၇. သတ္တမဝဂ္ဂေါ

(၆၇) ၅. ပရိဘောဂမယပုညကထာ

၄၈၃. ပရိဘောဂမယံ ပုညံ ဝဍ္ဎတီတိ? အာမန္တာ. ပရိဘောဂမယော ဖဿော ဝဍ္ဎတိ၊ ဝေဒနာ ဝဍ္ဎတိ၊ သညာ ဝဍ္ဎတိ၊ စေတနာ ဝဍ္ဎတိ၊ စိတ္တံ ဝဍ္ဎတိ၊ သဒ္ဓါ ဝဍ္ဎတိ၊ ဝီရိယံ ဝဍ္ဎတိ၊ သတိ ဝဍ္ဎတိ၊ သမာဓိ ဝဍ္ဎတိ၊ ပညာ ဝဍ္ဎတီတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

ပရိဘောဂမယံ ပုညံ ဝဍ္ဎတီတိ? အာမန္တာ. လတာ ဝိယ ဝဍ္ဎတိ၊ မာလုဝါ ဝိယ ဝဍ္ဎတိ၊ ရုက္ခော ဝိယ ဝဍ္ဎတိ၊ တိဏံ ဝိယ ဝဍ္ဎတိ၊ မုဉ္ဇပုဉ္ဇော ဝိယ ဝဍ္ဎတီတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

၄၈၄. ပရိဘောဂမယံ ပုညံ ဝဍ္ဎတီတိ? အာမန္တာ. ဒါယကော ဒါနံ ဒတွာ န သမန္နာဟရတိ၊ ဟောတိ ပုညန္တိ? အာမန္တာ. အနာဝဋ္ဋေန္တဿ [အနာဝဋ္ဋန္တဿ (သီ. ပီ. က.)၊ အနာဝဇ္ဈန္တဿ (သျာ.)] ဟောတိ။ အနာဘောဂဿ ဟောတိ။ အသမန္နာဟရန္တဿ ဟောတိ။ အမနသိကရောန္တဿ ဟောတိ။ အစေတယန္တဿ ဟောတိ။ အပတ္ထယန္တဿ ဟောတိ။ အပ္ပဏိဒဟန္တဿ ဟောတီတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။ နနု အာဝဋ္ဋေန္တဿ ဟောတိ။ အာဘောဂဿ ဟောတိ။ သမန္နာဟရန္တဿ ဟောတိ။ မနသိကရောန္တဿ ဟောတိ။ စေတယန္တဿ ဟောတိ။ ပတ္ထယန္တဿ ဟောတိ။ ပဏိဒဟန္တဿ ဟောတီတိ? အာမန္တာ. ဟဉ္စိ အာဝဋ္ဋေန္တဿ ဟောတိ။ အာဘောဂဿ ဟောတိ။ သမန္နာဟရန္တဿ ဟောတိ။ မနသိကရောန္တဿ ဟောတိ။ စေတယန္တဿ ဟောတိ။ ပတ္ထယန္တဿ ဟောတိ။ ပဏိဒဟန္တဿ ဟောတိ၊ နော စ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ – ‘‘ပရိဘောဂမယံ ပုညံ ဝဍ္ဎတီ’’တိ.

၄၈၅. ပရိဘောဂမယံ ပုညံ ဝဍ္ဎတီတိ? အာမန္တာ. ဒါယကော ဒါနံ ဒတွာ ကာမဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ၊ ဗျာပါဒဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ၊ ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ၊ ဟောတိ ပုညန္တိ? အာမန္တာ. ဒွိန္နံ ဖဿာနံ။ပေ။ ဒွိန္နံ စိတ္တာနံ သမောဓာနံ ဟောတီတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။ ဒွိန္နံ ဖဿာနံ။ပေ။ ဒွိန္နံ စိတ္တာနံ သမောဓာနံ ဟောတီတိ? အာမန္တာ. ကုသလာကုသလာ သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇာ ဟီနပဏီတာ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂါ ဓမ္မာ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂစ္ဆန္တီတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။ ကုသလာကုသလာ သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇာ ဟီနပဏီတာ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂါ ဓမ္မာ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂစ္ဆန္တီတိ? အာမန္တာ. နနု ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘စတ္တာရိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုဝိဒူရဝိဒူရာနိ! ကတမာနိ စတ္တာရိ? နဘဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပထဝီ စ – ဣဒံ ပဌမံ သုဝိဒူရဝိဒူရံ. ဩရိမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီရံ သမုဒ္ဒဿ ပါရိမဉ္စ တီရံ – ဣဒံ ဒုတိယံ သုဝိဒူရဝိဒူရံ. ယတော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေရောစနော အဗ္ဘုဒေတိ ယတ္ထ စ အတ္ထမေတိ – ဣဒံ တတိယံ သုဝိဒူရဝိဒူရံ. သတဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မော အသတဉ္စ ဓမ္မော – ဣဒံ စတုတ္ထံ သုဝိဒူရဝိဒူရံ. ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရိ သုဝိဒူရဝိဒူရာနီတိ.

‘‘နဘဉ္စ ဒူရေ ပထဝီ စ ဒူရေ၊

ပါရံ သမုဒ္ဒဿ တဒါဟု ဒူရေ၊

ယတော စ ဝေရောစနော အဗ္ဘုဒေတိ၊

ပဘင်္ကရော ယတ္ထ စ အတ္ထမေတိ.

‘‘တတော ဟဝေ ဒူရတရံ ဝဒန္တိ၊

သတဉ္စ ဓမ္မံ အသတဉ္စ ဓမ္မံ၊

အဗျာယိကော ဟောတိ သတံ သမာဂမော၊

ယာဝမ္ပိ တိဋ္ဌေယျ တထေဝ ဟောတိ.

‘‘ခိပ္ပဉှိ ဝေတိ [ခိပ္ပံဟဝေတိ (ဗဟူသု)] အသတံ သမာဂမော၊

တသ္မာ သတံ ဓမ္မော အသဗ္ဘိ အာရကာ’’တိ [အ. နိ. ၄.၄၇].

အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ကုသလာကုသလာ သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇာ ဟီနပဏီတာ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂါ ဓမ္မာ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂစ္ဆန္တီ’’တိ.

၄၈၆. န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ပရိဘောဂမယံ ပုညံ ဝဍ္ဎတီ’’တိ? အာမန္တာ. နနု ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ –

‘‘အာရာမရောပါ ဝနရောပါ၊ ယေ ဇနာ သေတုကာရကာ၊

ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ၊ ယေ ဒဒန္တိ ဥပဿယံ.

‘‘တေသံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ၊ သဒါ ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ၊

ဓမ္မဋ္ဌာ သီလသမ္ပန္နာ၊ တေ ဇနာ သဂ္ဂဂါမိနော’’တိ [သံ. နိ. ၁.၄၇].

အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ ပရိဘောဂမယံ ပုညံ ဝဍ္ဎတီတိ.

န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ပရိဘောဂမယံ ပုညံ ဝဍ္ဎတီ’’တိ? အာမန္တာ. နနု ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘စတ္တာရောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုညာဘိသန္ဒာ ကုသလာဘိသန္ဒာ သုခဿာဟာရာ သောဝဂ္ဂိကာ သုခဝိပါကာ သဂ္ဂသံဝတ္တနိကာ ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တိ! ကတမေ စတ္တာရော? ယဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု စီဝရံ ပရိဘုဉ္ဇမာနော အပ္ပမာဏံ စေတောသမာဓိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ အပ္ပမာဏော တဿ ပုညာဘိသန္ဒော ကုသလာဘိသန္ဒော သုခဿာဟာရော သောဝဂ္ဂိကော သုခဝိပါကော သဂ္ဂသံဝတ္တနိကော ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတိ. ယဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇမာနော။ပေ။ သေနာသနံ ပရိဘုဉ္ဇမာနော။ပေ။ ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ ပရိဘုဉ္ဇမာနော အပ္ပမာဏံ စေတောသမာဓိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ အပ္ပမာဏော တဿ ပုညာဘိသန္ဒော ကုသလာဘိသန္ဒော သုခဿာဟာရော သောဝဂ္ဂိကော သုခဝိပါကော သဂ္ဂသံဝတ္တနိကော ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတိ. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရော ပုညာဘိသန္ဒာ ကုသလာဘိသန္ဒာ သုခဿာဟာရာ သောဝဂ္ဂိကာ သုခဝိပါကာ သဂ္ဂသံဝတ္တနိကာ ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ [အ. နိ. ၄.၅၁]. အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ ပရိဘောဂမယံ ပုညံ ဝဍ္ဎတီတိ.

၄၈၇. ပရိဘောဂမယံ ပုညံ ဝဍ္ဎတီတိ? အာမန္တာ. ဒါယကော ဒါနံ ဒေတိ၊ ပဋိဂ္ဂါဟကော ပဋိဂ္ဂဟေတွာ န ပရိဘုဉ္ဇတိ ဆဍ္ဍေတိ ဝိဿဇ္ဇေတိ၊ ဟောတိ ပုညန္တိ? အာမန္တာ. ဟဉ္စိ ဒါယကော ဒါနံ ဒေတိ၊ ပဋိဂ္ဂါဟကော ပဋိဂ္ဂဟေတွာ န ပရိဘုဉ္ဇတိ ဆဍ္ဍေတိ ဝိဿဇ္ဇေတိ၊ ဟောတိ ပုညံ၊ နော စ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ – ‘‘ပရိဘောဂမယံ ပုညံ ဝဍ္ဎတီ’’တိ.

ပရိဘောဂမယံ ပုညံ ဝဍ္ဎတီတိ? အာမန္တာ. ဒါယကော ဒါနံ ဒေတိ၊ ပဋိဂ္ဂါဟကေ ပဋိဂ္ဂဟိတေ ရာဇာနော ဝါ ဟရန္တိ၊ စောရာ ဝါ ဟရန္တိ၊ အဂ္ဂိ ဝါ ဒဟတိ၊ ဥဒကံ ဝါ ဝဟတိ၊ အပ္ပိယာ ဝါ ဒါယာဒါ ဟရန္တိ၊ ဟောတိ ပုညန္တိ? အာမန္တာ. ဟဉ္စိ ဒါယကော ဒါနံ ဒေတိ၊ ပဋိဂ္ဂါဟကေ ပဋိဂ္ဂဟိတေ ရာဇာနော ဝါ ဟရန္တိ၊ စောရာ ဝါ ဟရန္တိ၊ အဂ္ဂိ ဝါ ဒဟတိ၊ ဥဒကံ ဝါ ဝဟတိ၊ အပ္ပိယာ ဝါ ဒါယာဒါ ဟရန္တိ၊ ဟောတိ ပုညံ၊ နော စ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ – ‘‘ပရိဘောဂမယံ ပုညံ ဝဍ္ဎတီ’’တိ.

ပရိဘောဂမယပုညကထာ နိဋ္ဌိတာ.