၇. ပဌမမဟာပဉှသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၇. သတ္တမေ အဘိဇာနာထာတိ အဘိဇာနိတွာ ပစ္စက္ခံ ကတွာ ဝိဟရထ. အဘိညာယာတိ အဘိဇာနိတွာ. ဣဓာတိ ဣမာယ. ဓမ္မဒေသနာယ ဝါ ဓမ္မဒေသနန္တိ ယဒိဒံ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဓမ္မဒေသနာယ သဒ္ဓိံ အမှာကံ ဓမ္မဒေသနံ၊ အမှာကံ ဝါ ဓမ္မဒေသနာယ သဒ္ဓိံ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဓမ္မဒေသနံ အာရဗ္ဘ နာနာကရဏံ ဝုစ္စေထ၊ တံ ကိံ နာမာတိ ဝဒန္တိ. ဒုတိယပဒေပိ ဧသေဝ နယော. ဣတိ တေ မဇ္ဈေ ဘိန္နသုဝဏ္ဏံ ဝိယ သာသနေန သဒ္ဓိံ အတ္တနော လဒ္ဓိံ ဝစနမတ္တေန သမဓုရံ ဌပယိံသု. နေဝ အဘိနန္ဒိံသူတိ ‘‘ဧဝမေတ’’န္တိ န သမ္ပဋိစ္ဆိံသု. နပ္ပဋိက္ကောသိံသူတိ ‘‘န ဣဒံ ဧဝ’’န္တိ နပ္ပဋိသေဓေသုံ. ကသ္မာ? တေ ကိရ ‘‘တိတ္ထိယာ နာမ အန္ဓသဒိသာ ဇာနိတွာ ဝါ အဇာနိတွာ ဝါ ကထေယျု’’န္တိ နာဘိနန္ဒိံသု.

န သမ္ပာယိဿန္တီတိ သမ္ပာဒေတွာ ကထေတုံ န သက္ခိဿန္တိ. ဥတ္တရိ စ ဝိဃာတန္တိ အသမ္ပာဒနတော ဥတ္တရိမ္ပိ ဒုက္ခံ အာပဇ္ဇိဿန္တိ. သမ္ပာဒေတွာ ကထေတုံ အသက္ကောန္တာနဉှိ ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယထာ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဝိသယသ္မိန္တိ ဧတ္ထ စ တန္တိ နိပါတမတ္တံ. ယထာတိ ကာရဏဝစနံ၊ ယသ္မာ အဝိသယေ ပဉှံ ပုစ္ဆိတာ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. ဣတော ဝါ ပန သုတွာတိ ဣတော ဝါ ပန မမ သာသနတော သုတွာ. ဣတောတိ တထာဂတတောပိ တထာဂတသာဝကတောပိ. အာရာဓေယျာတိ ပရိတောသေယျ၊ အညထာ အာရာဓနံ နာမ နတ္ထီတိ ဒဿေတိ.

ဧကဓမ္မေတိ ဧကသ္မိံ ဓမ္မေ. ဣမိနာ ဥဒ္ဒေသော ဒဿိတော. ပရတော ကတမသ္မိံ ဧကဓမ္မေတိ ဣမိနာ ပဉှော ဒဿိတော. သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာတိ ဣဒံ ပနေတ္ထ ဝေယျာကရဏံ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနောတိအာဒီသု ပန သမ္မာ ဟေတုနာ နယေန နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာယ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော ဥက္ကဏ္ဌန္တော၊ ဝိရာဂါနုပဿနာယ ဝိရဇ္ဇန္တော၊ ပဋိသင်္ခါနုပဿနာယ မုစ္စနဿ ဥပါယံ ကတွာ ဝိမုစ္စမာနော၊ အဓိမောက္ခဝသေန ဝါ ဝိမုစ္စမာနော သန္နိဋ္ဌာနံ ကုရုမာနောတိ အတ္ထော. ဥဒယဗ္ဗယေဟိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တဒဿနေန သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ. သမ္မဒတ္ထံ အဘိသမေစ္စာတိ သမ္မာ သဘာဂတ္ထံ ဉာဏေန အဘိသမာဂန္တွာ. ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတီတိ သကလဝဋ္ဋဒုက္ခဿ ပရိယန္တံ ပရိဝဋုမံ ကရော ဟောတိ.

သဗ္ဗေ သတ္တာတိ ကာမဘဝါဒီသု ဧကဝေါကာရဘဝါဒီသု စ သဗ္ဗဘဝေသု သဗ္ဗေ သတ္တာ. အာဟာရဋ္ဌိတိကာတိ အာဟာရတော ဌိတိ ဧတေသန္တိ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ. ဣတိ သဗ္ဗသတ္တာနမ္ပိ ဌိတိဟေတု အာဟာရော နာမ ဧကော ဓမ္မော၊ တသ္မိံ ဧကဓမ္မေ. နနု စ ဧဝံ သန္တေ ယံ ဝုတ္တံ – ‘‘အသညသတ္တာ ဒေဝါ အဟေတုကာ အနာဟာရာ အဖဿကာ’’တိအာဒိ (ဝိဘ. ၁၀၁၇)၊ တံ ဝိရုဇ္ဈတီတိ. န ဝိရုဇ္ဈတိ. တေသဉှိ ဈာနံ အာဟာရော ဟောတိ. ဧဝံ သန္တေပိ ‘‘စတ္တာရောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဟာရာ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၁၁) ဣဒံ ဝိရုဇ္ဈတီတိ. ဣဒမ္ပိ န ဝိရုဇ္ဈတိ. ဧတသ္မိဉှိ သုတ္တေ နိပ္ပရိယာယေန အာဟာရလက္ခဏာ ဓမ္မာ အာဟာရာတိ ဝုတ္တာ၊ ဣဓ ပန ပရိယာယေန ပစ္စယော အာဟာရောတိ ဝုတ္တော. သဗ္ဗဓမ္မာနဉှိ ပစ္စယော လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတိ. သော စ ယံ ယံ ဖလံ ဇနေတိ၊ တံ တံ အာဟရတိ နာမ. တသ္မာ အာဟာရောတိ ဝုစ္စတိ. တေနေဝါဟ – ‘‘အဝိဇ္ဇမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာဟာရံ ဝဒါမိ၊ နော အနာဟာရံ. ကော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဝိဇ္ဇာယ အာဟာရော? ပဉ္စ နီဝရဏာတိဿ ဝစနီယ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၆၁). အယံ ဣဓ အဓိပ္ပေတော. ဧတသ္မိဉှိ ပစ္စယာဟာရေ ဂဟိတေ ပရိယာယာဟာရောပိ နိပ္ပရိယာယာဟာရောပိ သဗ္ဗော ဂဟိတောဝ ဟောတိ.

တတ္ထ အသညီဘဝေ ပစ္စယာဟာရော လဗ္ဘတိ. အနုပ္ပန္နေ ဟိ ဗုဒ္ဓေ တိတ္ထာယတနေ ပဗ္ဗဇိတာ ဝါယောကသိဏေ ပရိကမ္မံ ကတွာ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ တတော ဝုဋ္ဌာယ ‘‘ဓိ စိတ္တံ၊ ဓိ ဝတေတံ စိတ္တံ၊ စိတ္တဿ နာမ အဘာဝေါယေဝ သာဓု. စိတ္တဉှိ နိဿာယ ဝဓဗန္ဓာဒိပစ္စယံ ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. စိတ္တေ အသတိ နတ္ထေတ’’န္တိ ခန္တိံ ရုစိံ ဥပ္ပါဒေတွာ အပရိဟီနဇ္ဈာနာ ကာလံ ကတွာ အသညီဘဝေ နိဗ္ဗတ္တန္တိ. ယော ယဿ ဣရိယာပထော မနုဿလောကေ ပဏိဟိတော အဟောသိ၊ သော တေန ဣရိယာပထေန နိဗ္ဗတ္တိတွာ စိတ္တရူပသဒိသော ဟုတွာ ပဉ္စ ကပ္ပသတာနိ တိဋ္ဌတိ. ဧတ္တကံ အဒ္ဓါနံ သယိတော ဝိယ ဟောတိ. ဧဝရူပါနမ္ပိ သတ္တာနံ ပစ္စယာဟာရော လဗ္ဘတိ. တေ ဟိ ယံ ဈာနံ ဘာဝေတွာ နိဗ္ဗတ္တာ၊ တဒေဝ နေသံ ပစ္စယော ဟောတိ. ယထာ ဇိယာဝေဂေန ခိတ္တသရော ယာဝ ဇိယာဝေဂေါ အတ္ထိ၊ တာဝ ဂစ္ဆတိ. ဧဝံ ယာဝ ဈာနပစ္စယော အတ္ထိ၊ တာဝ တိဋ္ဌန္တိ. တသ္မိံ နိဋ္ဌိတေ ခီဏဝေဂေါ ဝိယ သရော ပတန္တိ. စဝနကာလေ စ တေသံ သော ရူပကာယော အန္တရဓာယတိ၊ ကာမာဝစရသညာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တေန သညုပ္ပါဒေန တေ ဒေဝါ တမှာ ကာယာ စုတာတိ ပညာယန္တိ.

ယေ ပန တေ နေရယိကာ နေဝ ဝုဋ္ဌာနဖလူပဇီဝီ၊ န ပုညဖလူပဇီဝီတိ ဝုတ္တာ၊ တေသံ ကော အာဟာရောတိ? တေသံ ကမ္မမေဝ အာဟာရော. ကိံ ပဉ္စ အာဟာရာ အတ္ထီတိ? ပဉ္စ၊ န ပဉ္စာတိ ဣဒံ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ နနု ‘‘ပစ္စယော အာဟာရော’’တိ ဝုတ္တမေတံ. တသ္မာ ယေန ကမ္မေန နိရယေ နိဗ္ဗတ္တန္တိ၊ တဒေဝ တေသံ ဌိတိပစ္စယတ္တာ အာဟာရော ဟောတိ. ယံ သန္ဓာယ ဣဒံ ဝုတ္တံ – ‘‘န စ တာဝ ကာလံ ကရောတိ၊ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီ ဟောတီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၂၅၀၊ ၂၆၈၊ အ. နိ. ၃.၃၆).

ကဗဠီကာရာဟာရံ အာရဗ္ဘာပိ စေတ္ထ ဝိဝါဒေါ န ကာတဗ္ဗော. မုခေ ဥပ္ပဇ္ဇနခေဠောပိ ဟိ တေသံ အာဟာရကိစ္စံ သာဓေတိ. ခေဠော ဟိ နိရယေ ဒုက္ခဝေဒနီယော ဟုတွာ ပစ္စယော ဟောတိ၊ သဂ္ဂေ သုခဝေဒနိယော. ဣတိ ကာမဘဝေ နိပ္ပရိယာယေန စတ္တာရော အာဟာရာ၊ ရူပါရူပဘဝေသု ဌပေတွာ အသညေ သေသာနံ တယော၊ အသညာနဉ္စေဝ အဝသေသာနဉ္စ ပစ္စယာဟာရောတိ ဣမိနာ အာကာရေန သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တတ္ထ စတ္တာရော အာဟာရော ယော ဝါ ပန ကောစိ ပစ္စယာဟာရော ဒုက္ခသစ္စံ၊ အာဟာရသမုဋ္ဌာပိကာ ပုရိမတဏှာ သမုဒယသစ္စံ၊ ဥဘိန္နံ အပ္ပဝတ္တိ နိရောဓသစ္စံ၊ နိရောဓပ္ပဇာနနာ ပညာ မဂ္ဂသစ္စန္တိ ဧဝံ စတုသစ္စဝသေန သဗ္ဗဝါရေသု ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.