နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ပရမတ္ထဒီပနီ

သင်္ဂဟ မဟာဋီကာ ပါဌ

ဂန္ထာရဗ္ဘကထာ

[က]

ဥဒယာ ယဿ ဧကဿ၊ သဒ္ဓမ္မရံသိ ဇာလိနော၊

ပဗုဇ္ဈိံသု ဇနမ္ဗုဇာ၊ ဇာတိက္ခေတ္တေ မဟာသရေ.

[ခ]

ဝန္ဒာမိ တံ မဟာသူရံ၊ မဟာမောဟ တမောနုဒံ၊

သဉ္ဇာတံ သော ဟဒယေ မယှံ၊ တမောခန္ဓံ ပနူဒတံ.

[ဂ]

ပေါရာဏကေဟိ ဝိညူဟိ၊ ဝဏ္ဏိတာ ဝဏ္ဏနာ ဗဟူ၊

ဒိဿန္တိ ဣဓ လောကမှိ၊ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟေ.

[ဃ]

န တာဟိ တုဋ္ဌိံ ဝိန္ဒန္တိ၊ ယေ သာရတ္ထာ ဘိမာနိနော၊

တေ မံ သင်္ဂမ္မ ယာစန္တိ၊ ပရမတ္ထဿ ဒီပနံ.

[င]

မဟဏ္ဏဝေ ရတနာနိ၊ ဥဒ္ဓရိတွာ ဒိပဝါသိနံ၊

ယထိစ္ဆကံပိ ဒဇ္ဇေယျုံ၊ န ဝတ္တဗ္ဗာဝ ဦနတာ.

[စ]

တထေဝေတ္ထ ဝိပုလတ္ထာ၊ အဏ္ဏဝေ ရတနူပမာ၊

သတက္ခတ္တုံပိ ဝဏ္ဏေယျုံ၊ ပရိယာဒိန္နာ န ဟေဿရေ.

[ဆ]

တသ္မာ တာသု ဝဏ္ဏနာသု၊ သာရမာဒါယ ဝဏ္ဏနံ၊

နာနာသာရတ္ထ သမ္ပုဏ္ဏံ၊ ဥတ္တာန ပဒဗျဉ္ဇနံ.

[ဇ]

နာတိသင်္ခေပ ဝိတ္ထာရံ၊ မန္ဒဗုဒ္ဓိပ္ပဗောဓနံ၊

ကရိဿံ တံ ပရမတ္ထေသု၊ သုဏန္တု ပါဋဝတ္ထိနောတိ.

ပထမဂါထာ-ပရမတ္ထဒီပနီ

၁. အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟံ ကတ္တုကာမော အနုရုဒ္ဓတ္ထေရော သင်္ဂဟာရဗ္ဘေ တာဝ သပ္ပယောဇနေ ပဉ္စပိဏ္ဍတ္ထေ ဒဿေန္တော အာဒိဂါထ မာဟ. ပဉ္စပိဏ္ဍတ္ထာနာမ ရတနတ္တယဝန္ဒနာ၊ ဂန္ထာဘိဓေယျော၊ ဂန္ထပ္ပကာရော၊ ဂန္ထာဘိဓာနံ၊ ဂန္ထပ္ပယောဇနံ. တတ္ထ တီသု ရတနေသု နိပ္ပစ္စကာရကရဏံ ရတနတ္တယဝန္ဒနာနာမ. သာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမတုလံ သသဒ္ဓမ္မဂဏုတ္တမံ အဘိဝါဒိယာတိ ဧတေဟိ ပဒေဟိ ဒဿိတာ. သကလေန ဂန္ထေန အဘိဟိတာ ပဓာနတ္ထဘူတာ စတ္တာရော အဘိဓမ္မတ္ထာ ဂန္ထာဘိဓေယျော. သော အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟန္တိပဒေ အဘိဓမ္မတ္ထ သဒ္ဒေန ဒဿိတော.

[၁] ဝိဘာဝနိယံ ပန

သင်္ဂဟိတဘာဝေါပိ အဘိဓေယျောယေဝါတိ ကတွာ အဘိဓေယျော အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟပဒေန ဒဿိတောတိဝုတ္တံ. တံ န သုန္ဒရံ.

န ဟိ သော အပ္ပဓာနတ္ထဘူတော သင်္ဂဟိတဘာဝေါ ဣမသ္မိံ ပိဏ္ဍတ္ထဒဿနေ အဘိဓေယျော နာမ ဘဝိတုံ ယုတ္တောတိ. ဣတော ပဋ္ဌာယစ ဋီကာယန္တိ ဝုတ္တေ ဣမဿ သင်္ဂဟဿ ဒွီသု သီဟဠဋီကာသု ပထမာဋီကာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဝိဘာဝနိယန္တိ ဝုတ္တေ ဧတရဟိ ပါကဋာ ဒုတီယာ. ဋီကာသူတိ ဝုတ္တေ ဒွေပိ. မဟာဋီကာယန္တိ ဝုတ္တေ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ မဟာဋီကာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ယဉ္စ ဝစနံ ဝိဘာဝနိယံပိ အာဂတံ၊ အညတ္ထာပိ အာဂတံ၊ တံပိ ဣဓ ဝိဘာဝနိယံတွေဝ ဝုစ္စတိ အာသန္နတ္တာတိ. သဘာဂဓမ္မသင်္ဂဟဝသေန ဂန္ထဝိဓာနာကာရော ဂန္ထပ္ပကာရော. သော ပန သင်္ဂဟ သဒ္ဒေန ဒဿိတော.

[၂] ဝိဘာဝနိယံ ပန

အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟပဒေနာတိ ဝုတ္တံ. တံ န သုန္ဒရံ.

န ဟိ အဘိဓမ္မတ္ထသဒ္ဒေါ ဂန္ထဝိဓာနာကာရံ ဒီပေတီတိ. အတ္ထာ နုဂတာ ဂန္ထသမညာ ဝန္ထာဘိဓာနံ. တံ အဘိဓမ္မတ္ထ သင်္ဂဟပဒေန ဒဿိတံ. သင်္ဂဟဂန္ထေ ကတေ သတိ တဒုဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာဒိဝသေန အနာယာသတော လဒ္ဓဗ္ဗံ ဓမ္မာနံ သရူပါဝဗောဓာဒိကံ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနန္တံ ဂန္ထဿ ဖလာနုဖလံ ဂန္ထပ္ပယောဇနံ တံပိ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟပဒေနေဝ သာမတ္ထိယတော ဒဿိတံ.

[၃] ဝိဘာဝနိယံ ပန

သင်္ဂဟသဒ္ဒေနာတိ ဝုတ္တံ. တံ န သုန္ဒရံ.

န ဟိ အဘိဓမ္မတ္ထသဒ္ဒေန ဝိနာ အနာယာသတော သံသိဒ္ဓိမတ္တဒီပကေန သင်္ဂဟသဒ္ဒမတ္တေန တာဒိသော အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနန္တော ပယော ဇနဝိသေသော သက္ကာ ဝိညာတုံ၊ အသဒ္ဓမ္မ သင်္ဂဟာနံပိ လောကေ သန္ဒိဿနတောတိ.

၂. တတ္ထ ရတနတ္တယဝန္ဒနာ တာဝ အသင်္ခေယျအပ္ပမေယျပ္ပယောဇနာ ဟောတိ. ယထာဟ –

တေ တာဒိသေ ပူဇယတော၊ နိဗ္ဗုတေ အကုတော ဘယေ၊

န သက္ကာ ပုညံ သင်္ခါတုံ၊ ယမေတ္ထ မပိ ကေနစီတိ.

ယ မေတ္ထမပီတိဧတ္ထ ယေနကေနစိ အပိ မနုဿေနဝါ ဒေဝေနဝါ ဗြဟ္မုနာဝါ သင်္ခါတုံ န သက္ကာတိ ယောဇနာ. ဋီကာကာရာပိ တံ ပယောဇနံ တတ္ထ တတ္ထ ဗဟုဓာ ပပဉ္စေန္တိ. သင်္ဂဟကာရာ ပန အန္တရာယနီဝါရဏမေဝ ဝိသေသတော ပစ္စာသီသန္တိ. သင်္ဂဟကာရာ တိစ ဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရာဒယော အဋ္ဌကထာစရိယာ ဝုစ္စန္တိ.

နိပ္ပစ္စကာရဿေတဿ၊

ကတဿ ရတနတ္တယေ၊

အာနုဘာဝေန သောသေတွာ၊

အန္တရာယေ အသေသတောတိ ဟိ ဝုတ္တံ.

၃. ကထဉ္စ ရတနတ္တယဝန္ဒနာယ အန္တရာယနီဝါရဏံ ဟောတီတိ. ဝုစ္စတေ-ရတနတ္တယဝန္ဒနာ ဟိ နာမ ဝန္ဒနာကိရိယာဘိနိပ္ဖါဒကော သတ္တက္ခတ္တုံ သတ္တက္ခတ္တုံ အနေကကောဋိသတသဟဿဝါရေ ပဝတ္တမာနော မဟန္တော ပုညာဘိသန္ဒော ပုညပ္ပဝါဟော. သော စ အနုတ္တရေသု ဗုဒ္ဓါဒီသု ပုညက္ခေတ္တေသု သံဝဍ္ဎိတတ္တာ ထေရဿ စ ဥဠာရစ္ဆန္ဒသဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဂုဏေဟိ ပရိဘာဝိတတ္တာ မဟာဇုတိကော မဟပ္ဖလော မဟာနိသံသော စ ပုညာတိသယော ဟောတိ. သော သယံ ပယောဂသမ္ပတ္တိဘာဝေ ဌတွာ ဗဟိဒ္ဓါ ဝိပတ္တိပစ္စယေ အပနေတွာ သမ္ပတ္တိပစ္စယေ ဥပနေတွာ အတိပဏီတဥတုစိတ္တာဟာရ သမုဋ္ဌိတာနံ သရီရဋ္ဌကဓာတူနံ ဥပဗြူဟနံ ကတွာ ပဋိသန္ဓိတော ပဋ္ဌာယ လဒ္ဓေါ ကာသဿ ဇနကကမ္မဿ အနုဗလံ ဒေတိ. အလဒ္ဓေါကာသဿ စ ပုညန္တရဿ ဩကာသလာဘံ ကရောတိ. အထ လဒ္ဓါနုဗလေန လဒ္ဓေါ ကာသေန စ တဒုဘယေန ပုညေန နိဗ္ဗတ္တာ ရူပါရူပသန္တတိယော ထေရသန္တာနေ ယမကမဟာနဒိယော ဝိယ ဗလဝဗလဝန္တိ ယော ဟုတွာ ပဝတ္တန္တိ. တဒါ တသ္မိံ ဣဋ္ဌဖလဃနပရိပူရိတေ ထေရသန္တာနေ အနိဋ္ဌဖလဘူတာနံ ရောဂါဒိ အန္တရာယာနံ ဥပ္ပတ္တိယာ ဩကာသော နာမ နတ္ထီတိ ဣဋ္ဌဖလသန္တာနဝိဗာဓကာနိ အနိဋ္ဌဖလသန္တာနဇနကာနိ စ အပုညကမ္မာနိ ဒူရတော အပနီတာနေဝ ဟောန္တိ. န ဟိ ကမ္မာနိနာမ ပုညာနိ အပုညာနိ စ အတ္တနော ဝိပါကုပ္ပတ္တိယာ ဩကာသေ အသတိ ဝိပစ္စန္တီတိ. တတော တသ္မိံ သန္တာနေ အာယုဝဏ္ဏာ ဒယော ဣဋ္ဌဖလဓမ္မာ ယာဝ ဂန္ထနိဋ္ဌာနာ ယာဝ အာယုကပ္ပပရိယော သာနာပိ ဝါ ဝဍ္ဎနပက္ခေ ဌတွာ ပဝတ္တန္တိ. ယထာဟ –

အဘိ ဝါဒနသီလိဿ၊ နိစ္စံ ဝုဍ္ဎာပစာယိနော၊

စတ္တာရော ဓမ္မာ ဝဍ္ဎန္တိ၊ အာယုဝဏ္ဏော သုခံ ဗလန္တိ.

ဧဝံ တာယ ဝန္ဒနာယ အန္တရာယနီဝါရဏံ ဟောတီတိ. တသ္မာ သင်္ဂဟာရဗ္ဘေ ရတနတ္တယဝန္ဒနာကရဏံ ထေရဿ အတ္တနာ အာရဗ္ဘ မာနသင်္ဂဟဿ အနန္တရာယေန ပရိသမာပနုတ္ထံ. န ကေဝလဉ္စ ထေရဿေဝ၊ သောတူနဉ္စ သင်္ဂဟံ ဂဏှန္တာနံ အာဒိမှိယေဝ ရတနတ္တယ ဝန္ဒနာ သိဒ္ဓိတော အနန္တရာယေန ဂဟဏ ကိစ္စသမ္ပဇ္ဇနတ္ထန္တိ.

[၄] ဝိဘာဝနိယံ ပန

သတ္တသု ဇဝနေသု ပထမဇဝန ဝသေနေဝ ဝန္ဒနာ ပယောဇနံ ဝိဘာဝိတံ ဝိယ ဒိဿတိ. ‘‘ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယဘူတာ’’တိ ဟိ တတ္ထ ဝုတ္တံ. တံ န သုန္ဒရံ.

ဥပတ္ထမ္ဘနကိစ္စဿေဝ ဣဓ အဓိပ္ပေတတ္တာ. တဿ စ သတ္တသုပိ ဇဝနေသု ဥပလဒ္ဓတ္တာတိ. ယထာ ဟိ အာဟာရရူပဿ ဒွီသု ကိစ္စေသု ဩဇဋ္ဌမကရူပဇနနကိစ္စံ ပရိတ္တကံ အပ္ပမတ္တကံ ဟောတိ. စတုဿန္တ တိရူပုပတ္ထမ္ဘနကိစ္စမေဝ မဟန္တံ အဓိမတ္တံ. တထာဟိ ပဋ္ဌာနေပိ တဒုပတ္ထမ္ဘနကိစ္စမေဝ ဂဟေတွာ ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဣမဿ ကာယဿ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယောတိ ဝိဘင်္ဂဝါရော ဝိဘတ္တော. ဧဝမေဝံ ဣဓပိ ပထမဇဝနဿ အဝုနာဝ ဝိပါကဇနနကိစ္စံ ပရိတ္တကံ အပ္ပမတ္တကံ ဟောတိ. အဟေတုကဝိပါကမတ္တံ ဇနေတီတိ အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တံ. ကမ္မန္တရုပတ္ထမ္ဘနကိစ္စမေဝ မဟန္တံ အဓိမတ္တံ. တဉ္စ သတ္တသုပိ ဇဝနေသု ဥပလဗ္ဘတိ ယေဝါတိ. ယသ္မာ ပန ဂန္ထာဘိဓေယျေ ဂန္ထပ္ပကာရေ ဂန္ထပ္ပယောဇနေ စ အာဒိတော ဝိဝိတေသတိ သောတု ဇနာနံ ဂန္ထဿဝနေ ဥဿာဟော ဇာယတိ. တသ္မာ တေသံ ဂန္ထာ ဘိဓေယျာဒီနံ ဒဿနံ ဂန္ထေ ဥဿာဟဇနနတ္ထံ. ဂန္ထာဘိဓာနဒဿနံ ဝေါဟာရသုခတ္ထန္တိ. ဣဒမေတ္ထ ပိဏ္ဍတ္ထဒဿနံ.

၄. အယံ ပန ပဒတ္ထော. သမ္မာစ ဗုဇ္ဈိ သာမဉ္စ ဗုဇ္ဈီတိ သမ္မာ သမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဧတ္ထ စ သမ္မာသဒ္ဒေါ အဝိပရီတတ္ထေ နိပါတော. သော ဗုဇ္ဈိတဗ္ဗေသု ဉေယျဓမ္မေသု ဗုဇ္ဈနကြိယာယ အသေသဗျာဝိဘာဝံ ဒီပေတိ. တထာဟိ ပဒေသဉာဏေ ဌိတာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါဒယော အတ္တနော ဝိသယေ ဧဝ အဝိပရီတံ ဗုဇ္ဈန္တိ. အဝိသယေ ပန အန္ဓကာရေ ပဝိဋ္ဌာဝိယ ဟောန္တီတိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ. ဝိသယော စ တေသံ အပ္ပမတ္တကောဝ သဗ္ဗညုဝိသယံ ဥပါဒါယ ယထာ ဟတ္ထ ပုဋေ အာကာသော အပ္ပမတ္တကောဝ အဇဋာကာသံ ဥပါဒါယာတိ. တေ ဟိ ဖဿာဒီသု ဓမ္မေသု ဧကဓမ္မမ္ပိ သဗ္ဗာကာရတော ဗုဇ္ဈိတုံ နသက္ကောန္တီတိ. သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓါနံ ပန အဝိသယော နာမ နတ္ထိ၊ ယတ္ထ တေ ဝိပရီတံ ဗုဇ္ဈေယျုံ. တေ ဟိ အနမတဂ္ဂေ သံသာရေ အနန္တာသု စ လောကဓာတူသု တိယဒ္ဓဂတေ အဒ္ဓမုတ္တကေ စ ဓမ္မေ ဟတ္ထမဏိကေ ဝိယ သမသမေ ကတွာ ဗုဇ္ဈန္တိ. သဗ္ဗေ ဓမ္မာ သဗ္ဗာကာရေန ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဉာဏမုခေ အာပါတ မာဂစ္ဆန္တီတိ ဟိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဉာဏမုခေတိ သဗ္ဗညုံမဟာဘဝင်္ဂံ သန္ဓာယာဟ. တတ္ထ ဟိ တေ ဓမ္မာ ဗောဓိမဏ္ဍေ သဗ္ဗံ အဘိဓမ္မံ သမ္မသနတော ပဋ္ဌာယ နိစ္စကာလံ ဥပဋ္ဌဟန္တီတိ. သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓါ ပန ယတ္တကေ ဓမ္မေ ဝိစာရေတုံ ဣစ္ဆန္တိ. တတ္တကေ ဓမ္မေ အာဝဇ္ဇနာယ ဝိသုံ ကတွာ အာဝဇ္ဇိတွာ ဝိစာရေန္တီတိ. နနု ဓမ္မာ မဟန္တာ ဘဝင်္ဂံ ပရိတ္တကန္တိ န စောဒေတဗ္ဗမေတံ. အရူပဓမ္မာနဉှိ ပရမုက္ကံသပတ္တာနံ ဧသ အာနုဘာဝေါတိ. သံသဒ္ဒေါ ပန သာမန္တိ ဧတဿ အတ္ထေ ဥပသဂ္ဂေါ. သော ဘဂဝတော ပဋိဝေဓဓမ္မေသု အနာစရိယကတံ ဒီပေတိ. န မေ အာစရိယော အတ္ထီတိ ဟိ ဝုတ္တံ. နနု ဘဂဝတော တတီယစတုတ္ထာရုပ္ပ သမာပတ္တိယော အာဠာရုဒကမူလိကာတိ. သစ္စံ. တာ ပန အနလင်္ကရိတွာ လဒ္ဓမတ္တာဝ ဟုတွာ ဆဍ္ဍိတတ္တာ ပစ္ဆာ ဗုဇ္ဈနကြိယာယ ပါဒကမတ္တာပိ နဟောန္တိ. ကုတော ပဋိဝေဓဓမ္မာတိ. တသ္မာ တာ ဘဂဝတော ဗုဒ္ဓဘာဝေ သာစရိယကတံ န သာဓေန္တီတိ. အယမေတ္ထ ပါဠိ အနုဂတော အတ္ထော. ယထာဟ –

တတ္ထ ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု သာမံ သစ္စာနိ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိ. တတ္ထ စ သဗ္ဗညုတံ ပါပုဏာတိ. ဗလေသု စ ဝသိဘာဝံ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ.

တတ္ထာတိ နိမိတ္တေ ဘုမ္မံ. ဗလေသူတိ ဒသဗလ ဉာဏေသု. ဝသိဘာဝန္တိ ဣဿရဘာဝံ. ဧတ္ထစ ပုဗ္ဗေ. လ. သာမန္တိဧတေန သံသဒ္ဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. တတ္ထာတိအာဒိနာ [သမ္မာသဒ္ဒဿအတ္ထန္တိ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပဒံ]

၅. ဣဒါနိ ထေရော အတ္တနော ဝန္ဒနံ သုဋ္ဌုဗလဝံ ကရောန္တော အတုလန္တိ အာဟ. အနေကဂုဏပဒဝိသယာ ဟိ ဝန္ဒနာ သုဋ္ဌုတရံ ဗလဝတီ ဟောတီတိ. နနု ဧကဂုဏပဒဝိသယာပိ ဝန္ဒနာ အန္တရာ ယနီဝါရဏေသမတ္ထာ သိယာတိ ကိံ ဒုတီယေနာတိ. န န သမတ္ထာ. ဝိညုဇာတိကာ ပန သတ္ထုဂုဏတ္ထောမနေ မတ္တကာရိနော နာမ န ဟောန္တိ. ထေရော စ တေသံ အညတရော. တွံ ပန အဝိညုဇာတိကော. တသ္မာ မတ္တံ ကရောန္တော စောဒေသီတိ. အပိစ. န ကေဝလံ အန္တရာ ယနီဝါရဏမေဝ ဝန္ဒနာယ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ ဟောတိ. အထခေါ ပညာပါဋဝါဒိအတ္ထောပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗောယေဝ. သောပိ ဟိ အနာယာသေန ဂန္ထ နိဋ္ဌာနဿ ဂန္ထပါရိသုဒ္ဓိယာ စ ပစ္စယော ဟောတီတိ. အနုဿတိဋ္ဌာနေသု ဟိ စိတ္တဘာဝနာ စိတ္တသမာဓာနာဝဟာ ဟောတိ. စိတ္တ သမာဓာနေ စ သတိ ပညာတိက္ခာသူရာ ဟုတွာ ပဟတိ. သမာဟိတော ဘိက္ခဝေ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီတိ ဟိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ တဒတ္ထာယပိ အတ္တနော ဝန္ဒနာ သုဋ္ဌု ဗလဝတီ ကာတဗ္ဗာယေဝါတိ.

[၅] ဝိဘာဝနိယံ ပန

‘‘ယထာဝုတ္တဝစနတ္ထ ယောဂေပိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသဒ္ဒဿ ဘဂဝတိ သမညာဝသေန ပဝတ္တတ္တာ အတုလန္တိ ဣမိနာ ဝိသေ သေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တံ န သုန္ဒရံ.

မဟန္တဉှိ သတ္ထုဂုဏပဒါနံ မဇ္ဈေ ဧတံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပဒံ၊ စန္ဒော ဝိယ တာရကာနံ မဇ္ဈေ. တသ္မာ တံ သဘာဝနိရုတ္တိံ ဇာနန္တာနံသန္တိကေ ဘာဝတ္ထသုညံ သတ္ထုသမညာမတ္တံ ဘဝိတုံ နာရဟတိ. အညေသံ ပန ပဒသဟဿံ ဝုစ္စမာနံပိ သတ္ထု သမညာမတ္တမေဝ သမ္ပဇ္ဇတီတိ. တုလယိတဗ္ဗော အညေန သဟ ပမိတဗ္ဗောတိ တုလော. န တုလော အတုလော၊ နတ္ထိတုလော သဒိသော ဧတဿာတိ ဝါ အတုလော. ဘဂဝါ. န ဟိ အတ္ထိ ဘဂဝတော အတ္တနာ သဒိသော ကောစိ လောကသ္မိန္တိ. ယထာဟ –

န မေ အာစရိယော အတ္ထိ၊ သဒိသော မေ န ဝိဇ္ဇတိ၊

သဒေဝကသ္မိံ လောကသ္မိံ၊ နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလောတိ.

အနစ္ဆရိယဉ္စေတံ၊ ယံ ဗုဒ္ဓဘူတဿ အတုလတ္တံ. သမ္ပတိဇာတဿပိ ပနဿ အတုလတာ ပညာယတိ. တဒါ ဟိ မဟာပုရိသော သမ္ပတိဇာတောဝ သမာနော ပုရတ္ထိမဒိသာဘိမုခေါ အဋ္ဌာသိ. တသ္မိံ ဒိသာ ဘာဂေ အနန္တာနိ စက္ကဝါဠာနိ ဧကင်္ဂဏာနိ အဟေသုံ. တေသု ဌိတာ ဒေဝဗြဟ္မာနော မဟာပုရိသ ဣဓ တုမှေဟိ သဒိသော နတ္ထိ. ကုတော ဥတ္တရိတရောတိ ပရမာယ ပုဇာယ ပူဇေသုံ. ဧဝံ သေသဒိသာသုပိ. တဒါ မဟာပုရိသော အတ္တနော သဗ္ဗလောကဂ္ဂဘာဝံ ဉတွာ အဂ္ဂေါဟမသ္မိ လောကဿ၊ သေဋ္ဌောဟမသ္မိလောကဿ၊ ဇေဋ္ဌောဟမသ္မိလောကဿ အယမန္တိ မာဇာတိ၊ နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါတိ ဧဝံ အဆမ္ဘိဝါစံ နိစ္ဆာရေသီတိ. ဣဒံပိ အနစ္ဆရိယံ၊ ယံ ပစ္ဆိမဘဝံ ပတ္တဿ အတုလတ္တံ. ယဒါ ပန သော သုမေဓဘူတော ဒီပင်္ကရဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ နိယတဗျာကရဏံ ဂဏှိ. တဒါပိ ထပေတွာ ဒီပင်္ကရသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ပါရမိတာဂုဏေဟိ တေန သဒိသော ကောစိ နတ္ထေဝ. နတ္ထိဘာဝေါစဿ တဒါ ပဝတ္တေ ဟိ ဒသသဟဿိလောကဓာတုကမ္ပနာဒီဟိ အသာဓာရဏပါဋိဟာရိယေဟိ ဒီပေတဗ္ဗော. တာနိ ဟိ ပစ္စေကဗောဓိသတ္တာနံ သတသဟဿံပိ ပဝတ္တေတုံ န သက္ခိဿတိယေဝ. ကုတော သာဝကဗောဓိ သတ္တာနန္တိ. တေနေဝ ဟိ တဒါ ပဝတ္တိပါရမိပဝိစယညာဏံ အတ္တနော ဝိသယေ သဗ္ဗညုထညာဏဂတိကန္တိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ. သာဝကဗောဓိသတ္တာပိ ဟိ ယတော ပဋ္ဌာယ အတ္တနော ဗောဓိယာ အနုရူပေ သမ္ဘာရဓမ္မေ သယမေဝ ဇာနိတုံ သက္ကောန္တိ. တတော ပဋ္ဌာယ အနိဝတ္တိဓမ္မာ ဟုတွာ ဝတ္တာနုသာရိမဟာပုထုဇ္ဇနဘာဝံ အတိက္ကမိတွာ ဗောဓိသတ္တဘူမိံ ဩက္ကန္တာ ဟောန္တိ. ဧကေန ပရိယာယေန နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယနာ စ နာမ ဟောန္တိ. တဒါ ဧဝ ဗုဒ္ဓါနံ သမ္မုခိဘာဝေ သတိ နိယတဗျာကရဏံ လဘန္တိ. သဗ္ဗညု ဗောဓိသတ္တ ပစ္စေကဗောဓိသတ္တေသု ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထီတိ.

[၆] ဝိဘာဝနိယံ ပန

သမိတတ္ထေ ယျကာရဿ အကာရဿ ဝါ ဝသေန ဧတံ သိဒ္ဓန္တိ ဝုတ္တံ. တံ န သုန္ဒရံ.

န ဟိ တုလသဒ္ဒေါ ဓာတုသိဒ္ဓေါ ကမ္မသာဓနော စ ဘဝိတုံ န ယုတ္တော. တုလယိတုံ အသက္ကုဏေယျောတိ အတုလော. အပ္ပမေ ယျောတိ ဟိ ဋီကာယံ ဝုတ္တံ. ဧတေန တုလသဒ္ဒေါ ကမ္မသာဓနောတိ ဒိပေတိ. ဧဝဉ္စ သတိ ကမ္မသာဓနေနေဝ တဒတ္ထသိဒ္ဓိတော ကိံ တတော သမိတတ္ထေ ယျကာရဿအကာရဿ ဝါ စိန္တာယာတိ. ဝတ္တိစ္ဆာနုဂတော သဒ္ဒပ္ပယောဂေါတိ ကတွာ ဧတံ ဝုတ္တန္တိ စေ. န. ယထာ သုတံ ယုတ္တံ ဝဇ္ဇေတွာ အဿုတဿ ပရိကပ္ပနာယ ပယော ဇနာဘာဝတောတိ. [အတုလ ပဒံ]

၆. ဣမေဟိ ပန ဒွီဟိ ပဒေဟိ သတ္ထု တိဿော သမ္ပဒါ ဝိဘာ ဝိတာ ဟောန္တိ. ဟေတုသမ္ပဒါ ဖလသမ္ပဒါ သတ္တုပကာရသမ္ပဒါစာတိ. တတ္ထ သတ္ထု မဟာကရုဏာ သမင်္ဂိတာ ဗောဓိသမ္ဘာရသမ္ဘရဏဉ္စ ဟေတုသမ္ပဒါနာမ. ဗောဓိမဏ္ဍေ ပဝတ္တိတာ စတုဝီသတိ ကောဋိသဘသဟဿသင်္ခါ မဟာဝဇိရညာဏသင်္ခါတာ သဗ္ဗညုမဟာ ဝိပဿနာပိ ဧတ္ထေဝ သင်္ဂဟိတာ. သာ ဟိ မဟာဗောဓိယာ ပဒဋ္ဌာန ဘူတာတိ. ပဟာန သမ္ပဒါယမေဝ ဝါ သာ သင်္ဂဟိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဖလသမ္ပဒါ စတုဗ္ဗိဓာ ပဟာနသမ္ပဒါ ဉာဏသမ္ပဒါ အာနုဘာဝသမ္ပဒါ ရူပကာယသမ္ပဒါ စာတိ. တတ္ထ သဟ ဝါသနာယ ကိလေသပ္ပဟာနံ ပဟာနသမ္ပဒါ နာမ. ပဟာနဿ သဗ္ဗပါရိပူရိတာတိ အတ္ထော. အတ္ထတော ပန အရိယမဂ္ဂေါ၊ အဂ္ဂမဂ္ဂညာဏမေဝ ဝါ. သဗ္ဗညုတ ညာဏ ဒသဗလညာဏာဒီနိ ဉာဏသမ္ပဒါ.

[၇] ဝိဘာဝနိယံ ပန

ဧတာသု ဒွီသု သမ္ပဒါသု ဉာဏသမ္ပဒါ ပထမံ ဝုတ္တာ၊ တတော ပဟာနသမ္ပဒါ. ပဟာနသမ္ပဒါယေဝ ပန ပထမံ ဝတ္တဗ္ဗာ. သာ ဟိ ဉာဏသမ္ပဒါယပုဗ္ဗင်္ဂမဘူတာ ပစ္စယဘူတာ စ. မဟာဋီကာယဉ္စ သာယေဝ ပထမံ ဝုတ္တာတိ.

[၈] ယဉ္စ ဝိဘာဝနိယံ

‘‘သဗ္ဗညုတညာဏပဒဋ္ဌာနံ အဂ္ဂမဂ္ဂညာဏ’’န္တိ ဉာဏသမ္ပဒါယံ ဝုတ္တံ. တံပိ န ယုဇ္ဇတိ.

အဂ္ဂမဂ္ဂညာဏဉှိ ပဟာနသမ္ပဒါ ဧဝ ဘဝိတုံ အရဟတိ. န ဟိ မဂ္ဂညာဏတော အညာ ပဟာနသမ္ပဒါနာမ အတ္ထီတိ. ယဉ္စ ကောစိ ဝဒေယျ မဂ္ဂညာဏံ ဉာဏဉ္စ ဟောတိ ပဟာနဉ္စ. တသ္မာ ဥဘယတ္ထ ဝတ္တုံ ယုတ္တန္တိ. တံပိ န ယုဇ္ဇတိ. ဧဝဉှိ သတိ သမ္ပဒါသင်္ကရော ဟောတီတိ.

[၉] တထာ ဝိဘာဝနိယံ

ဉာဏသမ္ပဒါယံ သဗ္ဗညုတညာဏံ သဗ္ဗပထမံ ဝတ္တဗ္ဗံပိ န ဝုတ္တံ. တံပိ န သုန္ဒရံ.

နနု ‘‘တမ္မူလကာနိ စ ဒသဗလာဒိ ညာဏာနီ’’တိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန သဗ္ဗညုတညာဏံပိ ဂဟိတန္တိ စေ. တံပိ န ယုဇ္ဇတိ.

န ဟိ အပ္ပဓာနံ သရူပတော နိဒ္ဒိသိတွာ ပဓာနံ ပါကဋံ အာဒိသဒ္ဒေန ဂဟိတန္တိ ဉာယာဂတံ ဟောတီတိ. အစိန္တေယျာနုဘာဝေဟိ သီလာ ဒိဂုဏေဟိ ဣဒ္ဓိ ဓမ္မေဟိ စ သမ္ပဒါ အာနုဘာဝသမ္ပဒါ. လက္ခဏာ နုဗျဉ္ဇနပ္ပဋိမဏ္ဍိတဿ ရူပကာယဿ သမ္ပတ္တိ ရူပကာယသမ္ပဒါ. သတ္တုပကာရောဒုဝိဓော အာသယသမ္ပဒါ၊ ပယောဂသမ္ပဒါ စ. အဇ္ဈာသယဿ ဥဠာရတာ ကာယဝစီပယောဂဿ စ ပရိသုဒ္ဓတာတိ အတ္ထော. တတ္ထ ဒေဝဒတ္တာဒီသု ဝိရောဓိသတ္တေသုပိ နိစ္စံ ဟိတဇ္ဈာသယတာ အာသယ သမ္ပဒါ. လောကေ အဘိညာတာနံ ရာဇူနံ ရာဇမဟာမတ္တာနံ သေဋ္ဌိ ဂဟပတီနံ ဒေဝရာဇူနမ္ပိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တဿ လာဘသက္ကာရာဒိ နိရပေက္ခတာဝသေန ဒေသနာပယောဂသုဒ္ဓိ ပယောဂသမ္ပဒါ. တတ္ထ ဒွေ ပဟာနဉာဏသမ္ပဒါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပဒေန ဝိဘာဝိတာ. ဒွီဟိ အာနု ဘာဝရူပကာယသမ္ပဒါဟိ သဟ ဒွေ သတ္တုပကာရသမ္ပဒါ အတုလပဒေန. ဟေတုသမ္ပဒါ ပန ဒွီဟိပိ ပဒေဟိ သာမတ္ထိယတော ဝိဘာဝိတာ. န ဟိ တာဒိသိယာ ဟေတုသမ္ပဒါယ ဝိနာ ဣတရာသံ ပဝတ္တိ အတ္ထီတိ. [သမ္ပဒါ]

၇. ပုနပိ ထေရော အတ္တနော ဝန္ဒနံ ဗလဝတရံ ကရောန္တော သသဒ္ဓမ္မဂဏုတ္တမန္တိ အာဟ. ဧတေန ဓမ္မသံဃာနံပိ ဝန္ဒနာ ကတာ ဟောတိ. ဒူရတောဟံ နမဿိဿံ၊ သသံဃံ လောကနာယကန္တိ ဟိ ဝုတ္တေ သံဃဿပိ နမနကြိယာပတ္တိ သဟသဒ္ဒေန ဝိညာယတိ. ဧဝ မိဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တတ္ထ နမဿိဿန္တိ နမဿိံ.

[၁၀] ယမ္ပန ဝိဘာဝနိယံ

‘‘ဂုဏီဘူတာနံပိ ဟိ ဓမ္မသံဃာနံ အဘိဝါဒေတဗ္ဗ ဘာဝေါ သဟယောဂေန ဝိညာယတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အဘိဝါဒေတဗ္ဗ ဘာဝေါတိ နဝတ္တဗ္ဗံ. အဘိဝါဒိတဘာဝေါတိ ပန အဘိဝါဒနန္တိ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဧဝဉှိ သတိ ဣဓ အဓိပ္ပေတဿ ကြိယာ သမဝါယဿ သိဒ္ဓတ္တာ ဓမ္မသံဃာနံပိ ထေရဿ ဝန္ဒနာ ကြိယာပတ္တိ သိဒ္ဓါ ဟောတီတိ. ဣတရထာ တဗ္ဗပစ္စယဿ အရဟတ္ထဒီပနတော အဘိဝါဒနာ ရဟတာ သင်္ခါတ ဂုဏသမဝါယော ဝုတ္တော သိယာ. သောစ ဣဓ နာဓိပ္ပေတော. အတ္တနော နိဒဿနေန စ သဟ န သမေတိ သပုတ္တဒါရော အာဂတောတိ.

အပိစ ထေရော ဣမံ ဂန္ထံ ရစယိဿာမီတိ ပုဗ္ဗဘာဂေယေဝ တီဏိ ရတနာနိ ဝန္ဒိ၊ အထ တံ အတ္တနော ဝန္ဒနံ ဂန္ထပ္ပဋိညာယ သဟ ဃဋေတွာ ဒဿေန္တော ဣမံ ဂါထံ ရစယီတိပိ န န သက္ကာ ဝတ္တုန္တိ. တထာဟိ အဘိဝါဒိယာတိ ဝုတ္တံ. န အဘိဝါဒိယာမီတိ. ဧသနယော အညတ္ထပိ. တတ္ထ သဒ္ဓမ္မေန စ ဂဏုတ္တမေန စ အတ္တနာ နိမ္မိတေန သကလလောကဿ သရဏဘူတေန သဟ ဝတ္တတီတိ သသဒ္ဓမ္မ ဂဏုတ္တမော. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. န ဟိ ပရနိမ္မိတေန သဒ္ဓမ္မေန ဂဏုတ္တမေန စ သဟိတာ သာဝကာ သသဒ္ဓမ္မာတိ စ သဂဏုတ္တမာတိ စ ဝုစ္စန္တိ. န စ အတ္တနောဧဝ သရဏဘူတေန သဒ္ဓမ္မေန သဗြဟ္မစာရိဂဏုတ္တမေန စ သဟိတာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ တထာ ထောမနံ အရဟန္တီတိ၊ တသ္မာ ဣဒံပိ သတ္ထု အသာဓာရဏဂုဏပဒမေဝ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

တတ္ထ ဓာရေတီတိ ဓမ္မော. ကေ ဓာရေတိ၊ အတ္တာနံ ဓာရေန္တေ. ဓမ္မော ဟဝေ ရက္ခတိ ဓမ္မစာရိန္တိ ဟိ ဝုတ္တံ. ကထဉ္စ ဓာရေတိ၊ စတူသု အပါယေသု ဝဋ္ဋဒုက္ခေသုစ အပတမာနေ ကရောန္တော. ကိဉ္စ ဓာရဏံနာမ၊ ယေသံ ဝသေန သတ္တာ အပါယေသုဝါ ဝဋ္ဋဒုက္ခေသုဝါ ပတန္တိ၊ တေသံ ကိလေသာနံ ဧကဒေသေနဝါ သဗ္ဗသောဝါ သမုစ္ဆိန္ဒနံ. ဣမသ္မိံ အတ္ထေ စတ္တာရော အရိယမဂ္ဂါ နိဗ္ဗာနဉ္စ နိပ္ပရိယာယတော ဓမ္မောနာမ. အရိယမဂ္ဂါ ဟိ ကိလေသေ သမုစ္ဆိန္ဒန္တာ နိဗ္ဗာနေန သဟေဝ ဟုတွာ သမုစ္ဆိန္ဒန္တိ. န ဝိနာတိ၊ တသ္မာ တေယေဝ ပဉ္စ ဧကန္တတော ဓမ္မောနာမာတိ. ပရိယတ္တိဓမ္မော ပန ဓာရဏုပါယောယေဝ ဟောတိ. စတ္တာရိ သာမညဖလာနိစ ဓာရဏဖလာနိယေဝ ဟောန္တိ၊ ကိလေသာနံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘနဝသေန ပဝတ္တတ္တာ ဓာရဏာနုကူလပ္ပဝတ္တာနိ စ. တသ္မာ ဧတေ ပဉ္စ ပရိယာယဓမ္မာယေဝါတိ. အထဝါ၊ ဓာရီယတီတိ ဓမ္မော. ဓာရဏာရဟောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယော ဟိ ဓာရေန္တံ ဧကန္တေန ဒုက္ခတော မောစေတိ. အဂ္ဂသုခေစ ပတိဋ္ဌာပေတိ. သောယေဝ ဓာရဏာရဟတ္တာ ဣဓ ဓမ္မောနာမာတိ. ကောပန သောတိ၊ ယထာ ပုတ္တဓမ္မာယေဝ. တေဟိ ကေစိ ဘာဝနာ ဝသေန ကေစိ သစ္ဆိကိရိယဝသေန ကေစိ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရဝသေန ကေစိ ဥဂ္ဂဟ ဓာရဏဝသေန ဓာရီယန္တိ. တေ စ ဧဝံ ဓာရီယမာနာ ဓာရေန္တံ ယထာရဟံ အပါယဒုက္ခတော ဝဋ္ဋဒုက္ခတောစ မောစေန္တိ၊ အဂ္ဂေစ ဖလသုခေဝါ နိဗ္ဗာနသုခေဝါ ပတိဋ္ဌာပေန္တီတိ. ဓာရေန္တိဝါ သပ္ပုရိသာဇနာ အပါယေသု ဝဋ္ဋဒုက္ခေသုစ အတ္တာနံ အပတ မာနံ ဝဟန္တိ ဧတေနာတိ ဓမ္မော. ဓရန္တိဝါ ဧတ္ထ ဓမ္မဒီပါ ဓမ္မပ္ပဋိသရဏာ ဇနာ လဒ္ဓပ္ပတိဋ္ဌာ ဟောန္တီတိ ဓမ္မောတိပိ ယုဇ္ဇတိယေဝ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဓမ္မော ဒသဝိဓောဝ ဝုတ္တော. နနု ပဋိပတ္တိဓမ္မေန သဟ ဧကာဒသဝိဓောဝ ဝတ္တဗ္ဗောတိ. သစ္စံ. သောပန ပဋိပတ္တိဓမ္မော မဂ္ဂဿ ပုဗ္ဗဘာဂပ္ပဋိပဒါဧဝ ဟောတီတိ ပုဗ္ဗစေတနာ ဝိယ ဒါနေ မဂ္ဂေ ဧဝ သော သင်္ဂဟိတော. တသ္မာ ဓမ္မော ဒသဝိဓောဝ သဗ္ဗတ္ထ ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

အပိစ၊ ယဒဂ္ဂေန ပရိယတ္တိဓမ္မော ဣဓ ဓမ္မသ္မိံ သင်္ဂဟိတော. တဒဂ္ဂေန ပရိယတ္တိဓာရကောပိ သံဃေ ဝန္ဒနေယျေ သင်္ဂဟိတောတိ ယုတ္တော. ယဒဂ္ဂေနစ ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကော သံဃေ သေက္ခေသု သင်္ဂဟိတော. တဒဂ္ဂေန တဿ ကလျာဏဟေတုဘူတော ပဋိပတ္တိ ဓမ္မောပိ ဓမ္မေ ဝန္ဒနေယျေ သင်္ဂဟိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သော ဟိ ပုထုဇ္ဇနဘူတောပိ ယေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ သေခေ သောတာပတ္တိ ဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နေ သင်္ဂဟိတော. တေ ပန ဓမ္မာ သေက္ခေ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေ အသင်္ဂဟိတာတိ နသက္ကာ ဝတ္တုန္တိ. ဧတ္တာဝတာ ယေ ဝဒန္တိ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီတိ၊ ဧတ္ထ ပုထုဇ္ဇန ကလျာဏကော သံဃေ အသင်္ဂဟိတော. န ဟိ တံသရဏံ ဂစ္ဆန္တဿ သရဏဂမနံ သမ္ပဇ္ဇတီတိ. တေသံ တံ ပဋိက္ခိတ္တံ ဟောတိ. ဧဝံ ပန ဝတ္တဗ္ဗော၊ ယော ဝေါ အာနန္ဒ မယာ ဓမ္မောစ ဝိနယောစ ဒေသိတော ပညတ္တော၊ သော ဝေါ မမစ္စယေန သတ္ထာတိ ဧဝံ သတ္ထုဌာနေ ထပေတွာ ဘဂဝတာ သံဝဏ္ဏိတော ပရိယတ္တိဓမ္မော ဓမ္မသရဏေ သင်္ဂဟိတောတိ ယုတ္တော၊ တံ ဓာရေန္တောပန ကလျာဏပ္ပဋိပတ္တိယံ ဌိတောပိ အတ္ထိ. အဋ္ဌိတောပိ အတ္ထိ. ယော အဋ္ဌိတော၊ သော အတ္တနောပိ သရဏံ နဟောတိ. ကုတော ပရဿ. သတ္ထာရာ စ အနေကေသု သုတ္တသဟဿေသု သော ဂရဟိတော. တသ္မာ သော သံဃသရဏေ အသင်္ဂဟိတော. ဣတရောဝ သင်္ဂဟိတောတိ ယုတ္တောတိ.

သန္တာနံ ဓမ္မောတိ သဒ္ဓမ္မော. သမိတကိလေသာနံ တတောယေဝ ပသတ္ထာနံ ပူဇိတာနံ သပ္ပုရိသာနံ ပဏ္ဍိတာနဉ္စ ဓမ္မောတိ အတ္ထော. ယောစ သန္တာနံ ဓမ္မော၊ သောပိ ဧကန္တေန သန္တောယေဝ ဟောတီတိ သန္တော ဓမ္မောတိပိ သဒ္ဓမ္မော. ပသတ္ထော ပူဇိတော ဓမ္မောတိ အတ္ထော. သစ္စော ဝါ. အယဉှိ အညတိတ္ထိယဓမ္မော ဝိယ ဓာရေန္တံ နဝိသံဝါဒေတိ. သော ဟိ အယံ မေ ဟိတောတိ ဓာရေန္တဿ အဟိတောယေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ. အယံ ပန တထာဓာရေန္တဿ ဟိတောယေဝ သမ္ပဇ္ဇတီတိ. [သဒ္ဓမ္မပဒံ]. ဂဏုတ္တမပဒေ လောကေ သမာန ဒိဋ္ဌိသီလာနံ သဟဓမ္မိကာနံ သမူဟော ဂဏောတိ ဝုစ္စတိ. ဣဓ ပန ဥတ္တမေဟိ သီလာဒိဂုဏေဟိ ယုတ္တော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ဥတ္တမောစ သော ဂဏောစာတိ အတ္ထေန ဥတ္တမဂဏောနာမ. သောယေဝ ဣဓ ဂဏုတ္တမောတိ ဝုစ္စတိ ယထာ မုနိသေဋ္ဌော မုနိဝရောတိ.

[၁၁] ဝိဘာဝနိယံ ပန

‘‘ဂဏာနံ ဂဏေသုဝါ ဒေဝမနုဿာဒိသမူဟေသု ဥတ္တမော ဂဏုတ္တမော’’တိ စ ဝုတ္တံ. တံ န သုန္ဒရံ.

ဧတသ္မိဉှိ အတ္ထေ သတိ ဥတ္တမသဒ္ဒေါ ပဓာနဘူတော ဟောတိ. သောစ ဂုဏမှိယေဝ ပဝတ္တတီတိ တေန ဣဓ အရိယသံဃော ဝုတ္တောတိ နသိဇ္ဈတီတိ. ဧတ္ထစ ဂဏောတိ သံဃောယေဝ ဝုစ္စတိ. သောစ သံဃော ဒုဝိဓော သမ္မုတိသံဃော၊ ဒက္ခိဏေယျသံဃောတိ. တတ္ထ သမဂ္ဂေန သံဃေန ကတံ ဥပသမ္ပဒါကမ္မံ သမ္မုတိနာမ. တာယ သမ္မုတိယာ ဥပသမ္ပန္နဘူမိံ ပတွာ ဌိတော ဘိက္ခုသံဃော သမ္မုတိသံဃောနာမ. သော ဝိနယကမ္မေသု ပသိဒ္ဓေါ. ဒက္ခိဏေယျသံဃော နာမ အဋ္ဌ အရိယပုဂ္ဂလသမူဟော. သောပန ကိဉ္စာပိ သမ္မုတိသံဃေပိ အန္တောဂဓောယေဝ ဟောတိ. တထာပိ သရဏဂမန ဝန္ဒနာ မာန ပူဇာသက္ကာရာနုဿတိဋ္ဌာနေသု အနုတ္တရ ပုညက္ခေတ္တ ဝိသေ သပရိဂ္ဂဟတ္ထံ ဘဂဝတာ တထာ တထာ သံဝဏ္ဏေတွာ သော ဝိသုံ ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပုထုဇ္ဇနသံဃောဟိ ပုညက္ခေတ္တံ သမာနောပိ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ နဟောတိ. ကသ္မာ. သာလိက္ခေတ္တေ တိဏာနံ ဝိယ ခေတ္တဒုဋ္ဌာနံ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယာနံ သဗ္ဘာဝါတိ. ပုညက္ခေတ္တဘာဝေါ ပနဿ ပုရိမေ သဒ္ဓမ္မပဒေ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗောတိ. [သသဒ္ဓမ္မဂဏုတ္တမပဒံ]

၈. အဘိဝါဒိယာတိ ဝိသေသတော ဝန္ဒိတွာ. ဧတ္ထ စ အယံ လောကေ သီလာဒိဂုဏယုတ္တော သေဋ္ဌော ဝန္ဒနေယျောတိ ဧဝံ သေဋ္ဌ စိတ္တံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ ဝန္ဒန္တော ဝိသေသတော ဝန္ဒတီတိ ဝုစ္စတိ. ဝန္ဒနာ ပန တိဝိဓာ ကာယဝန္ဒနာဒိဝသေန. ယထာဟ –

တိဿော ဣမာ ဘိက္ခဝေ ဝန္ဒနာ၊ ကတမာ တိဿော. ကာယေန ဝန္ဒတိ၊ ဝါစာယ ဝန္ဒတိ၊ မနသာ ဝန္ဒတီတိ.

တတ္ထ သေဋ္ဌစိတ္တံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ ဇာဏုဒွယ ကပ္ပရဒွယ နလာဋ သင်္ခါတာနိ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဝန္ဒနေယျာနံ အဘိမုခံ နိပ္ပဇ္ဇန္တော ကာယေန ဝန္ဒတိနာမ. ယံ သန္ဓာယ ပဉ္စပ္ပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာတိ တတ္ထ တတ္ထ ဝုတ္တံ. ယာယစ အဝန္ဒိယဋ္ဌာနေသု ဝန္ဒန္တဿ အာပတ္တိ ဟောတီတိ. ဂုဏပဒါနိ ဝါစာယ ပဝတ္တေန္တော ဝါစာယ ဝန္ဒတိနာမ. နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမတ္ထု ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဝိမုတ္တိယာ၊ နမော ဝိမုတ္တာနံ၊ ဝိပဿိဿ နမတ္ထူတိ ဧဝမာဒီသုပိ ဝါစာ ဝန္ဒနာယေဝ. ဂုဏပဒါနိ အနုဂန္တွာ ဂုဏေ အနုဿရန္တော မနသာ ဝန္ဒတိနာမာတိ.

၉. ဘာသိဿန္တိ ကထေဿာမိ. ကာမဉ္စ ထေရော ဣမံ သင်္ဂဟံ ရစယန္တော ပေါတ္ထကာရုဠှံ ကတွာဝ ရစယိဿတိ. ဂန္ထကမ္မံ နာမ ဝါစာကမ္မေသု ပသိဒ္ဓန္တိ ကတွာ ဘာသိဿန္တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

၁၀. အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟန္တိ ပဒေ အဘိဓမ္မေ ဝုတ္တာ အတ္ထာ အဘိဓမ္မတ္ထာ. တေ သင်္ဂယှန္တိ ဧတ္ထ ဧတေနာတိဝါ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော. သင်္ဂယှန္တိတိစ ထေရေန သံခိပိတွာ ဂယှန္တိ ကထီယန္တီတိ အတ္ထော. အဘိဓမ္မေတိ စေတ္ထ အဘိအတိရေကော အဘိဝိသေ သောစ ဓမ္မော အဘိဓမ္မော. ဓမ္မောတိ စ ဝိနယပါဠိတော အညံပါဠိ ဒွယံ ဝုစ္စတိ. ယော ဝေါ အာနန္ဒ မယာ ဓမ္မောစ ဝိနယောစ ဒေသိတော ပညတ္တောတိ ဟိ ဝုတ္တံ. တဉ္စ ပါဠိဒွယံ အာဏာဝိဓာနသင်္ခါတံ ဝိနယန ကိစ္စံ ဝဇ္ဇေတွာ ကုသလာဒိကေ ယထာပဝတ္တေ ပရမတ္ထဓမ္မေ ဧဝ ဒီပေတီတိ. ဧဝံ ဒီပေန္တေသုစ တေသု ဒွီသု ဓမ္မေသု ယော ဣတရတော အတိရေကောစ ဟောတိ ဝိသေသောစ. အယမေဝ အဘိဓမ္မော နာမ. ဣတရောပန ဓမ္မောယေဝ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ဓမ္မော အဘိဓမ္မော ဝိနယော အဘိဝိနယောတိ ဣဒံ စတုက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ဓမ္မောနာမ သုတ္တန္တပိဋကံ. အဘိဓမ္မောနာမ ယတ္တပကရဏာနိ. ဝိနယောနာမ ဥဘတော ဝိဘင်္ဂေါ၊ အဘိဝိနယောနာမ ခန္ဓကပရိဝါရာတိ အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တံ. အတိရေကဝိသေသတာ စေတ္ထ ကုသလာဒိ ဝသေန ခန္ဓာဒိဝသေန သင်္ဂဟာဒိဝသေန တထာ တထာ ဒေသေတဗ္ဗပ္ပကာရာနံ အနဝသေသဝိဘတ္တိဝသေနဝါ သုဒ္ဓဓမ္မာဓိဋ္ဌာန ဒေသနာပဝတ္တိဝသေနဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယတော သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓါ ဣမံ အဘိဓမ္မဒေသနံ ဒေဝေသုဧဝ ဒေသေန္တိ. န ဟိ မနုဿာ ဧဝရူပံ တယော မာသေ နိရန္တရံ ပဝတ္တနယောဂျံ ကထာမဂ္ဂံ ဧကေန ဣရိယာပထေန အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ပရိယောသာနံ ပါပေတွာ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ သက္ကောန္တိ၊ နစ ဧဝ ရူပေါ ဧကမာတိကာနုဗန္ဓော ကထာမဂ္ဂေါ နာနာခဏေသု နာနာဇနာနံ ဒေသေတုံ သက္ကုဏေယျော ဟောတီတိ. ကေစိပန ဝိနယပါဠိတောပိ အဘိရေကဝိသေသတံ တဿ ဝဏ္ဏေန္တိ. တံ အဋ္ဌသာလိနိယာ န သမေတိ. တတ္ထ ဟိ ဓမ္မနာမိကာနံ ဒွိန္နံ ပါဠီနံ မဇ္ဈေဧဝ အယံ အတိရေကဝိသေသတာ ဝိစာရိတာ. နစ ယုဇ္ဇတိ ဝိနယေန သဟ တထာ ဝိစာရေတုံ အသမာနကိစ္စဝိသယတ္တာ. ဝိနယော ဟိ ကာယဝါစာနံ ဝိနယနကိစ္စော၊ အဇ္ဈာစာရဝိသယောစ. ဓမ္မော ပန ဓမ္မဝိဘာဂကိစ္စော ဓမ္မပ္ပဝတ္တိ ဝိသယောစာတိ. ကေစိပန ဝဒန္တိ ဧဝံ သန္တေပိ ဝိနယော ဧဝ သဗ္ဗဇေဋ္ဌကော သိယာ. ဝိနယံ ဝိဝဏ္ဏေန္တဿ ဟိ ပါစိတ္တိယာပတ္တိ ဟောတိ. ဓမ္မံ ဝိဝဏ္ဏေန္တဿ ဒုက္ကဋာပတ္တိမတ္တာတိ၊ တံ နယုဇ္ဇတိ. ဝိနယော ဟိ အာဏာစက္ကံ. ဓမ္မောစ ဓမ္မစက္ကံ. တတ္ထ ဝိနယံ ဝိဝဏ္ဏေန္တော သတ္ထု အာဏာစက္ကေ ပဟာရံ ဒေတိ. သတ္ထရိ အဂါရဝေါ မဟန္တော ဟောတိ. ယဿစ သတ္ထရိ အဂါရဝေါ၊ တဿ ဓမ္မသံဃေသု တီသု သိက္ခာသုစ အဂါရဝေါ သိဒ္ဓေါ ဟောတိ. တသ္မာ ဝိနယ ဝိဝဏ္ဏနေ အာပတ္တိ မဟန္တီ ဟောတိ. န သဗ္ဗဇေဋ္ဌကတ္တာတိ. အပိစ၊ ဝိနယောနာမ သာသနဿ မူလံ. ဝိနယေ အဋ္ဌိတေ သာသနံ နတိဋ္ဌတိ. တသ္မာ သာသနဿ စိရဋ္ဌိတတ္ထံပိ ဝိနယဝိဝဏ္ဏနေ မဟတီ အာပတ္တိ ပညတ္တာတိ.

ဣတိ ပရမတ္ထဒီပနိယာ နာမ အဘိဓမ္မတ္ထ သင်္ဂဟဿ

စတုတ္ထဝဏ္ဏနာယ ပထမဂါထာယ

ပရမတ္ထဒီပနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဒုတီယဂါထာ-ပရမတ္ထဒီပနီ

၁၁. ဧဝံ အာဒိဂါထာယတံတံ ပယောဇန သဟိတေ ပဉ္စ အတ္ထေ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တေ အဘိဓမ္မတ္ထေ ဥဒ္ဒေသတော ဒဿေန္တော ဒုတီယဂါထမာဟ. တတ္ထ တတ္ထာတိ ဘာသိဿံ အဘိဓမ္မတ္ထ သင်္ဂဟန္တိ ဝုတ္တေ တသ္မိံ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟပဒေ မယာ ဝုတ္တာ အဘိဓမ္မတ္ထာ သဗ္ဗထာပရမတ္ထတော စတုဓာ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထစ -

[၁၂] ဋီကာယံ တာဝ

တတ္ထ တသ္မိံ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟပကရဏေတိဝါ အဘိဓမ္မတ္ထ ပဒေတိဝါ အဘိဓမ္မေတိဝါ တသဒ္ဒတ္ထော နိဒ္ဒိဋ္ဌော. ဝိဘာဝနိယံ ပန တသ္မိံ အဘိဓမ္မေတိ. သဗ္ဗံ နသုန္ဒရံ.

န ဟိ အဘိဓမ္မတ္ထ သင်္ဂဟပကရဏေ မယာ ဝုတ္တာ အဘိဓမ္မတ္ထာတိ ယုဇ္ဇတိ. ပကရဏံပိ ဟိ ဥပရိ ဝုစ္စမာနမေဝ ဟောတိ. နတု ဝုတ္တံ. ကုတော အဘိဓမ္မတ္ထာတိ. န စ သံဝဏ္ဏနာပကရဏေသု အာဒိမှိယေဝ တာဝ တသဒ္ဒေါ အပ္ပဓာနပဒါနိ ပစ္စာမသတီတိ အတ္ထိ. တသ္မာ အဋ္ဌသာလိနိယံ အာဒိမှိ တတ္ထ ကေန ဋ္ဌေန အဘိဓမ္မောတိ ဝါကျေဝိယ ဣဓ တသဒ္ဒတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ. ဧဝဉှိ သတိ –

[၁၃] ဋီကာသု

သဗ္ဗထာ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာပိ ပဋိက္ခိတ္တာ ဟောတိ.

သာ ဟိ ဝက္ခမာနေဟိ သဗ္ဗယာပိ ဒွါဒသ၊ သဗ္ဗထာပိ အဋ္ဌာရသာတိအာဒီဟိ နသမေတီတိ. တတ္တ သဗ္ဗထာတိ ဓမ္မသင်္ဂဏိယံ ဝုတ္တေန ကုသလာဒိနာ သဗ္ဗပ္ပကာရေနပိ စတုဓာဝ ဟောန္တိ၊ ဝိဘင်္ဂေ ဝိဘတ္တေ န ခန္ဓာဒိနာ သဗ္ဗပ္ပကာရေနပိ စတုဓာဝ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. ဓာတု ကထာယံ ဝုတ္တေနာတိအာဒိနာပိ ဝတ္တဗ္ဗံ.

၁၂. ပရမတ္ထတောတိ ပရမတ္ထ သစ္စတော. ဒွေ ဟိ သစ္စာနိ သမ္မုတိသစ္စံ၊ ပရမတ္ထသစ္စန္တိ၊ တတ္ထ သတ္တ ပုဂ္ဂလ အတ္တ ဇီဝါဒိကာ ပညတ္တိအတ္ထာ သဘာဝတော အဝိဇ္ဇမာနာယေဝ ဟောန္တိ. ဓမ္မဝဝတ္ထာနညာဏရဟိတာနံပန မဟာဇနာနံ စိတ္တေ မဟန္တမဟန္တာပိ ဟုတွာ ဝိဇ္ဇမာနာဝိယ ပညာယန္တိ၊ တေစ မဟာဇနာ သမဂ္ဂါ ဟုတွာ တေသံ ဧကန္တေန အတ္ထိဘာဝံ ဂဟေတွာ တထာ တထာ ဝေါဟရန္တိ စေဝ သမ္ပဋိစ္ဆန္တိစ. တသ္မာ တေ မဟာဇနေဟိ သမဂ္ဂေဟိ သမ္မတတ္တာတတောယေဝစ ဝစီသစ္စဝိရတိသစ္စာနံ ဝတ္ထုဘူတတ္တာသမ္မုတိ သစ္စန္တိ ဝုစ္စန္တိ. တသ္မိံ သမ္မုတိသစ္စေ ဌတွာ သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇန္တာ သဗ္ဗ လောကိယသမ္ပတ္တိယောစ သဗ္ဗဗောဓိသမ္ဘာရ ဓမ္မေစ အာရာဓေန္တိ. မိစ္ဆာပဋိပဇ္ဇန္တာ အပါယပူရကာ ဟောန္တိ. ဧဝံ မဟန္တဉှိ သမ္မုတိ သစ္စန္တိ. ပရမတ္ထသစ္စံ ပန ပတွာ တံ သစ္စမေဝ နဟောတိ. တဉှိ သယံ အဝိဇ္ဇမာနံယေဝ သမာနံ မဟာဇနေ ဝိဇ္ဇမာနန္တွေဝ ဂဏှာပေတိ. သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိ တိဝိဓမိစ္ဆာဒိဋ္ဌီနံ ဝတ္ထု ဟုတွာ ဗာလဇနာနံ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော နိယျာတုံ နဒေတိ. ဧဝံ ဝိပရီတဉှိ သမ္မုတိသစ္စံ. ဧဝံ မဟာသာဝဇ္ဇဉ္စာတိ. ပရမတ္ထသစ္စံပန ဒုဝိဓံ သဘာဝသစ္စံ အရိယသစ္စန္တိ. တတ္ထ ဓမ္မသင်္ဂဏိအာဒီသု သတ္တသု ပကရဏေသု ဝိဘတ္တာ ကုသလာဒယော ဓမ္မာ သဘာဝသစ္စံနာမ. တေ ဟိ သယံ သဘာဝတော ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ကုသလာနာမ ဓမ္မာ အတ္ထိ သုခါနာမ ဝေဒနာ အတ္ထီတိ ဂဏှန္တေန ဝိသံဝါဒေန္တီတိ. တံ ပန အရိယသစ္စံ ပတွာ ကိဉ္စိ အသစ္စံပိ ဟောတိယေဝ. တထာဟိ အနုဘဝနဘေဒမတ္တံ ဥပါဒါယေဝ ဝေဒနာ သုခါ ဒုက္ခာ အဒုက္ခမသုခါတိ ဝုတ္တာ. န သဗ္ဗာကာရတော သုခဘူတတ္တာ. သဗ္ဗေဟိ ပန အနိစ္စတာ သင်္ခတတာဒီဟိ အနေကသတေဟိ အာကာရေဟိ သဗ္ဗာပိ ဝေဒနာ ဒုက္ခာဧဝ. တထာ အနဝဇ္ဇသုခဝိပါကဋ္ဌေန ကုသလဘာဝေါပိ အကုသလံ ဥပါဒါယေဝ ဝုတ္တော. သဗ္ဗေပိ ဟိ တေဘူမကာ ကုသလသမ္မတာ ဓမ္မာ သာသဝတာ သံကိလေသိကတာ ဩဃနိယ ယောဂနိယ ဥပါဒါနိယတာ သင်္ခါတေဟိ ဝဇ္ဇေဟိ သာဝဇ္ဇာဧဝ ဟောန္တိ. ဒုက္ခသစ္စဘူတာနဉ္စ ဝိပါကာနံ ဇနနဋ္ဌေန ဧကန္တေန ဒုက္ခဝိပါကာဧဝ ဟောန္တိ. အဇ္ဈတ္တတ္တိကဉ္စ သဗ္ဗလောကိယသမ္မတံ ဥပါဒါယ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗေပိ ဟိ စတုဗ္ဘူ မကဓမ္မာ ဧကန္တေန အတ္တာပိနာမ နတ္ထိ. ကုတော အဇ္ဈတ္တာနာမ. ဗဟိဒ္ဓါဧဝ ဟောန္တိ. သင်္ခါရေ ပရတော ပဿာတိ ဟိ ဝုတ္တန္တိ. အယံ နယော သေသတ္တိက ဒုကဓမ္မေသုပိ ယထာရဟံ နေတဗ္ဗော. အရိယ သစ္စံနာမ သဗ္ဗေသံ တေဘူမကဓမ္မာနံ ဧကန္တ ဒုက္ခဘာဝေါ တဏှာယ ဧကန္တ ဒုက္ခသမုဒယ ဘာဝေါ နိဗ္ဗာနဿေဝ ဒုက္ခနိရောဓ ဘာဝေါ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿေဝ ဒုက္ခနိရောဓမဂ္ဂဘာဝေါစာတိ. ဣဓမေဝ ဟိ ပရိသုဒ္ဓဗုဒ္ဓီနံ အရိယာနံ ဉာဏေ အစလမာနံ သဗ္ဗာကာရပရိပုဏ္ဏံ နိပ္ပရိယာယသစ္စံ ဟောတီတိ. တေသု ဣဓ သမ္မုတိသစ္စံ နိဝတ္တေန္တော ပရမတ္ထတောတိ ဣဒ မာဟ. တေန ဝုတ္တံ ပရမတ္ထတောတိ ပရမတ္ထသစ္စတောတိ. တတ္ထ အတ္ထော ဒုဝိဓော သဘာဝသိဒ္ဓေါစ ပရိကပ္ပသိဒ္ဓေါစ. တတ္ထ ယော ဝိနာ အညာပဒေသေန ကေဝလံ ဝိသုံ ဝိသုံ အတ္တနော လက္ခဏေန ဝိဇ္ဇမာနော ဟုတွာ သိဒ္ဓေါ. သော စိတ္တာဒိကော အတ္ထော သဘာဝသိဒ္ဓေါနာမ. ယောပန အတ္တနော လက္ခဏေန ဝိဇ္ဇမာနောယေဝ နဟောတိ. ဝိဇ္ဇမာနဿပန အတ္ထဿ နာနာ ပဝတ္တိအာကာရေ ဥပါဒါယ စိတ္တေန ပရိကပ္ပေတွာ သဝိဂ္ဂဟံ ကတွာ ဂဟိတော စိတ္တမယော စိတ္တနိမ္မိတော ဟုတွာ စိတ္တေဧဝ ဥပလဗ္ဘမာနော ဟောတိ. သော သတ္တပုဂ္ဂလာဒိကော အတ္ထော ပရိကပ္ပသိဒ္ဓေါ နာမ. တေသု သဘာဝသိဒ္ဓေါယေဝ ပရမတ္ထောနာမ. သော ဟိ သန္တိ ဘဝန္တိ ဗုဒ္ဓိသဒ္ဒါ ဧတ္ထာတိ အတ္ထော. ဧကန္တဝိဇ္ဇမာနဋ္ဌေန ဣတရတော ပရမော ဥက္ကံသဂတော အတ္ထောတိ ပရမတ္ထော. အပိ စ၊ ယေ အယံ အတ္ထိ အယံ ဥပလဗ္ဘတီတိ ဂဟေတွာ တဿ အဘိညေယျဿ အဘိညတ္ထာယ၊ ပရိညေယျဿ ပရိညတ္ထာယ၊ ပဟာတဗ္ဗဿ ပဟာနတ္ထာယ၊ သစ္ဆိကာတဗ္ဗဿ သစ္ဆိကရဏတ္ထာယ၊ ဘာဝေတဗ္ဗဿ ဘာဝနတ္ထာယ ပဋိပဇ္ဇန္တိ. တေသံ တဒတ္ထသာဓနေ အဝိသံဝါဒကဋ္ဌေန ပရမော ဥတ္တမော အတ္ထောတိ ပရမတ္ထော. ဣတရောပန အဝိဇ္ဇမာနတ္တာ တဿ အဘိညာဒိအတ္ထာယ ပဋိပဇ္ဇန္တာနံ တဒတ္ထသာဓနေ ဝိသံဝါဒကောယေဝ ဘဝိဿတိ. နပန တဒတ္ထံ သာဓေဿ တီတိ ပရမတ္ထောတိ ဝတ္တုံ နာရဟတီတိ.

[၁၄] ဝိဘာဝနိယံ ပန

‘‘ပရမဿဝါ ဥတ္တမဿ ဉာဏဿ အတ္ထော ဂေါစရောတိ ပရမတ္ထော’’တိပိ ဝုတ္တံ. တံ န သုန္ဒရံ.

န ဟိ ပရမသဒ္ဒေါဉာဏေ ဝတ္တမာနော ဒိဿတိ. နစ အတ္ထသဒ္ဒေါ ဂေါစရေတိ. ယဉ္စ အနုဋီကာယံ သစ္စမေဝ သစ္စိကံ. သော ဧဝ အတ္ထော အဝိပရီတဿ ဉာဏဿ ဝိသယဘာဝဋ္ဌေနာတိ သစ္စိကဋ္ဌောတိ ဝုတ္တံ. တံပိ အဝိပရီတေန ဉာဏေန အရဏီယတော ဥပဂန္တဗ္ဗ တော အတ္ထောတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ. နပရမသဒ္ဒဿ အတ္ထန္တိ. [ပရမတ္ထပဒံ]

၁၃. စိတ္တန္တိ ဧတ္ထ စိန္တေတီတိ စိတ္တံ. ဧတ္ထစ စိန္တနကြိယာ နာမ နိစ္စံ အာရမ္မဏာပေက္ခာ ဟောတိ. န ဟိ သာ အာရမ္မဏေန ဝိနာ လဗ္ဘတီတိ. တသ္မာ အာရမ္မဏဂ္ဂဟဏ အာရမ္မဏုပလဒ္ဓိယေဝ ဣဓ စိန္တနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာတိ. ဧဝဉှိ သတိ ဘဝင်္ဂသမယ ဝိသညိသမယေသု စိတ္တံ အာရမ္မဏေန ဝိနာပိ ပဝတ္တတီတိ ဧဝံ ဝါဒီနံ ဝါဒေါ ပဋိက္ခိတ္တော ဟောတိ. သန္တေသုပိစ နိဿယ သမနန္တရာဒီသု တဿ ပစ္စယေသု တေဟိ နာမံ အလဘိတွာ အာရမ္မဏပစ္စယဝသေနေဝဿ နာမံ သိဒ္ဓန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. စိန္တေန္တိ သမ္ပယုတ္တကာ ဓမ္မာ ဧတေနာတိ စိတ္တံ. တဉှိ အာရမ္မဏဂ္ဂဟဏကိစ္စေ ပုဗ္ဗင်္ဂမဘူတန္တိ တံ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာပိ အာရမ္မဏံ ဂဏှန္တာ တဿ ဝသေနေဝ ဂဏှန္တီတိ. စိန္တနမတ္တံဝါ စိတ္တံ. သဗ္ဗေပိ ဟိ ဓမ္မာ တံတံ ကြိယာမတ္တာဝ ဟောန္တိ. န တေသု ဒဗ္ဗံဝါ သဏ္ဌာနံ ဝါ ဝိဂ္ဂဟောဝါ ဥပလဗ္ဘတိ. ပစ္စယာယတ္တ ဝုတ္တိနော စ ဟောန္တိ. န တေ အတ္တနော ထာမေနဝါ ဗလေနဝါ ဝသေနဝါ သတ္တိယာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇိတုံပိ သက္ကောန္တိ. ပဂေဝ စိန္တေတုံဝါ ဖုသေတုံဝါတိ. ခဏမတ္တဋ္ဌာယိနောစ ဟောန္တိ၊ န ကဒါစိ ကဿစိ ဝသေ ဝတ္တိတုံ သက္ကောန္တီတိ. တသ္မာ တေသု ဣဒံ ဒဗ္ဗံ၊ အယံ သတ္တိ၊ အယ ကြိယာတိ ဧဝံ ဝိဘာဂေါ နလဗ္ဘတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝဉ္စ ကတွာ သဗ္ဗေသု ပရမတ္ထပဒေသု ဧကံ ဘာဝသာဓနမေဝ ပဓာနတော လဗ္ဘတိ. တဒည သာဓနာနိပန ပရိယာယတောဝ လဗ္ဘန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတ္ထ စ ဒဗ္ဗာဒိဝသေန အဘေဒဿ စိန္တနဿ အတ္ထဝိသေသဉာပနတ္ထံ ဝိဘာဂ ကပ္ပနာဝသေန ဘေဒကရဏံ ပရိယာယကထာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယထာ သိလာ ပုတ္တကဿသရီရန္တိ၊ တထာ ကရဏဉ္စ တံ တံ ကြိယာသင်္ခါတ ဓမ္မဝိမုတ္တဿ ပရပရိကပ္ပိတဿ ကာရကဘူတဿ အတ္တ ဇီဝ သတ္တ ပုဂ္ဂလဿ သဗ္ဗသော အဘာဝဒီပနတ္ထံ. သတိ ဟိ အတ္တာဒိမှိ ကိံ အဘေဒဿ ဘေဒကပ္ပနာယာတိ.

ဝိဘာဝနိယံ ပန

သသဝိသာဏံ ဝိယ အဘူတဿ ဘူတ ကပ္ပနာ ဝုတ္တာ ဝိယ ဒိဿတိ. အယမဿာဓိပ္ပါယော-ဓမ္မေသု ကတ္တာဝါ ကာရေ တာဝါ ကောစိ နတ္ထိ. လောကေပန အတ္တပ္ပဓာနော ကြိယာ နိပ္ဖါဒကော ကတ္တာနာမ သိဒ္ဓေါ. တသ္မာ စိန္တနကိစ္စေ အတ္တပ္ပဓာနတာ ဒီပနတ္ထံ တံ ကတ္တုဘာဝံ စိတ္တေ အာရောပေတွာ စိန္တေတီတိ စိတ္တန္တိ ဝုတ္တံ.

စိတ္တဿစ ဗလေန တံသမ္ပယုတ္တာနံပိ တသ္မိံ ကိစ္စေ တဒနုကူလပ္ပဝတ္တိဒီပနတ္ထံ ပုနကရဏဘာဝံ စိတ္တေ ကတ္တုဘာဝဉ္စ တေသု အာရောပေတွာ စိန္တေန္တိ သမ္ပယုတ္တကာ ဓမ္မာ ဧတေနာတိ စိတ္တန္တိ ဝုတ္တန္တိ. အပိ စေတ္ထ စိတ္တသဒ္ဒေါ ဝိစိတြတ္ထဝါစကော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဝုတ္တဉှေ တံ သံယုတ္တကေ –

ဒိဋ္ဌံ ဝေါ ဘိက္ခဝေ စရဏံနာမ စိတ္တန္တိ. ဧဝံ ဘန္တေ. တမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ စရဏံ စိတ္တံ စိတ္တေနေဝ စိန္တိတန္တိ. တေနာပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ စရဏေန စိတ္တေန စိတ္တညေဝ စိတ္တတရန္တိ၊ နာ ဟံ ဘိက္ခဝေ အညံ ဧကနိကာယံပိ သမနုပဿာမိ ယံ ဧဝံ စိတ္တံ. ယထယိဒံ ဘိက္ခဝေ တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ. တေပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ စိတ္တေနေဝ စိတ္တိကတာ. တေဟိပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ တိရစ္ဆာန ဂတေဟိ ပါဏေဟိ စိတ္တညေဝ စိတ္တတရန္တိ.

တတ္ထ စရဏံနာမ စိတ္တန္တိ ယတ္ထဝိစိတြာနိ ဒိဗ္ဗဝိမာနာဒီနိ စိတ္တကမ္မာနိ ကတွာ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ပုညံ ကရောန္တာ ဣဓစိဓစ နိဗ္ဗတ္တာတိ ဒဿေန္တော ဝိစရန္တိ. တဿ ပဋကောဋ္ဌကဿေတံ နာမံ. စိတ္တေနာတိ နိဿက္ကေ ကရဏဝစနံ. ယထယိဒန္တိ ယထာ ဣမေ. စိတ္တိကတာတိ ဝိစိတြာ ကတာ. ဧတ္ထစ စိတ္တဝိစိတ္တကာယ သညာဝိစိတ္တာ. သညာဝိစိတ္တတာယ တဏှာဝိစိတ္တာ. တဏှာဝိစိတ္တတာယ ကမ္မာနိ ဝိစိတ္တာနိ. ကမ္မဝိစိတ္တ တာယ ယောနိယော ဝိစိတ္တာ. ယောနိဝိစိတ္တတာယ တေသံ တိရစ္ဆာ နဂတာနံ ဝိစိတ္တတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. [ဝစနတ္ထော]

တံ တံ သဘာဝေါ လက္ခဏံ၊ ကိစ္စသမ္ပတ္တိယော ရသော၊

ဂယှာကာရော ဖလံဝါပိ၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန သညိတံ.

အာသန္နကာရဏံ ယံ တံ၊ ပဒဋ္ဌာနန္တိ တံ မတံ၊

ဓမ္မာနံ ဝဝတ္ထာနာယ၊ အလံ ဧတေ ဝိဗုဒ္ဓိနော.

အာရမ္မဏဝိဇာနနလက္ခဏံ စိတ္တံ၊ ပုဗ္ဗင်္ဂမရသံ၊ သန္ဓာနပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ နာမရူပပဒဋ္ဌာနံ. [စိတ္တံ]

၁၄. စေတသိကန္တိ ဧတ္ထ စေတသိ ဘဝံ တဒါယတ္တဝုတ္တိတာယာတိ စေတသိကံ. ဖဿာဒိ ဓမ္မဇာတံ. ဧတ္ထစ တဒါယတ္တဝုတ္တိတာ နာမ ဧကုပ္ပါဒတာဒီဟိ လက္ခဏေဟိ စိတ္တေန သဟ ဧကီ ဘူတဿ ဝိယ ပဝတ္တိ. ဧတေန ယာ စိတ္တဿ ဇာတိ. သာဧဝ ဖဿာဒီနံ. ယာ စိတ္တဿ ဇရာ၊ ယံ စိတ္တဿ မရဏံ၊ ယံ စိတ္တဿ အာရမ္မဏံ၊ ယံ စိတ္တဿ ဝတ္ထု၊ တဒေဝ ဖဿာဒီနန္တိ ဧဝံ ဧကပုပ္ဖ မဉ္ဇရိယံ ဧကဝဏ္ဋုပနိဗ္ဗန္ဓာနိ ပုပ္ဖါနိ ဝိယ စိတ္တေန သဟ ဧကဇာတိယာဒိ ဥပနိဗ္ဗန္ဓာ ဖဿာဒယော ဓမ္မာ ဣဓ စေတသိကံနာမာတိ သိဒ္ဓါ ဟောန္တိ. ဧဝဉ္စ သတိ စိတ္တံပိ တေဟိ ဖဿာဒီဟိ သဟ တထေဝ အာယတ္တံ ပဝတ္တတီတိ တံပိ ဖဿိကံ ဝေဒနိကန္တိအာဒိနာ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ စေ. န. စိတ္တဿေဝ ဇေဋ္ဌကတ္တာ. မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ၊ မနောသေဋ္ဌာ မနောမယာတိ ဟိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထစ မနောမယာတိ မနသာဧဝ ပကတာ နိမ္မိတာ စိတ္တကြိယာ ဘူတာတိ အတ္ထော. ဧတေန တေ ဖဿာဒယော ဓမ္မာ စိတ္တေန ဝိနာ နုပလဗ္ဘန္တီတိ ဒဿေတိ. စိတ္တံပန တေဟိ ကေဟိစိ ဝိနာပိ ပဝတ္တတိယေဝ. ပဉ္စဝိညာဏ စိတ္တဉှိတေဟိ ကေဟိစိ ဝိတက္ကာဒီဟိ ဝိနာ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ. တသ္မာ တေသညေဝ တဒါယတ္တ ဝုတ္တိတာ ဝတ္တဗ္ဗာ န စိတ္တဿာတိ.

[၁၅] ဝိဘာဝနိယံ ပန

ဧကာလမ္ဗဏတာ မတ္တေန တေသံ တဒါယတ္တဝုတ္တိတံ စေတသိ ကတ္တဉ္စ ဝိဘာဝေတိ. တံ န သုန္ဒရံ.

န ဟိ ဧကာလမ္ဗဏတာမတ္တေန စေတသိကံနာမ ဇာတန္တိ. ဧတ္ထ စ လောကေ နာနာဝဏ္ဏဓာတုယော ဥဒကေ ဃံသိတွာ ဝတ္ထုမှိ နာနာ စိတ္တကမ္မာနိ ကရောန္တိ၊ တတ္ထ ဝတ္ထုမှိ ဖရဏံ ဗန္ဓနဉ္စ ဥဒကဿေဝ ကိစ္စံ၊ န ဝဏ္ဏဓာတူနံ. နာနာရူပ ဒဿနံ ဝဏ္ဏဓာတူနမေဝ ကိစ္စံ၊ န ဥဒကဿ. တတ္ထ ဝတ္ထုဝိယ အာရမ္မဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဥဒကံဝိယ စိတ္တံ. နာနာ ဝဏ္ဏဓာတုယောဝိယ စေတသိကဓမ္မာတိ. [စေတသိကံ]

၁၅. ရူပန္တိ ဧတ္ထ ရုပ္ပတီတိ ရူပံ. သီတုဏှာဒီဟိ ဝိရောဓိ ပစ္စယေဟိ ဝိသမ ပဝတ္တိ ဝသေန ဝိကာရံ အာပဇ္ဇတိ၊ တေဟိ ဝါ ဝိကာရံ အာပါဒီယတီတိ အတ္ထော. ယထာဟ –

ရုပ္ပတီတိ ခေါ ဘိက္ခဝေ တသ္မာ ရူပန္တိ ဝုစ္စတိ. ကေန ရုပ္ပတိ. သိတေနပိ ရုပ္ပတိ. ဥဏှေနပိ ရုပ္ပတိ. ဇိဃစ္ဆာယပိ ရုပ္ပတိ. ဝိပါသာယပိ ရုပ္ပတိ. ဍံသ မကသ ဝါတာတပ သရိံ သပ သပ္ဖဿေဟိပိ ရုပ္ပတီတိ. ရုပ္ပတီတိစ ရုပ္ပတိ၊ ကုပ္ပတိ၊ ဃဋ္ဋီယတိ၊ ပိဠီ ယတိ၊ ဘိဇ္ဇတီတိ.

မဟာနိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တံ. အယမေတ္ထ ပိဏ္ဍတ္ထော၊ ယေ ဓမ္မာ စိရဋ္ဌိတိကာစ ဟောန္တိ သပ္ပဋိဃသဘာဝါစ. တေသညေဝ ဌိတိက္ခဏေသု ဝိရောဓိပစ္စယေဟိ သမာဂမောနာမ ဟောတိ. နပနညေသံ ပရိတ္တက္ခဏာနံ အပ္ပဋိဃသဘာဝါနန္တိ. တေသဉှိ အပ္ပဋိဃသဘာဝါနံ သုခုမ ရူပါနံပိ ဗဟိဒ္ဓါ သီတာဒီဟိ သမာဂမောနာမ နတ္ထိ. ကုတော ပရိတ္တက္ခဏာနံ အပ္ပဋိဃသဘာဝါနဉ္စ အရူပဓမ္မာနန္တိ. ယဒိဧဝံ သုခုမရူပါနံ အရူပတာပတ္တိ သိယာတိ. နသိယာ. ဩဠာရိကရူပေဟိ သမာနဂတိ ကတ္တာ. တာနိဟိ ဩဠာရိကေသု ရုပ္ပမာနေသု ရုပ္ပန္တိယေဝါတိ. သမာဂမောစ နာမ ဣဓ ထပေတွာ အာပါတဂမနံ အာရမ္မဏကရဏဉ္စ အညမညဝိရုဒ္ဓါနံ ဌိတိပတ္တာနံ ဩဠာရိကရူပါနံ မဟာဘူတာနမေဝဝါ အညမညာဘိဃဋ္ဋနံ ဝုစ္စတိ၊ ရုပ္ပတိ ဃဋ္ဋီယတိ ပီဠီယတီတိ ဟိ ဝုတ္တံ. ရုပ္ပနဉ္စနာမ ပရသေနာယုဒ္ဓေန ရဋ္ဌခေါဘောဝိယ ကလာပန္တရဂတဓာတူနံ ကုပ္ပနံ ဘိဇ္ဇနံစ ဝုစ္စတိ. ကုပ္ပတိ ဘိဇ္ဇတီတိ ဟိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထစ ကုပ္ပတီတိ ခေါဘတိ စဉ္စလတိ၊ ဘိဇ္ဇတီတိ ဝိကာရံ အာပဇ္ဇတိ. ယသ္မိံ ခဏေ ဝိရောဓိပစ္စယသမာဂမံ လဘန္တိ. တတော ပဋ္ဌာယ သယံပိ ဝိကာရပတ္တာ ဟောန္တိ. ဩမတ္တာဓိမတ္တရူပသန္တတီနံ ဥပ္ပတ္တိယာ ပစ္စယဘာဝံ ပတ္တာ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. အပိစေတ္ထ ရုပ္ပနံ ဒုဝိဓံ ဝဍ္ဎနံ၊ ဟာယနဉ္စ. တဒုဘယံပိ ကပ္ပဝုဋ္ဌာနေ ကပ္ပသဏ္ဌာနေ နာနာအာယုကပ္ပ သံဝစ္ဆရ ဥတု မာသ ရတ္တိ ဒိဝါဒီနံ ပရိဝတ္တနေစ ပါကဋံ ဟောတီတိ. ကသ္မာ ပန ရူပန္တိ နာမံ ဃဋ္ဋနဝသေန ရုပ္ပနဓမ္မာနမေဝ သိဒ္ဓန္တိ. တေသမေဝ သဝိဂ္ဂဟတ္တာ. ရူပဓမ္မာ ဟိ သမူဟသဏ္ဌာနာဒိ ဘာဝပတ္တိယာ သဝိဂ္ဂဟာ ဟောန္တိ. တသ္မာ တေသမေဝ ရုပ္ပနံ ပစ္စက္ခတောပိ လောကဿ ပါကဋန္တိ တေသွေဝ ရူပန္တိ နာမံ သိဒ္ဓန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အရူပဓမ္မာ ပန အဝိဂ္ဂဟာတိ န တေသံ ဝိကာရော ပစ္စက္ခတော လောကဿ ပါကဋော ဟောတိ. တံ တံ ရူပဝိကာရံ ဒိသွာဝါ သုတွာ ဝါ ပုစ္ဆိတွာယေဝ ဝါ သော လောကေန ဇာနိတဗ္ဗော အညတြ ပရစိတ္တဝိဒူဟိ. တသ္မာ တေသံ ရူပတာပတ္တိ နတ္ထီတိ.

[၁၆] ဝိဘာဝနိယံ ပန

တေသံ ရူပတာပတ္တိပ္ပသင်္ဂေါ သီတာဒိဂ္ဂဟဏ သာမတ္ထိယေန နိဝတ္တိတော. ယသ္မာ ပန ဝေါဟာရောနာမ လောကောပစာရေန ဝိနာ နသိဇ္ဈတိ. လောကောပစာရောစ ပါကဋနိမိတ္တဝသေ နေဝ ပဝတ္တော. တသ္မာ ဣဓ သီတာဒိဂ္ဂဟဏေန ဝိနာပိ တပ္ပသင်္ဂနိဝတ္တိ လောကတောဝ သိဒ္ဓါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ယသ္မာ စ ဗြဟ္မလောကေ ဗြဟ္မာနံ ကာယဝိကာရ ဝစီဝိကာရာ စ ဣဒ္ဓိဝိကုပ္ပနာဝသပ္ပဝတ္တာ နာနာရူပဝိကာရာစ ဒိဿန္တိယေဝ. တေစ ဧကေန ပရိယာယေန ရုပ္ပနာကာရာဧဝ နာမ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ တေသံ ဝသေန တတ္ထ ရူပါနံ ရူပတာသိဒ္ဓိ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ရူပယတိ ဝါ အတ္တနော သဘာဝေန ပကာသတီတိ ရူပံ. အရူပဓမ္မာ ဟိ န အတ္တနော သဘာဝေန ပါကဋာ ဟောန္တိ. ရူပသန္နိဿယေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗာ. ဣဒံ ပန အတ္တနော သဘာဝေနေဝ ပါကဋံ ပဉ္စဝိညာဏေဟိပိ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ. ဣမသ္မိံ အတ္ထေ သတိ ဗြဟ္မလောကေ ရူပါနံပိ ဥဇု ကတောဝ ရူပတာသိဒ္ဓိ ဟောတီတိ.

[၁၇] ဝိဘာဝနိယံ ပန

အနုဂ္ဂါဟကာနံ သီတာဒီနံ ဝသေန တံ သဘာဝါ နာတိဝတ္တန ဝသေနစ တတ္ထ ရူပတာသိဒ္ဓိ ဝိဘာဝိတာ. ယသ္မာပန သီတေ နာပိ ဥဏှေနာပီတိအာဒိဝစနံ နိဒဿနမတ္တံ ဟောတိ. ကမ္မ စိတ္တာဟာရာနံပိ ဝသေန ရုပ္ပနဿ သမ္ဘဝတော၊ တထာဟိ သညာ ဝိညာဏာနိပိ ရူပါရမ္မဏရသာရမ္မဏေဟိ ဧဝ ပါဠိယံ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ. န ဟိ သညာ ရူပံဧဝ သဉ္ဇာနာတိ. န စ ဝိညာဏံ ရသ မေဝ ဝိဇာနာတိ. နိဒဿနမတ္တေန ဒေသနာ ဟောတီတိ ဝိညာယတီတိ. တသ္မာ သီတာဒိဂ္ဂဟဏံ အမုဉ္စိတွာဝ တတ္ထ ရူပတာသိဒ္ဓိဝိဘာဝနေန ပယောဇန နတ္ထီတိ. [ရူပံ]

၁၆. နိဗ္ဗာနန္တိ ဧတ္ထ နိဗ္ဗာယန္တိ သဗ္ဗေ ဝဋ္ဋဒုက္ခသန္တာပါ ဧတသ္မိန္တိ နိဗ္ဗာနံ. နိဗ္ဗာယန္တီတိ ယေ ကိလေသာဝါ ခန္ဓာဝါ အဘာဝိတမဂ္ဂဿ အာယတိံ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟပက္ခေ ဌိတာ ဟောန္တိ. တေယေဝ ဘာဝိတမဂ္ဂဿ အနုပ္ပဇ္ဇနာရဟပက္ခံ ပါပုဏန္တီတိ အတ္ထော. န ဟိ ခဏတ္တယံ ပတွာ နိရုဒ္ဓါ အတီတဓမ္မာ နိဗ္ဗာယန္တိ နာမ. ပစ္စုပ္ပန္နေသု အာယတိံ အဝဿံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေသုစ ဓမ္မေသု ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထီတိ. ဝဋ္ဋဒုက္ခသန္တာပါတိ ကိလေသဝဋ္ဋ ကမ္မဝဋ္ဋ ဝိပါကဝဋ္ဋ ဒုက္ခသန္တာပါ. န ဟိ တိဝိဓ ဝဋ္ဋဒုက္ခသန္တာပရဟိတာနံ ရုက္ခာဒီနံ အနုပ္ပါဒနိရောဓော နိဗ္ဗာနံနာမ ဟောတီတိ. ဧတသ္မိန္တိ ဝိသယေ ဘုမ္မံ. ယထာ အာကာသေ သကုဏာ ပက္ခန္တီတိ. ယေဟိ တေ နိဗ္ဗာယန္တိ. တေသံ တဗ္ဗိနိမုတ္တံ အညံ နိဗ္ဗုတိဋ္ဌာနံနာမ ကိဉ္စိ နတ္ထီတိ. နိဗ္ဗာယန္တိ ဝါ အရိယဇနာ ဧတသ္မိန္တိ နိဗ္ဗာနံ. နိဗ္ဗန္တိ ဓီရာ ယထယံ ပဒီပေါတိ ဟိ ဝုတ္တံ. နိဗ္ဗာယန္တီတိ တံ တံ ကိလေသာနံဝါ ခန္ဓာနံဝါ ပုန အပ္ပဋိသန္ဓိကဘာဝံ ပါပုဏန္တီတိ အတ္ထော. ဧကသ္မိန္တိ ဝိသယေဧဝ ဘုမ္မံ၊ ဧတသ္မိံ အဓိ ဂတေတိပိ ယောဇေန္တိ. ဋီကာသုပန ဘဝါဘဝံ ဝိနနတော သံသိဗ္ဗန တော ဝါနံ ဝုစ္စတိ တဏှာ. တတော နိက္ခန္တန္တိ နိဗ္ဗာနန္တိ ဝုတ္တံ.

[၁၈] ဝိဘာဝနိယံ ပန

‘‘နိဗ္ဗာဘိဝါ ဧတေန ရာဂဂ္ဂိအာဒိကောတိ နိဗ္ဗာန’’န္တိပိ ဝုတ္တံ. တံ န သုန္ဒရံ.

န ဟိ မဂ္ဂေဝိယ နိဗ္ဗာနေ ကတ္ထစိ ကရဏသာဓနံ ဒိဋ္ဌံ၊ နစ နိဗ္ဗာနံ နိဗ္ဗူတိ ကြိယာသာဓနေ ရာဂါဒိကဿ ကတ္တုနော သဟ ကာရိပစ္စယော ဟောတီတိ. [နိဗ္ဗာနံ]

ဒုတီယဂါထာယ ပရမတ္ထဒီပနာ နိဋ္ဌိတာ.

စိတ္တသင်္ဂဟ-ပရမတ္ထဒီပနီ

၁၇. ဣဒါနိ ဥဒ္ဒေသက္ကမေန စိတ္တံ တာဝ နိဒ္ဒိသန္တော တတ္ထ စိတ္တန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထာတိ တေသု စတူသု အဘိဓမ္မတ္ထေသု. တာဝ ပထမံ. စတ္တာရော ဝိဓာ ပကာရာ ယဿ တံ စတုဗ္ဗိဓံ.

၁၈. ကာမာဝစရန္တိ ဧတ္ထ ကာမီယတီတိ ကာမော. ကာမေန္တိဝါ ဧတ္ထ သတ္တာ အဝိက္ခမ္ဘိတကာမရာဂတ္တာ ကာမရတိယာဧဝ ရမန္တိ. န ဥပရိဘူမီသု ဝိယ ဈာနရတိယာတိ ကာမော. ဧကာဒသဝိဓာ ကာမဘူမိ. နနု စေတ္ထ ဈာနလာဘိနောပိ သန္တီတိ. န န သန္တိ. တေပန ကဒါစိ ဒေဝါတိ နတ္ထေတ္ထ ဒေါသော. အဝီစိနိရယာဒယော ကထံ ကာမီယန္တိ. ကထဉ္စ တတ္ထ သတ္တာ ကာမရတိယာ ရမန္တီတိ. နိမိတ္တဿာဒဝသေနဝါ ဘဝနိကန္တိဝသေနဝါတိ. မရဏကာလေ ဟိ ဥပဋ္ဌိတာ နိရယဂ္ဂိဇာလာ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာဝိယ ခါယန္တိ. ဧကော ကိရ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဗြာဟ္မဏော မရဏမဉ္စေ နိပ္ပန္နော ဟောတိ. တဿ အာစရိယဗြာဟ္မဏာ သမီပေ ဌတွာ ဗြဟ္မလောကံ ဘော ဂစ္ဆာတိ ဝဒန္တိ. တဿပန အဝီစိနိရယေ အဂ္ဂိဇာလာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ. တဒါ သော ဘော အာစရိယာ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ ပညာယန္တီတိ အာဟ. ဧသ ဘော ဗြဟ္မလောကော. တတ္ထ ဂစ္ဆာတိ ဝဒန္တိ. သော ကာလင်္ကတွာ အဝီစိမှိ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ဧဝံ နိမိတ္တဿာဒဝသေန တေ ကာမီယန္တိ. တတ္ထ ဥပ္ပန္နာနံပိ ဘဝနိကန္တိနာမ ဟောတီတိ. အပိစ၊ တတ္ထ ဥပ္ပန္နာ အဝိက္ခမ္ဘိတကာမရာဂါဧဝ ဟောန္တိ၊ ဩကာသေ သတိ ကာမရတိယာ ရမိဿန္တိ ယေဝါတိ. တသ္မိံ ကာမေ အဝစရတီတိ ကာမာဝစရံ. ဧတ္ထစ အဝစရတီတိ ပဒဿ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော န ဂဟေတဗ္ဗော. သော ဟိ အတ္ထော ပါဠိယာစ နသမေတိ. နာနာဒေါသယုတ္တောစ ဟောတီတိ. ယံ ဧတသ္မိံ အန္တရေ ဧတ္ထာဝစရာ ဧတ္ထ ပရိယာပန္နာတိ ဟိ ပါဠိယံ ဝုတ္တံ. ယဒိ စေတ္ထ သော အတ္ထော အဓိပ္ပေတော သိယာ. ဧဝံ သဘိ ဧတ္ထာဝစရာ ဧတ္ထုပ္ပန္နာတိ ဝုတ္တံ သိယာ. နပန ဝုတ္တံ. နစ ပရိယာပန္နသဒ္ဒေါ ဥပ္ပန္နသဒ္ဒေန သဟ သမာနတ္ထောတိ သက္ကာ ဝတ္တုံ. န ဟိ လောကုတ္တရစိတ္တာနိ တီသု ဘဝေသု ဥပ္ပန္နာ နိပိ တတြ ပရိယာပန္နာနိယေဝ ဟောန္တီတိ. ဧဝံ တာဝ ပါဠိယာ နသမေတီတိ.

ယဒိစ သော အတ္ထော ဂဟိတော သိယာ. ဧဝဉ္စ သတိ တသ္မိံ ကာမေ ယေ မဟဂ္ဂတ လောကုတ္တရဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တေသံပိ ကာမာ ဝစရတာပတ္တိဒေါသော ရူပါဝစရတာဒိ မုတ္တိဒေါသောစ အာပဇ္ဇတိ. ယေစ ကာမာဝစရဓမ္မာ ရူပါရူပဘူမီသု ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တေသဉ္စ ရူပါရူပါ ဝစရတာ ပတ္တိဒေါသော ကာမာဝစရတာ မုတ္တိဒေါသောစ အာပဇ္ဇတီတိ. နနု ယေဘုယျဝုတ္တိဝသေနပိ ကေသဉ္စိ နာမလာဘော ဟောတိ. ယထာ ဝနစရကော သင်္ဂါမာဝစရောတိ. တသ္မာ ဣဓပိ တေသံ ဓမ္မာနံ အတ္တနော အတ္တနော ဘုမ္မီသု ဥပ္ပန္နဗဟုလတ္တာ ကာမာဝစရာဒိ နာမလာဘေ သတိ န ကောစိ ဒေါသောတိ.န. ဧဝဉှိ သတိ လောကုတ္တရ ဓမ္မာနံ ကာမာဝစရတာဒိ မုစ္စနတ္ထံ ယေဘုယျေန ဥပ္ပန္နဘူမိ ဝိသုံ ဝတ္တဗ္ဗာ သိယာ. န စ သာ နာမဘူမိ အတ္ထိ. ယတ္ထ တေ ယေဘုယျေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ. တေဟိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တာ တီသု ဘဝေသု ဧဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တသ္မာ တေသံ ကာမ ရူပါရူပါဝစရတာပတ္တိဒေါသော ဒုန္နိဝါရော သိယာတိ. ဧဝံ နာနာဒေါသယုတ္တော ဟောတီတိ. တသ္မာဿ တထာ အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ ဧတ္ထာဝစရာ ဧတ္ထ ပရိယာပန္နာတိ ဘဂဝတာ သံဝဏ္ဏိတေန ပါဠိနယေနေဝဿ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗောတိ. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော. ကာမေ အဝစရတိ ပရိယာပန္နဘာဝေန တသ္မိံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ စရတိ ပဝတ္တတီတိ ကာမာဝစရန္တိ. ပရိယာပန္နဘာဝေါစနာမ အတ္တနော အာဓာရဘူတေန တေန ကာမေန သဟ သမာနဇာတိဂေါတ္တနာမတာ သင်္ခါတေဟိ ပရိတောဘာဂေဟိ တသ္မိံ ကာမေ အာပန္နဘာဝေါ အနုပ္ပဝိဋ္ဌ ဘာဝေါ. အန္တောဂဓဘာဝေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သောစ တထာ ပရိယာပန္နဘာဝေါ ပရိဂ္ဂါဟိနိယာ ကာမတဏှာယ ကတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဧတ္တာဝတာ ယေဓမ္မာ ရူပါရူပသတ္တသန္တာနဘူတာပိ မယှံ ဧတေတိ ကာမ တဏှာယ ပရိဂ္ဂဟိတာ ကာမေ ပရိယာပန္နာဝ ဟောန္တိ. တေ ကာမာဝစရာနာမာတိ သိဒ္ဓါ ဟောန္တိ. ရူပါရူပါ ဝစရေသုပိ အယံ နယော နေတဗ္ဗော. တေသုပန ရူပတဏှာ အရူပတဏှာစ ပရိဂ္ဂါဟိနီ တဏှာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ယေပန ဓမ္မာ တိဏ္ဏံ တဏှာနံ ပရိဂ္ဂဟဝိမုတ္တာ ဟောန္တိ. တေ တီသု ဘဝေသု ဥပ္ပန္နာပိ တတြ အပရိယာပန္နာဧဝ ဟောန္တီတိ လောကုတ္တရာ နာမ ဇာတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧတ္ထစ ပဋ္ဌာနေ အာရုပ္ပေ ကာမစ္ဆန္ဒံ နီဝရဏံ ပဋိစ္စ ဥဒ္ဓစ္စနီဝရဏန္တိအာဒိနာ အရူပသတ္တသန္တာနေပိ ကာမစ္ဆန္ဒသင်္ခါတာယ ကာမတဏှာယ ဥပ္ပတ္တိ ဝုတ္တာ. တသ္မာ ရူပါရူပ ဘူမီသု ဥပ္ပန္နာနံ ကာမဓမ္မာနံ ပရိဂ္ဂါဟိနီတဏှာ ရူပါရူပသတ္တသန္တာန ဂတာပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ပါဠိယံ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏန္တိ ဣဒံ နီဝရဏဇာတိကတ္တာ ဝုတ္တံ. န ဟိ ဈာနဘူမီသု ဧကန္တနီဝရဏကိစ္စာနိ နီဝရဏာနိ သက္ကာ လဒ္ဓုန္တိ. အတြ ကာမဘေဒေါ ဝတ္တဗ္ဗော. ဒွေကာမာ ကိလေ သကာမောစ၊ ဝတ္ထုကာမောစာတိ. တတ္ထ ထပေတွာ ရူပါရူပရာဂေ အညော သဗ္ဗောပိ လောဘော ဣမသ္မိံ စတုဗ္ဘူမိပရိစ္ဆေဒေ ကိလေ သကာမောနာမ. ထပေတွာစ ရူပါရူပါဝစရဓမ္မေ အညေ သဗ္ဗေပိ တီသု ဘူမီသု ဥပ္ပန္နာ ကာမာဝစရဓမ္မာ ဝတ္ထုကာမောနာမာတိ. ယံပန အဋ္ဌသာလိနိယံ သဗ္ဗေပိ တေဘူမကာ ဓမ္မာ ဝတ္ထုကာမောတိ ဝုတ္တံ. တံ မဟာနိဒ္ဒေသေ နိဒ္ဒိဋ္ဌေန သုတ္တန္တိကပရိယာယေန ဝုတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. န ဟိ ရူပါရူပါဝစရဓမ္မာ အဘိဓမ္မေ ကာမနာမေန ဝုတ္တာ အတ္ထီတိ. [ကာမာဝစရပဒံ]

၁၉. ရူပါဝစရံ အရူပါဝစရန္တိ ဧတ္ထ ရူပါရူပသဒ္ဒါ တာသု ဘူမီသု နိရုဠှာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. အပိစ ဒွေ ဘူမိယော ရူပဘူမိ၊ အရူပဘူမီတိ. တတ္ထ ရုပ္ပနလက္ခဏံ ရူပံ ယတ္ထ နတ္ထိ၊ သာ စတုဗ္ဗိဓာ ဘုမ္မိ အရူပဘူမိနာမ. သေသာ သတ္တဝီသတိဝိဓာ ဘုမ္မိ ရူပဘူမိနာမ. တတ္ထစ ဟေဋ္ဌာ ဧကာဒသဝိဓာ ဘုမ္မိ ဩဠာရိကေန ကာမေန ဝိသေသေတွာ ကာမ ဘူမီတိ ဝုတ္တာ. ဥပရိ သောဠသဝိဓာ ဘုမ္မိ ရူပဘူမိဣစ္စေဝ ဝုတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ယတ္ထပန တဏှာဝါ ဈာနာနိဝါ ရူပါရူပသဒ္ဒေဟိ ဝုတ္တာနိ. တတ္ထ နိဿယဿနာမံ နိဿိတေ အာရောပနဝသေန နိဿယောပစာရော ဝေဒိတဗ္ဗော. ယတ္ထစ ကာမာဝစရာဒိသဒ္ဒေဟိ ဘူမိဧဝ ဝုတ္တာ. တတ္ထ နိဿိတဿ နာမံ နိဿယေ အာရောပနဝသေန နိဿိတော ပစာရောတိ. ယမေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ကာမာဝစရပဒေ ဝုတ္တနယမေဝါတိ. အယမေတ္ထ တေဘူမက ပရိစ္ဆေဒေ ပါဠိအနုဂတာ ပရမတ္ထဒီပနာ. ယထာဟ –

ကတမေ ဓမ္မာ ကာမာဝစရာ. ဟေဋ္ဌတော အဝီစိနိရယံ ပရိယန္တံ ကရိတွာ ဥပရိတော ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီဒေဝေ အန္တော ကရိတွာ ယံ ဧတသ္မိံ အန္တရေ ဧတ္ထာဝစရာ ဧတ္ထ ပရိယာပန္နာ ခန္ဓဓာတုအာယတနာ ရူပါ ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရာ ဝိညာဏံ. ဣမေဓမ္မာ ကာမာဝစရာ. ကတမေ ဓမ္မာ ရူပါဝစရာ. ဟေဋ္ဌတော ဗြဟ္မလောကံ ပရိယန္တံ ကရိတွာ ဥပရိတော အကနိဋ္ဌေ ဒေဝေ အန္တော ကရိတွာ ယံ ဧတသ္မိံ အန္တရေ ဧတ္ထာဝစရာ ဧတ္ထ ပရိယာပန္နာ သမာပန္နဿဝါ ဥပပန္နဿဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရိဿဝါ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ၊ ဣမေ ဓမ္မာ ရူပါဝစရာ. ကတမေ ဓမ္မာ အရူပါဝစရာ. ဟေဋ္ဌတော အာကာသာနဉ္စာယတနုပဂေ ဒေဝေ ပရိယန္တံ ကရိတွာ ဥပရိတော နေဝသညာ နာသညာ ယတနုပဂေ ဒေဝေ အန္တော ကရိတွာ ယံ ဧတသ္မိံ အန္တရေ. လ. ဣမေ ဓမ္မာ အရူပါဝစရာတိ.

[၁၉] ဋီကာသု ပန

ယထာဝုတ္တံ သုဝိသဒံ ပါဠိနယံ အဂ္ဂဟေတွာ အညထာ ဝစနတ္ထာစ ဝိနိစ္ဆယာစ ဧတ္ထ ဝုတ္တာ. သဗ္ဗေ တေ သာရတော န ပစ္စေတဗ္ဗာတိ.

နနု အဋ္ဌသာလိနိယမေဝ တေစ အညေစ အတ္ထာ ဝုတ္တာတိ. သစ္စံ. ဘူတံပန သုဝိသဒံ ပါဠိအနုဂတံ အတ္ထံ ဉတွာ ကိံဝိက္ခေပေနာတိ.

၂၀. လောကုတ္တရန္တိ ဧတ္ထ လုဇ္ဇနပလုဇ္ဇနဋ္ဌေန လောကော ဝုစ္စတိ ယထာဝုတ္တော တေဘူမကဓမ္မော. ယထာဟ လုဇ္ဇတိ ပလုဇ္ဇတီတိ ခေါ ဘိက္ခဝေ တသ္မာ လောကောတိ ဝုစ္စတီတိ. ဧဝံ သန္တေ လောကုတ္တရဓမ္မာနံပိ နိဗ္ဗာနဝဇ္ဇာနံ လောကတာပတ္တိ သိယာ. ကသ္မာ၊ တေသံပိ လုဇ္ဇနပလုဇ္ဇနဓမ္မတ္တာတိ. နသိယာ. ယတ္ထ ဟိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတောတိ မဟာဇနဿ မိစ္ဆာဂါဟော နိဝိသတိ. တတ္ထေဝ တဿ နိဝါရဏတ္ထံ အယံ လောကသမညာ နိယမီယတိ. တသ္မာ သဗ္ဗသော မိစ္ဆာဂါဟဝိမုတ္တာနံ တေသံ လောကတာပတ္တိ နတ္ထီတိ ဝဒန္တိ. ယေသံဝါ လုဇ္ဇနံပလုဇ္ဇနဉ္စ မဟာဇနဿ ပါကဋံ. တေသညေဝ လောကတာသိဒ္ဓီတိ နတ္ထိ လောကုတ္တရာနံ လောကတ္တပ္ပသင်္ဂေါတိ. လောကတော ဥတ္တရတီတိ လောကုတ္တရံ. မဂ္ဂစိတ္တံ. တတော ဥတ္တိဏ္ဏန္တိ လောကုတ္တရံ. ဖလစိတ္တံ. နိဗ္ဗာနံပန ဣဓ နလဗ္ဘတီတိ. ဥတ္တရဏဉ္စေတ္ထ တဏှာတ္တယဂ္ဂါဟ ဝိမုတ္တိယာ တီသု လောကေသု အပရိယာပန္နဘာဝေါယေဝ. သောစ အပရိယာပန္နဘာဝေါ ကေသံ ဓမ္မာနံ အဓိဋ္ဌာန ဘူတောဝိယ ဂယှတီတိ ဝိသုံ ဧကာ စတုတ္ထီ အဝတ္ထာဘူမိနာမာတိ.

စတုဗ္ဘူမိဝိဘာဂဿ ပရမတ္ထဒီပနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂၁. ဧဝံ စိတ္တံ ဘူမိဘေဒေန ဟီနပဏီတာ နုက္ကမတော စတုဓာ နိဒ္ဒိသိတွာ ဣဒါနိ တဒေဝ စတုဗ္ဗိဓံ စိတ္တံ ယထာနိဒ္ဒိဋ္ဌက္ကမေန ဝိဘဇန္တော ပထမံ ကာမာဝစရစိတ္တံ. တတ္ထစ ဟီနံ အသောဘဏစိတ္တံ. တတ္ထစ သဗ္ဗဟီနံ အကုသလစိတ္တံ တာဝ ဒဿေတုံ သောမနဿသဟ ဂတန္တိအာဒိမာဟ. ဧတ္ထစ ကာမာဝစရစိတ္တဿပိ အကုသလာဟေတုက သဟေတုကာနုက္ကမော ဟီန ပဏီတာနုက္ကမဝသေန ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

[၂၀] ဝိဘာဝနိယံ ပန

ဥပရိ ဝုစ္စမာနာနံ ဗဟူနံ စိတ္တာနံ သောဘဏသညာကရဏသုခတ္ထံ အပ္ပကေ ပါပါဟေတုကေယေဝ ပထမံ ဒဿေန္တောတိ ဝုတ္တံ. တံ န သုန္ဒရံ.