ဆဋ္ဌဗလနိဒ္ဒေသော

၈၁၄. ဆဋ္ဌဗလနိဒ္ဒေသေ အာသယန္တိ ယတ္ထ သတ္တာ အာသယန္တိ နိဝသန္တိ၊ တံ တေသံ နိဝါသဋ္ဌာနံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဝါ ယထာဘူတံ ဉာဏံ ဝါ. အနုသယန္တိ အပ္ပဟီနာနုသယိတံ ကိလေသံ. စရိတန္တိ ကာယာဒီဟိ အဘိသင်္ခတံ ကုသလာကုသလံ. အဓိမုတ္တန္တိ အဇ္ဈာသယံ. အပ္ပရဇက္ခေတိအာဒီသု ပညာမယေ အက္ခိမှိ အပ္ပံ ပရိတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟရဇံ ဧတေသန္တိ အပ္ပရဇက္ခာ. တဿေဝ မဟန္တတာယ မဟာရဇက္ခာ. ဥဘယေနာပိ မန္ဒကိလေသေ မဟာကိလေသေ စ သတ္တေ ဒဿေတိ. ယေသံ သဒ္ဓါဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ တိက္ခာနိ၊ တေ တိက္ခိန္ဒြိယာ. ယေသံ တာနိ မုဒူနိ၊ တေ မုဒိန္ဒြိယာ. ယေသံ အာသယာဒယော ကောဋ္ဌာသာ သုန္ဒရာ၊ တေ သွာကာရာ. ဝိပရီတာ ဒွါကာရာ. ယေ ကထိတကာရဏံ သလ္လက္ခေန္တိ၊ သုခေန သက္ကာ ဟောန္တိ ဝိညာပေတုံ၊ တေ သုဝိညာပယာ. ဝိပရီတာ ဒုဝိညာပယာ. ယေ အရိယမဂ္ဂပဋိဝေဓဿ အနုစ္ဆဝိကာ ဥပနိဿယသမ္ပန္နာ၊ တေ ဘဗ္ဗာ. ဝိပရီတာ အဘဗ္ဗာ.

၈၁၅. ဧဝံ ဆဋ္ဌဗလဿ မာတိကံ ဌပေတွာ ဣဒါနိ ယထာပဋိပါဋိယာ ဘာဇေန္တော ကတမော စ သတ္တာနံ အာသယောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သဿတော လောကောတိအာဒီနံ အတ္ထော ဟေဋ္ဌာ နိက္ခေပကဏ္ဍဝဏ္ဏနာယံ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁၁၀၅) ဝုတ္တောယေဝ. ဣတိ ဘဝဒိဋ္ဌိသန္နိဿိတာ ဝါတိ ဧဝံ သဿတဒိဋ္ဌိံ ဝါ သန္နိဿိတာ. သဿတဒိဋ္ဌိ ဟိ ဧတ္ထ ဘဝဒိဋ္ဌီတိ ဝုတ္တာ၊ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ စ ဝိဘဝဒိဋ္ဌီတိ. သဗ္ဗဒိဋ္ဌီနဉှိ သဿတုစ္ဆေဒဒိဋ္ဌီ ဟိ သင်္ဂဟိတတ္တာ သဗ္ဗေပိ ဒိဋ္ဌိဂတိကာ သတ္တာ ဣမာဝ ဒွေ ဒိဋ္ဌိယော သန္နိဿိတာ ဟောန္တိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ – ‘‘ဒွယသန္နိဿိတော ခေါ ပနာယံ၊ ကစ္စာန၊ လောကော ယေဘုယျေန – အတ္ထိတဉ္စေဝ နတ္ထိတဉ္စာ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၁၅). ဧတ္ထ ဟိ အတ္ထိတာတိ သဿတံ၊ နတ္ထိတာတိ ဥစ္ဆေဒေါ. အယံ တာဝ ဝဋ္ဋသန္နိဿိတာနံ ပုထုဇ္ဇနသတ္တာနံ အာသယော.

ဣဒါနိ ဝိဝဋ္ဋသန္နိဿိတာနံ သုဒ္ဓသတ္တာနံ အာသယံ ဒဿေတုံ ဧတေ ဝါ ပန ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မာတိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဧတေ ဝါ ပနာတိ ဧတေယေဝ. ဥဘော အန္တေတိ သဿတုစ္ဆေဒသင်္ခါတေ ဒွေ အန္တေ. အနုပဂမ္မာတိ အနလ္လီယိတွာ. ဣဒပ္ပစ္စယတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသူတိ ဣဒပ္ပစ္စယတာယ စေဝ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နဓမ္မေသု စ. အနုလောမိကာ ခန္တီတိ ဝိပဿနာဉာဏံ. ယထာဘူတံ ဝါ ဉာဏန္တိ မဂ္ဂဉာဏံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေ စေဝ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နဓမ္မေသု စ ဧတေ ဥဘော သဿတုစ္ဆေဒအန္တေ အနုပဂန္တွာ ဝိပဿနာ ပဋိလဒ္ဓါ၊ ယဉ္စ တတော ဥတ္တရိမဂ္ဂဉာဏံ – အယံ သတ္တာနံ အာသယော၊ အယံ ဝဋ္ဋသန္နိဿိတာနဉ္စ ဝိဝဋ္ဋသန္နိဿိတာနဉ္စ သဗ္ဗေသမ္ပိ သတ္တာနံ အာသယော၊ ဣဒံ ဝသနဋ္ဌာနန္တိ. အယံ အာစရိယာနံ သမာနတ္ထကထာ.

ဝိတဏ္ဍဝါဒီ ပနာဟ – ‘မဂ္ဂေါ နာမ ဝါသံ ဝိဒ္ဓံသေန္တော ဂစ္ဆတိ၊ နနု တွံ မဂ္ဂေါ ဝါသောတိ ဝဒေသီ’တိ? သော ဝတ္တဗ္ဗော ‘တွံ အရိယဝါသဘာဏကော ဟောသိ န ဟောသီ’တိ? သစေ ပန ‘န ဟောမီ’တိ ဝဒတိ၊ ‘အဘာဏကတာယ န ဇာနာသီ’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. သစေ ‘ဘာဏကောသ္မီ’တိ ဝဒတိ၊ ‘သုတ္တံ အာဟရာ’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. သစေ အာဟရတိ၊ ဣစ္စေတံ ကုသလံ၊ နော စေ အာဟရတိ သယံ အာဟရိတဗ္ဗံ – ‘‘ဒသယိမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယဝါသာ၊ ယေ အရိယာ အာဝသိံသု ဝါ အာဝသန္တိ ဝါ အာဝသိဿန္တိ ဝါ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၁၉). ဧတဉှိ သုတ္တံ မဂ္ဂဿ ဝါသဘာဝံ ဒီပေတိ. တသ္မာ သုကထိတမေဝေတန္တိ. ဣဒံ ပန ဘဂဝါ သတ္တာနံ အာသယံ ဇာနန္တော ဣမေသဉ္စ ဒိဋ္ဌိဂတာနံ ဝိပဿနာဉာဏမဂ္ဂဉာဏာနံ အပ္ပဝတ္တိက္ခဏေပိ ဇာနာတိ ဧဝ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘ကာမံ သေဝန္တညေဝ ဇာနာတိ ‘အယံ ပုဂ္ဂလော ကာမဂရုကော ကာမာသယော ကာမာဓိမုတ္တော’တိ. နေက္ခမ္မံ သေဝန္တညေဝ ဇာနာတိ ‘အယံ ပုဂ္ဂလော နေက္ခမ္မဂရုကော နေက္ခမ္မာသယော နေက္ခမ္မာဓိမုတ္တော’တိ. ဗျာပါဒံ။ပေ။ အဗျာပါဒံ။ ထိနမိဒ္ဓံ။ပေ။ အာလောကသညံ နေက္ခမ္မံ သေဝန္တညေဝ ဇာနာတိ သေဝန္တညေဝ ဇာနာတိ ‘အယံ ပုဂ္ဂလော အာလောကသညာဂရုကော အာလောကသညာသယော အာလောကသညာဓိမုတ္တော’’တိ (ပဋိ. မ. ၁.၁၁၃).

၈၁၆. အနုသယနိဒ္ဒေသေ ကာမရာဂေါ စ သော အပ္ပဟီနဋ္ဌေန အနုသယော စာတိ ကာမရာဂါနုသယော. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. ယံ လောကေ ပိယရူပန္တိ ယံ ဣမသ္မိံ လောကေ ပိယဇာတိကံ. သာတရူပန္တိ သာတဇာတိကံ အဿာဒပဒဋ္ဌာနံ ဣဋ္ဌာရမ္မဏံ. ဧတ္ထ သတ္တာနံ ရာဂါနုသယော အနုသေတီတိ ဧတသ္မိံ ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ သတ္တာနံ အပ္ပဟီနဋ္ဌေန ရာဂါနုသယော အနုသေတိ. ယထာ နာမ ဥဒကေ နိမုဂ္ဂဿ ဟေဋ္ဌာ စ ဥပရိ စ သမန္တဘာဂေ စ ဥဒကမေဝ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝ ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ ရာဂုပ္ပတ္တိ နာမ သတ္တာနံ အာစိဏ္ဏသမာစိဏ္ဏာ. တထာ အနိဋ္ဌာရမ္မဏေ ပဋိဃုပ္ပတ္တိ. ဣတိ ဣမေသု ဒွီသု ဓမ္မေသူတိ ဧဝံ ဣမေသု ဒွီသု ကာမရာဂပဋိဃဝန္တေသု ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌာရမ္မဏဓမ္မေသု. အဝိဇ္ဇာနုပတိတာတိ ကာမရာဂပဋိဃသမ္ပယုတ္တာ ဟုတွာ အာရမ္မဏကရဏဝသေန အဝိဇ္ဇာ အနုပတိတာ. တဒေကဋ္ဌောတိ တာယ အဝိဇ္ဇာယ သမ္ပယုတ္တေကဋ္ဌဝသေန ဧကဋ္ဌော. မာနော စ ဒိဋ္ဌိ စ ဝိစိကိစ္ဆာ စာတိ နဝဝိဓော မာနော၊ ဒွါသဋ္ဌိဝိဓာ ဒိဋ္ဌိ၊ အဋ္ဌဝတ္ထုကာ စ ဝိစိကိစ္ဆာ. ဘဝရာဂါနုသယော ပနေတ္ထ ကာမရာဂါနုသယေနေဝ သင်္ဂဟိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၈၁၇. စရိတနိဒ္ဒေသေ တေရသ စေတနာ ပုညာဘိသင်္ခါရော၊ ဒွါဒသ အပုညာဘိသင်္ခါရော၊ စတဿော အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော. တတ္ထ ကာမာဝစရော ပရိတ္တဘူမကော၊ ဣတရော မဟာဘူမကော. တီသုပိ ဝါ ဧတေသု ယော ကောစိ အပ္ပဝိပါကော ပရိတ္တဘူမကော၊ ဗဟုဝိပါကော မဟာဘူမကောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၈၁၈. အဓိမုတ္တိနိဒ္ဒေသော ဟေဋ္ဌာ ပကာသိတောဝ. ကသ္မာ ပနာယံ အဓိမုတ္တိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တာပိ ပုန ဂဟိတာတိ? အယဉှိ ဟေဋ္ဌာ ပါဋိယေက္ကံ ဗလဒဿနဝသေန ဂဟိတာ၊ ဣဓ သတ္တာနံ တိက္ခိန္ဒြိယမုဒိန္ဒြိယဘာဝဒဿနတ္ထံ.

၈၁၉. မဟာရဇက္ခနိဒ္ဒေသေ ဥဿဒဂတာနီတိ ဝေပုလ္လဂတာနိ. ပဟာနက္ကမဝသေန စေသ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ နိဒ္ဒေသော ကတော.

၈၂၀. အနုဿဒဂတာနီတိ အဝေပုလ္လဂတာနိံ. တိက္ခိန္ဒြိယမုဒိန္ဒြိယနိဒ္ဒေသေ ဥပနိဿယဣန္ဒြိယာနိ နာမ ကထိတာနိ. ဥပ္ပဋိပါဋိယာ နိဒ္ဒေသေ ပနေတ္ထ ပယောဇနံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၈၂၃. တထာ ဒွါကာရနိဒ္ဒေသာဒီသု ပါပါသယာတိ အကုသလာသယာ. ပါပစရိတာတိ အပုညာဘိသင်္ခါရပရိပူရကာ. ပါပါဓိမုတ္တိကာတိ သက္ကာယာဘိရတာ ဝဋ္ဋဇ္ဈာသယာ.

၈၂၄. သွာကာရနိဒ္ဒေသေ ယသ္မာ ကလျာဏကော နာမ အနုသယော နတ္ထိ၊ တသ္မာ ကလျာဏာနုသယာတိ န ဝုတ္တံ. သေသံ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၈၂၆. ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗနိဒ္ဒေသေ ကမ္မာဝရဏေနာတိ ပဉ္စဝိဓေန အာနန္တရိယကမ္မေန. ကိလေသာဝရဏေနာတိ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ. ဝိပါကာဝရဏေနာတိ အဟေတုကပဋိသန္ဓိယာ. ယသ္မာ ပန ဒုဟေတုကာနမ္ပိ အရိယမဂ္ဂပဋိဝေဓော နတ္ထိ၊ တသ္မာ ဒုဟေတုကပဋိသန္ဓိပိ ဝိပါကာဝရဏမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အဿဒ္ဓါတိ ဗုဒ္ဓါဒီသု သဒ္ဓါရဟိတာ. အစ္ဆန္ဒိကာတိ ကတ္တုကမျတာကုသလစ္ဆန္ဒရဟိတာ. ဥတ္တရကုရုကာ မနုဿာ အစ္ဆန္ဒိကဋ္ဌာနံ ပဝိဋ္ဌာ. ဒုပ္ပညာတိ ဘဝင်္ဂပညာယ ပရိဟီနာ. ဘဝင်္ဂပညာယ ပန ပရိပုဏ္ဏာယပိ ယဿ ဘဝင်္ဂံ လောကုတ္တရဿ ပါဒကံ န ဟောတိ၊ သော ဒုပ္ပညောယေဝ နာမ. အဘဗ္ဗာ နိယာမံ ဩက္ကမိတုံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တန္တိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တနိယာမသင်္ခါတံ မဂ္ဂံ ဩက္ကမိတုံ အဘဗ္ဗာ.

၈၂၇. န ကမ္မာဝရဏေနာတိအာဒီနိ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဣဒံ ဒွိန္နံ ဉာဏာနံ ဘာဇနီယံ – ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တိဉာဏဿ စ အာသယာနုသယဉာဏဿ စ. ဧတ္ထ ဟိ အာသယာနုသယဉာဏေန ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တိဉာဏမ္ပိ ဘာဇိတံ. ဣတိ ဣမာနိ ဒွေ ဉာဏာနိ ဧကတော ဟုတွာ ဧကံ ဗလဉာဏံ နာမ ဇာတန္တိ.

ဆဋ္ဌဗလနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ.