၂၁. သစ္စိကဋ္ဌသဘာဂါနုယောဂေါ

၂၀၈. ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ? အာမန္တာ. ပုဂ္ဂလော သင်္ခတောတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။ ပုဂ္ဂလော အသင်္ခတောတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။ ပုဂ္ဂလော နေဝ သင်္ခတော နာသင်္ခတောတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ.

၂၀၉. ပုဂ္ဂလော နေဝ သင်္ခတော နာသင်္ခတောတိ? အာမန္တာ. သင်္ခတဉ္စ အသင်္ခတဉ္စ ဌပေတွာ အတ္ထညာ တတိယာ ကောဋီတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

၂၁၀. သင်္ခတဉ္စ အသင်္ခတဉ္စ ဌပေတွာ အတ္ထညာ တတိယာ ကောဋီတိ? အာမန္တာ. နနု ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘ဒွေမာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓာတုယော. ကတမာ ဒွေ? သင်္ခတာ စ ဓာတု အသင်္ခတာ စ ဓာတု. ဣမာ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒွေ ဓာတုယော’’တိ [မ. နိ. ၁.၁၂၅၊ အာလပနမတ္တမေဝ နာနံ]! အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘သင်္ခတဉ္စ အသင်္ခတဉ္စ ဌပေတွာ အတ္ထညာ တတိယာ ကောဋီ’’တိ.

၂၁၁. ပုဂ္ဂလော နေဝ သင်္ခတော နာသင်္ခတောတိ? အာမန္တာ. အညံ သင်္ခတံ၊ အညံ အသင်္ခတံ၊ အညော ပုဂ္ဂလောတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

၂၁၂. ခန္ဓာ သင်္ခတာ၊ နိဗ္ဗာနံ အသင်္ခတံ၊ ပုဂ္ဂလော နေဝ သင်္ခတော နာသင်္ခတောတိ? အာမန္တာ. အညေ ခန္ဓာ၊ အညံ နိဗ္ဗာနံ၊ အညော ပုဂ္ဂလောတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

၂၁၃. ရူပံ သင်္ခတံ၊ နိဗ္ဗာနံ အသင်္ခတံ၊ ပုဂ္ဂလော နေဝ သင်္ခတော နာသင်္ခတောတိ? အာမန္တာ. အညံ ရူပံ၊ အညံ နိဗ္ဗာနံ၊ အညော ပုဂ္ဂလောတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ. ဝေဒနာ။ သညာ။ သင်္ခါရာ။ ဝိညာဏံ သင်္ခတံ၊ နိဗ္ဗာနံ အသင်္ခတံ၊ ပုဂ္ဂလော နေဝ သင်္ခတော နာသင်္ခတောတိ? အာမန္တာ. အညံ ဝိညာဏံ၊ အညံ နိဗ္ဗာနံ၊ အညော ပုဂ္ဂလောတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

၂၁၄. ပုဂ္ဂလဿ ဥပ္ပါဒေါ ပညာယတိ၊ ဝယော ပညာယတိ၊ ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတီတိ? အာမန္တာ. ပုဂ္ဂလော သင်္ခတောတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘တီဏိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခတဿ သင်္ခတလက္ခဏာနိ. သင်္ခတာနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာနံ [ကတမာနိ တီဏိ (အ. နိ. ၃.၄၇)] ဥပ္ပါဒေါ ပညာယတိ၊ ဝယော ပညာယတိ၊ ဌိတာနံ အညထတ္တံ ပညာယတီ’’တိ [အ. နိ. ၃.၄၇]. ပုဂ္ဂလဿ ဥပ္ပါဒေါ ပညာယတိ၊ ဝယော ပညာယတိ၊ ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတိ၊ တေန ဟိ ပုဂ္ဂလော သင်္ခတောတိ.

၂၁၅. ပုဂ္ဂလဿ န ဥပ္ပါဒေါ ပညာယတိ၊ န ဝယော ပညာယတိ၊ န ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတီတိ? အာမန္တာ. ပုဂ္ဂလော အသင်္ခတောတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘တီဏိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသင်္ခတဿ အသင်္ခတလက္ခဏာနိ. အသင်္ခတာနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာနံ န ဥပ္ပါဒေါ ပညာယတိ၊ န ဝယော ပညာယတိ၊ န ဌိတာနံ အညထတ္တံ ပညာယတီ’’တိ [အ. နိ. ၃.၄၈]. ပုဂ္ဂလဿ န ဥပ္ပါဒေါ ပညာယတိ၊ န ဝယော ပညာယတိ၊ န ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတိ၊ တေန ဟိ ပုဂ္ဂလော အသင်္ခတောတိ.

၂၁၆. ပရိနိဗ္ဗုတော ပုဂ္ဂလော အတ္ထတ္ထမှိ၊ နတ္ထတ္ထမှီတိ? အတ္ထတ္ထမှီတိ. ပရိနိဗ္ဗုတော ပုဂ္ဂလော သဿတောတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။ နတ္ထတ္ထမှီတိ. ပရိနိဗ္ဗုတော ပုဂ္ဂလော ဥစ္ဆိန္နောတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

၂၁၇. ပုဂ္ဂလော ကိံ နိဿာယ တိဋ္ဌတီတိ? ဘဝံ နိဿာယ တိဋ္ဌတီတိ. ဘဝေါ အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော ခယဓမ္မော ဝယဓမ္မော ဝိရာဂဓမ္မော နိရောဓဓမ္မော ဝိပရိဏာမဓမ္မောတိ? အာမန္တာ. ပုဂ္ဂလောပိ အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော ခယဓမ္မော ဝယဓမ္မော ဝိရာဂဓမ္မော နိရောဓဓမ္မော ဝိပရိဏာမဓမ္မောတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

၂၁၈. န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ? အာမန္တာ. နနု အတ္ထိ ကောစိ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘‘သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’’တိ ပဇာနာတီတိ? အာမန္တာ. ဟဉ္စိ အတ္ထိ ကောစိ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘‘သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ တေန ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ.

၂၁၉. န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ? အာမန္တာ. နနု အတ္ထိ ကောစိ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော။ပေ။ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘‘အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’’တိ ပဇာနာတီတိ? အာမန္တာ. ဟဉ္စိ အတ္ထိ ကောစိ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘‘အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ တေန ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ.

၂၂၀. အတ္ထိ ကောစိ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘‘သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’’တိ ပဇာနာတီတိ ကတွာ တေန စ ကာရဏေန ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ? အာမန္တာ. ယော သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘‘သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ သွေဝ ပုဂ္ဂလော၊ ယော သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘‘သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’’တိ န ပဇာနာတိ၊ န သော ပုဂ္ဂလောတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

ယော ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော။ပေ။ ယော အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘‘အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ သွေဝ ပုဂ္ဂလော၊ ယော အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘‘အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’’တိ န ပဇာနာတိ၊ န သော ပုဂ္ဂလောတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

၂၂၁. အတ္ထိ ကောစိ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘‘သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’’တိ ပဇာနာတီတိ ကတွာ တေန စ ကာရဏေန ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ? အာမန္တာ. အညာ သုခါ ဝေဒနာ၊ အညော သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘‘သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’’တိ ပဇာနာတီတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။ အညာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ။ပေ။ အညာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ၊ အညော အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘‘အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’’တိ ပဇာနာတီတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ ။ပေ။.

၂၂၂. န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ? အာမန္တာ. နနု အတ္ထိ ကောစိ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတီတိ? အာမန္တာ. ဟဉ္စိ အတ္ထိ ကောစိ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ တေန ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ.

၂၂၃. န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ? အာမန္တာ. နနု အတ္ထိ ကောစိ ဝေဒနာသု။ပေ။ စိတ္တေ။ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတီတိ? အာမန္တာ. ဟဉ္စိ အတ္ထိ ကောစိ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ တေန ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ.

၂၂၄. အတ္ထိ ကောစိ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတီတိ ကတွာ တေန စ ကာရဏေန ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ? အာမန္တာ. ယော ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ သွေဝ ပုဂ္ဂလော၊ ယော န ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ န သော ပုဂ္ဂလောတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

ယော ဝေဒနာသု။ပေ။ စိတ္တေ။ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ သွေဝ ပုဂ္ဂလော၊ ယော န ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ န သော ပုဂ္ဂလောတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

၂၂၅. အတ္ထိ ကောစိ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတီတိ ကတွာ တေန စ ကာရဏေန ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ? အာမန္တာ. အညော ကာယော၊ အညော ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတီတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။ အညာ ဝေဒနာ။ အညံ စိတ္တံ။ အညေ ဓမ္မာ၊ အညော ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတီတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

၂၂၆. ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ? အာမန္တာ. နနု ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ –

‘‘သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿု၊ မောဃရာဇ သဒါ သတော၊

အတ္တာနုဒိဋ္ဌိံ ဦဟစ္စ [ဩဟစ္စ (သျာ.)၊ ဥဟစ္စ (က.)]၊ ဧဝံ မစ္စုတရော သိယာ၊

ဧဝံ လောကံ အဝေက္ခန္တံ၊ မစ္စုရာဇာ န ပဿတီ’’တိ [သု. နိ. ၁၁၂၅၊ စူဠနိ. ၈၈ မောဃရာဇမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ].

အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ.

၂၂၇. ပုဂ္ဂလော အဝေက္ခတီတိ? အာမန္တာ. သဟ ရူပေန အဝေက္ခတိ၊ ဝိနာ ရူပေန အဝေက္ခတီတိ? သဟ ရူပေန အဝေက္ခတီတိ. တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။ ဝိနာ ရူပေန အဝေက္ခတီတိ၊ အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

၂၂၈. ပုဂ္ဂလော အဝေက္ခတီတိ? အာမန္တာ. အဗ္ဘန္တရဂတော အဝေက္ခတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ နိက္ခမိတွာ အဝေက္ခတီတိ? အဗ္ဘန္တရဂတော အဝေက္ခတီတိ. တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။ ဗဟိဒ္ဓါ နိက္ခမိတွာ အဝေက္ခတီတိ၊ အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

၂၂၉. န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ? အာမန္တာ. နနု ဘဂဝါ သစ္စဝါဒီ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ တထဝါဒီ အဝိတထဝါဒီ အနညထဝါဒီတိ? အာမန္တာ. ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော’’တိ. အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ.

၂၃၀. န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ? အာမန္တာ. နနု ဘဂဝါ သစ္စဝါဒီ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ တထဝါဒီ အဝိတထဝါဒီ အနညထဝါဒီတိ? အာမန္တာ. ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘ဧကပုဂ္ဂလော၊ ဘိက္ခဝေ၊ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ [အ. နိ. ၁.၁၆၂-၁၆၉]. အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ.

၂၃၁. ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ? အာမန္တာ. နနု ဘဂဝါ သစ္စဝါဒီ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ တထဝါဒီ အဝိတထဝါဒီ အနညထဝါဒီတိ? အာမန္တာ. ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ [မ. နိ. ၁.၃၅၆၊ ဓ. ပ. ၂၇၉ ဓမ္မပဒေ]. အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ.

၂၃၂. ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ? အာမန္တာ. နနု ဘဂဝါ သစ္စဝါဒီ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ တထဝါဒီ အဝိတထဝါဒီ အနညထဝါဒီတိ? အာမန္တာ. ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘ဒုက္ခမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဒုက္ခမေဝ [ဒုက္ခံ (သံ. နိ. ၂.၁၅)] နိရုဇ္ဈမာနံ နိရုဇ္ဈတီတိ န ကင်္ခတိ န ဝိစိကိစ္ဆတိ၊ အပရပ္ပစ္စယညာဏမေဝဿ ဧတ္ထ ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ ကစ္စာန၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတီ’’တိ [သံ. နိ. ၂.၁၅]. အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ.

၂၃၃. ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ? အာမန္တာ. နနု ဝဇိရာ ဘိက္ခုနီ မာရံ ပါပိမန္တံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ကိန္နု သတ္တောတိ ပစ္စေသိ၊ မာရ ဒိဋ္ဌိဂတံ နု တေ၊

သုဒ္ဓသင်္ခါရပုဉ္ဇောယံ၊ နယိဓ သတ္တုပလဗ္ဘတိ.

‘‘ယထာ ဟိ [ယထာပိ (ဗဟူသု)] အင်္ဂသမ္ဘာရာ၊ ဟောတိ သဒ္ဒေါ ရထော ဣတိ၊

ဧဝံ ခန္ဓေသု သန္တေသု၊ ဟောတိ သတ္တောတိ သမ္မုတိ [သမ္မတိ (သျာ. ကံ.)].

‘‘ဒုက္ခမေဝ ဟိ သမ္ဘောတိ၊ ဒုက္ခံ တိဋ္ဌတိ ဝေတိ စ၊

နာညတြ ဒုက္ခာ သမ္ဘောတိ၊ နာညံ ဒုက္ခာ နိရုဇ္ဈတီ’’တိ [သံ. နိ. ၁.၁၇၁].

၂၃၄. ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ? အာမန္တာ. နနု အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘သုညော လောကော သုညော လောကော’တိ၊ ဘန္တေ၊ ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ‘သုညော လောကော’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ? ‘‘ယသ္မာ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ၊ တသ္မာ ‘သုညော လောကော’တိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စာနန္ဒ၊ သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ? စက္ခုံ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ၊ ရူပါ သုညာ။ပေ။ စက္ခုဝိညာဏံ သုညံ။ စက္ခုသမ္ဖဿော သုညော။ ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ၊ တမ္ပိ သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ၊ သောတံ သုညံ။ပေ။ သဒ္ဒါ သုညာ။ ဃာနံ သုညံ။ ဂန္ဓာ သုညာ။ ဇိဝှါ သုညာ။ ရသာ သုညာ။ ကာယော သုညော။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ သုညာ။ မနော သုညော။ ဓမ္မာ သုညာ။ မနောဝိညာဏံ သုညံ။ မနောသမ္ဖဿော သုညော။ ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ၊ တမ္ပိ သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ. ယသ္မာ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ၊ တသ္မာ ‘သုညော လောကော’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ [သံ. နိ. ၄.၈၅]. အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ.

၂၃၅. ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ? အာမန္တာ. နနု ဘဂဝါ သစ္စဝါဒီ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ တထဝါဒီ အဝိတထဝါဒီ အနညထဝါဒီတိ? အာမန္တာ. ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘အတ္တနိ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတိ ‘အတ္တနိယံ မေ’တိ အဿာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘အတ္တနိယေ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတိ ‘အတ္တာ မေ’တိ အဿာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘အတ္တနိ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အတ္တနိယေ စ သစ္စတော ထေတတော အနုပလဗ္ဘိယမာနေ [အနုပလဗ္ဘမာနေ (မ. နိ. ၁.၂၄၄)] ယမ္ပိဒံ [ယမိဒံ (သျာ.) ယမ္ပိတံ (မ. နိ. ၁.၂၄၄)] ဒိဋ္ဌိဋ္ဌာနံ သော လောကော သော အတ္တာ သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော၊ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿာမီတိ – ‘နနွာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကေဝလော ပရိပူရော ဗာလဓမ္မော’’’တိ? ‘‘ကိဉှိ နော သိယာ၊ ဘန္တေ၊ ကေဝလော ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ပရိပူရော ဗာလဓမ္မော’’တိ [မ. နိ. ၁.၂၄၄]. အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ.

၂၃၆. ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ? အာမန္တာ. နနု ဘဂဝါ သစ္စဝါဒီ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ တထဝါဒီ အဝိတထဝါဒီ အနညထဝါဒီတိ? အာမန္တာ. ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘တယော မေ၊ သေနိယ၊ သတ္ထာရော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ဣဓ၊ သေနိယ၊ ဧကစ္စော သတ္ထာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညာပေတိ၊ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညာပေတိ.

‘‘ဣဓ ပန၊ သေနိယ၊ ဧကစ္စော သတ္ထာ ဒိဋ္ဌေဝ ဟိ ခေါ ဓမ္မေ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညာပေတိ၊ နော စ ခေါ အဘိသမ္ပရာယံ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညာပေတိ.

‘‘ဣဓ ပန၊ သေနိယ၊ ဧကစ္စော သတ္ထာ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော န ပညာပေတိ၊ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော န ပညာပေတိ.

‘‘တတြ၊ သေနိယ၊ ယွာယံ သတ္ထာ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညာပေတိ၊ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညာပေတိ – အယံ ဝုစ္စတိ၊ သေနိယ၊ သတ္ထာ သဿတဝါဒေါ.

‘‘တတြ၊ သေနိယ၊ ယွာယံ သတ္ထာ ဒိဋ္ဌေဝ ဟိ ခေါ ဓမ္မေ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညာပေတိ၊ နော စ ခေါ အဘိသမ္ပရာယံ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညာပေတိ – အယံ ဝုစ္စတိ၊ သေနိယ၊ သတ္ထာ ဥစ္ဆေဒဝါဒေါ.

‘‘တတြ၊ သေနိယ၊ ယွာယံ သတ္ထာ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော န ပညာပေတိ၊ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော န ပညာပေတိ – အယံ ဝုစ္စတိ၊ သေနိယ၊ သတ္ထာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဣမေ ခေါ၊ သေနိယ၊ တယော သတ္ထာရော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ [ပု. ပ. ၁၃၁ ပုဂ္ဂလပညတ္တိယံ၊ အတ္ထတော ဧကံ]. အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ.

၂၃၇. ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ? အာမန္တာ. နနု ဘဂဝါ သစ္စဝါဒီ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ တထဝါဒီ အဝိတထဝါဒီ အနညထဝါဒီတိ? အာမန္တာ. ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘သပ္ပိကုမ္ဘော’’တိ? အာမန္တာ. အတ္ထိ ကောစိ သပ္ပိဿ ကုမ္ဘံ ကရောတီတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။ တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ.

၂၃၈. ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ? အာမန္တာ. နနု ဘဂဝါ သစ္စဝါဒီ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ တထဝါဒီ အဝိတထဝါဒီ အနညထဝါဒီတိ? အာမန္တာ. ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘တေလကုမ္ဘော။ မဓုကုမ္ဘော။ ဖာဏိတကုမ္ဘော။ ခီရကုမ္ဘော။ ဥဒကကုမ္ဘော။ ပါနီယထာလကံ။ ပါနီယကောသကံ။ ပါနီယသရာဝကံ။ နိစ္စဘတ္တံ။ ဓုဝယာဂူ’’တိ? အာမန္တာ. အတ္ထိ ကာစိ ယာဂု နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ.။ပေ။. တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ. (သံခိတ္တံ)

အဋ္ဌကနိဂ္ဂဟပေယျာလာ၊ သန္ဓာဝနိယာ ဥပါဒါယ၊

စိတ္တေန ပဉ္စမံ ကလျာဏံ၊ ဣဒ္ဓိသုတ္တာဟရဏေန အဋ္ဌမံ.

သစ္စိကဋ္ဌသဘာဂါနုယောဂေါ.

ပုဂ္ဂလကထာ နိဋ္ဌိတာ.