၆. ဒုတိယလောကဓမ္မသုတ္တံ

၆. ‘‘အဋ္ဌိမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ လောကဓမ္မာ လောကံ အနုပရိဝတ္တန္တိ၊ လောကော စ အဋ္ဌ လောကဓမ္မေ အနုပရိဝတ္တတိ. ကတမေ အဋ္ဌ? လာဘော စ၊ အလာဘော စ၊ ယသော စ၊ အယသော စ၊ နိန္ဒာ စ၊ ပသံသာ စ၊ သုခဉ္စ၊ ဒုက္ခဉ္စ. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌ လောကဓမ္မာ လောကံ အနုပရိဝတ္တန္တိ၊ လောကော စ ဣမေ အဋ္ဌ လောကဓမ္မေ အနုပရိဝတ္တတိ.

‘‘အဿုတဝတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ လာဘောပိ အလာဘောပိ ယသောပိ အယသောပိ နိန္ဒာပိ ပသံသာပိ သုခမ္ပိ ဒုက္ခမ္ပိ. သုတဝတောပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ လာဘောပိ အလာဘောပိ ယသောပိ အယသောပိ နိန္ဒာပိ ပသံသာပိ သုခမ္ပိ ဒုက္ခမ္ပိ. တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကော ဝိသေသော ကော အဓိပ္ပယာသော [အဓိပ္ပါယော (သီ.)၊ အဓိပ္ပါယသော (သျာ. ကံ.) အဓိ + ပ + ယသု + ဏ = အဓိပ္ပယာသော] ကိံ နာနာကရဏံ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ အဿုတဝတာ ပုထုဇ္ဇနေနာ’’တိ? ‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော၊ ဘန္တေ၊ ဓမ္မာ ဘဂဝံနေတ္တိကာ ဘဂဝံပဋိသရဏာ. သာဓု ဝတ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝန္တံယေဝ ပဋိဘာတု ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ.

‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဿုတဝတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ လာဘော. သော န ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ဥပ္ပန္နော ခေါ မေ အယံ လာဘော၊ သော စ ခေါ အနိစ္စော ဒုက္ခော ဝိပရိဏာမဓမ္မော’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဥပ္ပဇ္ဇတိ အလာဘော။ပေ။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ယသော။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အယသော။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နိန္ဒာ။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပသံသာ။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခံ. သော န ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ဥပ္ပန္နံ ခေါ မေ ဣဒံ ဒုက္ခံ၊ တဉ္စ ခေါ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ’’.

‘‘တဿ လာဘောပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ အလာဘောပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ ယသောပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ အယသောပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ နိန္ဒာပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ ပသံသာပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ သုခမ္ပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ ဒုက္ခမ္ပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ. သော ဥပ္ပန္နံ လာဘံ အနုရုဇ္ဈတိ၊ အလာဘေ ပဋိဝိရုဇ္ဈတိ၊ ဥပ္ပန္နံ ယသံ အနုရုဇ္ဈတိ၊ အယသေ ပဋိဝိရုဇ္ဈတိ၊ ဥပ္ပန္နံ ပသံသံ အနုရုဇ္ဈတိ၊ နိန္ဒာယ ပဋိဝိရုဇ္ဈတိ၊ ဥပ္ပန္နံ သုခံ အနုရုဇ္ဈတိ၊ ဒုက္ခေ ပဋိဝိရုဇ္ဈတိ. သော ဧဝံ အနုရောဓဝိရောဓသမာပန္နော န ပရိမုစ္စတိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ. ‘န ပရိမုစ္စတိ ဒုက္ခသ္မာ’တိ ဝဒါမိ’’.

‘‘သုတဝတော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ လာဘော. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ဥပ္ပန္နော ခေါ မေ အယံ လာဘော၊ သော စ ခေါ အနိစ္စော ဒုက္ခော ဝိပရိဏာမဓမ္မော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဥပ္ပဇ္ဇတိ အလာဘော။ပေ။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ယသော။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အယသော။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နိန္ဒာ။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပသံသာ။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခံ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ဥပ္ပန္နံ ခေါ မေ ဣဒံ ဒုက္ခံ၊ တဉ္စ ခေါ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ’’.

‘‘တဿ လာဘောပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ အလာဘောပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ ယသောပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ အယသောပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ နိန္ဒာပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ ပသံသာပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ သုခမ္ပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ ဒုက္ခမ္ပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ. သော ဥပ္ပန္နံ လာဘံ နာနုရုဇ္ဈတိ၊ အလာဘေ နပ္ပဋိဝိရုဇ္ဈတိ၊ ဥပ္ပန္နံ ယသံ နာနုရုဇ္ဈတိ၊ အယသေ နပ္ပဋိဝိရုဇ္ဈတိ၊ ဥပ္ပန္နံ ပသံသံ နာနုရုဇ္ဈတိ၊ နိန္ဒာယ နပ္ပဋိဝိရုဇ္ဈတိ၊ ဥပ္ပန္နံ သုခံ နာနုရုဇ္ဈတိ၊ ဒုက္ခေ နပ္ပဋိဝိရုဇ္ဈတိ. သော ဧဝံ အနုရောဓဝိရောဓဝိပ္ပဟီနော ပရိမုစ္စတိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ. ‘ပရိမုစ္စတိ ဒုက္ခသ္မာ’တိ ဝဒါမိ. အယံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိသေသော အယံ အဓိပ္ပယာသော ဣဒံ နာနာကရဏံ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ အဿုတဝတာ ပုထုဇ္ဇနေနာ’’တိ.

‘‘လာဘော အလာဘော စ ယသာယသော စ၊

နိန္ဒာ ပသံသာ စ သုခံ ဒုခဉ္စ၊

ဧတေ အနိစ္စာ မနုဇေသု ဓမ္မာ၊

အသဿတာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ.

‘‘ဧတေ စ ဉတွာ သတိမာ သုမေဓော၊

အဝေက္ခတိ ဝိပရိဏာမဓမ္မေ၊

ဣဋ္ဌဿ ဓမ္မာ န မထေန္တိ စိတ္တံ၊

အနိဋ္ဌတော နော ပဋိဃာတမေတိ.

‘‘တဿာနုရောဓာ အထ ဝါ ဝိရောဓာ၊

ဝိဓူပိတာ အတ္ထင်္ဂတာ န သန္တိ၊

ပဒဉ္စ ဉတွာ ဝိရဇံ အသောကံ၊

သမ္မပ္ပဇာနာတိ ဘဝဿ ပါရဂူ’’တိ. ဆဋ္ဌံ၊