၂. အဘိဓမ္မဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ
၂၄၃. ဧဝံ မဟာပထဝိံ ပတ္ထရန္တော ဝိယ အာကာသံ ဝိတ္ထာရယန္တော ဝိယ စ သဗ္ဗဓမ္မေသု အပ္ပဋိဟတဉာဏော သတ္ထာ သုတ္တန္တဘာဇနီယေ နိဂ္ဂဏ္ဌိံ နိဇ္ဇဋံ ပစ္စယာကာရံ နာနာစိတ္တဝသေန ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယသ္မာ န ကေဝလံ အယံ ပစ္စယာကာရော နာနာစိတ္တေသုယေဝ ဟောတိ၊ ဧကစိတ္တေပိ ဟောတိယေဝ၊ တသ္မာ အဘိဓမ္မဘာဇနီယဝသေန ဧကစိတ္တက္ခဏိကံ ပစ္စယာကာရံ နာနပ္ပကာရတော ဒဿေတုံ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရောတိအာဒိနာ နယေန မာတိကံ တာဝ ဌပေသိ. ဧဝံ ဌပိတာယ ပန မာတိကာယ –
အဝိဇ္ဇာဒီဟိ မူလေဟိ၊ နဝ မူလပဒါ နဝ၊
နယာ တတ္ထ စတုက္ကာနိ၊ ဝါရဘေဒဉ္စ ဒီပယေ.
တတြာယံ ဒီပနာ – ဧတ္ထ ဟိ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရဝိညာဏနာမဆဋ္ဌာယတနဖဿဝေဒနာတဏှာဥပါဒါနပ္ပဘေဒေဟိ အဝိဇ္ဇာဒီဟိ နဝဟိ မူလပဒေဟိ အဝိဇ္ဇာဒိကော၊ သင်္ခါရာဒိကော၊ ဝိညာဏာဒိကော၊ နာမာဒိကော၊ ဆဋ္ဌာယတနာဒိကော၊ ဖဿာဒိကော၊ ဝေဒနာဒိကော၊ တဏှာဒိကော၊ ဥပါဒါနာဒိကောတိ ဣမေ နဝ မူလပဒါ နဝ နယာ ဟောန္တိ.
တေသု ယော တာဝ အယံ အဝိဇ္ဇာဒိကော နယော၊ တတ္ထ ပစ္စယစတုက္ကံ၊ ဟေတုစတုက္ကံ၊ သမ္ပယုတ္တစတုက္ကံ၊ အညမညစတုက္ကန္တိ စတ္တာရိ စတုက္ကာနိ ဟောန္တိ. ယထာ စေတ္ထ ဧဝံ သေသေသုပီတိ ဧကေကသ္မိံ နယေ စတုန္နံ စတုန္နံ စတုက္ကာနံ ဝသေန ဆတ္တိံသ စတုက္ကာနိ. တတ္ထ ဧကေကေန စတုက္ကေန စတုန္နံ စတုန္နံ ဝါရာနံ သင်္ဂဟိတတ္တာ စတုန္နမ္ပိ စတုက္ကာနံ ဝသေန ဧကေကသ္မိံ နယေ သောဠသ သောဠသ ဝါရာတိ စတုစတ္တာလီသာဓိကံ ဝါရသတံ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၁. ပစ္စယစတုက္ကံ
တတ္ထ ယဒေတံ သဗ္ဗပဌမေ အဝိဇ္ဇာမူလကေ နယေ ပစ္စယစတုက္ကံ၊ တသ္မိံ ပဌမော နာမရူပဋ္ဌာနေ နာမဿ၊ သဠာယတနဋ္ဌာနေ ဆဋ္ဌာယတနဿ စ ဝုတ္တတ္တာ အပရိပုဏ္ဏအင်္ဂဒွယယုတ္တော ဒွါဒသင်္ဂိကဝါရော နာမ. ဒုတိယော နာမရူပဋ္ဌာနေ နာမဿေဝ၊ သဠာယတနဋ္ဌာနေ စ န ကဿစိ ဝုတ္တတ္တာ အပရိပုဏ္ဏဧကင်္ဂယုတ္တော ဧကာဒသင်္ဂိကဝါရော နာမ. တတိယော သဠာယတနဋ္ဌာနေ ဆဋ္ဌာယတနဿ ဝုတ္တတ္တာ ပရိပုဏ္ဏဧကင်္ဂယုတ္တော ဒွါဒသင်္ဂိကဝါရော နာမ. စတုတ္ထော ပန ပရိပုဏ္ဏဒွါဒသင်္ဂိကောယေဝ.
တတ္ထ သိယာ – အယမ္ပိ ဆဋ္ဌာယတနပစ္စယာ ဖဿောတိ ဝုတ္တတ္တာ အပရိပုဏ္ဏေကင်္ဂယုတ္တောယေဝါတိ? န၊ တဿ အနင်္ဂတ္တာ. ဖဿောယေဝ ဟေတ္ထ အင်္ဂံ၊ န ဆဋ္ဌာယတနံ. တသ္မာ တဿ အနင်္ဂတ္တာ နာယံ အပရိပုဏ္ဏေကင်္ဂယုတ္တောတိ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ဝုတ္တံ – ‘‘ပဌမော သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဋ္ဌေန၊ ဒုတိယော ပစ္စယဝိသေသဋ္ဌေန၊ တတိယော ဂဗ္ဘသေယျကသတ္တာနံ ဝသေန၊ စတုတ္ထော ဩပပါတိကသတ္တာနံ ဝသေန ဂဟိတော. တထာ ပဌမော သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဋ္ဌေန၊ ဒုတိယော ပစ္စယဝိသေသဋ္ဌေန၊ တတိယော အပရိပုဏ္ဏာယတနဝသေန၊ စတုတ္ထော ပရိပုဏ္ဏာယတနဝသေန ဂဟိတော. တထာ ပဌမော သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဋ္ဌေန၊ ဒုတိယော မဟာနိဒါနသုတ္တန္တဝသေန (ဒီ. နိ. ၂.၉၅ အာဒယော)၊ တတိယော ရူပဘဝဝသေန၊ စတုတ္ထော ကာမဘဝဝသေန ဂဟိတော’’တိ.
တတ္ထ ပဌမော ဣမေသု ဒုတိယာဒီသု တီသု ဝါရေသု န ကတ္ထစိ န ပဝိသတီတိ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကောတိ ဝုတ္တော. သေသာနံ ဝိသေသော ပရတော အာဝိဘဝိဿတိ. တဿာဝိဘာဝတ္ထံ –
ယံ ယတ္ထ အညထာ ဝုတ္တံ၊ အဝုတ္တဉ္စာပိ ယံ ယဟိံ၊
ယံ ယထာ ပစ္စယော ယဿ၊ တံ သဗ္ဗမုပလက္ခယေ.
တတြာယံ နယော – အဝိသေသေန တာဝ စတူသုပိ ဧတေသု သုတ္တန္တဘာဇနိယေ ဝိယ သင်္ခါရာတိ အဝတွာ သင်္ခါရောတိ ဝုတ္တံ၊ တံ ကသ္မာတိ? ဧကစိတ္တက္ခဏိကတ္တာ. တတြ ဟိ နာနာစိတ္တက္ခဏိကော ပစ္စယာကာရော ဝိဘတ္တော. ဣဓ ဧကစိတ္တက္ခဏိကော အာရဒ္ဓေါ. ဧကစိတ္တက္ခဏေ စ ဗဟူ စေတနာ န သန္တီတိ သင်္ခါရာတိ အဝတွာ သင်္ခါရောတိ ဝုတ္တံ.
ပဌမဝါရေ ပနေတ္ထ ဧကစိတ္တက္ခဏပရိယာပန္နဓမ္မသင်္ဂဟဏတော သဗ္ဗဋ္ဌာနသာဓာရဏတော စ ရူပံ ဆဍ္ဍေတွာ ‘‘ဝိညာဏပစ္စယာ နာမ’’န္တွေဝ ဝုတ္တံ. တဉှိ ဧကစိတ္တက္ခဏပရိယာပန္နံ သဗ္ဗဋ္ဌာနသာဓာရဏဉ္စ၊ န ကတ္ထစိ ဝိညာဏပ္ပဝတ္တိဋ္ဌာနေ န ပဝတ္တတိ. ယသ္မာ စ ဧကစိတ္တက္ခဏပရိယာပန္နော ဧကောဝေတ္ထ ဖဿော၊ တသ္မာ တဿာနုရူပံ ပစ္စယဘူတံ အာယတနံ ဂဏှန္တော သဠာယတနဋ္ဌာနေ ‘‘နာမပစ္စယာ ဆဋ္ဌာယတန’’န္တိ ဧကံ မနာယတနံယေဝ အာဟ. တဉှိ ဧကဿ အကုသလဖဿဿ အနုရူပံ ပစ္စယဘူတံ. ကာမဉ္စေတံ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏန္တိ ဧတ္ထာပိ ဝုတ္တံ၊ ဟေတုဖလဝိသေသဒဿနတ္ထံ ပန အင်္ဂပုဏ္ဏတ္ထဉ္စ ပုန ဣဓ ဂဟိတံ. တတြ ဟိ ဧတဿ ဝိသေသေန သင်္ခါရော ဟေတု၊ အဝိသေသေန နာမံ ဖလံ. ဣဓ ပနဿ အဝိသေသေန နာမံ ဟေတု၊ ဝိသေသေန ဖဿော ဖလန္တိ. သောကာဒယော ပန ယသ္မာ သဗ္ဗေ ဧကစိတ္တက္ခဏေ န သမ္ဘဝန္တိ၊ သဗ္ဗသ္မိဉ္စ စိတ္တပ္ပဝတ္တိဋ္ဌာနေ စေဝ စိတ္တေ စ န ပဝတ္တန္တိ၊ တသ္မာ န ဂဟိတာ. ဇာတိဇရာမရဏာနိ ပန အစိတ္တက္ခဏမတ္တာနိပိ သမာနာနိ စိတ္တက္ခဏေ အန္တောဂဓတ္တာ အင်္ဂပရိပူရဏတ္ထံ ဂဟိတာနိ. ဧဝံ တာဝေတ္ထ ‘ယံ အညထာ ဝုတ္တံ. ယဉ္စ အဝုတ္တံ’ တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
ယံ ပနေတ္ထ ဣတော ပရေသု ဝါရေသု ဝုတ္တံ၊ တဿတ္ထော ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယသ္မိံ ယသ္မိံ ပန ဝါရေ ယော ယော ဝိသေသော အာဂတော၊ တံ တံ တတ္ထ တတ္ထေဝ ပကာသယိဿာမ.
‘ယံ ယထာ ပစ္စယော ယဿာ’တိ ဧတ္ထ ပန သင်္ခါရဿ အဝိဇ္ဇာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မသာဓာရဏေဟိ သဟဇာတအညမညနိဿယသမ္ပယုတ္တအတ္ထိအဝိဂတပစ္စယေဟိ ဆဟိ ဟေတုပစ္စယေန စာတိ သတ္တဓာ ပစ္စယော. တတ္ထ ယသ္မာ ပရတော ဟေတုစတုက္ကာဒီနိ တီဏိ စတုက္ကာနိ အဝိဂတသမ္ပယုတ္တအညမညပစ္စယဝသေန ဝုတ္တာနိ၊ တသ္မာ ဣဓ တာနိ အပနေတွာ အဝသေသာနံ ဝသေန အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရဿ စတုဓာ ပစ္စယောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.
သင်္ခါရော ဝိညာဏဿ သာဓာရဏေဟိ ဆဟိ၊ ကမ္မာဟာရပစ္စယေဟိ စာတိ အဋ္ဌဓာ ပစ္စယော. ဣဓ ပန တေယေဝ တယော အပနေတွာ ပဉ္စဓာ. ဝိညာဏံ နာမဿ သာဓာရဏေဟိ ဆဟိ၊ ဣန္ဒြိယာဟာရာဓိပတီဟိ စာတိ နဝဓာ. ဣဓ ပန တယော အပနေတွာ ဆဓာ. နာမံ ဆဋ္ဌာယတနဿ သာဓာရဏေဟိ ဆဟိ. ကိဉ္စိ ပနေတ္ထ အဓိပတိပစ္စယေန၊ ကိဉ္စိ အာဟာရပစ္စယာဒီဟီတိ အနေကဓာ. ဣဓ ပန တေယေဝ တယော အပနေတွာ တိဓာ စတုဓာ ပဉ္စဓာ ဝါ. ဆဋ္ဌာယတနံ ဖဿဿ ယထာ ဝိညာဏံ နာမဿ. ဧဝံ ဖဿော ဝေဒနာယ သာဓာရဏေဟိ ဆဟိ အာဟာရပစ္စယေန စာတိ သတ္တဓာ. ဣဓ ပန တေယေဝ တယော အပနေတွာ စတုဓာ. ဝေဒနာ တဏှာယ သာဓာရဏေဟိ ဆဟိ ဈာနိန္ဒြိယပစ္စယေဟိ စာတိ အဋ္ဌဓာ. ဣဓ ပန တေယေဝ တယော အပနေတွာ ပဉ္စဓာ. တဏှာ ဥပါဒါနဿ၊ ယထာ အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရဿ. ဧဝံ ဥပါဒါနံ ဘဝဿ သာဓာရဏေဟိ ဆဟိ မဂ္ဂပစ္စယေန စာတိ သတ္တဓာ. ဣဓ ပန တေယေဝ တယော အပနေတွာ စတုဓာ. ဘဝေါ ဇာတိယာ၊ ယသ္မာ ဇာတီတိ ဣဓ သင်္ခတလက္ခဏံ အဓိပ္ပေတံ၊ တသ္မာ ပရိယာယေန ဥပနိဿယပစ္စယေနေဝ ပစ္စယော. တထာ ဇာတိ ဇရာမရဏဿာတိ.
ယေ ပန ဧဝံ ဝဒန္တိ – ‘‘ဣမသ္မိံ စတုက္ကေ သဗ္ဗေသမ္ပိ သင်္ခါရာဒီနံ အဝိဇ္ဇာဒယော သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယာ ဟောန္တိ. သဟဇာတပစ္စယဝသေနေဝ ဟိ ပဌမဝါရော အာရဒ္ဓေါ’’တိ၊ တေ ဘဝါဒီနံ တထာ အဘာဝံ သေသပစ္စယာနဉ္စ သမ္ဘဝံ ဒဿေတွာ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗာ. န ဟိ ဘဝေါ ဇာတိယာ သဟဇာတပစ္စယော ဟောတိ၊ န ဇာတိ ဇရာမရဏဿ. ယေ စေတေသံ သင်္ခရာဒီနံ အဝသေသာ ပစ္စယာ ဝုတ္တာ၊ တေပိ သမ္ဘဝန္တိယေဝ. တသ္မာ န သက္ကာ ဆဍ္ဍေတုန္တိ. ဧဝံ တာဝ ပဌမဝါရေ ယံ ယတ္ထ အညထာ ဝုတ္တံ၊ အဝုတ္တဉ္စာပိ ယံ ယဟိံ၊ ယဉ္စ ယထာ ယဿ ပစ္စယော ဟောတိ၊ တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဒုတိယဝါရာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.
အယံ ပန ဝိသေသော – ဒုတိယဝါရေ ‘‘နာမပစ္စယာ ဖဿော’’တိ ဝတွာ သဠာယတနဋ္ဌာနေ န ကိဉ္စိ ဝုတ္တံ၊ တံ ကိမတ္ထန္တိ? ပစ္စယဝိသေသဒဿနတ္ထဉ္စေဝ မဟာနိဒါနဒေသနာသင်္ဂဟတ္ထဉ္စ. ဖဿဿ ဟိ န ကေဝလဉ္စ ဆဋ္ဌာယတနမေဝ ပစ္စယော၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒယော ပန တယော ခန္ဓာပိ ပစ္စယာယေဝ. မဟာနိဒါနသုတ္တန္တေ စဿ ‘‘အတ္ထိ ဣဒပ္ပစ္စယာ ဖဿောတိ ဣတိ ပုဋ္ဌေန သတာ၊ အာနန္ဒ၊ အတ္ထီတိဿ ဝစနီယံ. ကိံ ပစ္စယာ ဖဿောတိ? ဣတိ စေ ဝဒေယျ၊ နာမပစ္စယာ ဖဿောတိ ဣစ္စဿ ဝစနီယ’’န္တိ (ဒီ. နိ. ၂.၉၆). ဧဝံ သဠာယတနံ ဆဍ္ဍေတွာ ဧကာဒသင်္ဂိကော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ ဝုတ္တော. တသ္မာ ဣမဿ ပစ္စယဝိသေသဿ ဒဿနတ္ထံ ဣမိဿာ စ မဟာနိဒါနသုတ္တန္တဒေသနာယ ပရိဂ္ဂဟတ္ထံ ဒုတိယဝါရေ ‘‘နာမပစ္စယာ ဖဿော’’တိ ဝတွာ သဠာယတနဋ္ဌာနေ န ကိဉ္စိ ဝုတ္တန္တိ. ဧသ တာဝ ဒုတိယဝါရေ ဝိသေသော.
တတိယဝါရေ ပန ‘‘ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပ’’န္တိ သုတ္တန္တဘာဇနီယေ အာဂတမေဝ စတုတ္ထမင်္ဂံ ဝုတ္တံ၊ တံ ဧကစိတ္တက္ခဏိကတ္တာ ပစ္စယာကာရဿ ဣဓ အယုတ္တန္တိ စေ? တံ နာယုတ္တံ. ကသ္မာ? သကက္ခဏေ ပစ္စယဘာဝတော. သစေပိ ဟိ တတ္ထ ရူပံ စိတ္တက္ခဏတော ဥဒ္ဓံ တိဋ္ဌတိ၊ တထာပိဿ တံ ဝိညာဏံ သကက္ခဏေ ပစ္စယော ဟောတိ. ကထံ? ပုရေဇာတဿ တာဝ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဿ အညဿ ဝါ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယေန. ဝုတ္တဉ္စေတံ ‘‘ပစ္ဆာဇာတာ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ ပုရေဇာတဿ ဣမဿ ကာယဿ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၁၁). သဟဇာတဿ ပန စိတ္တသမုဋ္ဌာနဿ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော. ယထာဟ ‘‘စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၈).
ယဒိ ဧဝံ၊ ပုရိမဝါရေသု ကသ္မာ ဧဝံ န ဝုတ္တန္တိ? ရူပပ္ပဝတ္တိဒေသံ သန္ဓာယ ဒေသိတတ္တာ. အယဉှိ ပစ္စယာကာရော ရူပပ္ပဝတ္တိဒေသေ ကာမဘဝေ ဂဗ္ဘသေယျကာနဉ္စေဝ အပရိပုဏ္ဏာယတနဩပပါတိကာနဉ္စ ရူပါဝစရဒေဝါနဉ္စ ဝသေန ဒေသိတော. တေနေဝေတ္ထ ‘‘နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတန’’န္တိ အဝတွာ ဆဋ္ဌာယတနန္တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ နာမံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ. ရူပံ ပန ဟဒယရူပံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တံ ပနေတဿ ဆဋ္ဌာယတနဿ နိဿယပစ္စယေန စေဝ ပုရေဇာတပစ္စယေန စာတိ ဒွိဓာ ပစ္စယော ဟောတီတိ ဧသ တတိယဝါရေ ဝိသေသော.
စတုတ္ထဝါရော ပန ယောနိဝသေန ဩပပါတိကာနံ၊ အာယတနဝသေန ပရိပုဏ္ဏာယတနာနံ၊ ဘဝဝသေန ကာမာဝစရသတ္တာနံ ဝသေန ဝုတ္တော. တေနေဝေတ္ထ ‘‘နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတန’’န္တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ နာမံ ဆဋ္ဌာယတနဿ သဟဇာတာဒီဟိ၊ စက္ခာယတနာဒီနံ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယေန. ရူပေ ဟဒယရူပံ ဆဋ္ဌာယတနဿ နိဿယပစ္စယပုရေဇာတပစ္စယေဟိ၊ စတ္တာရိ မဟာဘူတာနိ စက္ခာယတနာဒီနံ သဟဇာတနိဿယအတ္ထိအဝိဂတေဟိ. ယသ္မာ ပနေသ ဧကစိတ္တက္ခဏိကော ပစ္စယာကာရော၊ တသ္မာ ဧတ္ထ သဠာယတနပစ္စယာတိ အဝတွာ ‘‘ဆဋ္ဌာယတနပစ္စယာ ဖဿော’’တိ ဝုတ္တောတိ အယံ စတုတ္ထဝါရေ ဝိသေသော.
ဧဝမေတေသံ နာနာကရဏံ ဉတွာ ပုန သဗ္ဗေသွေဝ တေသု ဝိသေသေန ပဌမကာ ဒွေ ဝါရာ အရူပဘဝေ ပစ္စယာကာရဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အရူပဘဝသ္မိဉှိ ရူပေန အသမ္မိဿာနိ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒင်္ဂါနိ ပဝတ္တန္တိ. တတိယော ရူပဘဝေ ပစ္စယာကာရဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တော. ရူပဘဝသ္မိဉှိ သတိပိ ရူပသမ္မိဿတ္တေ သဠာယတနံ န ပဝတ္တတိ. စတုတ္ထော ကာမဘဝေ ပစ္စယာကာရဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တော. ကာမဘဝသ္မိဉှိ သကလံ သဠာယတနံ ပဝတ္တတိ. တတိယော ဝါ ရူပဘဝေ စေဝ ကာမဘဝေ စ အပရိပုဏ္ဏာယတနာနံ အကုသလပ္ပဝတ္တိက္ခဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တော. စတုတ္ထော ဝါ ကာမဘဝေ ပရိပုဏ္ဏာယတနာနံ. ပဌမော ဝါ သဗ္ဗတ္ထဂါမိတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တော. သော ဟိ န ကတ္ထစိ စိတ္တပ္ပဝတ္တိဒေသေ န ပဝတ္တတိ. ဒုတိယော ပစ္စယဝိသေသံ သန္ဓာယ ဝုတ္တော. ဧကာဒသင်္ဂိကတ္တဉှေတ္ထ ဖဿဿ စ နာမပစ္စယတ္တံ ပစ္စယဝိသေသော. တတိယော ပုရိမယောနိဒွယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တော. ပုရိမာသု ဟိ ဒွီသု ယောနီသု သော သမ္ဘဝတိ၊ တတ္ထ သဒါ သဠာယတနဿ အသမ္ဘဝတော. စတုတ္ထော ပစ္ဆိမယောနိဒွယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တော. ပစ္ဆိမာသု ဟိ သော ဒွီသု ယောနီသု သမ္ဘဝတိ၊ တတ္ထ သဒါ သဠာယတနဿ သမ္ဘဝတောတိ.
ဧတ္တာဝတာ စ ယံ ဝုတ္တံ စတူသုပိ ဝါရေသု –
ယံ ယတ္ထ အညထာ ဝုတ္တံ၊ အဝုတ္တဉ္စာပိ ယံ ယဟိံ၊
ယံ ယထာ ပစ္စယော ယဿ၊ တံ သဗ္ဗမုပလက္ခယေတိ.
ဂါထာယ အတ္ထဒီပနာ ကတာ ဟောတိ.
ဧတေနေဝါနုသာရေန၊ သဗ္ဗမေတံ နယံ ဣတော၊
ဝိသေသော ယော စ တံ ဇညာ၊ စတုက္ကေသု ပရေသုပိ.
၂. ဟေတုစတုက္ကံ
၂၄၄. တတ္ထ ယော တာဝ ဣဓ ဝုတ္တော နယော၊ သော သဗ္ဗတ္ထ ပါကဋောယေဝ. ဝိသေသော ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော – ဟေတုစတုက္ကေ တာဝ အဝိဇ္ဇာ ဟေတု အဿာတိ အဝိဇ္ဇာဟေတုကော. အဝိဇ္ဇာ အဿ သဟဝတ္တနတော ယာဝဘင်္ဂါ ပဝတ္တိကာ ဂမိကာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ’’တိ စ ဧတ္တာဝတာ သဟဇာတာဒိပစ္စယဝသေန သာဓာရဏတော သင်္ခါရဿ အဝိဇ္ဇာ ပစ္စယောတိ ဒဿေတွာ၊ ပုန ‘‘အဝိဇ္ဇာဟေတုကော’’တိ ဧတေနေဝ ဝိသေသတော အဝိဂတပစ္စယတာ ဒဿိတာ. သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ သင်္ခါရဟေတုကန္တိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.
ကသ္မာ ပန ဘဝါဒီသု ဟေတုကဂ္ဂဟဏံ န ကတန္တိ? အဝိဂတပစ္စယနိယမာဘာဝတော အဘာဝတော စ အဝိဂတပစ္စယဿ. ‘‘တတ္ထ ကတမော ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ? ဌပေတွာ ဥပါဒါနံ ဝေဒနာက္ခန္ဓော သညာက္ခန္ဓော သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဝိညာဏက္ခန္ဓော – အယံ ဝုစ္စတိ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ’’တိ ဝစနတော ဥပါဒါနပစ္စယာ စတုန္နံ ခန္ဓာနံ ဣဓ ဘဝေါတိ နာမံ. သင်္ခါရက္ခန္ဓေ စ ‘‘ဇာတိ ဒွီဟိ ခန္ဓေဟိ သင်္ဂဟိတာ’’တိအာဒိဝစနတော (ဓာတု. ၇၁) ဇာတိဇရာမရဏာနိ အန္တောဂဓာနိ.
တတ္ထ ယာဝ ဥပါဒါနံ တာဝ ဇာတိဇရာမရဏာနံ အနုပလဗ္ဘနတော ဥပါဒါနံ ဘဝဿ န နိယမတော အဝိဂတပစ္စယော ဟောတိ. ‘‘ယာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ ဇာတီ’’တိ အာဒိဝစနတော သင်္ခတလက္ခဏေသု ဇာတိယာ ဇရာမရဏသင်္ခါတဿ ဘဝဿ ဇာတိက္ခဏမတ္တေယေဝ အဘာဝတော အဝိဂတပစ္စယဘာဝေါ န သမ္ဘဝတိ. တထာ ဇာတိယာ ဇရာမရဏက္ခဏေ အဘာဝတော. ဥပနိဿယပစ္စယေနေဝ ပန ဘဝေါ ဇာတိယာ. ဇာတိ ဇရာမရဏဿ ပစ္စယောတိ သဗ္ဗထာပိ အဝိဂတပစ္စယနိယမာဘာဝတော အဘာဝတော စ အဝိဂတပစ္စယဿ ဘဝါဒီသု ဟေတုကဂ္ဂဟဏံ န ကတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
ကေစိ ပနာဟု – ‘‘ဘဝေါ ဒုဝိဓေနာ’’တိ ဝစနတော ဥပပတ္တိမိဿကော ဘဝေါ၊ န စ ဥပပတ္တိဘဝဿ ဥပါဒါနံ အဝိဂတပစ္စယော ဟောတီတိ ‘‘ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ ဥပါဒါနဟေတုကော’’တိ အဝတွာ ‘‘ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ’’တိ ဝုတ္တော. ဣဓ ပစ္ဆိန္နတ္တာ ပရတောပိ န ဝုတ္တန္တိ. တံ ဣဓ ဥပပတ္တိမိဿကဿ ဘဝဿ အနဓိပ္ပေတတ္တာ အယုတ္တံ. အရူပက္ခန္ဓာ ဟိ ဣဓ ဘဝေါတိ အာဂတာ.
ဘဝပစ္စယာ ဇာတီတိ ဧတ္ထ စ ဌပေတွာ ဇာတိဇရာမရဏာနိ အဝသေသော ဘဝေါ ဇာတိယာ ပစ္စယောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကသ္မာ? ဇာတိအာဒီနံ ဇာတိယာ အပ္ပစ္စယတ္တာ. ယဒိ ဧဝံ၊ ဌပေတွာ ဇာတိဇရာမရဏာနိ ဘဝေါ ဇာတိယာ ပစ္စယောတိ ဝတ္တဗ္ဗောတိ? အာမ ဝတ္တဗ္ဗော၊ ဝတ္တဗ္ဗပဒေသာဘာဝတော ပန န ဝုတ္တော. ဒသမင်္ဂနိဒ္ဒေသေ ဟိ ဥပါဒါနပစ္စယသမ္ဘူတော ဘဝေါ ဝတ္တဗ္ဗော. ဧကာဒသမင်္ဂနိဒ္ဒေသေ ဇာတိ ဝတ္တဗ္ဗာ. ယော ပန ဘဝေါ ဇာတိယာ ပစ္စယော၊ တဿ ဝတ္တဗ္ဗပဒေသော နတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗပဒေသာဘာဝတော န ဝုတ္တော. အဝုတ္တောပိ ပန ယုတ္တိတော ဂဟေတဗ္ဗောတိ. ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပန္တိအာဒီသု စ ဝိညာဏာဒီနံ အဝိဂတပစ္စယဘာဝသမ္ဘဝတော ဝိညာဏဟေတုကာဒိဝစနံ ကတန္တိ ဧသ ဟေတုစတုက္ကေ ဝိသေသော.
၃. သမ္ပယုတ္တစတုက္ကံ
၂၄၅. သမ္ပယုတ္တစတုက္ကေပိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာတိ ဧတ္တာဝတာ သဟဇာတာဒိပစ္စယဝသေန သင်္ခါရဿ အဝိဇ္ဇာပစ္စယတံ ဒဿေတွာ ပုန ‘‘အဝိဇ္ဇာသမ္ပယုတ္တော’’တိ သမ္ပယုတ္တပစ္စယတာ ဒဿိတာ. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. ယသ္မာ ပန အရူပီနံ ဓမ္မာနံ ရူပဓမ္မေဟိ သမ္ပယောဂေါ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပန္တိအာဒီသု တတိယစတုတ္ထဝါရပဒေသု ‘‘ဝိညာဏသမ္ပယုတ္တံ နာမ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ယံ လဗ္ဘတိ၊ တဒေဝ ဂဟိတန္တိ ဧသ သမ္ပယုတ္တစတုက္ကေ ဝိသေသော.
၄. အညမညစတုက္ကံ
၂၄၆. အညမညစတုက္ကေပိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာတိ သဟဇာတာဒိပစ္စယဝသေန သင်္ခါရဿ အဝိဇ္ဇာပစ္စယတံ ဒဿေတွာ ‘‘သင်္ခါရပစ္စယာပိ အဝိဇ္ဇာ’’တိ အညမညပစ္စယတာ ဒဿိတာ. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. ယသ္မာ ပန ဘဝေါ နိပ္ပဒေသော၊ ဥပါဒါနံ သပ္ပဒေသံ၊ သပ္ပဒေသဓမ္မော စ နိပ္ပဒေသဓမ္မဿ ပစ္စယော ဟောတိ၊ န နိပ္ပဒေသဓမ္မော သပ္ပဒေသဓမ္မဿ၊ တသ္မာ ဧတ္ထ ‘‘ဘဝပစ္စယာပိ ဥပါဒါန’’န္တိ န ဝုတ္တံ၊ ဟေဋ္ဌာ ဝါ ဒေသနာယ ပစ္ဆိန္နတ္တာ ဧဝံ န ဝုတ္တံ. ယသ္မာ စ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ အတ္ထိ၊ သဠာယတနပစ္စယာ ဧကစိတ္တက္ခဏေ နာမရူပံ နတ္ထိ၊ ယဿ သဠာယတနံ အညမညပစ္စယော ဘဝေယျ၊ တသ္မာ စတုတ္ထဝါရေ ‘‘ဆဋ္ဌာယတနပစ္စယာပိ နာမရူပ’’န္တိ ယံ လဗ္ဘတိ တဒေဝ ဂဟိတန္တိ ဧသ အညမညစတုက္ကေ ဝိသေသော.
အဝိဇ္ဇာမူလကနယမာတိကာ.
သင်္ခါရာဒိမူလကနယမာတိကာ
၂၄၇. ဣဒါနိ သင်္ခါရပစ္စယာ အဝိဇ္ဇာတိ သင်္ခါရမူလကနယော အာရဒ္ဓေါ. တတ္ထာပိ ယထာ အဝိဇ္ဇာမူလကေ ဧဝံ စတ္တာရိ စတုက္ကာနိ သောဠသ စ ဝါရာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပဌမစတုက္ကေ ပန ပဌမဝါရမေဝ ဒဿေတွာ ဒေသနာ သံခိတ္တာ. ယထာ စေတ္ထ ဧဝံ ဝိညာဏမူလကာဒီသုပိ. တတ္ထ သဗ္ဗေသွေဝ တေသု သင်္ခါရမူလကာဒီသု အဋ္ဌသု နယေသု ‘‘သင်္ခါရပစ္စယာ အဝိဇ္ဇာ’’တိအာဒိနာ နယေန သဟဇာတာဒိပစ္စယဝသေန အဝိဇ္ဇာယ သင်္ခါရာဒိပစ္စယတံ ဒဿေတွာ ပုန ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဧကစိတ္တက္ခဏေပိ ပစ္စယာကာရစက္ကဿ ပဝတ္တိ ဒဿိတာ.
ကသ္မာ ပန ဘဝမူလကာ ဇာတိဇရာမရဏမူလကာ ဝါ နယာ န ဝုတ္တာ? ကိံ ဘဝပစ္စယာ အဝိဇ္ဇာ န ဟောတီတိ? နော န ဟောတိ. ‘‘သင်္ခါရပစ္စယာ အဝိဇ္ဇာ’’တိ ဧဝမာဒီသု ပန ဝုစ္စမာနေသု န ကောစိ ဘဝပရိယာပန္နော ဓမ္မော အဝိဇ္ဇာယ ပစ္စယော န ဝုတ္တော. တသ္မာ အပုဗ္ဗဿ အညဿ အဝိဇ္ဇာပစ္စယဿ ဝတ္တဗ္ဗဿ အဘာဝတော ဘဝမူလကော နယော န ဝုတ္တော. ဘဝဂ္ဂဟဏေန စ အဝိဇ္ဇာပိ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ. တသ္မာ ‘‘ဘဝပစ္စယာ အဝိဇ္ဇာ’’တိ ဝုစ္စမာနေ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ အဝိဇ္ဇာ’’တိပိ ဝုတ္တံ သိယာ. န စ ဧကစိတ္တက္ခဏေ အဝိဇ္ဇာ အဝိဇ္ဇာယ ပစ္စယော နာမ ဟောတိ. တတ္ထ ပစ္ဆိန္နတ္တာဝ ဇာတိဇရာမရဏမူလကာပိ နယာ န ဂဟိတာ. အပိစ ဘဝေ ဇာတိဇရာမရဏာနိပိ အန္တောဂဓာနိ. န စေတာနိ ဧကစိတ္တက္ခဏေ အဝိဇ္ဇာယ ပစ္စယာ ဟောန္တီတိ ဘဝမူလကာ ဇာတိဇရာမရဏမူလကာ ဝါ နယာ န ဝုတ္တာတိ.
မာတိကာဝဏ္ဏနာ.
အကုသလနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ
၂၄၈-၂၄၉. ဣဒါနိ ယထာ ဟေဋ္ဌာ စိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍေ ကုသလတ္တိကံ အာဒိံ ကတွာ နိက္ခိတ္တမာတိကာယ ပဋိပါဋိယာ ပဌမံ ကုသလံ ဘာဇိတံ၊ တထာ ဣဓ မာတိကာယ အနိက္ခိတ္တတ္တာ ပဌမံ ကုသလံ အနာမသိတွာ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရော’’တိ အကုသလဓမ္မဝသေန မာတိကာယ နိက္ခိတ္တတ္တာ နိက္ခေပပဋိပါဋိယာဝ အဝိဇ္ဇာဒီနိ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒင်္ဂါနိ ဘာဇေတွာ ဒဿေတုံ ကတမေ ဓမ္မာ အကုသလာတိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော ဟေဋ္ဌာ စိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍေ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၃၆၅) ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယသ္မာ ပန ဧကစိတ္တက္ခဏေ တဏှာယ စ ကာမုပါဒါနဿ စ သမ္ဘဝေါ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ယံ ဧတ္ထ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ လဗ္ဘတိ၊ တဒေဝ ဒဿေတုံ ဒိဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတန္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.
ဘဝနိဒ္ဒေသေ စ ယသ္မာ ဥပါဒါနံ သင်္ခါရက္ခန္ဓေ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဌပေတွာ ဥပါဒါနံ ဝေဒနာက္ခန္ဓော သညာက္ခန္ဓော သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဝိညာဏက္ခန္ဓော’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝဉှိ ဝုစ္စမာနေ ဥပါဒါနဿ ဥပါဒါနပစ္စယတ္တံ အာပဇ္ဇေယျ. န စ တဒေဝ တဿ ပစ္စယော ဟောတိ. ဇာတိအာဒိနိဒ္ဒေသေသု ယသ္မာ ဧတေ အရူပဓမ္မာနံ ဇာတိအာဒယော၊ တသ္မာ ‘‘ခဏ္ဍိစ္စံ၊ ပါလိစ္စံ၊ ဝလိတ္တစတာ၊ စုတိ၊ စဝနတာ’’တိ န ဝုတ္တံ.
၂၅၀. ဧဝံ ပဌမဝါရံ နိဋ္ဌပေတွာ ပုန ဒုတိယဝါရေ ယသ္မိံ သမယေ ပဌမဝါရေန ပစ္စယာကာရော ဒဿိတော၊ တသ္မိံယေဝ သမယေ အပရေနပိ နယေန ပစ္စယာကာရံ ဒဿေတုံ ဝိသုံ သမယဝဝတ္ထာနဝါရံ အဝတွာ တသ္မိံ သမယေ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရောတိအာဒိနာဝ နယေန ဒေသနာ ကတာ. တတ္ထ ဌပေတွာ ဖဿန္တိ ဣဒံ ယသ္မာ ဖဿောပိ နာမပရိယာပန္နော၊ တသ္မာ ဖဿဿ နာမတော နီဟရဏတ္ထံ ဝုတ္တံ.
၂၅၂. တတိယဝါရေ ယဿ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပဿ ဝိညာဏံ ပစ္စယော၊ တသ္မိံ ပဝတ္တမာနေ ယသ္မာ တေနုပတ္ထဒ္ဓါနံ စက္ခာယတနာဒီနံ ဥပစိတတ္တံ ပညာယတိ၊ တသ္မာ စက္ခာယတနဿ ဥပစယောတိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယသ္မာ စ ကမ္မဇရူပဿပိ တသ္မိံ သမယေ ဝတ္တမာနဿ ဝိညာဏံ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော ဟောတိ၊ တသ္မာပိ ဧဝံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ကမ္မဇံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနန္တိ ဒွေဝ သန္တတိယော ဂဟိတာ၊ ဣတရာပိ ပန ဒွေ သန္တတိယော ဂဟေတဗ္ဗာ. တာသမ္ပိ ဟိ ဝိညာဏံ ပစ္စယော ဟောတိယေဝ.
၂၅၄. စတုတ္ထဝါရေ ပန ယသ္မာ ဧကစိတ္တက္ခဏေပိ မဟာဘူတရူပပစ္စယာ စက္ခာယတနာဒီနိ၊ ဟဒယရူပပစ္စယာ ဆဋ္ဌာယတနံ၊ နာမပစ္စယာ စ ပစ္ဆာဇာတသဟဇာတာဒိဝသေန ယထာနုရူပံ သဗ္ဗာနိပိ ပဝတ္တန္တိ၊ တသ္မာ တတ္ထ ကတမံ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ? စက္ခာယတနန္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.
၂၅၆. ဒုတိယစတုက္ကေ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနမေဝ.
၂၆၄. တတိယစတုက္ကေ ယဿ သမ္ပယုတ္တပစ္စယဘာဝေါ န ဟောတိ၊ ယဿ စ ဟောတိ၊ တံ ဝိသုံ ဝိသုံ ဒဿေတုံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ ဝိညာဏသမ္ပယုတ္တံ နာမန္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.
၂၇၂. စတုတ္ထစတုက္ကေ ဖဿပစ္စယာ နာမနိဒ္ဒေသေ ကိဉ္စာပိ ‘‘ဌပေတွာ ဖဿံ ဝေဒနာက္ခန္ဓော။ပေ။ ဝိညာဏက္ခန္ဓော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဖဿပစ္စယာ နာမ’’န္တိ န ဝုတ္တံ၊ တထာပိ အနန္တရာတီတပဒနိဒ္ဒေသေ ‘‘ဌပေတွာ ဖဿံ ဝေဒနာက္ခန္ဓော။ပေ။ ဝိညာဏက္ခန္ဓော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ အဝုတ္တမ္ပိ တံ ဝုတ္တမေဝ ဟောတိ. ယဒေဝ ဟိ နာမံ ဖဿဿ ပစ္စယော၊ ဖဿောပိ တဿေဝ ပစ္စယောတိ.
ယထာ စာယံ စတုစတုက္ကော သောဠသဝါရပ္ပဘေဒေါ အဝိဇ္ဇာမူလကော ပဌမနယော ဧတသ္မိံ ပဌမာကုသလစိတ္တေ ပကာသိတော၊ ဧဝံ သင်္ခါရမူလကာဒယော အဋ္ဌ နယာပိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပါဠိ ပန သံခိတ္တာ. ဧဝမေဝ တသ္မိံ ပဌမာကုသလစိတ္တေယေဝ နဝ နယာ၊ ဆတ္တိံသ စတုက္ကာနိ၊ စတုစတ္တာလီသာဓိကဉ္စ ဝါရသတံ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၂၈၀. ဣဒါနိ ဣမိနာဝ နယေန သေသာကုသလစိတ္တေသုပိ ပစ္စယာကာရံ ဒဿေတုံ ကတမေ ဓမ္မာ အကုသလာတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ယသ္မာ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ပယုတ္တေသု တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ဥပါဒါနဋ္ဌာနေ ဥပါဒါနံ ဝိယ ဒဠှနိပါတိနာ အဓိမောက္ခေန ပဒံ ပူရိတံ. ဒေါမနဿသဟဂတေသု စ ယသ္မာ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာပိ နတ္ထိ၊ တသ္မာ တဏှာဋ္ဌာနေ တဏှာ ဝိယ ဗလဝကိလေသေန ပဋိဃေန ပဒံ ပူရိတံ. ဥပါဒါနဋ္ဌာနေ အဓိမောက္ခေနေဝ. ဝိစိကိစ္ဆာသမ္ပယုတ္တေ ပန ယသ္မာ သန္နိဋ္ဌာနာဘာဝတော အဓိမောက္ခောပိ နတ္ထိ၊ တသ္မာ တဏှာဋ္ဌာနေ ဗလဝကိလေသဘူတာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ပဒံ ပူရိတံ. ဥပါဒါနဋ္ဌာနံ ပရိဟီနမေဝ. ဥဒ္ဓစ္စသမ္ပယုတ္တေ ပန ယသ္မာ အဓိမောက္ခော အတ္ထိ၊ တသ္မာ တဏှာဋ္ဌာနေ ဗလဝကိလေသေန ဥဒ္ဓစ္စေန ပဒံ ပူရိတံ. ဥပါဒါနဋ္ဌာနေ အဓိမောက္ခေနေဝ. သဗ္ဗတ္ထေဝ စ ဝိသေသမတ္တံ ဒဿေတွာ ပါဠိ သံခိတ္တာ. ယော စာယံ ဝိသေသော ဒဿိတော၊ တတ္ထ ကေဝလံ အဓိမောက္ခနိဒ္ဒေသောဝ အပုဗ္ဗော. သေသံ ဟေဋ္ဌာ အာဂတမေဝ.
အဓိမောက္ခနိဒ္ဒေသေ ပန အဓိမုစ္စနဝသေန အဓိမောက္ခော. အဓိမုစ္စတိ ဝါ တေန အာရမ္မဏေ စိတ္တံ နိဗ္ဗိစိကိစ္ဆတာယ သန္နိဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတီတိ အဓိမောက္ခော. အဓိမုစ္စနာကာရော အဓိမုစ္စနာ. တဿ စိတ္တဿ၊ တသ္မိံ ဝါ အာရမ္မဏေ အဓိမုတ္တတ္တာတိ တဒဓိမုတ္တတာ. သဗ္ဗစိတ္တေသု စ ပဌမစိတ္တေ ဝုတ္တနယေနေဝ နယစတုက္ကဝါရပ္ပဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကေဝလဉှိ ဝိစိကိစ္ဆာသမ္ပယုတ္တေ ဥပါဒါနမူလကဿ နယဿ အဘာဝါ အဋ္ဌ နယာ၊ ဒွတ္တိံသ စတုက္ကာနိ၊ အဋ္ဌဝီသာဓိကဉ္စ ဝါရသတံ ဟောတီတိ.
အကုသလနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ.
ကုသလနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ
၂၉၂. ဣဒါနိ ဣမိနာဝ နယေန ကုသလစိတ္တာဒီသုပိ ပစ္စယာကာရံ ဒဿေတုံ ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ယထာ ပန အကုသလေ ပဌမံ မာတိကံ နိက္ခိပိတွာ ပစ္ဆာ နိဒ္ဒေသော ကတော၊ န တထာ ဣဓ. ကသ္မာ? အပ္ပနာဝါရေ နာနတ္တသမ္ဘဝတော. လောကိယကုသလာဒီသု ဟိ တေသံ ဓမ္မာနံ ဒုက္ခသစ္စပရိယာပန္နတ္တာ ‘‘ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿာ’’တိ အပ္ပနာ ဟောတိ၊ လောကုတ္တရကုသလာဒီသု ‘‘ဧဝမေတေသံ ဓမ္မာန’’န္တိ. တသ္မာ ဧတ္ထ သာဓာရဏတော မာတိကံ ဌပေတုံ န သက္ကာတိ ပါဋိယေက္ကံ တေသံ တေသံ ကုသလာဒီနံ မာတိကံ ဥဒ္ဒိသိတွာဝ နိဒ္ဒေသော ကတောတိ.
တတ္ထ ယသ္မာ ဧကစိတ္တက္ခဏေ ကုသလသင်္ခါရေန သဒ္ဓိံ အဝိဇ္ဇာ နတ္ထိ၊ တသ္မာ တံ အဝတွာ၊ အဝိဇ္ဇာ ဝိယ အကုသလာနံ၊ ကုသလာနံ မူလတော ကုသလမူလံ၊ တဏှုပါဒါနာနဉ္စ အဘာဝတော တဏှာဋ္ဌာနေ တဏှာ ဝိယ အာရမ္မဏေ အဇ္ဈောဂါဠှော ပသာဒေါ၊ ဥပါဒါနဋ္ဌာနေ ဥပါဒါနံ ဝိယ ဒဠှနိပါတီ နာမ အဓိမောက္ခော ဝုတ္တော. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.
ကုသလနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ.
အဗျာကတနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ
၃၀၆. အဗျာကတံ ဟေဋ္ဌာ စိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍေ အာဂတပဋိပါဋိယာဝ ဝိဘတ္တံ. သဗ္ဗဝါရေသု စ အဝိဇ္ဇာမူလကာ နယာ ပရိဟီနာ. ကသ္မာ? အဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနေ ဌပေတဗ္ဗဿ အဘာဝတော. ကုသလစိတ္တေသု ဟိ အဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနေ ဌပေတဗ္ဗံ ကုသလမူလံ အတ္ထိ၊ စက္ခုဝိညာဏာဒီသု နတ္ထိ. သဟေတုကေသု ပန ကိဉ္စာပိ အတ္ထိ၊ ဧဝံ သန္တေပိ ဣဓ ပစ္ဆိန္နတ္တာ တတ္ထ န ဂဟိတံ. ပဉ္စဝိညာဏသောတေ သောတပတိတာဝ ဟုတွာ ဒေသနာ ကတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
ဝိသေသတော ပနေတ္ထ စက္ခုဝိညာဏာဒီသု တဏှာဋ္ဌာနံ ဥပါဒါနဋ္ဌာနဉ္စ ပရိဟီနံ. ကသ္မာ? တဏှာဋ္ဌာနာရဟဿ ဗလဝဓမ္မဿ အဘာဝါ အဓိမောက္ခရဟိတတ္တာ စ. သေသာဟေတုကေသု တဏှာဋ္ဌာနမေဝ ပရိဟီနံ. သဟေတုကေသု ပသာဒသဗ္ဘာဝတော တဏှာဋ္ဌာနေ ပသာဒေန ပဒံ ပူရိတံ. ဧဝမေတ္ထ ကုသလာကုသလဝိပါကေသု စက္ခုဝိညာဏာဒီသု သင်္ခါရဝိညာဏနာမဆဋ္ဌာယတနဖဿဝေဒနာမူလကာ ဆ ဆ၊ သေသာဟေတုကေသု အဓိမောက္ခမူလကေန သဒ္ဓိံ သတ္တ သတ္တ၊ သဟေတုကေသု ပသာဒမူလကေန သဒ္ဓိံ အဋ္ဌ အဋ္ဌ နယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
တတ္ထ စက္ခုဝိညာဏာဒီသုပိ စတုန္နမ္ပိ စတုက္ကာနံ အာဒိဝါရောဝ ဝုတ္တော. ဒုတိယဝါရော ပစ္စယဝိသေသဋ္ဌေန လဗ္ဘမာနောပိ န ဝုတ္တော. တတိယစတုတ္ထဝါရာ အသမ္ဘဝတောယေဝ. ရူပမိဿကာ ဟိ တေ၊ န စ စက္ခုဝိညာဏာဒီနိ ရူပံ သမုဋ္ဌာပေန္တိ. ယထာ စ ပဌမစတုက္ကေ ဒွေ ဝါရာ လဗ္ဘန္တိ၊ ဧဝံ သေသစတုက္ကေသုပိ. တသ္မာ ပဌမစတုက္ကေ ဒုတိယဝါရော၊ သေသစတုက္ကေသု စ ဒွေ ဒွေ ဝါရာ အဝုတ္တာပိ ဝုတ္တာဝ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သေသာဟေတုကာဗျာကတေ သဗ္ဗစတုက္ကေသု သဗ္ဗေပိ ဝါရာ လဗ္ဘန္တိ. ဣဓ ပစ္ဆိန္နတ္တာ ပန ပရတော န ဂဟိတာ. သောတပတိတာဝ ဟုတွာ ဒေသနာ ကတာတိ. သေသသဟေတုကဝိပါကေသုပိ ဧသေဝ နယော အညတြ အရူပါဝစရဝိပါကာ. အရူပါဝစရဝိပါကသ္မိဉှိ ဝါရဒွယမေဝ လဗ္ဘတီတိ.
အဗျာကတနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ.
အဝိဇ္ဇာမူလကကုသလနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ
၃၃၄. ဣဒါနိ အပရေန ပရိယာယေန ဧကစိတ္တက္ခဏေ ပစ္စယာကာရံ ဒဿေတုံ ပုန ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာတိ ဥပနိဿယပစ္စယတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေနေဝ နိဒ္ဒေသဝါရေ ‘‘တတ္ထ ကတမာ အဝိဇ္ဇာ’’တိ အဝိဘဇိတွာ ‘‘တတ္ထ ကတမော အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရော’’တိ ဝိဘတ္တံ. ကုသလစေတနာသင်္ခါတော ဟိ သင်္ခါရောယေဝ တသ္မိံ သမယေ စိတ္တေန သဟဇာတော ဟောတိ၊ န အဝိဇ္ဇာ.
တတ္ထ လောကိယကုသလဿ ဟေဋ္ဌာ သုတ္တန္တဘာဇနီယေ ဝုတ္တနယေနေဝ အဝိဇ္ဇာ ပစ္စယော ဟောတိ. ယသ္မာ ပန အပ္ပဟီနာဝိဇ္ဇော အဝိဇ္ဇာယ ပဟာနတ္ထံ လောကုတ္တရံ ဘာဝေတိ၊ တသ္မာ တဿာပိ သမတိက္ကမဝသေန ပစ္စယော ဟောတိ. အဝိဇ္ဇာဝတောယေဝ ဟိ ကုသလာယူဟနံ ဟောတိ၊ န ဣတရဿ. တတ္ထ တေဘူမကကုသလေ သမ္မောဟဝသေနပိ သမတိက္ကမဘာဝနာဝသေနပိ အာယူဟနံ လဗ္ဘတိ၊ လောကုတ္တရေ သမုစ္ဆေဒဘာဝနာဝသေနာတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.
အယံ ပန ဝိသေသော – ယထာ ဟေဋ္ဌာ ဧကေကကုသလေ စတုန္နံ စတုက္ကာနံ ဝသေန နဝ သောဠသကာ လဒ္ဓါ၊ တထာ ဣဓ န လဗ္ဘန္တိ. ကသ္မာ? အဝိဇ္ဇာယ အဝိဂတသမ္ပယုတ္တအညမညပစ္စယာဘာဝတော. ဥပနိဿယဝသေန ပနေတ္ထ ပဌမစတုက္ကမေဝ လဗ္ဘတိ. တမ္ပိ ပဌမဝါရမေဝ ဒဿေတွာ သံခိတ္တံ. နီဟရိတွာ ပန ဒဿေတဗ္ဗန္တိ.
အဝိဇ္ဇာမူလကကုသလနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ.
ကုသလမူလကဝိပါကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ
၃၄၃. ဣဒါနိ အဗျာကတေသုပိ အပရေနေဝ နယေန ပစ္စယာကာရံ ဒဿေတုံ ကတမေ ဓမ္မာ အဗျာကတာတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ကုသလမူလပစ္စယာတိ ဣဒမ္ပိ ဥပနိဿယပစ္စယတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ကုသလဝိပါကဿ ဟိ ကုသလမူလံ၊ အကုသလဝိပါကဿ စ အကုသလမူလံ ဥပနိဿယပစ္စယော ဟောတိ၊ နာနာက္ခဏိကကမ္မပစ္စယေ ပန ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. တသ္မာ ဧသ ဥပနိဿယပစ္စယေန စေဝ နာနာက္ခဏိကကမ္မပစ္စယေန စ ပစ္စယော ဟောတိ. တေနေဝ နိဒ္ဒေသဝါရေ ‘‘တတ္ထ ကတမံ ကုသလမူလ’’န္တိ အဝိဘဇိတွာ ‘‘တတ္ထ ကတမော ကုသလမူလပစ္စယာ သင်္ခါရော’’တိ ဝိဘတ္တံ. အကုသလဝိပါကေပိ ဧသေဝ နယော.
အဝိဇ္ဇာမူလကကုသလနိဒ္ဒေသေ ဝိယ စ ဣမသ္မိမ္ပိ ဝိပါကနိဒ္ဒေသေ ပဌမံ ပစ္စယစတုက္ကမေဝ လဗ္ဘတိ. တမ္ပိ ပဌမဝါရံ ဒဿေတွာ သံခိတ္တံ. တသ္မာ ဧကေကသ္မိံ ဝိပါကစိတ္တေ ဧကမေကဿေဝ စတုက္ကဿ ဝသေန ကုသလမူလမူလကေ အကုသလမူလမူလကေ စ နယေ ဝါရပ္ပဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကိရိယာဓမ္မာနံ ပန ယသ္မာ နေဝ အဝိဇ္ဇာ န ကုသလာကုသလမူလာနိ ဥပနိဿယပစ္စယတံ လဘန္တိ၊ တသ္မာ ကိရိယဝသေန ပစ္စယာကာရော န ဝုတ္တောတိ.
ဧဝမေသ –
အကုသလကုသလာဗျာကတ-ဓမ္မေသု အနေကဘေဒတော ဝတွာ၊
ကုသလာကုသလာနံ ပန၊ ဝိပါကေ စ ဥပနိဿယဝသေန.
ပုန ဧကဓာဝ ဝုတ္တော၊ ဝါဒိပ္ပဝရေန ပစ္စယာကာရော၊
ဓမ္မပ္ပစ္စယဘေဒေ၊ ဉာဏဿ ပဘေဒဇနနတ္ထံ.
ပရိယတ္တိသဝနစိန္တန-ပဋိပတ္တိက္ကမဝိဝဇ္ဇိတာနဉ္စ၊
ယသ္မာ ဉာဏပဘေဒေါ၊ န ကဒါစိပိ ဟောတိ ဧတသ္မိံ.
ပရိယတ္တိသဝနစိန္တန-ပဋိပတ္တိက္ကမတော သဒါ ဓီရော၊
တတ္ထ ကယိရာ န ဟညံ၊ ကရဏီယတရံ တတော အတ္ထီတိ.
အယံ ပန ပစ္စယာကာရော သုတ္တန္တအဘိဓမ္မဘာဇနီယဝသေန ဒွေပရိဝဋ္ဋမေဝ နီဟရိတွာ ဘာဇေတွာ ဒဿိတော ဟောတိ.
အဘိဓမ္မဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ.
သမ္မောဟဝိနောဒနိယာ ဝိဘင်္ဂဋ္ဌကထာယ
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.