၃. ဂုဏာဝဗောဓပရိစ္ဆေဒ

အနုသန္ဓိဝဏ္ဏနာ

၁၁၆. သမ္ဘဝန္တိ ဂုဏာ ယသ္မာ၊

ဒေါသာနေ’ဝ’မတိက္ကမေ၊

ဒဿေဿံ တေ တတော ဒါနိ၊

သဒ္ဒေ သမ္ဘူသယန္တိ ယေ.

၁၁၆. ဧဝံ ဒေါသပရိဟာရောပဒေသံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဒေါသပရိဟာရာ သမုပဂတဂုဏံ ဥပဒဿိတုမဓိကာရံ ဝိရစယန္တော အာဟ ‘‘သမ္ဘဝန္တိ’’ဣစ္စာဒိ. ဒေါသာနံ ယထာဝုတ္တာနံ ပဒဒေါသာဒီနံ ဧဝံ ယထာဝုတ္တနယေန အတိက္ကမေ သတိ ဂုဏာ ဓမ္မာ သဒ္ဒါလင်္ကာရသဘာဝါ ပသာဒါဒယော ယသ္မာ ကာရဏာ သမ္ဘဝန္တိ သိဇ္ဈန္တိ၊ တဉ္စ ‘‘ပသာဒေါ ကိလိဋ္ဌာဒီနံ ဝဇ္ဇနာ သမ္ဘဝတီ’’တျာဒိနာ ယထာယောဂံ ဝိညေယျံ၊ တတော တသ္မာ ကာရဏာ ယေ ဂုဏာ သဒ္ဒေ သမ္ဘူသယန္တိ အလင်္ကရောန္တိ၊ တေ သဒ္ဒါလင်္ကာရသင်္ခါတေ ဂုဏေ ဣဒါနိ ဒဿေဿံ ဥပဒိသိဿာမိ.

၁၁၆. ဧဝံ ဒေါသပရိဟာရပဝေသောပါယံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တဒေါသာနံ ပရိဟာရေန ‘‘ဗန္ဓနိဿိတဂုဏာ ဧတေ’’တိ ဒဿေတုံ ပုဗ္ဗာပရပရိစ္ဆေဒါနံ သမ္ဗန္ဓံ ဃဋေန္တော ‘‘သမ္ဘဝန္တိ’’စ္စာဒိဂါထမာဟ. ဒေါသာနံ နိဒ္ဒိဋ္ဌပဒဒေါသာဒီနံ ဧဝံ အနန္တရပရိစ္ဆေဒေ နိဒ္ဒိဋ္ဌက္ကမေန အတိက္ကမေ သတိ ဂုဏာ ပသာဒါဒိသဒ္ဒါလင်္ကာရသင်္ခါတာ ပသာဒါဒယော သဒ္ဒဓမ္မာ ယသ္မာ သမ္ဘဝန္တိ၊ တတော ယေ သဒ္ဒဓမ္မာ သဒ္ဒေ သမ္ဘူသယန္တိ သဇ္ဇန္တိ၊ တေ သဒ္ဒဓမ္မေ ဒဿေဿံ ပကာသိဿာမီတိ. ဧတ္ထ ကိလိဋ္ဌဒေါသဗျာကိဏ္ဏဒေါသပရိဟာရေဟိ ပသာဒါလင်္ကာရော သိဇ္ဈတိ၊ သေသာပိ ယထာလာဘတော ဉာတဗ္ဗာ.

သဒ္ဒါလင်္ကာရဥဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၁၇. ပသာဒေါ’ဇော မဓုရတာ၊

သမတာ သုခုမာလတာ၊

သိလေသော’ဒါရတာ ကန္တိ၊

အတ္ထဗျတ္တိသမာဓယော.

၁၁၇. ဣဒါနိ တေ ဝိဘဇတိ ‘‘ပသာဒေါ’’ဣစ္စာဒိနာ ပသတ္ထိ ပသာဒေါ ပကာသတ္ထတာ၊ ဩဇော သမာသဝုတ္တိဗာဟုလ္လံ အတ္ထပါရိဏတျဉ္စ၊ မဓုရတာ သဒ္ဒါနံ ရသဝန္တတာ၊ သမတာ ပဇ္ဇာပေက္ခာယ စတုန္နံ ပါဒါနမေကဇာတိယသမ္ဗန္ဓတာ၊ ဂဇ္ဇာပေက္ခာယ တု ပဒါနံ၊ သုခုမာလတာ အဖရုသက္ခရဗာဟုလ္လံ၊ သိလေသနံ သိလေသော ဗန္ဓဂါရဝံ၊ ဥဒါရတာ ဥက္ကံသတာ ကေနစိ အတ္ထေန သနာထတာ ဝိသိဋ္ဌဝိသေသနယုတ္တတာ စ၊ ကန္တိ သဗ္ဗလောကမနောဟရတာ၊ အတ္ထဗျတ္တိ သိဒ္ဓေန ဉာယေန ဝါ အဘိဓေယျဿ ဂဟဏံ၊ သမာဓိ လောကပ္ပတီတျနုသာရိအမုချတ္ထတာ၊ တေသု ဩဇဥဒါရတာ သဒ္ဒတ္ထဂုဏာ၊ သမာဓိ အတ္ထဂုဏော၊ အတ္ထာနုဂါမိတ္တာ ဧတ္ထ သဒ္ဒါနံ၊ အညေ တု သဒ္ဒဂုဏာဝ.

၁၁၇. ဣဒါနိ ‘‘ပသာဒေါဇော’’ဣစ္စာဒိနာ တေ သဒ္ဒါလင်္ကာရေ ကမေန ဝိဘဇိတုံ ဥဒ္ဒိသတိ. ပသာဒေါ ပသန္နဖဠိကာဝလိ အတ္တနိ အာဝုနိတရတ္တကမ္ဗလသုတ္တမိဝ သဒ္ဒါနံ အတ္ထဿ ပသာဒနသင်္ခါတော ပသာဒါလင်္ကာရော စ၊ ဩဇော သမာသဝုတ္တိဗာဟုလျအတ္ထပါရိဏတျသင်္ခတော သဒ္ဒတ္ထာနံ ဂုဏော စ၊ မဓုရတာ သဒ္ဒါနံ ရသဝန္တဘာဝသင်္ခါတကဏ္ဏမဓုရတာ စ၊ သမတာ ပဇ္ဇေ ပါဒဿ သုတိတော သဒိသတာ စ၊ ဂဇ္ဇေ ပဒါနံ တထေဝ သဒိသတာတိ ဧဝံ ပါဒါနံ ပဒါနဉ္စ တုလျဂုဏတာ စ၊ သုခုမာလတာ ဝဏ္ဏာနံ အတိဖရုသအတိသိထိလဘာဝံ ဝိနာ သမပ္ပမာဏမုဒုဂုဏော စ၊ သိလေသော ဌာနကရဏာဒိသမ္ဘူတသဘာဂဝဏ္ဏသုတီဟိ အစ္ဆိဒ္ဒဂုရုဂုဏော စ၊ ဥဒါရတာ ဥက္ကဋ္ဌေန ကေနစိ အတ္ထေန ဗန္ဓဿ သဇ္ဇိတဘာဝေါ စ၊ ဝိသိဋ္ဌဝိသေသနပဒေန ယုတ္တတာ စ၊ ကန္တိ သဗ္ဗေသံ ပိယဂုဏတာ စ၊ အတ္ထဗျတ္တိ ဣစ္ဆိတတ္ထဿ သိဒ္ဓေန ဝါ နျာယေန ဝါ သုပါကဋဘာဝေါ စ၊ သမာဓယော လောကပ္ပတီတိအနတိက္ကန္တအညဓမ္မာရောပနေန အမုချတ္ထတာ စာတိ ဣမေ သဒ္ဒတ္ထဂုဏာ ဒသ ဟောန္တိ. ‘‘သမာဓယော’’တိ တဿေဝ ဗဟုတ္တံ ဒီပေတိ၊ ဣမေသု ဒသသု ဩဇောဒါရတာတိ ဒွေ သဒ္ဒတ္ထဂုဏာ၊ သမာဓိ အတ္ထဂုဏော ပရိယာယေန တဒတ္ထဇောတကသဒ္ဒဂုဏောပိ၊ သေသာ သတ္တ သဒ္ဒဂုဏာ ဧဝ၊ ဧတေ သဗ္ဗေပိ အလင်္ကရောန္တိ ဗန္ဓမနေနာတိ ဝါကျေန အလင်္ကာရာ နာမ.

သဒ္ဒါလင်္ကာရပယောဇနဝဏ္ဏနာ

၁၁၈. ဂုဏေဟေ’တေဟိ သမ္ပန္နော၊ ဗန္ဓော ကဝိမနောဟရော၊

သမ္ပာဒယတိ ကတ္တူနံ၊ ကိတ္တိမစ္စန္တနိမ္မလံ.

၁၁၈. ‘‘ဂုဏေဟိ’’စ္စာဒိ. ဧတေဟိယေဝ ဝုတ္တေဟိ ဒသဟိ ဂုဏေဟိ ဓမ္မေဟိ သဒ္ဒါလင်္ကာရသဗ္ဘာဝေဟိ သမ္ပန္နော ယုတ္တော သမိဒ္ဓေါ ဝါ ကဝီနံ မနော ဟရတိ သဝသေ ဝတ္တေတီတိ ကဝိမနောဟရော ကဝိဟဒယဟိလာဒကာရီ ဗန္ဓော ကတ္တူနံ ဗန္ဓန္တာနံ ကဝီနံ အစ္စန္တနိမ္မလံ အတိသယပရိသုဒ္ဓံ အဂုဏလေသေနာပ’နာလိမ္ပတ္တာ ကိတ္တိံ ဂုဏဃောသံ သမ္ပာဒယတိ နိပ္ဖါဒေတိ.

၁၁၈. ‘‘ဂုဏေ’’စ္စာဒိ. ဧတေဟိ ဂုဏေဟိ ဣမေဟိ သဒ္ဒါလင်္ကာရသင်္ခါတဒသဝိဓသဒ္ဒဓမ္မေဟိ သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော သမိဒ္ဓေါ ဝါ ဗန္ဓော ပဇ္ဇာဒိဗန္ဓော ကဝိမနောဟရော အတ္တနော နိရဝဇ္ဇတ္တာ ကဝီနံ စိတ္တံ ပီဏေန္တော ကတ္တူနံ ရစယန္တာနံ အစ္စန္တနိမ္မလံ အပ္ပကဒေါသေနာပိ အသမ္မိဿတ္တာ အတိပရိသုဒ္ဓံ ကိတ္တိံ ဗန္ဓနဝိသယဘူတယသောရာသိံ သမ္ပာဒယတိ နိပ္ဖါဒေတီတိ. ဣမိနာ ကာရဏေန ဗန္ဓဿ ယထာဝုတ္တဒသဝိဓဂုဏပရိဂ္ဂဟော သဥဿာဟံ ကာတဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပါယော. မနော ဟရတီတိ မနောဟရော၊ ကဝီနံ မနောဟရော ကဝိမနောဟရောတိ ဝိဂ္ဂဟော.

သဒ္ဒါလင်္ကာရနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၁၉. အဒူရာဟိတသမ္ဗန္ဓ-သုဘဂါ ယာ ပဒါဝလိ၊

သုပသိဒ္ဓါဘိဓေယျာ’ယံ၊ ပသာဒံ ဇနယေ ယထာ.

၁၁၉. ဣဒါနိ ယထောဒ္ဒေသာနမေသံ နိဒ္ဒေသံ သောဒါဟရဏံ ကရောန္တော အာဟ ‘‘အဒူရ’’ဣစ္စာဒိ. အဒူရေ အာသန္နေ အဒူရေန ဝါ အဒူရာဟိတကြိယာကတ္တုကမ္မာဒိပဒဝသေန အာဟိတော ဌပိတော ကတော သမ္ဗန္ဓော အနွယော၊ တေန သုဘဂါ မနောဟရာ သုပသိဒ္ဓေါ သုပ္ပကာသော သုဂမ္မော အဘိဓေယျော အတ္ထော ယဿာ သာတိ တထာ၊ န တု ဘာဝတ္ထော တဿ သဘာဝဂမ္ဘီရတ္တာ. ဝုတ္တဉှိ –

‘‘ကဝီန’ဓိပ္ပါယ’မသဒ္ဒဂေါစရံ၊

ပဒေ ဖုရန္တံ မုဒုကမှိ ကေဝလံ၊

ဝိသန္တိ ဘာဝါဝဂမာ ကတဿမာ၊

ပကာသယန္တျာ’ကတိယော တု တာဒိသာ’’တိ.

တာဒိသာ ယာ ပဒါဝလိ ပဒပန္တိ အယံ ပသာဒံ တန္နာမကံ ဂုဏံ ဇနယေ ဥပ္ပါဒယတိ. ယထာတိ တမုဒါဟရတိ.

၁၁၉. ဣဒါနိ ဥဒ္ဒေသက္ကမေန ဧတေသံ သဒ္ဒါလင်္ကာရာဒီနံ နိဒ္ဒေသံ သောဒါဟရဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဒူရာဟိတေ’’စ္စာဒိ. အဒူရေ အာသန္နပဒေသေ တဒုပစာရေန အာသန္နေ ဝါ အာဟိတော ကြိယာယ၊ လဒ္ဓကြိယာယောဂကတ္တုကမ္မာဒိပဒါနံ ဝသေန စ ကတော၊ နော စေ ဝိနျာသဝသေန ဌပိတော ဝါ သမ္ဗန္ဓော ဣစ္ဆိတတ္ထပတီတိက္ကမေန အညမညာပေက္ခလက္ခဏကြိယာကာရကယောဂေါ တေန သုဘဂါ မနောဟရာ၊ သုပသိဒ္ဓေါ ပသိဒ္ဓတ္ထဝိသယေ သဒ္ဒပယောဂတော အတိပါကဋော အဘိဓေယျော သဒ္ဒတ္ထော ယဿာ သာ အယံ ပဒါဝလိ ပဒပန္တိ ပသာဒံ ပသာဒနာမကံ ဂုဏံ ဇနယေ ဥပ္ပါဒယတိ. ယထာတိ လက္ခိယံ ဒဿေတိ. အဒူရေ အာဟိတောတိ ဝါ၊ ဥပစရိတတ္တာ အဒူရော စ သော အာဟိတော စာတိ ဝါ၊ သော စ သော သမ္ဗန္ဓော စေတိ စ၊ တေန သုဘဂါတိ စ၊ သု အတိသယေန ပသိဒ္ဓေါတိ စ၊ သော အဘိဓေယျော အဿေတိ စ ဝါကျံ. ဧတ္ထ သုပသိဒ္ဓေါ နာမ သဒ္ဒတ္ထော၊ အဓိပ္ပါယတ္ထော ပန ပကတိဂမ္ဘီရော. ဝုတ္တဉှိ –

‘‘ကဝီန’ဓိပ္ပါယ’မသဒ္ဒဂေါစရံ၊

ပဒေ ဖုရန္တံ မုဒုကမှိ ကေဝလံ၊

ဝိသန္တိ ဘာဝါဝဂမာ ကတဿမာ၊

ပကာသယန္တျာ’ကတိယော တု တာဒိသာ’’တိ.

တဿတ္ထော – အသဒ္ဒဂေါစရံ သဒ္ဒဿ အဝိသယံ ဟုတွာ မုဒုကမှိ ပဒေ ကေဝလံ ဝိသုံ ဖုရန္တံ စာပေန္တံ ကဝီနဓိပ္ပါယံ ကဝီနမဇ္ဈာသယံ ကတဿမာ သဒ္ဒတ္ထဝိသယေ ကတပရိစယာ ပဏ္ဍိတာ ဘာဝါဝဂမာ ပဒတ္ထာဝဗောဓေန ဝိသန္တိ ပဝိသန္တိ၊ တာဒိသာ အာကတိယော တု သဒ္ဒသဒ္ဒတ္ထာနံ အာကာရာ ပကာသယန္တိ အဓိပ္ပါယတ္ထံ ဇောတေန္တီတိ.

၁၂၀. အလင်္ကရောန္တာ ဝဒနံ၊ မုနိနော’ဓရရံသိယော၊

သောဘန္တေ’ရုဏရံသီ’ဝ၊ သမ္ပတန္တာ’မ္ဗုဇောဒရေ.

၁၂၀. ‘‘အလင်္ကရောန္တာ’’ဣစ္စာဒိ. မုနိနော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဝဒနံ သဘာဝမဓုရပကတိမုခံ အလင်္ကရောန္တာ သဇ္ဇန္တာ သောဘယမာနာ အဓရာနံ ရံသိယော သုပက္ကဗိမ္ဗဖလောပမဩဋ္ဌယုဂဠဝိနိဿဋဗဟုတရကန္တိစ္ဆိတာဘာ မုနိနောတိ ဝိညာယတိ သုတတ္တာ. အမ္ဗုဇောဒရေ တာ ကာလောပနတပုပ္ဖကာသရမဏီယေ ပဒုမဗ္ဘန္တရေ သမ္ပတန္တာ ပဝတ္တမာနာ အရုဏရံသီဝ ဗာလသူရိယရံသိယော ဝိယ သောဘန္တေ ဝိရာဇန္တိ.

၁၂၀. ‘‘အလင်္ကရောန္တေ’’စ္စာဒိ. မုနိနော ဝဒနံ ပကတိသုန္ဒရမုခံ အလင်္ကရောန္တာ သဇ္ဇန္တာ အဓရရံသိယော တဿေဝ မုနိနော ဩဋ္ဌဒွယတော နိက္ခန္တကန္တိသမူဟာ အမ္ဗုဇောဒရေ ဝိကသနာနုရူပကာလာဘိမုခေ ပဒုမဂဗ္ဘေ ဥပဍ္ဎဝိကသိတေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သမ္ပတန္တာ ပဝတ္တမာနာ အရုဏရံသီ ဣဝ ဗာလသူရိယရံသီဝ သောဘန္တေ ဒိဗ္ဗန္တီတိ. ဧတ္ထ အဒူရသမ္ဗန္ဓံ ပသိဒ္ဓတ္ထဉ္စ နိဿာယ ပသာဒဂုဏော ပါကဋော. အဓရရံသီနံ မုနိသမ္ဗန္ဓော သုတာနုမိတသမ္ဗန္ဓေသု သုတသမ္ဗန္ဓဿ ဗလဝတ္တာ [သုတာနုမိတေသု သုတသမ္ဗန္ဓော ဗလဝါ (ပရိဘာသေန္ဒုသေရေ ၁၁၂)]၊ ကာကက္ခိဂေါဠကနယေန ဝါ လဗ္ဘတီတိ. အဓရေ ရံသီတိ စ၊ အမ္ဗုဇဿ ဥဒရန္တိ စ ဝါကျံ.

၁၂၁. ဩဇော သမာသဗာဟုလျ-

မေသော ဂဇ္ဇဿ ဇီဝိတံ၊

ပဇ္ဇေပျ’နာကုလော သော’ယံ၊

ကန္တော ကာမီယတေ ယထာ.

၁၂၁. ‘‘ဩဇော’’ဣစ္စာဒိ. သမာသဿ ဧကတ္ထဝုတ္တိယာ ဗာဟုလျံ ဘိယျောဘာဝေါ ဣတျနုဝဒိတွာ ပုန ဩဇော ဝိဓီယတေ၊ ဧသော ဩဇော သမာသဗာဟုလ္လလက္ခဏော ဂဇ္ဇဿ ဝုတ္တိရူပဿ ဇီဝိတံ ဟဒယံ သာရံ တပ္ပဓာနတ္တာ ဂဇ္ဇဿ၊ န ပဇ္ဇဿ၊ သောယံ ဩဇော အနာကုလော အဂဟနော အတောယေဝ ကန္တော ဟဒယင်္ဂမော၊ ပဇ္ဇေပိ န ကေဝလံ ဂဇ္ဇေ ကာမီယတေ ပယုဇ္ဇတေ. ယထေတျုဒါဟရတိ.

၁၂၁. ဣဒါနိ ဩဇဂုဏံ ဒဿေတိ ‘‘ဩဇော’’စ္စာဒိနာ. ဩဇော နာမ သမာသဗာဟုလျံ ဘိန္နတ္ထေသု ပဝတ္တသဒ္ဒါနံ ဧကတ္ထပဝတ္တိလက္ခဏဿ သမာသဿ ဗဟုလတာ၊ ဧသော ဩဇော ဂဇ္ဇဿ ဂဇ္ဇဗန္ဓဿ ဇီဝိတံ ဟဒယံ၊ ဇီဝိတသီသေန ဟဒယသင်္ခတံ စိတ္တံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သော အယံ ဩဇော အနာကုလော နိဗျာကုလော ကန္တော တတောယေဝ ဝိညူနံ ပိယဘူတော ပဇ္ဇေပိ ပဇ္ဇဗန္ဓေပိ ကာမီယတေ ကဝီဟိ ပယုဇ္ဇတေတိ. ဗဟုလဿ ဘာဝေါ ဗာဟုလျံ၊ သမာသဿ ဗာဟုလျန္တိ ဝိဂ္ဂဟော. ဂဇ္ဇဗန္ဓာဓိကာရဿာဘာဝါ ပဇ္ဇဝိသယဿ ဩဇဂုဏဿ လက္ခိယံ ဒဿေတိ ‘‘ယထေ’’စ္စာဒိနာ.

၁၂၂. မုနိန္ဒမန္ဒသဉ္ဇာတ-ဟာသစန္ဒနလိမ္ပိတာ၊

ပလ္လဝါ ဓဝလာ တဿေ-ဝေကောနာ’ဓရပလ္လဝေါ.

၁၂၂. ‘‘မုနိန္ဒ’’ဣစ္စာဒိ. မုနိန္ဒဿ မန္ဒံ ဤသကံ သဉ္ဇာတော ပဝတ္တော တံသဘာဝတ္တာ ဘဂဝတော ဟာသဿ [ယသဿ (က.)] ဟာသော ဟသိတံ သောဝ စန္ဒနမိဝ စန္ဒနံ ဓဝလတ္တရူပတ္တာ၊ တေန လိမ္ပိတာ ဥပဒေဟိတာ ပလ္လဝါ သဗ္ဗာနိ ကိလသယာနိ ‘‘ဣဒမေဝေ’’တိ နိယမာဘာဝတော၊ ဓဝလာ ပကတိဝဏ္ဏပရိစ္စာဂေန သုက္ကာ အဟေသုံ ဂါဟာပိတတ္တာ သဂုဏဿ တာဒိသဝိသိဋ္ဌဿ ပဋိလာဘတော၊ ဧဝံ သန္တေပိ တဿ မုနိန္ဒဿေဝ ဧကော အညဿ တာဒိသဿာဘာဝါ အဓရပလ္လဝေါ န ဓဝလော ဓဝလော နာဟောသိ. အစ္စာသန္နဒေသိယောပိ ဗဟုမန္တဗ္ဗော’ယ’မဿာနုဘာဝေါတိ.

‘‘ပေမာဝဗန္ဓဟဒယေ သဒယေ ဇိနသ္မိံ၊

တသ္မိံ နု ကိံ ကုမတယော ဘဝထ’ပ္ပသန္နာ၊

ကိံ တေန ဝေါ န ဝိဟိတံ ဟိတ’မုဂ္ဂဒုဂ္ဂ-

သံသာရသာဂရသမုတ္တရဏာဝသာနံ’’.

ဣစ္စပရမုဒါဟရဏံ. ဧဝမေတာဒိသော အနာကုလော ကန္တော ဩဇော ဇာနိတဗ္ဗောတိ. နနု စ ယ-တသဒ္ဒါနံ နိစ္စော သမ္ဗန္ဓော၊ တသ္မာ ကထံ ‘‘တဿေဝေကော နာဓရပလ္လဝေါ’’တိ ဧတ္ထ ယသဒ္ဒါဘာဝေါတိ? သစ္စံ၊ ကိန္တု ပက္ကန္တဝိသယော၊ တထာ ပသိဒ္ဓဝိသယော၊ အနုဘူတဝိသယော စ တသဒ္ဒေါ ယသဒ္ဒံ နာပေက္ခတေ. ယထာ –

‘‘သဝါသနေ ကိလေသေ သော၊ ဧကော သဗ္ဗေ နိဃာတိယ၊

အဟု သုသုဒ္ဓသန္တာနော၊ ပူဇာနဉ္စ သဒါရဟော’’.

ဣစ္စာဒိ. ဧတ္ထ ဗုဒ္ဓေါ ‘‘ဗုဒ္ဓါနုဿတိမာဒိတော’’တိ ပက္ကန္တော.

ပသိဒ္ဓဝိသယော ယထာ –

‘‘အဂ္ဂိံ ပက္ခန္ဒ’ အထ ဝါ၊ ‘ပဗ္ဗတဂ္ဂါ ပတေ’တိ ဝါ၊

ယဒိ ဝက္ခတိ ကတ္တဗ္ဗံ၊ ဉာတကာရီဟိ သော ဇိနော’’.

ဣစ္စာဒိ.

အနုဘူတဝိသယော ယထာ –

‘‘အတီတံ နာနုသောစာမိ၊ နပ္ပဇပ္ပါမ’နာဂတံ၊

ပစ္စုပ္ပန္နေန ယာပေမိ၊ တေန ဝဏ္ဏော ပသီဒတိ’’.

ဣစ္စာဒိ.

ယသဒ္ဒေါ တုတ္တရဝါကျဋ္ဌော ပုဗ္ဗဝါကျေ တသဒ္ဒမေဝ ဂမယတိ. ယထာ –

‘‘ဗောဓိံ နမာမိ နတိဘာဇနမစ္စုဠာရံ၊

ပုညာကရံ ဘုဝနမဏ္ဍလသောတ္ထိဘူတံ၊

ယော စက္ခုသောတသတိဂေါစရတံ သမေတော၊

ဒေါသာရိဒပ္ပမထနေ’ကရသော ဗုဓာနံ’’.

ဣစ္စာဒိ.

ပုဗ္ဗဝါကျောပါတ္တော တု ယသဒ္ဒေါ ဥတ္တရဝါကျေတသဒ္ဒေါပါဒါနံ ဝိနာ သာကင်္ခေ ဝါကျဿ ဦနတ္တံ ဇနေတိ. ဧတ္ထ ပက္ကန္တဝိသယော တသဒ္ဒေါ.

၁၂၂. မုနိန္ဒဿ မန္ဒံ ဤသကံ သဉ္ဇာတော ပဝတ္တော ဟာသောယေဝ သိတံ စန္ဒနစုဏ္ဏမိဝ တေန လိမ္ပိတာ အာလေပိတာ ပလ္လဝါ ရုက္ခလတာဒီနံ ပကတိရတ္တာနိ ကိသလယာနိ ဓဝလာ သဂုဏပရိစ္စာဂေန သေတာ အဟေသုံ၊ တထာပိ တဿေဝ တထာဂတဿ ဧကော အတုလော အသဟာယော ဝါ အဓရပလ္လဝေါ ဒန္တာဝရဏသင်္ခါတပလ္လဝေါ န ရံသိသံသဋ္ဌောပိ သမီပဋ္ဌောပိ ဓဝလော သေတော နာဟောသိ. ဧဝမေတ္ထ အဂဟနသမာသဗာဟုလျံ ဒီပိတံ ဟောတိ.

‘‘ပေမာဝဗန္ဓဟဒယေ သဒယေ ဇိနသ္မိံ၊

တသ္မိံ နု ကိံ ကုမတယော ဘဝထ’ပ္ပသန္နာ၊

ကိံ တေန ဝေါ န ဝိဟိတံ ဟိတ’မုဂ္ဂဒုဂ္ဂ-

သံသာရသာဂရသမုတ္တရဏာဝသာန’’န္တိ.

အပရမုဒါဟရဏံ. တဿတ္ထော – ကုမတယော ဟေ အညာဏာ! ပေမာဝဗန္ဓဟဒယေ သဗ္ဗေသု တုမှေသု နိစ္စံ ပဝတ္တိတဒဠှပေမာနုဗန္ဓစိတ္တေ သဒယေ တတောယေဝ ဒယာသဟိတေ တသ္မိံ ဇိနသ္မိံ ဝိသယဘူတေ ကိံ နု ကသ္မာ အပ္ပသန္နာ ဘဝထ၊ တထာ ဟိ ဝေါ တုမှာကံ တေန ဇိနေန ဥဂ္ဂေါ ဒါရုဏော စ၊ ဒုဂ္ဂေါ ဂန္တုမသက္ကုဏေယျော စ၊ သောယေဝ သံသာရသာဂရော တဿ သမုတ္တရဏံ ပရိယန္တပ္ပတ္တိယေဝ အဝသာနံ ယဿ တံ န ဝိဟိတံ အကတံ ဟိတံ ဝုဒ္ဓိ နာမ ကိံ ဟောတိ၊ န ဟောတေဝ. ဧတ္ထာပိ သမာသဿ ပါကဋတ္တာ ဩဇော ဂုဏော ကန္တော ဟောတီတိ.

နနု ယ-တသဒ္ဒါနံ နိစ္စသမ္ဗန္ဓောတိ ကထံ ‘‘တဿေဝေကော’’တိ စ ‘‘တသ္မိံ နု ကိံ ကုမတယော’’တိ စ ဣစ္စာဒီသု ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တယသဒ္ဒေါ နတ္ထီတိ? သစ္စံ၊ တထာပိ ပက္ကန္တတ္ထဝိသယော၊ ပသိဒ္ဓတ္ထဝိသယော၊ အနုဘူတတ္ထဝိသယော ဝါ တသဒ္ဒေါ ယသဒ္ဒံ နာပေက္ခတိ. တထာ ဟိ –

‘‘သဝါသနေ ကိလေသေ သော၊ ဧကော သဗ္ဗေ နိဃာတိယ၊

အဟု သုသုဒ္ဓသန္တာနော၊ ပူဇာနဉ္စ သဒါရဟော’’တိ.

ဧဝမာဒီသု ‘‘သော’’တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌတသဒ္ဒေါ ‘‘ဗုဒ္ဓါနုဿတိမာဒိတော’’တိ ဧတ္ထ အတီတေန ဗုဒ္ဓသဒ္ဒေန ဝစနီယဝိသယော ဟောတိ.

‘‘အဂ္ဂိံ ပက္ခန္ဒ’ အထဝါ၊ ‘ပဗ္ဗတဂ္ဂါ ပတေ’တိ ဝါ၊

ယဒိ ဝက္ခတိ ကတ္တဗ္ဗံ၊ ဉာတကာရီဟိ သော ဇိနော’’တိ.

ဧဝမာဒီသု တသဒ္ဒေါ ဉာတကာရီဟိ ကတ္တဗ္ဗတ္တာ ပသိဒ္ဓဗုဒ္ဓပဒတ္ထဝိသယော.

‘‘အတီတံ နာနုသောစာမိ၊ နပ္ပဇပ္ပါမ’နာဂတံ၊

ပစ္စုပ္ပန္နေန ယာပေမိ၊ တေန ဝဏ္ဏော ပသီဒတီ’’တိ.

ဧဝမာဒီသု တသဒ္ဒေါ အနနုသောစနနပ္ပဇပ္ပနယာပနသင်္ခါတဝိဇာနနဝသေန အနုဘူတတ္ထဝိသယော၊ တသ္မာ တီသုပိ ဌာနေသု တသဒ္ဒေါ ယသဒ္ဒံ နာပေက္ခတေ. ဧတ္ထ ပန ပက္ကန္တဝိသယော တသဒ္ဒေါ အဓိပ္ပေတော. အပိစ ဥတ္တရဝါကျေ ဌိတော ယသဒ္ဒေါ ပုဗ္ဗဝါကျေ တသဒ္ဒေ အသတိပိ တမေဝ ဒီပေတိ. တထာ ဟိ –

ဗောဓိံ နမာမိ နတိဘာဇနမစ္စုဠာရံ၊

ပုညာကရံ ဘုဝနမဏ္ဍလသောတ္ထိဘူတံ၊

ယော စက္ခုသောတသတိဂေါစရတံ သမေတော၊

ဒေါသာရိဒပ္ပမထနေ’ကရသော ဗုဓာနန္တိ.

ယော ဗုဓာနံ စက္ခုသောတသတီနံ ဂေါစရတံ ဝိသယဘာဝံ သမေတော ပတ္တော၊ တေသံယေဝ ဒေါသာရီနံ ကိလေသပစ္စတ္ထိကာနံ ဒပ္ပမထနေ ဒပ္ပမဒ္ဒနေ ဧကရသော ပဓာနကိစ္စော သမိဒ္ဓိဝန္တော ဝါ ဟောတိ၊ တံ ဗောဓိံ နမာမီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပုဗ္ဗဝါကျေ ပယောဇိတော ယသဒ္ဒေါ ဥတ္တရဝါကျေ တသဒ္ဒေါပါဒါနေ အသတိ သံသယမုပ္ပါဒယမာနော ဝါကျဿ ဦနတ္တံ ကရောတိ. ဥဒါဟရဏံ ပန ပါကဋံ.

၁၂၃. ပဒါဘိဓေယျဝိသယံ၊

သမာသဗျာသသမ္ဘဝံ၊

ယံ ပါရိဏတျံ ဟောတိ’ဟ၊

သောပိ ဩဇောဝ တံ ယထာ.

၁၂၃. ‘‘ပဒိ’’စ္စာဒိ. ပဒဿ အဘိဓေယျော အတ္ထော သော ဝိသယော ယဿ. ယတ္ထ ပစုရသဒ္ဒါဘိဓေယျော အတ္ထော သံခိတ္တပဒေဟိ ဝုစ္စတေ၊ သော သမာသော. ယတ္ထပ္ပကေဟိ ပဒေဟိ အဘိဓေယျတ္ထော ပစုရပဒေဟိ ဝုစ္စတေ၊ သော ဗျာသော. တတော သမာသဗျာသတော သမ္ဘဝေါ ယဿ. တံ တထာဝိဓံ ယံ ပါရိဏတျံ ပရိဏတဘာဝေါ ဟောတီတိ အနုဝဒိတွာ သောပိ ဣဟ သသတ္ထေ ဩဇောဝါတိ ဝိဓီယတေ. တံ ယထေတျုဘယမ္ပိ ဥဒါဟရတိ.

၁၂၃. ‘‘ပဒေ’’စ္စာဒိ. ပဒါနံ ဗဟူနံ အပ္ပကာနံ ဝါ ပဒါနံ အဘိဓေယျဝိသယံ ဝိတ္ထာရသံခိတ္တတ္ထဝိသယဝန္တံ သမာသဗျာသသမ္ဘဝံ ယထာက္ကမံ သင်္ခေပဝိတ္ထာရဒွယေန နိပ္ဖန္နံ နိပ္ဖတ္တိဝန္တံ ဝါ ယံ ပါရိဏတျံ ကတ္တူနံ ဂန္ထဝိသယေ ပရိဏတိပ္ပကာသကော ယော သဒ္ဒဓမ္မော အတ္ထဓမ္မော ဟောတိ၊ သဒ္ဒဂုဏော အတ္ထဂုဏောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ သောပိ ဣဟ သုဗောဓာလင်္ကာရေ ဩဇော နာမ သဒ္ဒဂုဏော အတ္ထဂုဏော. တံ ယထာတိ ဒွီသု လက္ခိယံ ဒဿေတိ၊ ပဒါနံ အဘိဓေယျော ဝိသယော ယဿ ပါရိဏတျဿေတိ စ၊ သမာသော စ ဗျာသော စာတိ စ၊ တတော သမ္ဘဝန္တိ စ၊ တတော သမ္ဘဝေါ အဿာတိ စ၊ ပရိဏတဿ ကတ္တုနော ဂန္ထဿ ဧဝ ဝါ ဘာဝေါတိ စ ဝိဂ္ဂဟော. ကတ္တု ပါရိဏတျပက္ခေ တပ္ပကာသကဂန္ထဿ တဒတ္ထေန ပါရိဏတျံ သိဒ္ဓံ.

၁၂၄. ဇောတယိတွာန သဒ္ဓမ္မံ၊

သန္တာရေတွာ သဒေဝကေ၊

ဇလိတွာ အဂ္ဂိခန္ဓော’ဝ၊

နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

၁၂၄. ‘‘ဇောတယိတွာနေ’’စ္စာဒိ. ဣမိနာ ဟေဋ္ဌာ ပစုရပဒါဘိဟိတော ဗုဒ္ဓဝံသော သင်္ခေပရူပေန ဝုတ္တော.

၁၂၄. ‘‘ဇောတယိ’’စ္စာဒိ. သော တထာဂတော သဒ္ဓမ္မံ သပရိယတ္တိကံ နဝလောကုတ္တရသဒ္ဓမ္မံ ဇောတယိတွာန ဉာဏာလောကေန ဩဘာသေတွာ သဒေဝကေ သတ္တေ သန္တာရေတွာ သံသာရသာဂရပရိယန္တမုပနေတွာ အဂ္ဂိခန္ဓောဝ မဟာတေဇေန အဂ္ဂိက္ခန္ဓော ဝိယ ဇလိတွာ အနညသာဓာရဏရူပကာယသမ္ပတ္တိယာ ပဇ္ဇလိတွာ အန္တေ သသာဝကော သာဝကေဟိ သဟ နိဗ္ဗုတော ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗုတောတိ. ဣမိနာ သကလဗုဒ္ဓဝံသေ ဗဟူဟိ ပဒေဟိ ဝုတ္တတ္ထော သင်္ခေပက္ကမေန ဝုတ္တော. သတံ ဓမ္မော၊ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနော ဝါ ဓမ္မောတိ စ၊ သဟ ဒေဝေဟိ ဝတ္တမာနာတိ စ၊ သဟ သာဝကေဟိ ဝတ္တမာနောတိ စ ဝိဂ္ဂဟော.

၁၂၅. မတ္ထကဋ္ဌီ မတဿာပိ၊ ရဇောဘာဝံ ဝဇန္တု မေ၊

ယတော ပုညေန တေ သေန္တိ [သေန္တု (က.)]၊ ဇေနပါဒမ္ဗုဇဒွယေ.

၁၂၅. ‘‘မတ္ထကဋ္ဌီ’’ဣစ္စာဒိ. မတဿာပိ မရဏမာပန္နဿာပိ မေ မတ္ထကေ မုဒ္ဓနိ အဋ္ဌီ ရဇောဘာဝံ ဓူလိတ္တံ ဝဇန္တု ပါပုဏန္တု. ကသ္မာတိ စေ? ယတော ယသ္မာ ကာရဏာ ပုညေန ကုသလေန ကမ္မေန ဟေတုနာ တေ ရဇာ ဇိနဿ ဣမေ ဇေနာ၊ ပါဒါ၊ တေယေဝ အမ္ဗုဇာနိဝ အမ္ဗုဇာနိ၊ တေသံ ဒွယေ သေန္တိ ပဝတ္တန္တိ၊ တထာ ဟောတု ဝါ မာ ဝါ၊ ပဏတိဂေဓေနေဝ ဝဒတိ. ဧတ္ထ ‘‘ကထမဟံ ဘဂဝတော ပါဒေ နိစ္စံ သိရသာ ပဏမာမီ’’တျဓိပ္ပါယော ဝိတ္ထာရေန ဝုတ္တော.

၁၂၅. ‘‘မတ္ထကိ’’စ္စာဒိ၊ မတဿာပိ မေ မယှံ မတ္ထကဋ္ဌီ မုဒ္ဓနိ အဋ္ဌီနိ ရဇောဘာဝံ အတိသုခုမရဇတ္တံ ဝဇန္တု ပါပုဏန္တု. ကသ္မာ အာသီသနံ ကရောတီတိ စေ? ယတော ယသ္မာ ကာရဏာ ပုညေန မယှံ တထာဝိဓေန ကုသလကမ္မေန ဟေတုနာ တေ ရဇာ ဇေနပါဒမ္ဗုဇဒွယေ ဇိနပဋိဗဒ္ဓစရဏပဒုမယုဂဠေ သေန္တိ ပဝတ္တန္တိ၊ ဗုဒ္ဓဿ သိရိပါဒေ ကိဉ္စိပိ ရဇောဇလ္လံ န ဥပလိမ္ပတေဝ၊ တထာပိ ဝန္ဒနာဘိလာသေန ဧဝံ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ ‘‘ကထမဟံ ဘဂဝတော သိရိပါဒေ မုဒ္ဓနာ နိစ္စံ ပဏမာမီ’’တျဘိလာသော ဝိတ္ထာရေန ဝုတ္တော. မတ္ထကေ အဋ္ဌီတိ စ၊ ရဇသော ဘာဝေါတိ စ၊ ဇိနဿ ဣမေတိ စ၊ ဇေနာ စ တေ ပါဒါ စေတိ စ၊ တေယေဝ အမ္ဗုဇာနီတိ စ၊ တေသံ ဒွယန္တိ စ ဝိဂ္ဂဟော.

၁၂၆. ဣစ္စတြ နိစ္စံပဏတိ-ဂေဓော သာဓု ပဒိဿတိ၊

ဇာယတေ’ယံ ဂုဏော တိက္ခ-ပညာန’မဘိယောဂတော.

၁၂၆. ဗျာသတ္တမေဝဿ ဝိဝရတိ ‘‘ဣစ္စတြိ’’စ္စာဒိနာ. ဣစ္စေဝံ အတြ ဂါထာယံ ပဏတိယံ ပဏာမေ ဂေဓော အဓိကစ္ဆန္ဒော သာဓု သုန္ဒရံ ပဒိဿတိ ဝိညာယတေ၊ အယံ ယထာဝုတ္တော ဩဇော ဂုဏော ပရိဏတဘာဝသင်္ခါတော တိက္ခပညာနံ သာတိသယမတီနံ ဧဝံ သန္တေပိ အဘိယောဂတော ပုနပ္ပုနပ္ပဝတ္တိတပရိစယဗလေန ဇာယတေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

၁၂၆. ဣဒါနိ သံခိတ္တဿတ္ထဿ ဝိတ္ထာရေန ပကာသိတဘာဝံ ‘‘ဣစ္စတြ’’ဣစ္စာဒိနာ နိဒ္ဒိသတိ. ဣတိ ဣမိနာ အနန္တရဂါထာယံ ဝုတ္တက္ကမေန အတြ ဣမိဿံ ဂါထာယံ နိစ္စံပဏတိဂေဓော နိရန္တရပဏာမေ အဓိကကတ္တုကာမတာကုသလစ္ဆန္ဒော သာဓု ဝိဘူတော ဝိဘူတံ ဝါ ပဒိဿတိ ပညာယတိ၊ အယံ ဂုဏော ယထာဝုတ္တော အယံ ပရိဏတဘာဝသင်္ခါတော ဩဇော နာမ သဒ္ဒတ္ထဂုဏော တိက္ခပညာနံ သုခုမဗုဒ္ဓိမန္တာနံ အဘိယောဂတော ဂန္ထဝိသယဘူတေန နိရန္တရာဘျာသေနေဝ ဇာယတေ သိဇ္ဈတိ၊ ဝတ္တု ပါရိဏတျေနေဝ ဘဝနတော ယေသံ ကေသဉ္စိ ယေန ကေနစိ ပကာရေန န သိဇ္ဈတီတိ. နိစ္စံ ပဝတ္တာ ပဏတီတိ စ၊ တဿံ ဂေဓောတိ စ၊ တိက္ခာ ပညာ ယေသန္တိ စ၊ အဘိ ပုနပ္ပုနံ ယောဂေါ ယုဉ္ဇနန္တိ စ ဝိဂ္ဂဟော.

၁၂၇. မဓုရတ္တံ ပဒါသတ္တိ-ရနုပ္ပါသဝသာ ဒွိဓာ၊

သိယာ သမသုတိ ပုဗ္ဗာ၊ ဝဏ္ဏာဝုတ္တိ ပရော ယထာ.

၁၂၇. မာဓုရိယမဝဓာရယမာဟ ‘‘မဓုရတ္တ’’မိစ္စာဒိ. သဝနီယတ္တေန မနောဟရတ္တံ မဓုရတ္တံ. တံ ပဒါနိ ဝါကျာလင်္ကာရာနိ သမာနာနိ ဥတ္တရုတ္တရေဟိ၊ တေသံ အာသတ္တိ ဌာနာဒိနာယထာကထဉ္စိ သမသုတီနံ အာသန္နတာ ပဒါသတ္တိ၊ ပဌမပ္ပယုတ္တဿက္ခရဿ ပစ္ဆာ ပါသော ပက္ခေပေါ အနုပ္ပါသော၊ ပဒါသတ္တိ စ အနုပ္ပါသော စ၊ တေသံ ဝသေန ဒွိဓာ ဟောတိ. ‘‘ကီဒိသာ တေ’’တိ အာဟ ‘‘သိယာ’’တိအာဒိ. ပုဗ္ဗာ ပဌမာဘိဟိတာ ပဒါသတ္တိ သမာ ယေန ကေနစိ ဌာနမတ္တာသံယောဂါဒိနာ ပဒန္တရေန သုတိ ဝဏ္ဏော ယဿာ သာ သိယာ ဘဝေယျ၊ ပရော ပစ္ဆိမော အနုပ္ပါသော တု ဝဏ္ဏဿ သရဗျဉ္ဇနလက္ခဏဿ အာဝုတ္တိ ပုနပ္ပုနုစ္စာရဏံ သိယာတိ. ဧဝံ ကတ္ထစိ ဗန္ဓေ သမာနပဒါသတ္တိ ကတ္ထစိ အနုပ္ပါသော ကတ္ထစိ တဒုဘယံ၊ ဒွယေန ရဟိတော ဝိရသော ဗန္ဓော နဿာဒီယတေ ကဝီဟိ၊ တာဒိသံ မဓုရတ္တံ ဒုဝိဓံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ၊ သိလေသသမတာနွိတန္တုစ္စန္တမေဝ ရမဏီယံ သိယာတိ လက္ခဏံ ဒဿေတွာ ‘‘ယထေ’’တိ လက္ခိယမုဘယတ္ထောဒါဟရတိ ‘‘ယဒေ’’စ္စာဒိနာ၊ ‘‘မုနိန္ဒိ’’စ္စာဒိနာ စ.

၁၂၇. ဣဒါနိ မဓုရဂုဏံ ဒဿေတိ ‘‘မဓုရိ’’စ္စာဒိနာ. မဓုရတ္တံ သဝနီယဘာဝတော မနောဟရတ္တံ မဓုရဂုဏံ၊ ပဒါနံ ဝါကျာဝယဝသင်္ခါတာနံ သျာဒျန္တာဒီနံ ဥပရူပရိပဒေဟိ သမာနာနံ အာသတ္တိ ဌာနကရဏာဒိနာ ယေန ကေနစိ ပကာရေန အညမညံ အာသန္နတာ၊ အနုပ္ပါသော ပုဗ္ဗုစ္စာရိတဝဏ္ဏာနံ ပုန ပက္ခိပနဉ္စာတိ ဒွိန္နံ ဝသာ ဝိဘာဂေန ဒွိဓာ ဟောတိ. တတ္ထ ပုဗ္ဗာ ပဒါသတ္တိ သမသုတိ သိယာ၊ ပုဗ္ဗာပရဝဏ္ဏာနံ ဌာနမတ္တာကရဏာဒီဟိ အာသန္နသုတိသင်္ခတဝဏ္ဏဝုတ္တိ ဟောတိ၊ ပရော အနုပ္ပါသော ပန ဝဏ္ဏာဝုတ္တိ သရဗျဉ္ဇနသဘာဝါနံ ပုဗ္ဗုစ္စာရိတဝဏ္ဏာနံ ပုနပ္ပုနုစ္စာရဏံ သိယာတိ. ယထာတိ ဒွီသု ဥဒါဟရဏမာဒိသတိ. ဧဝံ ကတ္ထစိ ဗန္ဓေ ပဒါသတ္တိ ကတ္ထစိ အနုပ္ပါသော ကတ္ထစိ တဒုဘယံ၊ ဒွီဟိ ဝိနိမုတ္တော ပန ဗန္ဓော ဝိညူဟိ အဿာဒနီယော န ဟောတိ. ဥပရိ ဝက္ခမာနာဟိ သိလေသသမတာဟိ ယုတ္တံ မဓုရတ္တံ ပန ဝိသေသတော အဿာဒနီယံ ဟောတီတိ. မဓုရဿ ဗန္ဓဿ ဘာဝေါတိ စ၊ ပဒါနံ အာသတ္တီတိ စ၊ အနု ပစ္ဆာ ပါသော ပက္ခေပေါတိ စ၊ ပဒါသတ္တိ စ အနုပ္ပါသော စာတိ စ၊ တေသံ ဝသော ဘေဒေါတိ စ၊ သမာ သုတိ ဝဏ္ဏော ယဿာတိ စ၊ ဝဏ္ဏဿ အာဝုတ္တီတိ စ ဝိဂ္ဂဟော.

၁၂၈. ယဒါ ဧသော’ဘိသမ္ဗောဓိံ၊

သမ္ပတ္တော မုနိပုင်္ဂဝေါ၊

တဒါ ပဘုတိ ဓမ္မဿ၊

လောကေ ဇာတော မဟုဿဝေါ.

၁၂၈. ဧသော မုနိပုင်္ဂဝေါ ယဒါ ယတော ပဘုတိ အဘိသမ္ဗောဓိံ သဗ္ဗညုတညာဏံ သမ္ပတ္တော သမဓိဂတော၊ တဒါ ပဘုတိ တတော အာရဗ္ဘ ဓမ္မဿ စတုသတိပဋ္ဌာနာဒိဘေဒဿ သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယသင်္ခါတဿ မဟုဿဝေါ မဟန္တော အဗ္ဘုဒယော နိပ္ပဋိပက္ခာ ပဝတ္တိ လောကေ တိဝိဓေ ဇာတော အဟောသီတိ. ဣဟ ကွစိ ဒီဃတာကတံ သဒိသတ္တံ၊ ကွစိ ဌာနကတံ၊ ကွစိ သံယောဂကတံ၊ ကွစိ အညထာ၊ တေနာဟ ‘‘သိယာ သမသုတိ ပုဗ္ဗာ’’တိ.

၁၂၈. ‘‘ယဒိ’’စ္စာဒိ. ဧသော မုနိပုင်္ဂဝေါ ယဒါ အဘိသမ္ဗောဓိံ သဗ္ဗညုတံ သမ္ပတ္တော သသန္တာနေ ဥပ္ပါဒနဝသေန သမ္ပာပုဏိ၊ တဒါ ပဘုတိ တတော ပဋ္ဌာယ ဓမ္မဿ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနာဒိပဘေဒဿ သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မဿ မဟုဿဝေါ မဟာဘိဝုဒ္ဓိ လောကေ ကာမာဒိလောကတ္တယေ ဇာတောတိ. ဣဟ ‘‘ယဒါ ဧသော’’တိ ဒီဃကာလဝသေန အာသန္နတာ၊ ‘‘ယ ဧ’’တိ ဌာနဝသေန အာသန္နတာ၊ ‘‘အဘိသမ္ဗောဓိံ သမ္ပတ္တော’’တိ သံယောဂဝသေန အာသန္နတာ၊ ‘‘ဘိ ဓိ’’န္တိ ဓနိတတော အာသန္နတာတိ ဣစ္စာဒိနာ ပဒါသတ္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ ဧတာယာတိ စ၊ ပုမာ စ သော ဂေါစေတိ စ၊ မုနီနံ ပုင်္ဂဝေါတိ စ၊ မဟန္တော စ သော ဥဿဝေါ စာတိ စ ဝိဂ္ဂဟော.

၁၂၉. မုနိန္ဒမန္ဒဟာသာ တေ၊ ကုန္ဒသန္ဒောဟဝိဗ္ဘမာ၊

ဒိသန္တ’မနုဓာဝန္တိ၊ ဟသန္တာ စန္ဒကန္တိယော.

၁၂၉. ကုန္ဒာနံ ကုသုမာနံ သန္ဒောဟော သမူဟော၊ တဿ ဝိဗ္ဘမော ယေသံ တေ၊ မုနိန္ဒဿ မန္ဒဟာသာ မနုညာ ဟသိတာနိ စန္ဒဿ ကန္တိယော သောဘာယော ဟသန္တာ ဝိဍမ္ဗယန္တာ ဒိသန္တမနုဓာဝန္တိ အနုဝိစရန္တိ. ဣစ္စတြ နကာရသဟိတဿ ဒကာရဿ၊ တကာရဿ စာနုဝတ္တနံ.

‘‘ဣန္ဒနီလဒလဒွန္ဒ-သုန္ဒရံ သိရိမန္ဒိရံ၊

မုနိန္ဒနယနဒွန္ဒံ၊ ဝိန္ဒတိ’န္ဒီဝရဇ္ဇုတိံ’’.

ဣစ္စပရမုဒါဟရဏံ.

၁၂၉. ‘‘မုနိန္ဒိ’’စ္စာဒိ. ကုန္ဒသန္ဒောဟဝိဗ္ဘမာ သုပုပ္ဖိတကုန္ဒကုသုမရာသိသဒိသလီလာဝန္တာ တေ မုနိန္ဒမန္ဒဟာသာ ဗုဒ္ဓဿ မနုညာ ဟသိတာ စန္ဒကန္တိယော နိမ္မလစန္ဒကိရဏေ ဟသန္တာ နိန္ဒန္တာ ဒိသန္တံ တံ တံ ဒိသံ၊ ဒိသာပရိယန္တံ ဝါ အနုဓာဝန္တိ ဝိဓာဝန္တီတိ. ဧတ္ထ နကာရသဟိတဒကာရဿ၊ နကာရသဟိတတကာရဿ စ အာဝုတ္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. မန္ဒာ စ တေ ဟာသာ စေတိ စ၊ မုနိန္ဒဿ မန္ဒဟာသာတိ စ၊ ကုန္ဒာနံ သန္ဒောဟောတိ စ၊ တဿ ဝိဗ္ဘမော ယေသန္တိ စ၊ ဒိသာယေဝ ဒိသန္တံ၊ ဒိသာနံ ဝါ အန္တန္တိ စ ဝိဂ္ဂဟော.

‘‘ဣန္ဒနီလဒလဒွန္ဒ-သုန္ဒရံ သိရိမန္ဒိရံ၊

မုနိန္ဒနယနဒွန္ဒံ၊ ဝိန္ဒတိ’န္ဒီဝရဇ္ဇုတိ’’န္တိ.

ဣဒမ္ပိ နကာရသဟိတဒကာရဝဏ္ဏာဝုတ္တိယာ အပရမုဒါဟရဏံ.

တတ္ထ ဣန္ဒနီလဒလဒွန္ဒသုန္ဒရံ ဣန္ဒနီလမဏိသကလိကာယုဂဠမိဝ မနောဟရံ သိရိမန္ဒိရံ တတောယေဝ သောဘာယ နိဝါသဋ္ဌာနဘူတံ မုနိန္ဒနယနဒွန္ဒံ ဣန္ဒီဝရဇ္ဇုတိံ နီလုပ္ပလကန္တိံ ဝိန္ဒတိ အနုဘောတိ၊ ဣန္ဒီဝရဇ္ဇုတိသမာနာတိ အဓိပ္ပါယော.

၁၃၀. သဗ္ဗကောမလဝဏ္ဏေဟိ၊ နာ’နုပ္ပါသော ပသံသိယော၊

ယထာ’ယံ မာလတီမာလာ၊ လိနလောလာလိမာလိနီ.

၁၃၀. ယေဟိ ကေဟိစိ အာဝုတ္တိတော အနုပ္ပါသောတိ စေ? နေတျာဟ ‘‘သဗ္ဗ’’ဣစ္စာဒိ. သဗ္ဗေဟိ ကောမလေဟိ သုကုမာရေဟိ ဝဏ္ဏေဟိ အက္ခရေဟိ အနုပ္ပါသော န ပသံသိယော သိလာဃနီယော န ဟောတိ သိလေသဝိရောဓိတ္တာ. ‘‘ယထေ’’တိ တံ ဥဒါဟရတိ. အယံ မာလတီမာလာ ဇာတိကုသုမဒါမံ လိနာနံ ဗျာဓိတာနံ လောလာနံ ကုသုမရသာရဗ္ဘ လောလုပါနံ အလီနံ ဘမရာနံ မာလာ ပန္တိ သာ အဿာ အတ္ထီတိ လိနလောလာလိမာလိနီ.

၁၃၀. ဝုတ္တာနုပ္ပါသောပိ သဗ္ဗကောမလဝဏ္ဏေဟိ ဝိရစိတော န ပသံသိယောတိ ဒဿေတုံ ‘‘သဗ္ဗကောမလဝဏ္ဏေဟီ’’တိအာဒိမာဟ. သဗ္ဗကောမလဝဏ္ဏေဟိ သဗ္ဗေဟိ သုကုမာရက္ခရေဟိ ကတော အနုပ္ပါသော ဝဏ္ဏာဝုတ္တိလက္ခဏော န ပသံသိယော သိလေသာလင်္ကာရဝိရုဒ္ဓတ္တာ ပသတ္ထော န ဟောတိ. ‘‘ယထာ’’တိ တမုဒါဟရတိ. အယံ မာလတီမာလာ ဧသာ ဇာတိသုမနမာလိကာ လိနာနံ ဗျာဝဋာနံ ပတန္တာနံ လောလာနံ ဂန္ဓလုဒ္ဓါနံ အလီနံ ဘမရာနံ မာလိနီ ပန္တိယုတ္တာတိ. ဧတ္ထ လကာရဿေဝ ပုနပ္ပုနပ္ပယောဂေန ကောမလဝဏ္ဏာဝုတ္တိ. မာလတီနံ မာလာတိ စ၊ လောလာ စ တေ အလယော စာတိ စ၊ လိနာ စ တေ လောလာလယော စာတိ စ၊ တေသံ မာလာတိ စ၊ သာ အဿ အတ္ထီတိ စ ဝိဂ္ဂဟော.

၁၃၁. မုဒူဟိ ဝါ ကေဝလေဟိ၊

ကေဝလေဟိ ဖုဋေဟိ ဝါ၊

မိဿေဟိ ဝါ တိဓာ ဟောတိ၊

ဝဏ္ဏေဟိ သမတာ ယထာ.

၁၃၁. သမတံ သမ္ဘာဝေတိ ‘‘မုဒူဟိ’’စ္စာဒိနာ. ကေဝလေဟိ ကေဝလဖုဋာဒိဘာဝါပဝတ္တေဟိ သကလေဟိ မုဒူဟိ စတူသုပိ ပါဒေသု သဇာတိယေဟိ အသိထိလကောမလေဟိ ဝါ ကကာရာဒီဟိ ဝါ သိထိလကောမလဿ သိလေသပဋိပက္ခတ္တာ ကေဝလေဟိ ဖုဋေဟိ ဝါ အဓိမတ္တသုတီဟိ ဘကာရာဒီဟိ [ရာဂါဒီဟိ (က.)] ဝါ အကိစ္ဆဝစနီယေ ကိစ္ဆဝစနီယဿ သုခုမာလဝိပရိယယတ္တာ မိဿေဟိ ဝါ မဇ္ဈိမသုတီဟိ မုဒုဘူတသံသဋ္ဌေဟိ ဝါ ဝဏ္ဏေဟိ အက္ခရေဟိ ကရဏဘူတေဟိ သမတာ တိဓာ ဟောတိ ဂဇ္ဇေ ပဇ္ဇေ ဝါ. ‘‘ယထေ’’တိ တိဝိဓမုဒါဟရတိ.

၁၃၁. ဣဒါနိ သမတံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘မုဒူဟိ’’စ္စာဒိမာဟ. ကေဝလေဟိ ဖုဋမိဿေဟိ အညတ္တာ သကလေဟိ မုဒူဟိ သိထိလကောမလေဟိ ဝဏ္ဏေဟိ ကကာရာဒီဟိ ဝါ ကေဝလေဟိ ဖုဋေဟိ ကေဝလကောမလဝဏ္ဏရဟိတတ္တာ သကလေဟိ အကိစ္ဆုစ္စာရဏီယေဟိ အဓိမတ္တသုတီဟိ ဘကာရာဒီဟိ ဝဏ္ဏေဟိ ဝါ မိဿေဟိ ယထာဝုတ္တမုဒုဖုဋသမ္မိဿေဟိ ဝဏ္ဏေဟိ ဝါ ကရဏဘူတေဟိ သမတာ ဂဇ္ဇေ ဝါ ပဇ္ဇေ ဝါ တိဓာ ဟောတီတိ. ယဒိ သိထိလကောမလဝဏ္ဏေဟိ ဝိစရိတံ သိလေသာလင်္ကာရဿ၊ ကိစ္ဆုစ္စာရဏီယေဟိ ဖုဋဝဏ္ဏေဟိ ကတံ သုခုမာလာလင်္ကာရဿ စ ဝိရုဇ္ဈတီတိ. ‘‘ယထာ’’တိ တိဝိဓမုဒါဟရတိ.

ကေဝလမုဒုသမတာ

၁၃၂. ကောကိလာလာပသံဝါဒီ၊

မုနိန္ဒာလာပဝိဗ္ဘမော၊

ဟဒယင်္ဂမတံ ယာတိ၊

သတံ ဒေတိ စ နိဗ္ဗုတိံ.

၁၃၂. ‘‘ကောကိလေ’’စ္စာဒိ. ကောကိလာနံ ကရဝီကသကုဏာနံ အာလာပေါ ကူဇိတံ၊ တံ သံဝဒတိ ပကာသတိ သီလေနာတိ ကောကိလာလာပသံဝါဒီ၊ တံသဒိသောတိ အတ္ထော၊ မုနိန္ဒဿ အာလာပေါ ဝိသဋ္ဌာဒိအဋ္ဌင်္ဂိကော သရော တဿ ဝိဗ္ဘမော ဝိလာသော သတံ သပ္ပုရိသာနံ ဟဒယင်္ဂမတံ မနောနုသာရိတံ မဓုရဘာဝံ ယာတိ၊ နိဗ္ဗုတိံ နိဗ္ဗာနဉ္စ တေသံ ဒေတိ.

၁၃၂. ‘‘ကောကိလိ’’စ္စာဒိ. ကောကိလာနံ ကရဝီကသကုဏာနံ အာလာပံ နာဒလီလံ သံဝါဒီ ပကာသနသီလော၊ တံသဒိသောတိ အဓိပ္ပါယော၊ မုနိန္ဒဿ သဗ္ဗညုနော အာလာပဿ ဝိသဋ္ဌာဒိအဋ္ဌင်္ဂိကနာဒဿ ဝိဗ္ဘမော ဝိလာသော သတံ သပ္ပုရိသာနံ ဟဒယင်္ဂမတံ စိတ္တာရာဓိတဘာဝံ ယာတိ စ၊ နိဗ္ဗုတိံ သုတသမ္ဗန္ဓေန တေသံယေဝ သာဓူနံ နိဗ္ဗာနံ ဒေတိ စ ဒေန္တောပိ ဟောတီတိ. ဧတ္ထ ကောကိလာလာပသဒ္ဒေန နိဿိတေ နိဿယဝေါဟာရေန လီလာ ဂဟိတာ.