတာ၊ သာပိဿ သုညာဂါရေသု ဧကကဿ နိသီဒတော နဋ္ဌာ. ယဒိ ပန မယံ ဝိယ ဂဏသင်္ဂဏိကံ ကတွာ နိသီဒေယျ၊ နာဿ ပညာ နဿေယျာတိ ဒဿေတိ. အပရိသာဝစရောတိ အဝိသာရဒတ္တာ ပရိသံ ဩတရိတုံ န သက္ကောတိ. နာလံ သလ္လာပါယာတိ န သမတ္ထော သလ္လာပံ ကာတုံ. အန္တမန္တာနေဝါတိ ကောစိ မံ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျာတိ ပဉှာဘီတော အန္တမန္တာနေဝ ပန္တသေနာသနာနိ သေဝတိ. ဂေါကာဏာတိ ဧကက္ခိဟတာ ကာဏဂါဝီ. သာ ကိရ ပရိယန္တစာရိနီ ဟောတိ၊ အန္တမန္တာနေဝ သေဝတိ. သာ ကိရ ကာဏက္ခိဘာဝေန ဝနန္တာဘိမုခီပိ န သက္ကောတိ ဘဝိတုံ. ကသ္မာ? ယသ္မာ ပတ္တေန ဝါ သာခါယ ဝါ ကဏ္ဋကေန ဝါ ပဟာရဿ ဘာယတိ. ဂုန္နံ အဘိမုခီပိ န သက္ကောတိ ဘဝိတုံ. ကသ္မာ? ယသ္မာ သိင်္ဂေန ဝါ ကဏ္ဏေန ဝါ ဝါလေန ဝါ ပဟာရဿ ဘာယတိ. ဣင်္ဃာတိ စောဒနတ္ထေ နိပါတော. သံသာဒေယျာမာတိ ဧကပဉှပုစ္ဆနေနေဝ သံသာဒနံ ဝိသာဒမာပန္နံ ကရေယျာမ. တုစ္ဆကုမ္ဘီဝ နန္တိ ရိတ္တဃဋံ ဝိယ နံ. ဩရောဓေယျာမာတိ ဝိနန္ဓေယျာမ. ပူရိတဃဋော ဟိ ဣတော စိတော စ ပရိဝတ္တေတွာ န သုဝိနန္ဓနီယော ဟောတိ. ရိတ္တကော ယထာရုစိ ပရိဝတ္တေတွာ သက္ကာ ဟောတိ ဝိနန္ဓိတုံ၊ ဧဝမေဝ ဟတပညတာယ ရိတ္တကုမ္ဘိသဒိသံ သမဏံ ဂေါတမံ ဝါဒဝိနန္ဓနေန သမန္တာ ဝိနန္ဓိဿာမာတိ ဝဒတိ.

ဣတိ ပရိဗ္ဗာဇကော သတ္ထု သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ နလာဋမဏ္ဍလံ အပဿန္တော ဒသဗလဿ ပရမ္မုခါ အတ္တနော ဗလံ ဒီပေန္တော အသမ္ဘိန္နံ ခတ္တိယကုမာရံ ဇာတိယာ ဃဋ္ဋယန္တော စဏ္ဍာလပုတ္တော ဝိယ အသမ္ဘိန္နကေသရသီဟံ မိဂရာဇာနံ ထာမေန ဃဋ္ဋေန္တော ဇရသိင်္ဂါလော ဝိယ စ နာနပ္ပကာရံ တုစ္ဆဂဇ္ဇိတံ ဂဇ္ဇိ. ဥပါသကောပိ စိန္တေသိ ‘‘အယံ ပရိဗ္ဗာဇကော အတိ ဝိယ ဂဇ္ဇတိ၊ အဝီစိဖုသနတ္ထာယ ပါဒံ၊ ဘဝဂ္ဂဂ္ဂဟဏတ္ထာယ ဟတ္ထံ ပသာရယန္တော ဝိယ နိရတ္ထကံ ဝါယမတိ. သစေ မေ သတ္ထာ ဣမံ ဌာနမာဂစ္ဆေယျ၊ ဣမဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ ဥဿိတံ မာနဒ္ဓဇံ ဌာနသောဝ ဩပါတေယျာ’’တိ.

၅၄. ဘဂဝါပိ တေသံ တံ ကထာသလ္လာပံ အဿောသိယေဝ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အဿောသိ ခေါ ဣမံ ကထာသလ္လာပ’’န္တိ.

သုမာဂဓာယာတိ သုမာဂဓာ နာမ ပေါက္ခရဏီ၊ ယဿာ တီရေ နိသိန္နော အညတရော ပုရိသော ပဒုမနာဠန္တရေဟိ အသုရဘဝနံ ပဝိသန္တံ အသုရသေနံ အဒ္ဒသ. မောရနိဝါပေါတိ နိဝါပေါ ဝုစ္စတိ ဘတ္တံ၊ ယတ္ထ မောရာနံ အဘယေန သဒ္ဓိံ နိဝါပေါ ဒိန္နော၊ တံ ဌာနန္တိ အတ္ထော. အဗ္ဘောကာသေတိ အင်္ဂဏဋ္ဌာနေ. အဿာသပတ္တာတိ တုဋ္ဌိပတ္တာ သောမနဿပတ္တာ. အဇ္ဈာသယန္တိ ဥတ္တမနိဿယဘူတံ. အာဒိဗြဟ္မစရိယန္တိ ပုရာဏဗြဟ္မစရိယသင်္ခါတံ အရိယမဂ္ဂံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘ကော နာမ သော၊ ဘန္တေ၊ ဓမ္မော ယေန ဘဂဝတာ သာဝကာ ဝိနီတာ အဇ္ဈာသယာဒိဗြဟ္မစရိယဘူတံ အရိယမဂ္ဂံ ပူရေတွာ အရဟတ္တာဓိဂမဝသေန အဿာသပတ္တာ ပဋိဇာနန္တီ’’တိ.

တပေါဇိဂုစ္ဆာဝါဒဝဏ္ဏနာ

၅၅. ဝိပ္ပကတာတိ မမာဂမနပစ္စယာ အနိဋ္ဌိတာ၊ ဝ ဟုတွာ ဌိတာ၊ ကထေဟိ၊ အဟမေတံ နိဋ္ဌပေတွာ မတ္ထကံ ပါပေတွာ ဒဿေမီတိ သဗ္ဗညုပဝါရဏံ ပဝါရေသိ.

၅၆. ဒုဇ္ဇာနံ ခေါတိ ဘဂဝါ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘အယံ ပရိဗ္ဗာဇကော မယာ သာဝကာနံ ဒေသေတဗ္ဗံ ဓမ္မံ တေဟိ ပူရေတဗ္ဗံ ပဋိပတ္တိံ ပုစ္ဆတိ၊ သစဿာဟံ အာဒိတောဝ တံ ကထေဿာမိ၊ ကထိတမ္ပိ နံ န ဇာနိဿတိ၊ အယံ ပန ဝီရိယေန ပါပဇိဂုစ္ဆနဝါဒေါ၊ ဟန္ဒာဟံ ဧတဿေဝ ဝိသယေ ပဉှံ ပုစ္ဆာပေတွာ ပုထုသမဏဗြာဟ္မဏာနံ လဒ္ဓိယာ နိရတ္ထကဘာဝံ ဒဿေမိ. အထ ပစ္ဆာ ဣမံ ပဉှံ ဗျာကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဒုဇ္ဇာနံ ခေါ ဧတန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သကေ အာစရိယကေတိ အတ္တနော အာစရိယဝါဒေ. အဓိဇေဂုစ္ဆေတိ ဝီရိယေန ပါပဇိဂုစ္ဆနဘာဝေ. ကထံ သန္တာတိ ကထံ ဘူတာ. တပေါဇိဂုစ္ဆာတိ ဝီရိယေန ပါပဇိဂုစ္ဆာ ပါပဝိဝဇ္ဇနာ. ပရိပုဏ္ဏာတိ ပရိသုဒ္ဓါ. ကထံ အပရိပုဏ္ဏာတိ ကထံ အပရိသုဒ္ဓါ ဟောတီတိ ဧဝံ ပုစ္ဆာတိ. ယတြ ဟိ နာမာတိ ယော နာမ.

၅၇. အပ္ပသဒ္ဒေ ကတွာတိ နိရဝေ အပ္ပသဒ္ဒေ ကတွာ. သော ကိရ စိန္တေသိ – ‘‘သမဏော ဂေါတမော ဧကံ ပဉှမ္ပိ န ကထေတိ၊ သလ္လာပကထာပိဿ အတိဗဟုကာ နတ္ထိ၊ ဣမေ ပန အာဒိတော ပဋ္ဌာယ သမဏံ ဂေါတမံ အနုဝတ္တန္တိ စေဝ ပသံသန္တိ စ၊ ဟန္ဒာဟံ ဣမေ နိဿဒ္ဒေ ကတွာ သယံ ကထေမီ’’တိ. သော တထာ အကာသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အပ္ပသဒ္ဒေ ကတွာ’’တိ. ‘‘တပေါဇိဂုစ္ဆဝါဒါ’’တိအာဒီသု တပေါဇိဂုစ္ဆံ ဝဒါမ၊ မနသာပိ တမေဝ သာရတော ဂဟေတွာ ဝိစရာမ၊ ကာယေနပိမှာ တမေဝ အလ္လီနာ၊ နာနပ္ပကာရကံ အတ္တကိလမထာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရာမာတိ အတ္ထော.

ဥပက္ကိလေသဝဏ္ဏနာ

၅၈. တပဿီတိ တပနိဿိတကော. ‘‘အစေလကော’’တိအာဒီနိ သီဟနာဒေ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၃၉၃) ဝိတ္ထာရိတနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တပံ သမာဒိယတီတိ အစေလကဘာဝါဒိကံ တပံ သမ္မာ အာဒိယတိ၊ ဒဠှံ ဂဏှာတိ. အတ္တမနော ဟောတီတိ ကော အညော မယာ သဒိသော ဣမသ္မိံ တပေ အတ္ထီတိ တုဋ္ဌမနော ဟောတိ. ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပေါတိ အလမေတ္တာဝတာတိ ဧဝံ ပရိယောသိတသင်္ကပ္ပေါ၊ ဣဒဉ္စ တိတ္ထိယာနံ ဝသေန အာဂတံ. သာသနာဝစရေနာပိ ပန ဒီပေတဗ္ဗံ. ဧကစ္စော ဟိ ဓုတင်္ဂံ သမာဒိယတိ၊ သော တေနေဝ ဓုတင်္ဂေန ကော အညော မယာ သဒိသော ဓုတင်္ဂဓရောတိ အတ္တမနော ဟောတိ ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပေါ. တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတီတိ ဒုဝိဓဿာပေတဿ တပဿိနော အယံ ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာယံ တပေါ ဥပက္ကိလေသော ဟောတီတိ ဝဒါမိ.

အတ္တာနုက္ကံသေတီတိ ‘‘ကော မယာ သဒိသော အတ္ထီ’’တိ အတ္တာနံ ဥက္ကံသတိ ဥက္ခိပတိ. ပရံ ဝမ္ဘေတီတိ ‘‘အယံ န မာဒိသော’’တိ ပရံ သံဟာရေတိ အဝက္ခိပတိ.

မဇ္ဇတီတိ မာနမဒကရဏေန မဇ္ဇတိ. မုစ္ဆတီတိ မုစ္ဆိတော ဟောတိ ဂဓိတော အဇ္ဈာပန္နော. ပမာဒမာပဇ္ဇတီတိ ဧတဒေဝ သာရန္တိ ပမာဒမာပဇ္ဇတိ. သာသနေ ပဗ္ဗဇိတောပိ ဓုတင်္ဂသုဒ္ဓိကော ဟောတိ၊ န ကမ္မဋ္ဌာနသုဒ္ဓိကော. ဓုတင်္ဂမေဝ အရဟတ္တံ ဝိယ သာရတော ပစ္စေတိ.

၅၉. လာဘသက္ကာရသိလောကန္တိ ဧတ္ထ စတ္တာရော ပစ္စယာ လဗ္ဘန္တီတိ လာဘာ၊ တေယေဝ သုဋ္ဌု ကတွာ ပဋိသင်္ခရိတွာ လဒ္ဓါ သက္ကာရော၊ ဝဏ္ဏဘဏနံ သိလောကော. အဘိနိဗ္ဗတ္တေတီတိ အစေလကာဒိဘာဝံ တေရသဓုတင်္ဂသမာဒါနံ ဝါ နိဿာယ မဟာလာဘော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ ‘‘အဘိနိဗ္ဗတ္တေတီ’’တိ ဝုတ္တော. သေသမေတ္ထ ပုရိမဝါရနယေနေဝ ဒုဝိဓဿာပိ တပဿိနော ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၆၀. ဝေါဒါသံ အာပဇ္ဇတီတိ ဒွေဘာဂံ အာပဇ္ဇတိ၊ ဒွေ ဘာဂေ ကရောတိ. ခမတီတိ ရုစ္စတိ. နက္ခမတီတိ န ရုစ္စတိ. သာပေက္ခော ပဇဟတီတိ သတဏှော ပဇဟတိ. ကထံ? ပါတောဝ ခီရဘတ္တံ ဘုတ္တော ဟောတိ. အထဿ မံသဘောဇနံ ဥပနေတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ ‘‘ဣဒါနိ ဧဝရူပံ ကဒါ လဘိဿာမ၊ သစေ ဇာနေယျာမ၊ ပါတောဝ ခီရဘတ္တံ န ဘုဉ္ဇေယျာမ၊ ကိံ မယာ သက္ကာ ကာတုံ၊ ဂစ္ဆ ဘော၊ တွမေဝ ဘုဉ္ဇာ’’တိ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇန္တော ဝိယ သာပေက္ခော ပဇဟတိ. ဂဓိတောတိ ဂေဓဇာတော. မုစ္ဆိတောတိ ဗလဝတဏှာယ မုစ္ဆိတော သံမုဋ္ဌဿတီ ဟုတွာ. အဇ္ဈာပန္နောတိ အာမိသေ အတိလဂ္ဂေါ၊ ‘‘ဘုဉ္ဇိဿထ၊ အာဝုသော’’တိ ဓမ္မနိမန္တနမတ္တမ္ပိ အကတွာ မဟန္တေ မဟန္တေ ကဗဠေ ကရောတိ. အနာဒီနဝဒဿာဝီတိအာဒီနဝမတ္တမ္ပိ န ပဿတိ. အနိဿရဏပညောတိ ဣဓ မတ္တညုတာနိဿရဏပစ္စဝေက္ခဏပရိဘောဂမတ္တမ္ပိ န ကရောတိ. လာဘသက္ကာရသိလောကနိကန္တိဟေတူတိ လာဘာဒီသု တဏှာဟေတု.

၆၁. သံဘက္ခေတီတိ သံခါဒတိ. အသနိဝိစက္ကန္တိ ဝိစက္ကသဏ္ဌာနာ အသနိယေဝ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ ‘‘အသနိဝိစက္ကံ ဣမဿ ဒန္တကူဋံ မူလဗီဇာဒီသု န ကိဉ္စိ န သံဘုဉ္ဇတိ. အထ စ ပန နံ သမဏပ္ပဝါဒေန သမဏောတိ သဉ္ဇာနန္တီ’’တိ. ဧဝံ အပသာဒေတိ အဝက္ခိပတိ. ဣဒံ တိတ္ထိယဝသေန အာဂတံ. ဘိက္ခုဝသေန ပနေတ္ထ အယံ ယောဇနာ၊ အတ္တနာ ဓုတင်္ဂဓရော ဟောတိ၊ သော အညံ ဧဝံ အပသာဒေတိ ‘‘ကိံ သမဏာ နာမ ဣမေ သမဏမှာတိ ဝဒန္တိ၊ ဓုတင်္ဂမတ္တမ္ပိ နတ္ထိ၊ ဥဒ္ဒေသဘတ္တာဒီနိ ပရိယေသန္တာ ပစ္စယဗာဟုလ္လိကာ ဝိစရန္တီ’’တိ. လူခါဇီဝိန္တိ အစေလကာဒိဝသေန ဝါ ဓုတင်္ဂဝသေန ဝါ လူခါဇီဝိံ. ဣဿာမစ္ဆရိယန္တိ ပရဿ သက္ကာရာဒိသမ္ပတ္တိခီယနလက္ခဏံ ဣဿံ၊ သက္ကာရာဒိကရဏအက္ခမနလက္ခဏံ မစ္ဆရိယဉ္စ.

၆၂. အာပါထကနိသာဒီ ဟောတီတိ မနုဿာနံ အာပါထေ ဒဿနဋ္ဌာနေ နိသီဒတိ. ယတ္ထ တေ ပဿန္တိ၊ တတ္ထ ဌိတော ဝဂ္ဂုလိဝတံ စရတိ၊ ပဉ္စာတပံ တပ္ပတိ၊ ဧကပါဒေန တိဋ္ဌတိ၊ သူရိယံ နမဿတိ. သာသနေ ပဗ္ဗဇိတောပိ သမာဒိန္နဓုတင်္ဂေါ သဗ္ဗရတ္တိံ သယိတွာ မနုဿာနံ စက္ခုပထေ တပံ ကရောတိ၊ မဟာသာယနှေယေဝ စီဝရကုဋိံ ကရောတိ၊ သူရိယေ ဥဂ္ဂတေ ပဋိသံဟရတိ၊ မနုဿာနံ အာဂတဘာဝံ ဉတွာ ဃဏ္ဍိံ ပဟရိတွာ စီဝရံ မတ္ထကေ ဌပေတွာ စင်္ကမံ ဩတရတိ၊ သမ္မုဉ္ဇနိံ ဂဟေတွာ ဝိဟာရင်္ဂဏံ သမ္မဇ္ဇတိ.

အတ္တာနန္တိ အတ္တနော ဂုဏံ အဒဿယမာနောတိ ဧတ္ထ အ-ကာရော နိပါတမတ္တံ၊ ဒဿယမာနောတိ အတ္ထော. ဣဒမ္ပိ မေ တပသ္မိန္တိ ဣဒမ္ပိ ကမ္မံ မမေဝ တပသ္မိံ၊ ပစ္စတ္တေ ဝါ ဘုမ္မံ၊ ဣဒမ္ပိ မမ တပေါတိ အတ္ထော. သော ဟိ အသုကသ္မိံ ဌာနေ အစေလကော အတ္ထိ မုတ္တာစာရောတိအာဒီနိ သုတွာ အမှာကံ ဧသ တပေါ၊ အမှာကံ သော အန္တေဝါသိကောတိအာဒီနိ ဘဏတိ. အသုကသ္မိံ ဝါ ပန ဌာနေ ပံသုကူလိကော ဘိက္ခု အတ္ထီတိအာဒီနိ သုတွာ အမှာကံ ဧသ တပေါ၊ အမှာကံ သော အန္တေဝါသိကောတိအာဒီနိ ဘဏတိ.

ကိဉ္စိဒေဝါတိ ကိဉ္စိ ဝဇ္ဇံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဝါ. ပဋိစ္ဆန္နံ သေဝတီတိ ယထာ အညေ န ဇာနန္တိ၊ ဧဝံ သေဝတိ. အက္ခမမာနံ အာဟ ခမတီတိ အရုစ္စမာနံယေဝ ရုစ္စတိ မေတိ ဝဒတိ. အတ္တနာ ကတံ အတိမဟန္တမ္ပိ ဝဇ္ဇံ အပ္ပမတ္တကံ ကတွာ ပညပေတိ၊ ပရေန ကတံ ဒုက္ကဋမတ္တံ ဝီတိက္ကမမ္ပိ ပါရာဇိကသဒိသံ ကတွာ ဒဿေတိ. အနုညေယျန္တိ အနုဇာနိတဗ္ဗံ အနုမောဒိတဗ္ဗံ.

၆၃. ကောဓနော ဟောတိ ဥပနာဟီတိ ကုဇ္ဈနလက္ခဏေန ကောဓေန၊ ဝေရအပ္ပဋိနိဿဂ္ဂလက္ခဏေန ဥပနာဟေန စ သမန္နာဂတော. မက္ခီ ဟောတိ ပဠာသီတိ ပရဂုဏမက္ခနလက္ခဏေန မက္ခေန၊ ယုဂဂ္ဂါဟလက္ခဏေန ပဠာသေန စ သမန္နာဂတော.

ဣဿုကီ ဟောတိ မစ္ဆရီတိ ပရသက္ကာရာဒီသု ဥသူယနလက္ခဏာယ ဣဿာယ၊ အာဝါသကုလလာဘဝဏ္ဏဓမ္မေသု မစ္ဆရာယနလက္ခဏေန ပဉ္စဝိဓမစ္ဆေရေန စ သမန္နာဂတော ဟောတိ. သဌော ဟောတိ မာယာဝီတိ ကေရာဋိကလက္ခဏေန သာဌေယျေန၊ ကတပ္ပဋိစ္ဆာဒနလက္ခဏာယ မာယာယ စ သမန္နာဂတော ဟောတိ. ထဒ္ဓေါ ဟောတိ အတိမာနီတိ နိဿိနေဟနိက္ကရုဏထဒ္ဓလက္ခဏေန ထမ္ဘေန၊ အတိက္ကမိတွာ မညနလက္ခဏေန အတိမာနေန စ သမန္နာဂတော ဟောတိ. ပါပိစ္ဆော ဟောတီတိ အသန္တသမ္ဘာဝနပတ္ထနလက္ခဏာယ ပါပိစ္ဆတာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. ပါပိကာနန္တိ တာသံယေဝ လာမကာနံ ဣစ္ဆာနံ ဝသံ ဂတော. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကောတိ နတ္ထိ ဒိန္နန္တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တာယ အယာထာဝဒိဋ္ဌိယာ ဥပေတော. အန္တဂ္ဂါဟိကာယာတိ သာယေဝ ဒိဋ္ဌိ ဥစ္ဆေဒန္တဿ ဂဟိတတ္တာ ‘‘အန္တဂ္ဂါဟိကာ’’တိ ဝုစ္စတိ၊ တာယ သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော. သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီတိအာဒီသု သယံ ဒိဋ္ဌိ သန္ဒိဋ္ဌိ၊ သန္ဒိဋ္ဌိမေဝ ပရာမသတိ ဂဟေတွာ ဝဒတီတိ သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီ. အာဓာနံ ဝုစ္စတိ ဒဠှံ သုဋ္ဌု ဌပိတံ၊ တထာ ကတွာ ဂဏှာတီတိ အာဓာနဂ္ဂါဟီ. အရိဋ္ဌော ဝိယ န သက္ကာ ဟောတိ ပဋိနိဿဇ္ဇာပေတုန္တိ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ. ယဒိမေတိ ယဒိ ဣမေ.

ပရိသုဒ္ဓပပဋိကပ္ပတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

၆၄. ဣဓ၊ နိဂြောဓ၊ တပဿီတိ ဧဝံ ဘဂဝါ အညတိတ္ထိယေဟိ ဂဟိတလဒ္ဓိံ တေသံ ရက္ခိတံ တပံ သဗ္ဗမေဝ သံကိလိဋ္ဌန္တိ ဥပက္ကိလေသပါဠိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ပရိသုဒ္ဓပါဠိဒဿနတ္ထံ ဒေသနမာရဘန္တော ဣဓ၊ နိဂြောဓာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ‘‘န အတ္တမနော’’တိအာဒီနိ ဝုတ္တဝိပက္ခဝသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သဗ္ဗဝါရေသု စ လူခတပဿိနော စေဝ ဓုတင်္ဂဓရဿ စ ဝသေန ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတီတိ ဧဝံ သော တေန န အတ္တမနတာ န ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပဘာဝသင်္ခါတေန ကာရဏေန ပရိသုဒ္ဓေါ နိရုပက္ကိလေသော ဟောတိ၊ ဥတ္တရိ ဝါယမမာနော ကမ္မဋ္ဌာနသုဒ္ဓိကော ဟုတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ. ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗဝါရေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

၆၉. အဒ္ဓါ ခေါ၊ ဘန္တေတိ ဘန္တေ ဧဝံ သန္တေ ဧကံသေနေဝ ဝီရိယေန ပါပဇိဂုစ္ဆနဝါဒေါ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတီတိ အနုဇာနာတိ. ဣတော ပရဉ္စ အဂ္ဂဘာဝံ ဝါ သာရဘာဝံ ဝါ အဇာနန္တော အဂ္ဂပ္ပတ္တာ သာရပ္ပတ္တာ စာတိ အာဟ. အထဿ ဘဂဝါ သာရပ္ပတ္တဘာဝံ ပဋိသေဓေန္တော န ခေါ နိဂြောဓာတိအာဒိမာဟ. ပပဋိကပ္ပတ္တာ ဟောတီတိ သာရဝတော ရုက္ခဿ သာရံ ဖေဂ္ဂုံ တစဉ္စ အတိက္ကမ္မ ဗဟိပပဋိကသဒိသာ ဟောတီတိ ဒဿေတိ.

ပရိသုဒ္ဓတစပ္ပတ္တာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၀. အဂ္ဂံ ပါပေတူတိ ဒေသနာဝသေန အဂ္ဂံ ပါပေတွာ ဒေသေတု၊ သာရံ ပါပေတွာ ဒေသေတူတိ ဒသဗလံ ယာစတိ. စာတုယာမသံဝရသံဝုတောတိ စတုဗ္ဗိဓေန သံဝရေန ပိဟိတော. န ပါဏံ အတိပါတေတီတိ ပါဏံ န ဟနတိ. န ဘာဝိတမာသီသတီတိ ဘာဝိတံ နာမ တေသံ သညာယ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ၊ တေ န အာသီသတိ န သေဝတီတိ အတ္ထော.

အဒုံ စဿ ဟောတီတိ ဧတဉ္စဿ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနံ ‘‘သော အဘိဟရတီ’’တိအာဒိလက္ခဏံ. တပဿိတာယာတိ တပဿိဘာဝေန ဟောတိ. တတ္ထ သော အဘိဟရတီတိ သော တံ သီလံ အဘိဟရတိ၊ ဥပရူပရိ ဝဍ္ဎေတိ. သီလံ မေ ပရိပုဏ္ဏံ၊ တပေါ အာရဒ္ဓေါ၊ အလမေတ္တာဝတာတိ န ဝီရိယံ ဝိဿဇ္ဇေတိ. နော ဟီနာယာဝတ္တတီတိ ဟီနာယ ဂိဟိဘာဝတ္ထာယ န အာဝတ္တတိ. သီလတော ဥတ္တရိ ဝိသေသာဓိဂမတ္ထာယ ဝီရိယံ ကရောတိယေဝ၊ ဧဝံ ကရောန္တော သော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ. ‘‘အရည’’န္တိအာဒီနိ သာမညဖလေ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၁၆) ဝိတ္ထာရိတာနေဝ. ‘‘မေတ္တာသဟဂတေနာ’’တိအာဒီနိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝဏ္ဏိတာနိ. တစပ္ပတ္တာတိ ပပဋိကတော အဗ္ဘန္တရံ တစံ ပတ္တာ. ဖေဂ္ဂုပ္ပတ္တာတိ တစတော အဗ္ဘန္တရံ ဖေဂ္ဂုံ ပတ္တာ၊ ဖေဂ္ဂုသဒိသာ ဟောတီတိ အတ္ထော.

၇၄. ‘‘ဧတ္တာဝတာ၊ ခေါ နိဂြောဓ၊ တပေါဇိဂုစ္ဆာ အဂ္ဂပ္ပတ္တာ စ ဟောတိ သာရပ္ပတ္တာ စာ’’တိ ဣဒံ ဘဂဝါ တိတ္ထိယာနံ ဝသေနာဟ. တိတ္ထိယာနဉှိ လာဘသက္ကာရော ရုက္ခဿ သာခါပလာသသဒိသော. ပဉ္စသီလမတ္တကံ ပပဋိကသဒိသံ. အဋ္ဌသမာပတ္တိမတ္တံ တစသဒိသံ. ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏာဝသာနာ အဘိညာ ဖေဂ္ဂုသဒိသာ. ဒိဗ္ဗစက္ခုံ ပနေတေ အရဟတ္တန္တိ ဂဟေတွာ ဝိစရန္တိ. တေန နေသံ တံ ရုက္ခဿ သာရသဒိသံ. သာသနေ ပန လာဘသက္ကာရော သာခါပလာသသဒိသော. သီလသမ္ပဒါ ပပဋိကသဒိသာ. ဈာနသမာပတ္တိယော တစသဒိသာ. လောကိယာဘိညာ ဖေဂ္ဂုသဒိသာ. မဂ္ဂဖလံ သာရော. ဣတိ ဘဂဝတာ အတ္တနော သာသနံ ဩနတဝိနတဖလဘာရဘရိတရုက္ခူပမာယ ဥပမိတံ. သော ဒေသနာကုသလတာယ တတော တစသာရသမ္ပတ္တိတော မမ သာသနံ ဥတ္တရိတရဉ္စေဝ ပဏီတတရဉ္စ၊ တံ တုဝံ ကဒါ ဇာနိဿသီတိ အတ္တနောဒေသနာယ ဝိသေသဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣတိ ခေါ နိဂြောဓာ’’တိ ဒေသနံ အာရဘိ. တေ ပရိဗ္ဗာဇကာတိ တေ တဿ ပရိဝါရာ တိံသသတသင်္ချာ ပရိဗ္ဗာဇကာ. ဧတ္ထ မယံ အနဿာမာတိ ဧတ္ထ အစေလကပါဠိအာဒီသု၊ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ ‘‘အမှာကံ အစေလကပါဠိမတ္တမ္ပိ နတ္ထိ၊ ကုတော ပရိသုဒ္ဓပါဠိ. အမှာကံ ပရိသုဒ္ဓပါဠိမတ္တမ္ပိ နတ္ထိ၊ ကုတော စာတုယာမသံဝရာဒီနိ. စာတုယာမသံဝရောပိ နတ္ထိ၊ ကုတော အရညဝါသာဒီနိ. အရညဝါသောပိ နတ္ထိ၊ ကုတော နီဝရဏပ္ပဟာနာဒီနိ. နီဝရဏပ္ပဟာနမ္ပိ နတ္ထိ၊ ကုတော ဗြဟ္မဝိဟာရာဒီနိ. ဗြဟ္မဝိဟာရမတ္တမ္ပိ နတ္ထိ၊ ကုတော ပုဗ္ဗေနိဝါသာဒီနိ. ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏမတ္တမ္ပိ နတ္ထိ၊ ကုတော အမှာကံ ဒိဗ္ဗစက္ခု. ဧတ္ထ မယံ သအာစရိယကာ နဋ္ဌာ’’တိ. ဣတော ဘိယျော ဥတ္တရိတရန္တိ ဣတော ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏာဓိဂမတော ဘိယျော အညံ ဥတ္တရိတရံ ဝိသေသာဓိဂမံ မယံ သုတိဝသေနာပိ န ဇာနာမာတိ ဝဒန္တိ.

နိဂြောဓဿပဇ္ဈာယနဝဏ္ဏနာ

၇၅. အထ နိဂြောဓံ ပရိဗ္ဗာဇကန္တိ ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ ‘‘ဣမေ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဣဒါနိ ဘဂဝတော ဘာသိတံ သုဿူသန္တိ၊ ဣမိနာ စ နိဂြောဓေန ဘဂဝတော ပရမ္မုခါ ကက္ခဠံ ဒုရာသဒဝစနံ ဝုတ္တံ၊ ဣဒါနိ အယမ္ပိ သောတုကာမော ဇာတော၊ ကာလော ဒါနိ မေ ဣမဿ မာနဒ္ဓဇံ နိပါတေတွာ ဘဂဝတော သာသနံ ဥက္ခိပိတု’’န္တိ. အထ နိဂြောဓံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ. အပရမ္ပိဿ အဟောသိ ‘‘အယံ မယိ အကထေန္တေ သတ္ထာရံ န ခမာပေဿတိ၊ တဒဿ အနာဂတေ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တိဿတိ၊ မယာ ပန ကထိတေ ခမာပေဿတိ၊ တဒဿ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. အထ နိဂြောဓံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ. အပရိသာဝစရံ ပန နံ ကရောထာတိ ဧတ္ထ ပနာတိ နိပါတော၊ အထ နံ အပရိသာဝစရံ ကရောထာတိ အတ္ထော. ‘‘အပရိသာဝစရေတ’’န္တိပိ ပါဌော၊ အပရိသာဝစရံ ဝါ ဧတံ ကရောထ၊ ဂေါကာဏာဒီနံ ဝါ အညတရန္တိ အတ္ထော.

ဂေါကာဏန္တိ ဧတ္ထာပိ ဂေါကာဏံ ပရိယန္တစာရိနိံ ဝိယ ကရောထာတိ အတ္ထော. တုဏှီဘူတောတိ တုဏှီဘာဝံ ဥပဂတော. မင်္ကုဘူတောတိ နိတ္တေဇတံ အာပန္နော. ပတ္တက္ခန္ဓောတိ ဩနတဂီဝေါ. အဓောမုခေါတိ ဟေဋ္ဌာမုခေါ.

၇၆. ဗုဒ္ဓေါ သော ဘဂဝါ ဗောဓာယာတိ သယံ ဗုဒ္ဓေါ သတ္တာနမ္ပိ စတုသစ္စဗောဓတ္ထာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ဒန္တောတိ စက္ခုတောပိ ဒန္တော။ပေ။ မနတောပိ ဒန္တော. ဒမထာယာတိ အညေသမ္ပိ ဒမနတ္ထာယ ဧဝ၊ န ဝါဒတ္ထာယ. သန္တောတိ ရာဂသန္တတာယ သန္တော၊ ဒေါသမောဟသန္တတာယ သဗ္ဗ အကုသလသဗ္ဗာဘိသင်္ခါရသန္တတာယ သန္တော. သမထာယာတိ မဟာဇနဿ ရာဂါဒိသမနတ္ထာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တိဏ္ဏောတိ စတ္တာရော ဩဃေ တိဏ္ဏော. တရဏာယာတိ မဟာဇနဿ ဩဃနိတ္ထရဏတ္ထာယ. ပရိနိဗ္ဗုတောတိ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗုတော. ပရိနိဗ္ဗာနာယာတိ မဟာဇနဿာပိ သဗ္ဗကိလေသပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ.

ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနာဒိဝဏ္ဏနာ

၇၇. အစ္စယောတိအာဒီနိ သာမညဖလေ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၅၀) ဝုတ္တာနိ. ဥဇုဇာတိကောတိ ကာယဝင်္ကာဒိဝိရဟိတော ဥဇုသဘာဝေါ. အဟမနုသာသာမီတိ အဟံ တာဒိသံ ပုဂ္ဂလံ အနုသာသာမိ၊ ဓမ္မံ အဿ ဒေသေမိ. သတ္တာဟန္တိ သတ္တဒိဝသာနိ၊ ဣဒံ သဗ္ဗမ္ပိ ဘဂဝါ ဒန္ဓပညံ ပုဂ္ဂလံ သန္ဓာယာဟ အသဌော ပန အမာယာဝီ ဥဇုဇာတိကော တံမုဟုတ္တေနေဝ အရဟတ္တံ ပတ္တုံ သက္ခိဿတိ. ဣတိ ဘဂဝါ ‘‘အသဌ’’န္တိအာဒိဝစနေန သဌော ဟိ ဝင်္ကဝင်္ကော၊ မယာပိ န သက္ကာ အနုသာသိတုန္တိ ဒီပေန္တော ပရိဗ္ဗာဇကံ ပါဒေသု ဂဟေတွာ မဟာမေရုပါဒတလေ ဝိယ ခိပိတ္ထ. ကသ္မာ? အယဉှိ အတိသဌော၊ ကုဋိလစိတ္တော သတ္ထရိ ဧဝံ ကထေန္တေပိ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃေသု နာဓိမုစ္စတိ၊ အဓိမုစ္စနတ္ထာယ သောတံ န ဩဒဟတိ၊ ကောဟညေ ဌိတော သတ္ထာရံ ခမာပေတိ. တသ္မာ ဘဂဝါ တဿဇ္ဈာသယံ ဝိဒိတွာ ‘‘ဧတု ဝိညူ ပုရိသော အသဌော’’တိအာဒိမာဟ. သဌံ ပနာဟံ အနုသာသိတုံ န သက္ကောမီတိ.

၇၈. အန္တေဝါသိကမျတာတိ အန္တေဝါသိကမျတာယ၊ အမှေ အန္တေဝါသိကေ ဣစ္ဆန္တော. ဧဝမာဟာတိ ‘‘ဧတု ဝိညုပုရိသော’’တိအာဒိမာဟ. ယော ဧဝ ဝေါ အာစရိယောတိ ယော ဧဝ တုမှာကံ ပကတိယာ အာစရိယော. ဥဒ္ဒေသာ နော စာဝေတုကာမောတိ အတ္တနော အနုသာသနိံ ဂါဟာပေတွာ အမှေ အမှာကံ ဥဒ္ဒေသတော စာဝေတုကာမော. သော ဧဝ ဝေါ ဥဒ္ဒေသော ဟောတူတိ ယော တုမှာကံ ပကတိယာ ဥဒ္ဒေသော၊ သော တုမှာကံယေဝ ဟောတု၊ န မယံ တုမှာကံ ဥဒ္ဒေသေန အတ္ထိကာ. အာဇီဝါတိ အာဇီဝတော. အကုသလသင်္ခါတာတိ အကုသလာတိ ကောဋ္ဌာသံ ပတ္တာ. အကုသလာ ဓမ္မာတိ ဒွါဒသ အကုသလစိတ္တုပ္ပါဒဓမ္မာ တဏှာယေဝ ဝါ ဝိသေသေန. သာ ဟိ ပုနဗ္ဘဝကရဏတော ‘‘ပေါနောဗ္ဘဝိကာ’’တိ ဝုတ္တာ. သဒရထာတိ ကိလေသဒရထသမ္ပယုတ္တာ. ဇာတိဇရာမရဏိယာတိ ဇာတိဇရာမရဏာနံ ပစ္စယဘူတာ. သံကိလေသိကာ ဓမ္မာတိ ဒွါဒသ အကုသလစိတ္တုပ္ပါဒါ. ဝေါဒါနိယာတိ၊ သမထဝိပဿနာ ဓမ္မာ. တေ ဟိ သတ္တေ ဝေါဒါပေန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘ဝေါဒါနိယာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ပညာပါရိပူရိန္တိ မဂ္ဂပညာပါရိပူရိံ. ဝေပုလ္လတ္တဉ္စာတိ ဖလပညာဝေပုလ္လတံ၊ ဥဘောပိ ဝါ ဧတာနိ အညမညဝေဝစနာနေဝ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ ‘‘တတော တုမှေ မဂ္ဂပညဉ္စေဝ ဖလပညဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’’တိ. ဧဝံ ဘဂဝါ ပရိဗ္ဗာဇကေ အာရဗ္ဘ အတ္တနော ဩဝါဒါနုသာသနိယာ ဖလံ ဒဿေန္တော အရဟတ္တနိကူဋေန ဒေသနံ နိဋ္ဌပေသိ.

၇၉. ယထာ တံ မာရေနာတိ ယထာ မာရေန ပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တာ နိသီဒန္တိ ဧဝမေဝ တုဏှီဘူတာ။ပေ။ အပ္ပဋိဘာနာ နိသိန္နာ.

မာရော ကိရ သတ္ထာ အတိဝိယ ဂဇ္ဇန္တော ဗုဒ္ဓဗလံ ဒီပေတွာ ဣမေသံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ကဒါစိ ဓမ္မာဘိသမယော ဘဝေယျ၊ ဟန္ဒာဟံ ပရိယုဋ္ဌာမီတိ သော တေသံ စိတ္တာနိ ပရိယုဋ္ဌာသိ. အပ္ပဟီနဝိပလ္လာသာနဉှိ စိတ္တံ မာရဿ ယထာကာမကရဏီယံ ဟောတိ. တေပိ မာရေန ပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တာ ထဒ္ဓင်္ဂပစ္စင်္ဂါ ဝိယ တုဏှီ အပ္ပဋိဘာနာ နိသီဒိံသု. အထ သတ္ထာ ဣမေ ပရိဗ္ဗာဇကာ အတိဝိယ နိရဝါ ဟုတွာ နိသိန္နာ၊ ကိံ နု ခေါတိ အာဝဇ္ဇန္တော မာရေန ပရိယုဋ္ဌိတဘာဝံ အညာသိ. သစေ ပန တေသံ မဂ္ဂဖလုပ္ပတ္တိဟေတု ဘဝေယျ၊ မာရံ ပဋိဗာဟိတွာပိ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေယျ၊ သော ပန တေသံ နတ္ထိ. ‘‘သဗ္ဗေပိ မေ တုစ္ဆပုရိသာ’’တိ အညာသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ သဗ္ဗေပိ မေ မောဃပုရိသာ’’တိအာဒိ.

တတ္ထ ဖုဋ္ဌာ ပါပိမတာတိ ပါပိမတာ မာရေန ဖုဋ္ဌာ. ယတြ ဟိ နာမာတိ ယေသု နာမ. အညာဏတ္ထမ္ပီတိ ဇာနနတ္ထမ္ပိ. ကိံ ကရိဿတိ သတ္တာဟောတိ သမဏေန ဂေါတမေန ပရိစ္ဆိန္နသတ္တာဟော အမှာကံ ကိံ ကရိဿတိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ ‘‘သမဏေန ဂေါတမေန ‘သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတိ သတ္တာဟ’န္တိ ဝုတ္တံ၊ သော သတ္တာဟော အမှာကံ ကိံ အပ္ဖါသုကံ ကရိဿတိ. ဟန္ဒ မယံ သတ္တာဟဗ္ဘန္တရေ ဧတံ ဓမ္မံ သစ္ဆိကာတုံ သက္ကာ၊ န သက္ကာတိ အညာဏတ္ထမ္ပိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမာ’’တိ. အထ ဝါ ဇာနာမ တာဝဿ ဓမ္မန္တိ ဧကဒိဝသေ ဧကဝါရံ အညာဏတ္ထမ္ပိ ဧတေသံ စိတ္တံ နုပ္ပန္နံ၊ သတ္တာဟော ပန ဧတေသံ ကုသီတာနံ ကိံ ကရိဿတိ၊ ကိံ သက္ခိဿန္တိ တေ သတ္တာဟံ ပူရေတုန္တိ အယမေတ္ထ အဓိပ္ပါယော. သီဟနာဒန္တိ ပရဝါဒဘိန္ဒနံ သကဝါဒသမုဿာပနဉ္စ အဘီတနာဒံ နဒိတွာ. ပစ္စုပဋ္ဌာသီတိ ပတိဋ္ဌိတော. တာဝဒေဝါတိ တသ္မိညေဝ ခဏေ. ရာဇဂဟံ ပါဝိသီတိ ရာဇဂဟမေဝ ပဝိဋ္ဌော. တေသံ ပန ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ကိဉ္စာပိ ဣဒံ သုတ္တန္တံ သုတွာ ဝိသေသော န နိဗ္ဗတ္တော၊ အာယတိံ ပန နေသံ ဝါသနာယ ပစ္စယော ဘဝိဿတီတိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

သုမင်္ဂလဝိလာသိနိယာ ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယ

ဥဒုမ္ဗရိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. စက္ကဝတ္တိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

အတ္တဒီပသရဏတာဝဏ္ဏနာ

၈၀. ဧဝံ မေ သုတန္တိ စက္ကဝတ္တိသုတ္တံ. တတြာယမနုတ္တာနပဒဝဏ္ဏနာ – မာတုလာယန္တိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ. တံ နဂရံ ဂေါစရဂါမံ ကတွာ အဝိဒူရေ ဝနသဏ္ဍေ ဝိဟရတိ. ‘‘တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသီ’’တိ ဧတ္ထ အယမနုပုဗ္ဗိကထာ –

ဘဂဝါ ကိရ ဣမဿ သုတ္တဿ သမုဋ္ဌာနသမယေ ပစ္စူသကာလေ မဟာကရုဏာသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ လောကံ ဝေါလောကေန္တော ဣမာယ အနာဂတဝံသဒီပိကာယ သုတ္တန္တကထာယ မာတုလနဂရဝါသီနံ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယံ ဒိသွာ ပါတောဝ ဝီသတိဘိက္ခုသဟဿပရိဝါရော မာတုလနဂရံ သမ္ပတ္တော. မာတုလနဂရဝါသိနော ခတ္တိယာ ‘‘ဘဂဝါ အာဂတော’’တိ သုတွာ ပစ္စုဂ္ဂမ္မ ဒသဗလံ နိမန္တေတွာ မဟာသက္ကာရေန နဂရံ ပဝေသေတွာ နိသဇ္ဇဋ္ဌာနံ သံဝိဓာယ ဘဂဝန္တံ မဟာရဟေ ပလ္လင်္ကေ နိသီဒါပေတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ အဒံသု. ဘဂဝါ ဘတ္တကိစ္စံ နိဋ္ဌာပေတွာ စိန္တေသိ – ‘‘သစာဟံ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဣမေသံ မနုဿာနံ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ၊ အယံ ပဒေသော သမ္ဗာဓော၊ မနုဿာနံ ဌာတုံ ဝါ နိသီဒိတုံ ဝါ ဩကာသော န ဘဝိဿတိ၊ မဟတာ ခေါ ပန သမာဂမေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ.

အထ ရာဇကုလာနံ ဘတ္တာနုမောဒနံ အကတွာဝ ပတ္တံ ဂဟေတွာ နဂရတော နိက္ခမိ. မနုဿာ စိန္တယိံသု – ‘‘သတ္ထာ အမှာကံ အနုမောဒနမ္ပိ အကတွာ ဂစ္ဆတိ၊ အဒ္ဓါ ဘတ္တဂ္ဂံ အမနာပံ အဟောသိ၊ ဗုဒ္ဓါနံ နာမ န သက္ကာ စိတ္တံ ဂဟေတုံ၊ ဗုဒ္ဓေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဿာသကရဏံ နာမ သမုဿိတဖဏံ အာသီဝိသံ ဂီဝါယ ဂဟဏသဒိသံ ဟောတိ၊ ဧထ ဘော၊ တထာဂတံ ခမာပေဿာမာ’’တိ. သကလနဂရဝါသိနော ဘဂဝတာ သဟေဝ နိက္ခန္တာ. ဘဂဝါ ဂစ္ဆန္တောဝ မဂဓက္ခေတ္တေ ဌိတံ သာခါဝိဋပသမ္ပန္နံ သန္ဒစ္ဆာယံ ကရီသမတ္တဘူမိပတ္ထဋံ ဧကံ မာတုလရုက္ခံ ဒိသွာ ဣမသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိတွာ ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ ‘‘မဟာဇနဿ ဌာနနိသဇ္ဇနောကာသော ဘဝိဿတီ’’တိ. နိဝတ္တိတွာ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ ရုက္ခမူလံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကံ အာနန္ဒတ္ထေရံ ဩလောကေသိ. ထေရော ဩလောကိတသညာယ ဧဝ ‘‘သတ္ထာ နိသီဒိတုကာမော’’တိ ဉတွာ သုဂတမဟာစီဝရံ ပညပေတွာ အဒါသိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. အထဿ ပုရတော မနုဿာ နိသီဒိံသု. ဥဘောသု ပဿေသု ပစ္ဆတော စ ဘိက္ခုသံဃော၊ အာကာသေ ဒေဝတာ အဋ္ဌံသု၊ ဧဝံ မဟာပရိသမဇ္ဈဂတော တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ.

တေ ဘိက္ခူတိ တတြ ဥပဝိဋ္ဌာ ဓမ္မပ္ပဋိဂ္ဂါဟကာ ဘိက္ခူ. အတ္တဒီပါတိ အတ္တာနံ ဒီပံ တာဏံ လေဏံ ဂတိံ ပရာယဏံ ပတိဋ္ဌံ ကတွာ ဝိဟရထာတိ အတ္ထော. အတ္တသရဏာတိ ဣဒံ တဿေဝ ဝေဝစနံ. အနညသရဏာတိ ဣဒံ အညသရဏပဋိက္ခေပဝစနံ. န ဟိ အညော အညဿ သရဏံ ဟောတိ၊ အညဿ ဝါယာမေန အညဿ အသုဇ္ဈနတော. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ‘‘အတ္တာ ဟိ အတ္တနော နာထော၊ ကော ဟိ နာထော ပရော သိယာ’’တိ (ဓ. ပ. ၁၆၀). တေနာဟ ‘‘အနညသရဏာ’’တိ. ကော ပနေတ္ထ အတ္တာ နာမ၊ လောကိယလောကုတ္တရော ဓမ္မော. တေနာဟ – ‘‘ဓမ္မဒီပါ ဓမ္မသရဏာ အနညသရဏာ’’တိ. ‘‘ကာယေ ကာယာနုပဿီ’’တိအာဒီနိ မဟာသတိပဋ္ဌာနေ ဝိတ္ထာရိတာနိ.

ဂေါစရေတိ စရိတုံ ယုတ္တဋ္ဌာနေ. သကေတိ အတ္တနော သန္တကေ. ပေတ္တိကေ ဝိသယေတိ ပိတိတော အာဂတဝိသယေ. စရတန္တိ စရန္တာနံ. ‘‘စရန္တ’’န္တိပိ ပါဌော၊ အယမေဝတ္ထော. န လစ္ဆတီတိ န လဘိဿတိ န ပဿိဿတိ. မာရောတိ ဒေဝပုတ္တမာရောပိ၊ မစ္စုမာရောပိ၊ ကိလေသမာရောပိ. ဩတာရန္တိ ရန္ဓံ ဆိဒ္ဒံ ဝိဝရံ. အယံ ပနတ္ထော လေဍ္ဍုဋ္ဌာနတော နိက္ခမ္မ တောရဏေ နိသီဒိတွာ ဗာလာတပံ တပန္တံ လာပံ သကုဏံ ဂဟေတွာ. ပက္ခန္ဒသေနသကုဏဝတ္ထုနာ ဒီပေတဗ္ဗော. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သကုဏဂ္ဃိ လာပံ သကုဏံ သဟသာ အဇ္ဈပ္ပတ္တာ အဂ္ဂဟေသိ. အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ လာပေါ သကုဏော သကုဏဂ္ဃိယာ ဟရိယမာနော ဧဝံ ပရိဒေဝသိ ‘မယမေဝမှ အလက္ခိကာ၊ မယံ အပ္ပပုညာ၊ ယေ မယံ အဂေါစရေ စရိမှ ပရဝိသယေ၊ သစေဇ္ဇ မယံ ဂေါစရေ စရေယျာမ သကေ ပေတ္တိကေ ဝိသယေ၊ န မျာယံ သကုဏဂ္ဃိ အလံ အဘဝိဿ ယဒိဒံ ယုဒ္ဓါယာ’တိ. ကော ပန တေ လာပ ဂေါစရော သကော ပေတ္တိကော ဝိသယောတိ? ယဒိဒံ နင်္ဂလကဋ္ဌကရဏံ လေဍ္ဍုဋ္ဌာနန္တိ. အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သကုဏဂ္ဃိ သကေ ဗလေ အပတ္ထဒ္ဓါ သကေ ဗလေ အသံဝဒမာနာ လာပံ သကုဏံ ပမုဉ္စိ ဂစ္ဆ ခေါ တွံ လာပ၊ တတြပိ ဂန္တွာ န မောက္ခသီတိ.

အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ လာပေါ သကုဏော နင်္ဂလကဋ္ဌကရဏံ လေဍ္ဍုဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ မဟန္တံ လေဍ္ဍုံ အဘိရုဟိတွာ သကုဏဂ္ဃိံ ဝဒမာနော အဋ္ဌာသိ ‘‘ဧဟိ ခေါ ဒါနိ မေ သကုဏဂ္ဃိ၊ ဧဟိ ခေါ ဒါနိ မေ သကုဏဂ္ဃီ’’တိ. အထ ခေါ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သကုဏဂ္ဃိ သကေ ဗလေ အပတ္ထဒ္ဓါ သကေ ဗလေ အသံဝဒမာနာ ဥဘော ပက္ခေ သန္နယှ လာပံ သကုဏံ သဟသာ အဇ္ဈပ္ပတ္တာ. ယဒါ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညာသိ လာပေါ သကုဏော ဗဟုအာဂတာ ခေါ မျာယံ သကုဏဂ္ဃီတိ၊ အထ ခေါ တဿေဝ လေဍ္ဍုဿ အန္တရံ ပစ္စုပါဒိ. အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သကုဏဂ္ဃိ တတ္ထေဝ ဥရံ ပစ္စတာဠေသိ. ဧဝဉှိ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဟောတိ ယော အဂေါစရေ စရတိ ပရဝိသယေ.

တသ္မာတိဟ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာ အဂေါစရေ စရိတ္ထ ပရဝိသယေ၊ အဂေါစရေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စရတံ ပရဝိသယေ လစ္ဆတိ မာရော ဩတာရံ၊ လစ္ဆတိ မာရော အာရမ္မဏံ. ကော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော အဂေါစရော ပရဝိသယော၊ ယဒိဒံ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ၊ သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ၊ ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ၊ ဇိဝှါဝိညေယျာ ရသာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ၊ ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော အဂေါစရော ပရဝိသယော.

ဂေါစရေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စရထ။ပေ။ န လစ္ဆတိ မာရော အာရမ္မဏံ. ကော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ဂေါစရော သကော ပေတ္တိကော ဝိသယော၊ ယဒိဒံ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ – အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ဂေါစရော သကော ပေတ္တိကော ဝိသယောတိ (သံ. နိ. ၅.၃၇၁).

ကုသလာနန္တိ အနဝဇ္ဇလက္ခဏာနံ. သမာဒါနဟေတူတိ သမာဒါယ ဝတ္တနဟေတု. ဧဝမိဒံ ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ ဧဝံ ဣဒံ လောကိယလောကုတ္တရံ ပုညဖလံ ဝဍ္ဎတိ၊ ပုညဖလန္တိ စ ဥပရူပရိ ပုညမ္ပိ ပုညဝိပါကောပိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဒဠှနေမိစက္ကဝတ္တိရာဇကထာဝဏ္ဏနာ

၈၁. တတ္ထ ဒုဝိဓံ ကုသလံ ဝဋ္ဋဂါမီ စ ဝိဝဋ္ဋဂါမီ စ. တတ္ထ ဝဋ္ဋဂါမိကုသလံ နာမ မာတာပိတူနံ ပုတ္တဓီတာသု ပုတ္တဓီတာနဉ္စ မာတာပိတူသု သိနေဟဝသေန မုဒုမဒ္ဒဝစိတ္တံ. ဝိဝဋ္ဋဂါမိကုသလံ နာမ ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိဘေဒါ သတ္တတိံသ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာ. တေသု ဝဋ္ဋဂါမိပုညဿ ပရိယောသာနံ မနုဿလောကေ စက္ကဝတ္တိသိရီဝိဘဝေါ. ဝိဝဋ္ဋဂါမိကုသလဿ မဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိ. တတ္ထ ဝိဝဋ္ဋဂါမိကုသလဿ ဝိပါကံ သုတ္တပရိယောသာနေ ဒဿေဿတိ.

ဣဓ ပန ဝဋ္ဋဂါမိကုသလဿ ဝိပါကဒဿနတ္ထံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယဒါ ပုတ္တဓီတရော မာတာပိတူနံ ဩဝါဒေ န အဋ္ဌံသု၊ တဒါ အာယုနာပိ ဝဏ္ဏေနာပိ ဣဿရိယေနာပိ ပရိဟာယိံသု. ယဒါ ပန အဋ္ဌံသု၊ တဒါ ဝဍ္ဎိံသူတိ ဝတွာ ဝဋ္ဋဂါမိကုသလာနုသန္ဓိဝသေန ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ’’တိ ဒေသနံ အာရဘိ. တတ္ထ စက္ကဝတ္တီတိအာဒီနိ မဟာပဒါနေ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၃၃) ဝိတ္ထာရိတာနေဝ.

၈၂. ဩသက္ကိတန္တိ ဤသကမ္ပိ အဝသက္ကိတံ. ဌာနာ စုတန္တိ သဗ္ဗသော ဌာနာ အပဂတံ. တံ ကိရ စက္ကရတနံ အန္တေပုရဒွါရေ အက္ခာဟတံ ဝိယ ဝေဟာသံ အဋ္ဌာသိ. အထဿ ဥဘောသု ပဿေသု ဒွေ ခဒိရတ္ထမ္ဘေ နိခဏိတွာ စက္ကရတနမတ္ထကေ နေမိအဘိမုခံ ဧကံ သုတ္တကံ ဗန္ဓိံသု. အဓောဘာဂေပိ နေမိအဘိမုခံ ဧကံ ဗန္ဓိံသု. တေသု ဥပရိမသုတ္တတော အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ဩဂတံ စက္ကရတနံ ဩသက္ကိတံ နာမ ဟောတိ၊ ဟေဋ္ဌာ သုတ္တဿ ဌာနံ ဥပရိမကောဋိယာ အတိက္ကန္တဂတံ ဌာနာ စုတံ နာမ ဟောတိ၊ တဒေတံ အတိဗလဝဒေါသေ သတိ ဧဝံ ဟောတိ. သုတ္တမတ္တမ္ပိ ဧကင်္ဂုလဒွင်္ဂုလမတ္တံ ဝါ ဘဋ္ဌံ ဌာနာ စုတမေဝ ဟောတိ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ ‘‘ဩသက္ကိတံ ဌာနာ စုတ’’န္တိ.

အထ မေ အာရောစေယျာသီတိ တာတ၊ တွံ အဇ္ဇ အာဒိံ ကတွာ ဒိဝသဿ တိက္ခတ္တုံ စက္ကရတနဿ ဥပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆ၊ ဧဝံ ဂစ္ဆန္တော ယဒါ စက္ကရတနံ ဤသကမ္ပိ ဩသက္ကိတံ ဌာနာ စုတံ ပဿသိ၊ အထ မယှံ အာစိက္ခေယျာသိ. ဇီဝိတဉှိ မေ တဝ ဟတ္ထေ နိက္ခိတ္တန္တိ. အဒ္ဒသာတိ အပ္ပမတ္တော ဒိဝသဿ တိက္ခတ္တုံ ဂန္တွာ ဩလောကေန္တော ဧကဒိဝသံ အဒ္ဒသ.

၈၃. အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေတိ ဘိက္ခဝေ၊ အထ ရာဇာ ဒဠှနေမိ ‘‘စက္ကရတနံ ဩသက္ကိတ’’န္တိ သုတွာ ဥပ္ပန္နဗလဝဒေါမနဿော ‘‘န ဒါနိ မယာ စိရံ ဇီဝိတဗ္ဗံ ဘဝိဿတိ၊ အပ္ပါဝသေသံ မေ အာယု၊ န မေ ဒါနိ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇနကာလော၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာကာလော မေ ဣဒါနီ’’တိ ရောဒိတွာ ပရိဒေဝိတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ အာမန္တာပေတွာ ဧတဒဝေါစ. သမုဒ္ဒပရိယန္တန္တိ ပရိက္ခိတ္တဧကသမုဒ္ဒပရိယန္တမေဝ. ဣဒံ ဟိဿ ကုလသန္တကံ. စက္ကဝါဠပရိယန္တံ ပန ပုညိဒ္ဓိဝသေန နိဗ္ဗတ္တံ၊ န တံ သက္ကာ ဒါတုံ. ကုလသန္တကံ ပန နိယျာတေန္တော ‘‘သမုဒ္ဒပရိယန္တ’’န္တိ အာဟ. ကေသမဿုန္တိ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇန္တာပိ ဟိ ပဌမံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေန္တိ. တတော ပဋ္ဌာယ ပရူဠှကေသေ ဗန္ဓိတွာ ဝိစရန္တိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ’’တိ.

ကာသာယာနီတိ ကသာယရသပီတာနိ. အာဒိတော ဧဝံ ကတွာ ပစ္ဆာ ဝက္ကလာနိပိ ဓာရေန္တိ. ပဗ္ဗဇီတိ ပဗ္ဗဇိတော. ပဗ္ဗဇိတွာ စ အတ္တနော မင်္ဂလဝနုယျာနေယေဝ ဝသိ. ရာဇိသိမှီတိ ရာဇဤသိမှိ. ဗြာဟ္မဏပဗ္ဗဇိတာ ဟိ ‘‘ဗြာဟ္မဏိသယော’’တိ ဝုစ္စန္တိ. သေတစ္ဆတ္တံ ပန ပဟာယ ရာဇပဗ္ဗဇိတာ ရာဇိသယောတိ. အန္တရဓာယီတိ အန္တရဟိတံ နိဗ္ဗုတဒီပသိခါ ဝိယ အဘာဝံ ဥပဂတံ. ပဋိသံဝေဒေသီတိ ကန္ဒန္တော ပရိဒေဝန္တော ဇာနာပေသိ. ပေတ္တိကန္တိ ပိတိတော အာဂတံ ဒါယဇ္ဇံ န ဟောတိ၊ န သက္ကာ ကုသီတေန ဟီနဝီရိယေန ဒသ အကုသလကမ္မပထေ သမာဒါယ ဝတ္တန္တေန ပါပုဏိတုံ. အတ္တနော ပန သုကတံ ကမ္မံ နိဿာယ ဒသဝိဓံ ဒွါဒသဝိဓံ ဝါ စက္ကဝတ္တိဝတ္တံ ပူရေန္တေနေဝေတံ ပတ္တဗ္ဗန္တိ ဒီပေတိ. အထ နံ ဝတ္တပဋိပတ္တိယံ စောဒေန္တော ‘‘ဣင်္ဃ တွ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အရိယေတိ နိဒ္ဒေါသေ. စက္ကဝတ္တိဝတ္တေတိ စက္ကဝတ္တီနံ ဝတ္တေ.

စက္ကဝတ္တိအရိယဝတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၄. ဓမ္မန္တိ ဒသကုသလကမ္မပထဓမ္မံ. နိဿာယာတိ တဒဓိဋ္ဌာနေန စေတသာ တမေဝ နိဿယံ ကတွာ. ဓမ္မံ သက္ကရောန္တောတိ ယထာ ကတော သော ဓမ္မော သုဋ္ဌု ကတော ဟောတိ၊ ဧဝမေတံ ကရောန္တော. ဓမ္မံ ဂရုံ ကရောန္တောတိ တသ္မိံ ဂါရဝုပ္ပတ္တိယာ တံ ဂရုံ ကရောန္တော. ဓမ္မံ မာနေန္တောတိ တမေဝ ဓမ္မံ ပိယဉ္စ ဘာဝနီယဉ္စ ကတွာ ဝိဟရန္တော. ဓမ္မံ ပူဇေန္တောတိ တံ အပဒိသိတွာ ဂန္ဓမာလာဒိပူဇနေနဿ ပူဇံ ကရောန္တော. ဓမ္မံ အပစယမာနောတိ တဿေဝ ဓမ္မဿ အဉ္ဇလိကရဏာဒီဟိ နီစဝုတ္တိတံ ကရောန္တော. ဓမ္မဒ္ဓဇော ဓမ္မကေတူတိ တံ ဓမ္မံ ဓဇမိဝ ပုရက္ခတွာ ကေတုမိဝ စ ဥက္ခိပိတွာ ပဝတ္တိယာ ဓမ္မဒ္ဓဇော ဓမ္မကေတု စ ဟုတွာတိ အတ္ထော. ဓမ္မာဓိပတေယျောတိ ဓမ္မာဓိပတိဘူတော အာဂတဘာဝေန ဓမ္မဝသေနေဝ သဗ္ဗကိရိယာနံ ကရဏေန ဓမ္မာဓိပတေယျော ဟုတွာ. ဓမ္မိကံ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟဿူတိ ဓမ္မော အဿာ အတ္ထီတိ ဓမ္မိကာ၊ ရက္ခာ စ အာဝရဏဉ္စ ဂုတ္တိ စ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိ. တတ္ထ ‘‘ပရံ ရက္ခန္တော အတ္တာနံ ရက္ခတီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၃၈၅) ဝစနတော ခန္တိအာဒယော ရက္ခာ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရံ ရက္ခန္တော အတ္တာနံ ရက္ခတိ. ခန္တိယာ အဝိဟိံသာယ မေတ္တစိတ္တတာ အနုဒ္ဒယတာ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၃၈၅). နိဝါသနပါရုပနဂေဟာဒီနံ နိဝါရဏာ အာဝရဏံ၊ စောရာဒိဥပဒ္ဒဝနိဝါရဏတ္ထံ ဂေါပါယနာ ဂုတ္တိ၊ တံ သဗ္ဗမ္ပိ သုဋ္ဌု သံဝိဒဟဿု ပဝတ္တယ ဌပေဟီတိ အတ္ထော. ဣဒါနိ ယတ္ထ သာ သံဝိဒဟိတဗ္ဗာ၊ တံ ဒဿေန္တော အန္တောဇနသ္မိန္တိအာဒိမာဟ.

တတြာယံ သင်္ခေပတ္ထော – အန္တောဇနသင်္ခါတံ တဝ ပုတ္တဒါရံ သီလသံဝရေ ပတိဋ္ဌပေဟိ၊ ဝတ္ထဂန္ဓမာလာဒီနိ စဿ ဒေဟိ၊ သဗ္ဗောပဒ္ဒဝေ စဿ နိဝါရေဟိ. ဗလကာယာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. အယံ ပန ဝိသေသော – ဗလကာယော ကာလံ အနတိက္ကမိတွာ ဘတ္တဝေတနသမ္ပဒါနေနပိ အနုဂ္ဂဟေတဗ္ဗော. အဘိသိတ္တခတ္တိယာ ဘဒြဿာဇာနေယျာဒိရတနသမ္ပဒါနေနပိ ဥပသင်္ဂဏှိတဗ္ဗာ. အနုယန္တခတ္တိယာ တေသံ အနုရူပယာနဝါဟနသမ္ပဒါနေနပိ ပရိတောသေတဗ္ဗာ. ဗြာဟ္မဏာ အန္နပါနဝတ္ထာဒိနာ ဒေယျဓမ္မေန. ဂဟပတိကာ ဘတ္တဗီဇနင်္ဂလဖာလဗလိဗဒ္ဒါဒိသမ္ပဒါနေန. တထာ နိဂမဝါသိနော နေဂမာ၊ ဇနပဒဝါသိနော စ ဇာနပဒါ. သမိတပါပဗာဟိတပါပါ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမဏပရိက္ခာရသမ္ပဒါနေန သက္ကာတဗ္ဗာ. မိဂပက္ခိနော အဘယဒါနေန သမဿာသေတဗ္ဗာ.

ဝိဇိတေတိ အတ္တနော အာဏာပဝတ္တိဋ္ဌာနေ. အဓမ္မကာရောတိ အဓမ္မကိရိယာ. မာ ပဝတ္တိတ္ထာတိ ယထာ နပ္ပဝတ္တတိ၊ တထာ နံ ပဋိပါဒေဟီတိ အတ္ထော. သမဏဗြာဟ္မဏာတိ သမိတပါပဗာဟိတပါပါ. မဒပ္ပမာဒါ ပဋိဝိရတာတိ နဝဝိဓာ မာနမဒါ၊ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု စိတ္တဝေါဿဇ္ဇနသင်္ခါတာ ပမာဒါ စ ပဋိဝိရတာ. ခန္တိသောရစ္စေ နိဝိဋ္ဌာတိ အဓိဝါသနခန္တိယဉ္စ သုရတဘာဝေ စ ပတိဋ္ဌိတာ. ဧကမတ္တာနန္တိ အတ္တနော ရာဂါဒီနံ ဒမနာဒီဟိ ဧကမတ္တာနံ ဒမေန္တိ သမေန္တိ ပရိနိဗ္ဗာပေန္တီတိ ဝုစ္စန္တိ. ကာလေန ကာလန္တိ ကာလေ ကာလေ. အဘိနိဝဇ္ဇေယျာသီတိ ဂူထံ ဝိယ ဝိသံ ဝိယ အဂ္ဂိံ ဝိယ စ သုဋ္ဌု ဝဇ္ဇေယျာသိ. သမာဒါယာတိ သုရဘိကုသုမဒါမံ ဝိယ အမတံ ဝိယ စ သမ္မာ အာဒါယ ပဝတ္တေယျာသိ.

ဣဓ ဌတွာ ဝတ္တံ သမာနေတဗ္ဗံ. အန္တောဇနသ္မိံ ဗလကာယေပိ ဧကံ၊ ခတ္တိယေသု ဧကံ၊ အနုယန္တေသု ဧကံ၊ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု ဧကံ၊ နေဂမဇာနပဒေသု ဧကံ၊ သမဏဗြာဟ္မဏေသု ဧကံ၊ မိဂပက္ခီသု ဧကံ၊ အဓမ္မကာရပ္ပဋိက္ခေပေါ ဧကံ၊ အဓနာနံ ဓနာနုပ္ပဒါနံ ဧကံ သမဏဗြာဟ္မဏေ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှပုစ္ဆနံ ဧကန္တိ ဧဝမေတံ ဒသဝိဓံ ဟောတိ. ဂဟပတိကေ ပန ပက္ခိဇာတေ စ ဝိသုံ ကတွာ ဂဏေန္တဿ ဒွါဒသဝိဓံ ဟောတိ. ပုဗ္ဗေ အဝုတ္တံ ဝါ ဂဏေန္တေန အဓမ္မရာဂဿ စ ဝိသမလောဘဿ စ ပဟာနဝသေန ဒွါဒသဝိဓံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣဒံ ခေါ တာတ တန္တိ ဣဒံ ဒသဝိဓံ ဒွါဒသဝိဓဉ္စ အရိယစက္ကဝတ္တိဝတ္တံ နာမ. ဝတ္တမာနဿာတိ ပူရေတွာ ဝတ္တမာနဿ. တဒဟုပေါသထေတိအာဒိ မဟာသုဒဿနေ ဝုတ္တံ.

၉၀. သမတေနာတိ အတ္တနော မတိယာ. သုဒန္တိ နိပါတမတ္တံ. ပသာသတီတိ အနုသာသတိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ပေါရာဏကံ ရာဇဝံသံ ရာဇပဝေဏိံ ရာဇဓမ္မံ ပဟာယ အတ္တနော မတိမတ္တေ ဌတွာ ဇနပဒံ အနုသာသတီတိ. ဧဝမယံ မဃဒေဝဝံသဿ ကဠာရဇနကော ဝိယ ဒဠှနေမိဝံသဿ ဥပစ္ဆေဒကော အန္တိမပုရိသော ဟုတွာ ဥပ္ပန္နော. ပုဗ္ဗေနာပရန္တိ ပုဗ္ဗကာလေန သဒိသာ ဟုတွာ အပရကာလံ. ဇနပဒါ န ပဗ္ဗန္တီတိ န ဝဍ္ဎန္တိ. ယထာ တံ ပုဗ္ဗကာနန္တိ ယထာ ပုဗ္ဗကာနံ ရာဇူနံ ပုဗ္ဗေ စ ပစ္ဆာ စ သဒိသာယေဝ ဟုတွာ ပဗ္ဗိံသု၊ တထာ န ပဗ္ဗန္တိ. ကတ္ထစိ သုညာ ဟောန္တိ ဟတဝိလုတ္တာ၊ တေလမဓုဖာဏိတာဒီသု စေဝ ယာဂုဘတ္တာဒီသု စ ဩဇာပိ ပရိဟာယိတ္ထာတိ အတ္ထော.

အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာတိ အမစ္စာ စေဝ ပရိသာဝစရာ စ. ဂဏကမဟာမတ္တာတိ အစ္ဆိဒ္ဒကာဒိပါဌဂဏကာ စေဝ မဟာအမစ္စာ စ. အနီကဋ္ဌာတိ ဟတ္ထိအာစရိယာဒယော. ဒေါဝါရိကာတိ ဒွါရရက္ခိနော. မန္တဿာဇီဝိနောတိ မန္တာ ဝုစ္စတိ ပညာ၊ တံ နိဿယံ ကတွာ ယေ ဇီဝန္တိ ပဏ္ဍိတာ မဟာမတ္တာ၊ တေသံ ဧတံ နာမံ.

အာယုဝဏ္ဏာဒိပရိဟာနိကထာဝဏ္ဏနာ

၉၁. နော စ ခေါ အဓနာနန္တိ ဗလဝလောဘတ္တာ ပန အဓနာနံ ဒလိဒ္ဒမနုဿာနံ ဓနံ နာနုပ္ပဒါသိ. နာနုပ္ပဒိယမာနေတိ အနနုပ္ပဒိယမာနေ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. ဒါလိဒ္ဒိယန္တိ ဒလိဒ္ဒဘာဝေါ. အတ္တနာ စ ဇီဝါဟီတိ သယဉ္စ ဇီဝံ ယာပေဟီတိ အတ္ထော. ဥဒ္ဓဂ္ဂိကန္တိအာဒီသု ဥပရူပရိဘူမီသု ဖလဒါနဝသေန ဥဒ္ဓမဂ္ဂမဿာတိ ဥဒ္ဓဂ္ဂိကာ. သဂ္ဂဿ ဟိတာ တတြုပပတ္တိဇနနတောတိ သောဝဂ္ဂိကာ. နိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ သုခေါ ဝိပါကော အဿာတိ သုခဝိပါကာ. သုဋ္ဌု အဂ္ဂါနံ ဒိဗ္ဗဝဏ္ဏာဒီနံ ဒသန္နံ ဝိသေသာနံ နိဗ္ဗတ္တနတော သဂ္ဂသံဝတ္တနိကာ. ဧဝရူပံ ဒက္ခိဏံ ဒါနံ ပတိဋ္ဌပေတီတိ အတ္ထော.

၉၂. ပဝဍ္ဎိဿတီတိ ဝဍ္ဎိဿတိ ဗဟုံ ဘဝိဿတိ. သုနိသေဓံ နိသေဓေယျန္တိ သုဋ္ဌု နိသိဒ္ဓံ နိသေဓေယျံ. မူလဃစ္စန္တိ မူလဟတံ. ခရဿရေနာတိ ဖရုသသဒ္ဒေန. ပဏဝေနာတိ ဝဇ္ဈဘေရိယာ.

၉၃. သီသာနိ နေသံ ဆိန္ဒိဿာမာတိ ယေသံ အန္တမသော မူလကမုဋ္ဌိမ္ပိ ဟရိဿာမ၊ တေသံ တထေဝ သီသာနိ ဆိန္ဒိဿာမ၊ ယထာ ကောစိ ဟဋဘာဝမ္ပိ န ဇာနိဿတိ၊ အမှာကံ ဒါနိ ကိမေတ္ထ ရာဇာပိ ဧဝံ ဥဋ္ဌာယ ပရံ မာရေတီတိ အယံ နေသံ အဓိပ္ပါယော. ဥပက္ကမိံသူတိ အာရဘိံသု. ပန္ထဒုဟနန္တိ ပန္ထဃာတံ၊ ပန္ထေ ဌတွာ စောရကမ္မံ.

၉၄. န ဟိ၊ ဒေဝါတိ သော ကိရ စိန္တေသိ – ‘‘အယံ ရာဇာ သစ္စံ ဒေဝါတိ မုခပဋိညာယ ဒိန္နာယ မာရာပေတိ၊ ဟန္ဒာဟံ မုသာဝါဒံ ကရောမီ’’တိ၊ မရဏဘယာ ‘‘န ဟိ ဒေဝါ’’တိ အဝေါစ.

၉၆. ဧကိဒန္တိ ဧတ္ထ ဣဒန္တိ နိပါတမတ္တံ၊ ဧကေ သတ္တာတိ အတ္ထော. စာရိတ္တန္တိ မိစ္ဆာစာရံ. အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒါတိ အဘိဇ္ဈာ စ ဗျာပါဒေါ စ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီတိ နတ္ထိ ဒိန္နန္တိအာဒိကာ အန္တဂ္ဂါဟိကာ ပစ္စနီကဒိဋ္ဌိ.

၁၀၁. အဓမ္မရာဂေါတိ မာတာ မာတုစ္ဆာ ပိတုစ္ဆာ မာတုလာနီတိအာဒိကေ အယုတ္တဋ္ဌာနေ ရာဂေါ. ဝိသမလောဘောတိ ပရိဘောဂယုတ္တေသုပိ ဌာနေသု အတိဗလဝလောဘော. မိစ္ဆာဓမ္မောတိ ပုရိသာနံ ပုရိသေသု ဣတ္ထီနဉ္စ ဣတ္ထီသု ဆန္ဒရာဂေါ.

အမတ္တေယျတာတိအာဒီသု မာတု ဟိတော မတ္တေယျော၊ တဿ ဘာဝေါ မတ္တေယျတာ၊ မာတရိ သမ္မာ ပဋိပတ္တိယာ ဧတံ နာမံ. တဿာ အဘာဝေါ စေဝ တပ္ပဋိပက္ခတာ စ အမတ္တေယျတာ. အပေတ္တေယျတာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. န ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိတာတိ ကုလေ ဇေဋ္ဌာနံ အပစိတိယာ နီစဝုတ္တိယာ အကရဏဘာဝေါ.

ဒသဝဿာယုကသမယဝဏ္ဏနာ

၁၀၃. ယံ ဣမေသန္တိ ယသ္မိံ သမယေ ဣမေသံ. အလံပတေယျာတိ ပတိနော ဒါတုံ ယုတ္တာ. ဣမာနိ ရသာနီတိ ဣမာနိ လောကေ အဂ္ဂရသာနိ. အတိဗျာဒိပ္ပိဿန္တီတိ အတိဝိယ ဒိပ္ပိဿန္တိ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. ကုသလန္တိပိ န ဘဝိဿတီတိ ကုသလန္တိ နာမမ္ပိ န ဘဝိဿတိ၊ ပညတ္တိမတ္တမ္ပိ န ပညာယိဿတီတိ အတ္ထော. ပုဇ္ဇာ စ ဘဝိဿန္တိ ပါသံသာ စာတိ ပူဇာရဟာ စ ဘဝိဿန္တိ ပသံသာရဟာ စ. တဒါ ကိရ မနုဿာ ‘‘အသုကေန နာမ မာတာ ပဟတာ၊ ပိတာ ပဟတော၊ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပိတာ၊ ကုလေ ဇေဋ္ဌာနံ အတ္ထိဘာဝမ္ပိ န ဇာနာတိ၊ အဟော ပုရိသော’’တိ တမေဝ ပူဇေဿန္တိ စေဝ ပသံသိဿန္တိ စ.

န ဘဝိဿတိ မာတာတိ ဝါတိ အယံ မယှံ မာတာတိ ဂရုစိတ္တံ န ဘဝိဿတိ. ဂေဟေ မာတုဂါမံ ဝိယ နာနာဝိဓံ အသဗ္ဘိကထံ ကထယမာနာ အဂါရဝုပစာရေန ဥပသင်္ကမိဿန္တိ. မာတုစ္ဆာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထ စ မာတုစ္ဆာတိ မာတုဘဂိနီ. မာတုလာနီတိ မာတုလဘရိယာ. အာစရိယဘရိယာတိ သိပ္ပါယတနာနိ သိက္ခာပကဿ အာစရိယဿ ဘရိယာ. ဂရူနံ ဒါရာတိ စူဠပိတုမဟာပိတုအာဒီနံ ဘရိယာ. သမ္ဘေဒန္တိ မိဿီဘာဝံ၊ မရိယာဒဘေဒံ ဝါ.

တိဗ္ဗော အာဃာတော ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဘဝိဿတီတိ ဗလဝကောပေါ ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပတ္တိဝသေန ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဘဝိဿတိ. အပရာနိ ဒွေ ဧတဿေဝ ဝေဝစနာနိ. ကောပေါ ဟိ စိတ္တံ အာဃာတေတီတိ အာဃာတော. အတ္တနော စ ပရဿ စ ဟိတသုခံ ဗျာပါဒေတီတိ ဗျာပါဒေါ. မနောပဒူသနတော မနောပဒေါသောတိ ဝုစ္စတိ. တိဗ္ဗံ ဝဓကစိတ္တန္တိ ပိယမာနဿာပိ ပရံ မာရဏတ္ထာယ ဝဓကစိတ္တံ. တဿ ဝတ္ထုံ ဒဿေတုံ မာတုပိ ပုတ္တမှီတိအာဒိ ဝုတ္တံ. မာဂဝိကဿာတိ မိဂလုဒ္ဒကဿ.

၁၀၄. သတ္ထန္တရကပ္ပေါတိ သတ္ထေန အန္တရကပ္ပေါ. သံဝဋ္ဋကပ္ပံ အပ္ပတွာ အန္တရာဝ လောကဝိနာသော. အန္တရကပ္ပေါ စ နာမေသ ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရကပ္ပေါ ရောဂန္တရကပ္ပေါ သတ္ထန္တရကပ္ပေါတိ တိဝိဓော. တတ္ထ လောဘုဿဒါယ ပဇာယ ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရကပ္ပေါ ဟောတိ. မောဟုဿဒါယ ရောဂန္တရကပ္ပေါ. ဒေါသုဿဒါယ သတ္ထန္တရကပ္ပေါ. တတ္ထ ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရကပ္ပေန နဋ္ဌာ ယေဘုယျေန ပေတ္တိဝိသယေ ဥပပဇ္ဇန္တိ. ကသ္မာ? အာဟာရနိကန္တိယာ ဗလဝတ္တာ. ရောဂန္တရကပ္ပေန နဋ္ဌာ ယေဘုယျေန သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တန္တိ ကသ္မာ? တေသဉှိ ‘‘အဟော ဝတညေသံ သတ္တာနံ ဧဝရူပေါ ရောဂေါ န ဘဝေယျာ’’တိ မေတ္တစိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ. သတ္ထန္တရကပ္ပေန နဋ္ဌာ ယေဘုယျေန နိရယေ ဥပပဇ္ဇန္တိ. ကသ္မာ? အညမညံ ဗလဝါဃာတတာယ.

မိဂသညန္တိ ‘‘အယံ မိဂေါ၊ အယံ မိဂေါ’’တိ သညံ. တိဏှာနိ သတ္ထာနိ ဟတ္ထေသု ပါတုဘဝိဿန္တီတိ တေသံ ကိရ ဟတ္ထေန ဖုဋ္ဌမတ္တံ ယံကိဉ္စိ အန္တမသော တိဏပဏ္ဏံ ဥပါဒါယ အာဝုဓမေဝ ဘဝိဿတိ. မာ စ မယံ ကဉ္စီတိ မယံ ကဉ္စိ ဧကပုရိသမ္ပိ ဇီဝိတာ မာ ဝေါရောပယိမှ. မာ စ အမှေ ကောစီတိ အမှေပိ ကောစိ ဧကပုရိသော ဇီဝိတာ မာ ဝေါရောပယိတ္ထ. ယံနူန မယန္တိ အယံ လောကဝိနာသော ပစ္စုပဋ္ဌိတော၊ န သက္ကာ ဒွီဟိ ဧကဋ္ဌာနေ ဌိတေဟိ ဇီဝိတံ လဒ္ဓုန္တိ မညမာနာ ဧဝံ စိန္တယိံသု. ဝနဂဟနန္တိ ဝနသင်္ခါတေဟိ တိဏဂုမ္ဗလတာဒီဟိ ဂဟနံ ဒုပ္ပဝေသဋ္ဌာနံ. ရုက္ခဂဟနန္တိ ရုက္ခေဟိ ဂဟနံ ဒုပ္ပဝေသဋ္ဌာနံ. နဒီဝိဒုဂ္ဂန္တိ နဒီနံ အန္တရဒီပါဒီသု ဒုဂ္ဂမနဋ္ဌာနံ. ပဗ္ဗတဝိသမန္တိ ပဗ္ဗတေဟိ ဝိသမံ၊ ပဗ္ဗတေသုပိ ဝါ ဝိသမဋ္ဌာနံ. သဘာဂါယိဿန္တီတိ ယထာ အဟံ ဇီဝါမိ ဒိဋ္ဌာ ဘော သတ္တာ၊ တွမ္ပိ တထာ ဇီဝသီတိ ဧဝံ သမ္မောဒနကထာယ အတ္တနာ သဘာဂေ ကရိဿန္တိ.

အာယုဝဏ္ဏာဒိဝဍ္ဎနကထာဝဏ္ဏနာ

၁၀၅. အာယတန္တိ မဟန္တံ. ပါဏာတိပါတာ ဝိရမေယျာမာတိ ပါဏာတိပါတတော ဩသက္ကေယျာမ. ပါဏာတိပါတံ ဝိရမေယျာမာတိပိ သဇ္ဈာယန္တိ၊ တတ္ထ ပါဏာတိပါတံ ပဇဟေယျာမာတိ အတ္ထော. ဝီသတိဝဿာယုကာတိ မာတာပိတရော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ၊ ပုတ္တာ ကသ္မာ ဝီသတိဝဿာယုကာ အဟေသုန္တိ ခေတ္တဝိသုဒ္ဓိယာ. တေသဉှိ မာတာပိတရော သီလဝန္တော ဇာတာ. ဣတိ သီလဂဗ္ဘေ ဝဍ္ဎိတတ္တာ ဣမာယ ခေတ္တဝိသုဒ္ဓိယာ ဒီဃာယုကာ အဟေသုံ. ယေ ပနေတ္ထ ကာလံ ကတွာ တတ္ထေဝ နိဗ္ဗတ္တာ၊ တေ အတ္တနောဝ သီလသမ္ပတ္တိယာ ဒီဃာယုကာ အဟေသုံ.