ဧကစ္စသဿတဝါဒဝဏ္ဏနာ

၃၈. ဧကစ္စသဿတိကာတိ ဧကစ္စသဿတဝါဒါ. တေ ဒုဝိဓာ ဟောန္တိ – သတ္တေကစ္စသဿတိကာ၊ သင်္ခါရေကစ္စသဿတိကာတိ. ဒုဝိဓာပိ ဣဓ ဂဟိတာယေဝ.

၃၉. ယန္တိ နိပါတမတ္တံ. ကဒါစီတိ ကိသ္မိဉ္စိ ကာလေ. ကရဟစီတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ဒီဃဿ အဒ္ဓုနောတိ ဒီဃဿ ကာလဿ. အစ္စယေနာတိ အတိက္ကမေန. သံဝဋ္ဋတီတိ ဝိနဿတိ. ယေဘုယျေနာတိ ယေ ဥပရိဗြဟ္မလောကေသု ဝါ အရူပေသု ဝါ နိဗ္ဗတ္တန္တိ၊ တဒဝသေသေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဈာနမနေန နိဗ္ဗတ္တတ္တာ မနောမယာ. ပီတိ တေသံ ဘက္ခော အာဟာရောတိ ပီတိဘက္ခာ. အတ္တနောဝ တေသံ ပဘာတိ သယံပဘာ. အန္တလိက္ခေ စရန္တီတိ အန္တလိက္ခစရာ. သုဘေသု ဥယျာနဝိမာနကပ္ပရုက္ခာဒီသု တိဋ္ဌန္တီတိ၊ သုဘဋ္ဌာယိနော သုဘာ ဝါ မနောရမ္မဝတ္ထာဘရဏာ ဟုတွာ တိဋ္ဌန္တီတိ သုဘဋ္ဌာယိနော. စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနန္တိ ဥက္ကံသေန အဋ္ဌ ကပ္ပေ.

၄၀. ဝိဝဋ္ဋတီတိ သဏ္ဌာတိ. သုညံ ဗြဟ္မဝိမာနန္တိ ပကတိယာ နိဗ္ဗတ္တသတ္တာနံ နတ္ထိတာယ သုညံ၊ ဗြဟ္မကာယိကဘူမိ နိဗ္ဗတ္တတီတိ အတ္ထော. တဿ ကတ္တာ ဝါ ကာရေတာ ဝါ နတ္ထိ၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝုတ္တနယေန ပန ကမ္မပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနာ ရတနဘူမိ နိဗ္ဗတ္တတိ. ပကတိနိဗ္ဗတ္တိဋ္ဌာနေသုယေဝ စေတ္ထ ဥယျာနကပ္ပရုက္ခာဒယော နိဗ္ဗတ္တန္တိ. အထ သတ္တာနံ ပကတိယာ ဝသိတဋ္ဌာနေ နိကန္တိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တေ ပဌမဇ္ဈာနံ ဘာဝေတွာ တတော ဩတရန္တိ၊ တသ္မာ အထ ခေါ အညတရော သတ္တောတိအာဒိမာဟ. အာယုက္ခယာ ဝါ ပုညက္ခယာ ဝါတိ ယေ ဥဠာရံ ပုညကမ္မံ ကတွာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ အပ္ပါယုကေ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တန္တိ၊ တေ အတ္တနော ပုညဗလေန ဌာတုံ န သက္ကောန္တိ၊ တဿ ပန ဒေဝလောကဿ အာယုပ္ပမာဏေနေဝ စဝန္တီတိ အာယုက္ခယာ စဝန္တီတိ ဝုစ္စန္တိ. ယေ ပန ပရိတ္တံ ပုညကမ္မံ ကတွာ ဒီဃာယုကဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တန္တိ၊ တေ ယာဝတာယုကံ ဌာတုံ န သက္ကောန္တိ၊ အန္တရာဝ စဝန္တီတိ ပုညက္ခယာ စဝန္တီတိ ဝုစ္စန္တိ. ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌတီတိ ကပ္ပံ ဝါ ဥပဍ္ဎကပ္ပံ ဝါ.

၄၁. အနဘိရတီတိ အပရဿာပိ သတ္တဿ အာဂမနပတ္ထနာ. ယာ ပန ပဋိဃသမ္ပယုတ္တာ ဥက္ကဏ္ဌိတာ၊ သာ ဗြဟ္မလောကေ နတ္ထိ. ပရိတဿနာတိ ဥဗ္ဗိဇ္ဇနာ ဖန္ဒနာ၊ သာ ပနေသာ တာသတဿနာ၊ တဏှာတဿနာ၊ ဒိဋ္ဌိတဿနာ၊ ဉာဏတဿနာတိ စတုဗ္ဗိဓာ ဟောတိ. တတ္ထ ‘‘ဇာတိံ ပဋိစ္စ ဘယံ ဘယာနကံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသော စေတသော ဥတြာသော. ဇရံ။ ဗျာဓိံ။ မရဏံ ပဋိစ္စ။ပေ။ ဥတြာသော’’တိ (ဝိဘ. ၉၂၁) အယံ တာသတဿနာ နာမ. ‘‘အဟော ဝတ အညေပိ သတ္တာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆေယျု’’န္တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၈) အယံ တဏှာတဿနာ နာမ. ‘‘ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝါ’’တိ အယံ ဒိဋ္ဌိတဿနာ နာမ. ‘‘တေပိ တထာဂတဿ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ယေဘုယျေန ဘယံ သံဝေဂံ သန္တာသံ အာပဇ္ဇန္တီ’’တိ (အ. နိ. ၄.၃၃) အယံ ဉာဏတဿနာ နာမ. ဣဓ ပန တဏှာတဿနာပိ ဒိဋ္ဌိတဿနာပိ ဝဋ္ဋတိ. ဗြဟ္မဝိမာနန္တိ ဣဓ ပန ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တဿ အတ္ထိတာယ သုညန္တိ န ဝုတ္တံ. ဥပပဇ္ဇန္တီတိ ဥပပတ္တိဝသေန ဥပဂစ္ဆန္တိ. သဟဗျတန္တိ သဟဘာဝံ.

၄၂. အဘိဘူတိ အဘိဘဝိတွာ ဌိတော ဇေဋ္ဌကောဟမသ္မီတိ. အနဘိဘူတောတိ အညေဟိ အနဘိဘူတော. အညဒတ္ထူတိ ဧကံသဝစနေ နိပါတော. ဒဿနဝသေန ဒသော၊ သဗ္ဗံ ပဿာမီတိ အတ္ထော. ဝသဝတ္တီတိ သဗ္ဗံ ဇနံ ဝသေ ဝတ္တေမိ. ဣဿရော ကတ္တာ နိမ္မာတာတိ အဟံ လောကေ ဣဿရော၊ အဟံ လောကဿ ကတ္တာ စ နိမ္မာတာ စ၊ ပထဝီ – ဟိမဝန္တ-သိနေရု-စက္ကဝါဠ-မဟာသမုဒ္ဒ-စန္ဒိမ-သူရိယာ မယာ နိမ္မိတာတိ. သေဋ္ဌော သဇိတာတိ အဟံ လောကဿ ဥတ္တမော စ သဇိတာ စ၊ ‘‘တွံ ခတ္တိယော နာမ ဟောဟိ၊ တွံ ဗြာဟ္မဏော၊ ဝေဿော၊ သုဒ္ဒေါ၊ ဂဟဋ္ဌော၊ ပဗ္ဗဇိတော နာမ. အန္တမသော တွံ ဩဋ္ဌော ဟောဟိ၊ ဂေါဏော ဟောဟီ’’တိ ‘‘ဧဝံ သတ္တာနံ သံဝိသဇေတာ အဟ’’န္တိ မညတိ. ဝသီ ပိတာ ဘူတဘဗျာနန္တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၇) အဟမသ္မိ စိဏ္ဏဝသိတာယ ဝသီ၊ အဟံ ပိတာ ဘူတာနဉ္စ ဘဗျာနဉ္စာတိ မညတိ. တတ္ထ အဏ္ဍဇဇလာဗုဇာ သတ္တာ အန္တောအဏ္ဍကောသေ စေဝ အန္တောဝတ္ထိမှိ စ ဘဗျာ နာမ၊ ဗဟိ နိက္ခန္တကာလတော ပဋ္ဌာယ ဘူတာ နာမ. သံသေဒဇာ ပဌမစိတ္တက္ခဏေ ဘဗျာ၊ ဒုတိယတော ပဋ္ဌာယ ဘူတာ. ဩပပါတိကာ ပဌမဣရိယာပထေ ဘဗျာ၊ ဒုတိယတော ပဋ္ဌာယ ဘူတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေ သဗ္ဗေပိ မယှံ ပုတ္တာတိ သညာယ ‘‘အဟံ ပိတာ ဘူတဘဗျာန’’န္တိ မညတိ.

ဣဒါနိ ကာရဏတော သာဓေတုကာမော – ‘‘မယာ ဣမေ သတ္တာ နိမ္မိတာ’’တိ ပဋိညံ ကတွာ ‘‘တံ ကိဿ ဟေတူ’’တိအာဒိမာဟ. ဣတ္ထတ္တန္တိ ဣတ္ထဘာဝံ၊ ဗြဟ္မဘာဝန္တိ အတ္ထော. ဣမိနာ မယန္တိ အတ္တနော ကမ္မဝသေန စုတာပိ ဥပပန္နာပိ စ ကေဝလံ မညနာမတ္တေနေဝ ‘‘ဣမိနာ မယံ နိမ္မိတာ’’တိ မညမာနာ ဝင်္ကစ္ဆိဒ္ဒေ ဝင်္ကအာဏီ ဝိယ ဩနမိတွာ တဿေဝ ပါဒမူလံ ဂစ္ဆန္တီတိ.

၄၃. ဝဏ္ဏဝန္တတရော စာတိ ဝဏ္ဏဝန္တတရော၊ အဘိရူပေါ ပါသာဒိကောတိ အတ္ထော. မဟေသက္ခတရောတိ ဣဿရိယပရိဝါရဝသေန မဟာယသတရော.

၄၄. ဌာနံ ခေါ ပနေတန္တိ ကာရဏံ ခေါ ပနေတံ. သော တတော စဝိတွာ အညတြ န ဂစ္ဆတိ၊ ဣဓေဝ အာဂစ္ဆတိ၊ တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. အဂါရသ္မာတိ ဂေဟာ. အနဂါရိယန္တိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ. ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဟိ ယသ္မာ အဂါရဿ ဟိ တံ ကသိဂေါရက္ခာဒိကမ္မံ တတ္ထ နတ္ထိ၊ တသ္မာ အနဂါရိယန္တိ ဝုစ္စတိ. ပဗ္ဗဇတီတိ ဥပဂစ္ဆတိ. တတော ပရံ နာနုဿရတီတိ တတော ပုဗ္ဗေနိဝါသာ ပရံ န သရတိ၊ သရိတုံ အသက္ကောန္တော တတ္ထ ဌတွာ ဒိဋ္ဌိံ ဂဏှာတိ.

နိစ္စောတိအာဒီသု တဿ ဥပပတ္တိံ အပဿန္တော နိစ္စောတိ ဝဒတိ၊ မရဏံ အပဿန္တော ဓုဝေါတိ၊ သဒါဘာဝတော သဿတောတိ၊ ဇရာဝသေနာပိ ဝိပရိဏာမဿ အဘာဝတော အဝိပရိဏာမဓမ္မောတိ. သေသမေတ္ထ ပဌမဝါရေ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၄၅-၄၆. ဒုတိယဝါရေ ခိဍ္ဍာယ ပဒုဿန္တိ ဝိနဿန္တီတိ ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာ၊ ပဒူသိကာတိပိ ပါဠိံ လိခန္တိ၊ သာ အဋ္ဌကထာယံ နတ္ထိ. အတိဝေလန္တိ အတိကာလံ၊ အတိစိရန္တိ အတ္ထော. ဟဿခိဍ္ဍာရတိဓမ္မသမာပန္နာတိ ဟဿရတိ ဓမ္မဉ္စေဝ ခိဍ္ဍာရတိဓမ္မဉ္စ သမာပန္နာ အနုယုတ္တာ၊ ကေဠိဟဿသုခဉ္စေဝ ကာယိကဝါစသိကကီဠာသုခဉ္စ အနုယုတ္တာ၊ ဝုတ္တပ္ပကာရရတိဓမ္မသမင်္ဂိနော ဟုတွာ ဝိဟရန္တီတိ အတ္ထော.

သတိ သမ္မုဿတီတိ ခါဒနီယဘောဇနီယေသု သတိ သမ္မုဿတိ. တေ ကိရ ပုညဝိသေသာဓိဂတေန မဟန္တေန အတ္တနော သိရိဝိဘဝေန နက္ခတ္တံ ကီဠန္တာ တာယ သမ္ပတ္တိမဟန္တတာယ – ‘‘အာဟာရံ ပရိဘုဉ္ဇိမှ၊ န ပရိဘုဉ္ဇိမှာ’’တိပိ န ဇာနန္တိ. အထ ဧကာဟာရာတိက္ကမနတော ပဋ္ဌာယ နိရန္တရံ ခါဒန္တာပိ ပိဝန္တာပိ စဝန္တိယေဝ၊ န တိဋ္ဌန္တိ. ကသ္မာ? ကမ္မဇတေဇဿ ဗလဝတာယ၊ ကရဇကာယဿ မန္ဒတာယ၊ မနုဿာနဉှိ ကမ္မဇတေဇော မန္ဒော၊ ကရဇကာယော ဗလဝါ. တေသံ တေဇဿ မန္ဒတာယ ကရဇကာယဿ ဗလဝတာယ သတ္တာဟမ္ပိ အတိက္ကမိတွာ ဥဏှောဒကအစ္ဆယာဂုအာဒီဟိ သက္ကာ ဝတ္ထုံ ဥပတ္ထမ္ဘေတုံ. ဒေဝါနံ ပန တေဇော ဗလဝါ ဟောတိ၊ ကရဇံ မန္ဒံ. တေ ဧကံ အာဟာရဝေလံ အတိက္ကမိတွာဝ သဏ္ဌာတုံ န သက္ကောန္တိ. ယထာ နာမ ဂိမှာနံ မဇ္ဈနှိကေ တတ္တပါသာဏေ ဌပိတံ ပဒုမံ ဝါ ဥပ္ပလံ ဝါ သာယနှသမယေ ဃဋသတေနာပိ သိဉ္စိယမာနံ ပါကတိကံ န ဟောတိ၊ ဝိနဿတိယေဝ. ဧဝမေဝ ပစ္ဆာ နိရန္တရံ ခါဒန္တာပိ ပိဝန္တာပိ စဝန္တိယေဝ၊ န တိဋ္ဌန္တိ. တေနာဟ ‘‘သတိယာ သမ္မောသာ တေ ဒေဝါ တမှာ ကာယာ စဝန္တီ’’တိ. ကတမေ ပန တေ ဒေဝါတိ? ဣမေ ဒေဝါတိ အဋ္ဌကထာယံ ဝိစာရဏာ နတ္ထိ၊ ‘‘ဒေဝါနံ ကမ္မဇတေဇော ဗလဝါ ဟောတိ၊ ကရဇံ မန္ဒ’’န္တိ အဝိသေသေန ဝုတ္တတ္တာ ပန ယေ ကေစိ ကဗဠီကာရာဟာရူပဇီဝိနော ဒေဝါ ဧဝံ ကရောန္တိ၊ တေယေဝ စဝန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကေစိ ပနာဟု – ‘‘နိမ္မာနရတိပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိနော တေ ဒေဝါ’’တိ. ခိဍ္ဍာပဒုဿနမတ္တေနေဝ ဟေတေ ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာတိ ဝုတ္တာ. သေသမေတ္ထ ပုရိမနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၄၇-၄၈. တတိယဝါရေ မနေန ပဒုဿန္တိ ဝိနဿန္တီတိ မနောပဒေါသိကာ၊ ဧတေ စာတုမဟာရာဇိကာ. တေသု ကိရ ဧကော ဒေဝပုတ္တော – နက္ခတ္တံ ကီဠိဿာမီတိ သပရိဝါရော ရထေန ဝီထိံ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ အထညော နိက္ခမန္တော တံ ပုရတော ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ – ‘ဘော အယံ ကပဏော’၊ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ ဝိယ ဧတံ ဒိသွာ – ‘‘ပီတိယာ ဥဒ္ဓုမာတော ဝိယ ဘိဇ္ဇမာနော ဝိယ စ ဂစ္ဆတီ’’တိ ကုဇ္ဈတိ. ပုရတော ဂစ္ဆန္တောပိ နိဝတ္တိတွာ တံ ကုဒ္ဓံ ဒိသွာ – ကုဒ္ဓါ နာမ သုဝိဒိတာ ဟောန္တီတိ ကုဒ္ဓဘာဝမဿ ဉတွာ – ‘‘တွံ ကုဒ္ဓေါ၊ မယှံ ကိံ ကရိဿသိ၊ အယံ သမ္ပတ္တိ မယာ ဒါနသီလာဒီနံ ဝသေန လဒ္ဓါ၊ န တုယှံ ဝသေနာ’’တိ ပဋိကုဇ္ဈတိ. ဧကသ္မိဉှိ ကုဒ္ဓေ ဣတရော အကုဒ္ဓေါ ရက္ခတိ၊ ဥဘောသု ပန ကုဒ္ဓေသု ဧကဿ ကောဓော ဣတရဿ ပစ္စယော ဟောတိ. တဿပိ ကောဓော ဣတရဿ ပစ္စယော ဟောတီတိ ဥဘော ကန္ဒန္တာနံယေဝ ဩရောဓာနံ စဝန္တိ. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ. သေသံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၄၉-၅၂. တက္ကီဝါဒေ အယံ စက္ခာဒီနံ ဘေဒံ ပဿတိ၊ စိတ္တံ ပန ယသ္မာ ပုရိမံ ပုရိမံ ပစ္ဆိမဿ ပစ္ဆိမဿ ပစ္စယံ ဒတွာဝ နိရုဇ္ဈတိ၊ တသ္မာ စက္ခာဒီနံ ဘေဒတော ဗလဝတရမ္ပိ စိတ္တဿ ဘေဒံ န ပဿတိ. သော တံ အပဿန္တော ယထာ နာမ သကုဏော ဧကံ ရုက္ခံ ဇဟိတွာ အညသ္မိံ နိလီယတိ၊ ဧဝမေဝ ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ ဘိန္နေ စိတ္တံ အညတြ ဂစ္ဆတီတိ ဂဟေတွာ ဧဝမာဟ. သေသမေတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.