၂. အဘိဓမ္မဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ

၁၅၅. အဘိဓမ္မဘာဇနီယေ ယထာ ဟေဋ္ဌာ ဝိပဿကာနံ ဥပကာရတ္ထာယ ‘‘စက္ခာယတနံ ရူပါယတန’’န္တိ ယုဂလတော အာယတနာနိ ဝုတ္တာနိ၊ တထာ အဝတွာ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာနံ သဗ္ဗာကာရတော သဘာဝဒဿနတ္ထံ ‘‘စက္ခာယတနံ သောတာယတန’’န္တိ ဧဝံ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရဝဝတ္ထာနနယေန ဝုတ္တာနိ.

၁၅၆. တေသံ နိဒ္ဒေသဝါရေ တတ္ထ ကတမံ စက္ခာယတနန္တိအာဒီနိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

၁၆၇. ယံ ပနေတံ ဓမ္မာယတနနိဒ္ဒေသေ ‘‘တတ္ထ ကတမာ အသင်္ခတာ ဓာတု? ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော’’တိ ဝုတ္တံ၊ တတြာယမတ္ထော – အသင်္ခတာ ဓာတူတိ အသင်္ခတသဘာဝံ နိဗ္ဗာနံ. ယသ္မာ ပနေတံ အာဂမ္မ ရာဂါဒယော ခီယန္တိ၊ တသ္မာ ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယောတိ ဝုတ္တံ. အယမေတ္ထ အာစရိယာနံ သမာနတ္ထကထာ.

ဝိတဏ္ဍဝါဒီ ပနာဟ – ‘ပါဋိယေက္ကံ နိဗ္ဗာနံ နာမ နတ္ထိ၊ ကိလေသက္ခယောဝ နိဗ္ဗာန’န္တိ. ‘သုတ္တံ အာဟရာ’တိ စ ဝုတ္တေ ‘‘နိဗ္ဗာနံ နိဗ္ဗာနန္တိ ခေါ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဝုစ္စတိ၊ ကတမံ နု ခေါ၊ အာဝုသော၊ နိဗ္ဗာနန္တိ? ယော ခေါ၊ အာဝုသော၊ ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ နိဗ္ဗာန’’န္တိ ဧတံ ဇမ္ဗုခါဒကသုတ္တံ အာဟရိတွာ ‘ဣမိနာ သုတ္တေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ပါဋိယေက္ကံ နိဗ္ဗာနံ နာမ နတ္ထိ၊ ကိလေသက္ခယောဝ နိဗ္ဗာန’န္တိ အာဟ. သော ဝတ္တဗ္ဗော – ‘ကိံ ပန ယထာ စေတံ သုတ္တံ တထာ အတ္ထော’တိ? အဒ္ဓါ ဝက္ခတိ – ‘အာမ၊ နတ္ထိ သုတ္တတော မုဉ္စိတွာ အတ္ထော’တိ. တတော ဝတ္တဗ္ဗော – ‘ဣဒံ တာဝ တေ သုတ္တံ အာဘတံ၊ အနန္တရသုတ္တံ အာဟရာ’တိ. အနန္တရသုတ္တံ နာမ – ‘‘အရဟတ္တံ အရဟတ္တန္တိ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဝုစ္စတိ၊ ကတမံ နု ခေါ၊ အာဝုသော၊ အရဟတ္တန္တိ? ယော ခေါ၊ အာဝုသော၊ ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ အရဟတ္တ’’န္တိ (သံ. နိ. ၄.၃၁၅) ဣဒံ တဿေဝါနန္တရံ အာဘတသုတ္တံ.

ဣမသ္မိံ ပန နံ အာဘတေ အာဟံသု – ‘နိဗ္ဗာနံ နာမ ဓမ္မာယတနပရိယာပန္နော ဓမ္မော၊ အရဟတ္တံ စတ္တာရော ခန္ဓာ. နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကတွာ ဝိဟရန္တော ဓမ္မသေနာပတိ နိဗ္ဗာနံ ပုစ္ဆိတောပိ အရဟတ္တံ ပုစ္ဆိတောပိ ကိလေသက္ခယမေဝ အာဟ. ကိံ ပန နိဗ္ဗာနဉ္စ အရဟတ္တဉ္စ ဧကံ ဥဒါဟု နာန’န္တိ? ‘ဧကံ ဝါ ဟောတု နာနံ ဝါ. ကော ဧတ္ထ တယာ အတိဗဟုံ စုဏ္ဏီကရဏံ ကရောန္တေန အတ္ထော’? ‘န တွံ ဧကံ နာနံ ဇာနာသီတိ. နနု ဉာတေ သာဓု ဟောတီ’တိ ဧဝံ ပုနပ္ပုနံ ပုစ္ဆိတော ဝဉ္စေတုံ အသက္ကောန္တော အာဟ – ‘ရာဂါဒီနံ ခီဏန္တေ ဥပ္ပန္နတ္တာ အရဟတ္တံ ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော’တိ ဝုစ္စတီတိ. တတော နံ အာဟံသု – ‘မဟာကမ္မံ တေ ကတံ. လဉ္ဇံ ဒတွာပိ တံ ဝဒါပေန္တော ဧတဒေဝ ဝဒါပေယျ. ယထေဝ စ တေ ဧတံ ဝိဘဇိတွာ ကထိတံ၊ ဧဝံ ဣဒမ္ပိ သလ္လက္ခေဟိ – နိဗ္ဗာနဉှိ အာဂမ္မ ရာဂါဒယော ခီဏာတိ နိဗ္ဗာနံ ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယောတိ ဝုတ္တံ. တီဏိပိ ဟိ ဧတာနိ နိဗ္ဗာနဿေဝ အဓိဝစနာနီ’တိ.

သစေ ဧဝံ ဝုတ္တေ သညတ္တိံ ဂစ္ဆတိ ဣစ္စေတံ ကုသလံ၊ နော စေ၊ ဗဟုနိဗ္ဗာနတာယ ကာရေတဗ္ဗော. ကထံ? ဧဝံ တာဝ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော – ‘ရာဂက္ခယော နာမ ရာဂဿေဝ ခယော ဥဒါဟု ဒေါသမောဟာနမ္ပိ? ဒေါသက္ခယော နာမ ဒေါသဿေဝ ခယော ဥဒါဟု ရာဂမောဟာနမ္ပိ? မောဟက္ခယော နာမ မောဟဿေဝ ခယော ဥဒါဟု ရာဂဒေါသာနမ္ပီ’တိ? အဒ္ဓါ ဝက္ခတိ – ‘ရာဂက္ခယော နာမ ရာဂဿေဝ ခယော၊ ဒေါသက္ခယော နာမ ဒေါသဿေဝ ခယော၊ မောဟက္ခယော နာမ မောဟဿေဝ ခယော’တိ.

တတော ဝတ္တဗ္ဗော – ‘တဝ ဝါဒေ ရာဂက္ခယော ဧကံ နိဗ္ဗာနံ ဟောတိ၊ ဒေါသက္ခယော ဧကံ၊ မောဟက္ခယော ဧကံ၊ တိဏ္ဏံ အကုသလမူလာနံ ခယေ တီဏိ နိဗ္ဗာနာနိ ဟောန္တိ၊ စတုန္နံ ဥပါဒါနာနံ ခယေ စတ္တာရိ၊ ပဉ္စန္နံ နီဝရဏာနံ ခယေ ပဉ္စ၊ ဆန္နံ တဏှာကာယာနံ ခယေ ဆ၊ သတ္တန္နံ အနုသယာနံ ခယေ သတ္တ၊ အဋ္ဌန္နံ မိစ္ဆတ္တာနံ ခယေ အဋ္ဌ၊ နဝန္နံ တဏှာမူလကဓမ္မာနံ ခယေ နဝ၊ ဒသန္နံ သံယောဇနာနံ ခယေ ဒသ၊ ဒိယဍ္ဎကိလေသသဟဿဿ ခယေ ပါဋိယေက္ကံ ပါဋိယေက္ကံ နိဗ္ဗာနန္တိ ဗဟူနိ နိဗ္ဗာနာနိ ဟောန္တိ. နတ္ထိ ပန တေ နိဗ္ဗာနာနံ ပမာဏန္တိ. ဧဝံ ပန အဂ္ဂဟေတွာ နိဗ္ဗာနံ အာဂမ္မ ရာဂါဒယော ခီဏာတိ ဧကမေဝ နိဗ္ဗာနံ ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယောတိ ဝုစ္စတိ. တီဏိပိ ဟေတာနိ နိဗ္ဗာနဿေဝ အဓိဝစနာနီတိ ဂဏှ’.

သစေ ပန ဧဝံ ဝုတ္တေပိ န သလ္လက္ခေတိ၊ ဩဠာရိကတာယ ကာရေတဗ္ဗော. ကထံ? ‘အန္ဓဗာလာ ဟိ အစ္ဆဒီပိမိဂမက္ကဋာဒယောပိ ကိလေသပရိယုဋ္ဌိတာ ဝတ္ထုံ ပဋိသေဝန္တိ. အထ နေသံ ပဋိသေဝနပရိယန္တေ ကိလေသော ဝူပသမ္မတိ. တဝ ဝါဒေ အစ္ဆဒီပိမိဂမက္ကဋာဒယော နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တာ နာမ ဟောန္တိ. ဩဠာရိကံ ဝတ တေ နိဗ္ဗာနံ ထူလံ၊ ကဏ္ဏေဟိ ပိဠန္ဓိတုံ န သက္ကာတိ. ဧဝံ ပန အဂ္ဂဟေတွာ နိဗ္ဗာနံ အာဂမ္မ ရာဂါဒယော ခီဏာတိ ဧကမေဝ နိဗ္ဗာနံ ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယောတိ ဝုစ္စတိ. တီဏိပိ ဟေတာနိ နိဗ္ဗာနဿေဝ အဓိဝစနာနီတိ ဂဏှ’.

သစေ ပန ဧဝံ ဝုတ္တေပိ န သလ္လက္ခေတိ၊ ဂေါတြဘုနာပိ ကာရေတဗ္ဗော. ကထံ? ဧဝံ တာဝ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော – ‘တွံ ဂေါတြဘု နာမ အတ္ထီတိ ဝဒေသီ’တိ? ‘အာမ ဝဒါမီ’တိ. ‘ဂေါတြဘုက္ခဏေ ကိလေသာ ခီဏာ၊ ခီယန္တိ၊ ခီယိဿန္တီ’တိ? န ခီဏာ၊ န ခီယန္တိ၊ အပိစ ခေါ ခီယိဿန္တီတိ. ‘ဂေါတြဘု ပန ကိံ အာရမ္မဏံ ကရောတီ’တိ? ‘နိဗ္ဗာနံ’. ‘တဝ ဂေါတြဘုက္ခဏေ ကိလေသာ န ခီဏာ၊ န ခီယန္တိ၊ အထ ခေါ ခီယိဿန္တိ. တွံ အခီဏေသုယေဝ ကိလေသေသု ကိလေသက္ခယံ နိဗ္ဗာနံ ပညပေသိ၊ အပ္ပဟီနေသု အနုသယေသု အနုသယပ္ပဟာနံ နိဗ္ဗာနံ ပညပေသိ. တံ တေ န သမေတိ. ဧဝံ ပန အဂ္ဂဟေတွာ နိဗ္ဗာနံ အာဂမ္မ ရာဂါဒယော ခီဏာတိ ဧကမေဝ နိဗ္ဗာနံ ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယောတိ ဝုစ္စတိ. တီဏိပိ ဟေတာနိ နိဗ္ဗာနဿေဝ အဓိဝစနာနီတိ ဂဏှ’.

သစေ ပန ဧဝံ ဝုတ္တေပိ န သလ္လက္ခေတိ၊ မဂ္ဂေန ကာရေတဗ္ဗော. ကထံ? ဧဝံ တာဝ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော – ‘တွံ မဂ္ဂံ နာမ ဝဒေသီ’တိ? ‘အာမ ဝဒေမီ’တိ. ‘မဂ္ဂက္ခဏေ ကိလေသာ ခီဏာ၊ ခီယန္တိ၊ ခိယိဿန္တီ’တိ? ဇာနမာနော ဝက္ခတိ – ‘ခီဏာတိ ဝါ ခီယိဿန္တီတိ ဝါ ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ခီယန္တီတိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီ’တိ. ‘ယဒိ ဧဝံ၊ မဂ္ဂဿ ကိလေသက္ခယံ နိဗ္ဗာနံ ကတမံ? မဂ္ဂေန ခီယနကကိလေသာ ကတမေ? မဂ္ဂေါ ကတမံ ကိလေသက္ခယံ နိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ကတမေ ကိလေသေ ခေပေတိ? တသ္မာ မာ ဧဝံ ဂဏှ. နိဗ္ဗာနံ ပန အာဂမ္မ ရာဂါဒယော ခီဏာတိ ဧကမေဝ နိဗ္ဗာနံ ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယောတိ ဝုစ္စတိ. တီဏိပိ ဟေတာနိ နိဗ္ဗာနဿေဝ အဓိဝစနာနီ’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ ဧဝမာဟ – ‘တွံ အာဂမ္မ အာဂမ္မာတိ ဝဒေသီ’တိ? ‘အာမ ဝဒေမီ’တိ. ‘အာဂမ္မ နာမာတိ ဣဒံ တေ ကုတော လဒ္ဓ’န္တိ? ‘သုတ္တတော လဒ္ဓ’န္တိ. ‘အာဟရ သုတ္တ’န္တိ. ‘‘ဧဝံ အဝိဇ္ဇာ စ တဏှာ စ တံ အာဂမ္မ၊ တမှိ ခီဏာ၊ တမှိ ဘဂ္ဂါ၊ န စ ကိဉ္စိ ကဒါစီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ ပရဝါဒီ တုဏှီဘာဝံ အာပန္နောတိ.

ဣဓာပိ ဒသာယတနာနိ ကာမာဝစရာနိ၊ ဒွေ ပန စတုဘူမကာနိ လောကိယလောကုတ္တရမိဿကာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

အဘိဓမ္မဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ.