(၁၀.) ဒသကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၉၆၆. ဒသကနိဒ္ဒေသေ ကိလေသာ ဧဝ ကိလေသဝတ္ထူနိ. အာဃာတဝတ္ထူနိ ပနေတ္ထ ‘‘အနတ္ထံ မေ အစရီ’’တိအာဒီနံ ဝသေန အဝိကောပေတဗ္ဗေ ခါဏုကဏ္ဋကာဒိမှိပိ အဋ္ဌာနေ ဥပ္ပန္နာဃာတေန သဒ္ဓိံ ဝုတ္တာနိ.

၉၇၀. မိစ္ဆတ္တေသု မိစ္ဆာဉာဏန္တိ ပါပကိရိယာသု ဥပါယစိန္တာဝသေန ပါပံ ကတွာ ‘သုကတံ မယာ’တိ ပစ္စဝေက္ခဏာကာရေန ဥပ္ပန္နော မောဟော. မိစ္ဆာဝိမုတ္တီတိ အဝိမုတ္တဿေဝ သတော ဝိမုတ္တသညိတာ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

ဒသကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ.

တဏှာဝိစရိတနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၉၇၃. တဏှာဝိစရိတနိဒ္ဒေသေ တဏှာဝိစရိတာနီတိ တဏှာသမုဒါစာရာ တဏှာပဝတ္တိယော. အဇ္ဈတ္တိကဿ ဥပါဒါယာတိ အဇ္ဈတ္တိကံ ခန္ဓပဉ္စကံ ဥပါဒါယ. ဣဒဉှိ ဥပယောဂတ္ထေ သာမိဝစနံ. အသ္မီတိ ဟောတီတိ ယဒေတံ အဇ္ဈတ္တံ ခန္ဓပဉ္စကံ ဥပါဒါယ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိဝသေန သမူဟဂါဟတော ‘အသ္မီ’တိ ဟောတိ၊ တသ္မိံ သတီတိ အတ္ထော. ဣတ္ထသ္မီတိ ဟောတီတိအာဒီသု ပန ဧဝံ သမူဟတော ‘အဟ’န္တိ ဂဟဏေ သတိ တတော အနုပနိဓာယ စ ဥပနိဓာယ စာတိ ဒွိဓာ ဂဟဏံ ဟောတိ. တတ္ထ အနုပနိဓာယာတိ အညံ အာကာရံ အနုပဂမ္မ သကဘာဝမေဝ အာရမ္မဏံ ကတွာ ‘ဣတ္ထသ္မီ’တိ ဟောတိ၊ ခတ္တိယာဒီသု ‘ဣဒံပကာရော အဟ’န္တိ ဧဝံ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိဝသေန ဟောတီတိ အတ္ထော. ဣဒံ တာဝ အနုပနိဓာယ ဂဟဏံ. ဥပနိဓာယ ဂဟဏံ ပန ဒုဝိဓံ ဟောတိ – သမတော စ အသမတော စ. တံ ဒဿေတုံ ဧဝသ္မီတိ စ အညထာသ္မီတိ စ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဧဝသ္မီတိ ဣဒံ သမတော ဥပနိဓာယ ဂဟဏံ၊ ယထာ အယံ ခတ္တိယော၊ ယထာ အယံ ဗြာဟ္မဏော၊ ဧဝံ အဟမ္ပီတိ အတ္ထော. အညထာသ္မီတိ ဣဒံ ပန အသမတော ဂဟဏံ၊ ယထာယံ ခတ္တိယော၊ ယထာယံ ဗြာဟ္မဏော၊ တတော အညထာ အဟံ ဟီနော ဝါ အဓိကော ဝါတိ အတ္ထော. ဣမာနိ တာဝ ပစ္စုပ္ပန္နဝသေန စတ္တာရိ တဏှာဝိစရိတာနိ. ဘဝိဿန္တိအာဒီနိ ပန စတ္တာရိ အနာဂတဝသေန ဝုတ္တာနိ. သေသံ ပုရိမစတုက္ကေ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အသ္မီတိ သဿတော အသ္မိ. သာတသ္မီတိ အသဿတော အသ္မိ. အသသ္မီတိ သတသ္မီတိ ဝါ ပါဌော. တတ္ထ အတ္ထီတိ အသံ၊ နိစ္စဿေတံ အဓိဝစနံ. သီဒတီတိ သတံ၊ အနိစ္စဿေတံ အဓိဝစနံ. ဣတိ ဣမာနိ ဒွေ သဿတုစ္ဆေဒဝသေန ဝုတ္တာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဣတော ပရာနိ သိယန္တိအာဒီနိ စတ္တာရိ သံသယပရိဝိတက္ကဝသေန ဝုတ္တာနိ. တာနိ ပုရိမစတုက္ကေ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထတော ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အပါဟံ သိယန္တိအာဒီနိ ပန စတ္တာရိ ‘‘အပိ နာမာဟံ ဘဝေယျ’’န္တိ ဧဝံ ပတ္ထနာကပ္ပနဝသေန ဝုတ္တာနိ. တာနိ ပုရိမစတုက္ကေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဧဝမေတေသု –

ဒွေ ဒိဋ္ဌိသီသာ စတ္တာရော၊ သုဒ္ဓသီသာ သီသမူလကာ၊

တယော တယောတိ ဧတာနိ၊ အဋ္ဌာရသ ဝိဘာဝယေ.

ဧတေသု ဟိ သဿတုစ္ဆေဒဝသေန ဝုတ္တာ ဒွေ ဒိဋ္ဌိသီသာ နာမ. အသ္မီတိ၊ ဘဝိဿန္တိ၊ သိယန္တိ၊ အပါဟံ သိယန္တိ ဧတေ စတ္တာရော သုဒ္ဓသီသာဧဝ. ဣတ္ထသ္မီတိ အာဒယော တယော တယောတိ ဒွါဒသ သီသမူလကာ နာမာတိ. ဧဝမေတေ ဒွေ ဒိဋ္ဌိသီသာ၊ စတ္တာရော သုဒ္ဓသီသာ၊ ဒွါဒသ သီသမူလကာတိ အဋ္ဌာရသ တဏှာဝိစရိတဓမ္မာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၉၇၄. ဣဒါနိ ပဋိပါဋိယာဝ တေ ဓမ္မေ ဘာဇေတွာ ဒဿေတုံ ကထဉ္စ အသ္မီတိ ဟောတီတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ကဉ္စိ ဓမ္မံ အနဝကာရိံ ကရိတွာတိ ရူပဝေဒနာဒီသု ကဉ္စိ ဧကဓမ္မမ္ပိ အဝိနိဗ္ဘောဂံ ကတွာ၊ ဧကေကတော အဂ္ဂဟေတွာ၊ သမူဟတောဝ ဂဟေတွာတိ အတ္ထော. အသ္မီတိ ဆန္ဒံ ပဋိလဘတီတိ ပဉ္စက္ခန္ဓေ နိရဝသေသတော ဂဟေတွာ ‘အဟ’န္တိ တဏှံ ပဋိလဘတိ. မာနဒိဋ္ဌီသုပိ ဧသေဝ နယော. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ အယံ တဏှာဝိစရိတနိဒ္ဒေသော၊ မာနဒိဋ္ဌိယော ပန န ဝိနာ တဏှာယ၊ တသ္မာ တဒေကဋ္ဌဝသေန ဣဓ ဝုတ္တာ. တဏှာသီသေန ဝါ ပပဉ္စတ္တယမ္ပိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ. တံ ဥဒ္ဒေသာနုရူပေနေဝ နိဒ္ဒိသိတုမ္ပိ မာနဒိဋ္ဌိယော ဂဟိတာ. တဏှာပပဉ္စံ ဝါ ဒဿေန္တော တေနေဝ သဒ္ဓိံ သေသပပဉ္စေပိ ဒဿေတုံ ဧဝမာဟ.

တသ္မိံ သတိ ဣမာနိ ပပဉ္စိတာနီတိ တသ္မိံ ‘‘အသ္မီတိ ဆန္ဒံ ပဋိလဘတီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တေ ပပဉ္စတ္တယေ သတိ ပုန ဣမာနိ ‘‘ဣတ္ထသ္မီတိ ဝါ’’တိအာဒီနိ ပပဉ္စိတာနိ ဟောန္တီတိ အတ္ထော.

ခတ္တိယောသ္မီတိအာဒီသု အဘိသေကသေနာမစ္စာဒိနာ ‘ခတ္တိယော အဟံ’၊ မန္တဇ္ဈေန ပေါရောဟိစ္စာဒိနာ ‘ဗြာဟ္မဏော အဟံ’၊ ကသိဂေါရက္ခာဒိနာ ‘ဝေဿော အဟံ’၊ အသိတဗျာဘင်္ဂိတာယ ‘သုဒ္ဒေါ အဟံ’၊ ဂိဟိဗျဉ္ဇနေန ‘ဂဟဋ္ဌော အဟ’န္တိ ဣမိနာ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝံ ဣတ္ထသ္မီတိ ဟောတီတိ ဧဝံ ခတ္တိယာဒီသု ခတ္တိယာဒိပ္ပကာရံ အတ္တနိ ဥပ္ပါဒယိတွာ ‘ဣတ္ထံပကာရော အဟ’န္တိ ဟောတိ.

ယထာ သော ခတ္တိယောတိအာဒီသု ‘ယထာ သော အဘိသေကသေနာမစ္စာဒိနာ ခတ္တိယော၊ တထာ ‘အဟမ္ပိ ခတ္တိယော’တိ ဣမိနာ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒုတိယနယေ ‘ယထာ သော အဘိသေကသေနာမစ္စာဒိနာ ခတ္တိယော၊ နာဟံ တထာ ခတ္တိယော၊ အဟံ ပန တတော ဟီနော ဝါ သေဋ္ဌော ဝါ’တိ ဣမိနာ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဘဝိဿန္တိအာဒိနိဒ္ဒေသာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

၉၇၅. ဧဝံ အဇ္ဈတ္တိကဿ ဥပါဒါယ တဏှာဝိစရိတာနိ ဘာဇေတွာ ဣဒါနိ ဗာဟိရဿ ဥပါဒါယ တဏှာဝိစရိတာနိ ဘာဇေတုံ တတ္ထ ကတမာနီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဗာဟိရဿ ဥပါဒါယာတိ ဗာဟိရံ ခန္ဓပဉ္စကံ ဥပါဒါယ. ဣဒမ္ပိ ဟိ ဥပယောဂတ္ထေ သာမိဝစနံ. ဣမိနာတိ ဣမိနာ ရူပေန ဝါ။ပေ။ ဝိညာဏေန ဝါ. အဝသေသံ ပန ဥဒ္ဒေသဝါရေ တာဝ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၉၇၆. နိဒ္ဒေသဝါရေ ပန အဝကာရိံ ကရိတွာတိ ဝိနိဗ္ဘောဂံ ကတွာ. ဣမိနာ အသ္မီတိ ဆန္ဒံ ပဋိလဘတီတိအာဒီသု ဣမိနာ ရူပေန ဝါ။ပေ။ ဝိညာဏေန ဝါတိ ဧဝံ ပဉ္စက္ခန္ဓေ ဧကဒေသတော ဂဟေတွာ ဣမိနာ ‘အဟ’န္တိ ဆန္ဒာဒီနိ ပဋိလဘတီတိ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဣမိနာ ခတ္တိယောသ္မီတိအာဒီသု ‘ဣမိနာ ဆတ္တေန ဝါ ခဂ္ဂေန ဝါ အဘိသေကသေနာမစ္စာဒိနာ ဝါ ခတ္တိယော အဟ’န္တိ ဧဝံ ပုရိမနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိနာတိ ပဒမတ္တမေဝ ဟေတ္ထ ဝိသေသော.

ယထာ သော ခတ္တိယောတိအာဒီသုပိ ဣမိနာတိ ဝုတ္တပဒမေဝ ဝိသေသော. တသ္မာ တဿ ဝသေန ယထာ ခတ္တိယော၊ ဧဝံ အဟမ္ပိ ဣမိနာ ခဂ္ဂေန ဝါ ဆတ္တေန ဝါ အဘိသေကသေနာမစ္စာဒိနာ ဝါ ခတ္တိယောတိ ဧဝံ ယောဇေတွာ သဗ္ဗပဒေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိနာ နိစ္စောသ္မီတိ ပဉ္စက္ခန္ဓေ အနဝကာရိံ ကတွာ ရူပါဒီသု ဧကမေဝ ဓမ္မံ ‘အဟ’န္တိ ဂဟေတွာ ‘ဣမိနာ ခဂ္ဂေန ဝါ ဆတ္တေန ဝါ အဟံ နိစ္စော ဓုဝေါ’တိ မညတိ. ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယမ္ပိ ဧသေဝ နယော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဣတိ ဧဝရူပါနိ အတီတာနိ ဆတ္တိံသာတိ ဧကေကဿ ပုဂ္ဂလဿ အတီတေ ဆတ္တိံသ. အနာဂတာနိ ဆတ္တိံသာတိ ဧကေကဿေဝ အနာဂတေ ဆတ္တိံသ. ပစ္စုပ္ပန္နာနိ ဆတ္တိံသာတိ ဧကေကဿ ဝါ ပုဂ္ဂလဿ ယထာလာဘဝသေန ဗဟုနံ ဝါ ပစ္စုပ္ပန္နေ ဆတ္တိံသ. သဗ္ဗသတ္တာနံ ပန ဧကံသေနေဝ အတီတေ ဆတ္တိံသ၊ အနာဂတေ ဆတ္တိံသ၊ ပစ္စုပ္ပန္နေ ဆတ္တိံသာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အနန္တာ ဟိ အသဒိသတဏှာမာနဒိဋ္ဌိဘေဒါ သတ္တာ. အဋ္ဌတဏှာဝိစရိတသတံ ဟောတီတိ ဧတ္ထ ပန အဋ္ဌသတသင်္ခါတံ တဏှာဝိစရိတံ ဟောတီတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

တဏှာဝိစရိတနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ.

ဒိဋ္ဌိဂတနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၉၇၇. ဒိဋ္ဌိဂတနိဒ္ဒေသေ ဗြဟ္မဇာလေ ဝေယျာကရဏေတိ ဗြဟ္မဇာလနာမကေ ဝေယျာကရဏေ၊ ဒီဃနိကာယဿ ပဌမသုတ္တန္တေ. ဝုတ္တာနိ ဘဂဝတာတိ သတ္ထာရာ သယံ အာဟစ္စ ဘာသိတာနိ. စတ္တာရော သဿတဝါဒါတိအာဒီသု ‘‘တေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ သဿတဝါဒါ သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညာပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၂၉-၃၀) ဗြဟ္မဇာလေ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဘေဒေါ စ အတ္ထော စ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ.

သမ္မောဟဝိနောဒနိယာ ဝိဘင်္ဂဋ္ဌကထာယ

ခုဒ္ဒကဝတ္ထုဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.