၂. ဖဂ္ဂုနသုတ္တံ

၅၆. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဖဂ္ဂုနော [ဖေဂ္ဂုနော (က.)၊ ဖဂ္ဂုဏော (သီ. သျာ.)] အာဗာဓိကော ဟောတိ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယသ္မာ၊ ဘန္တေ၊ ဖဂ္ဂုနော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သာဓု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ယေနာယသ္မာ ဖဂ္ဂုနော တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ ဖဂ္ဂုနော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ ဖဂ္ဂုနော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန မဉ္စကေ သမဓောသိ [သမဉ္စောပိ (သီ. သျာ. ပီ.)၊ သံ + ဓူ + ဤ = သမဓောသိ]. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဖဂ္ဂုနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ၊ ဖဂ္ဂုန၊ မာ တွံ မဉ္စကေ သမဓောသိ. သန္တိမာနိ အာသနာနိ ပရေဟိ ပညတ္တာနိ၊ တတ္ထာဟံ နိသီဒိဿာမီ’’တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဖဂ္ဂုနံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ကစ္စိ တေ၊ ဖဂ္ဂုန၊ ခမနီယံ ကစ္စိ ယာပနီယံ? ကစ္စိ တေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ၊ နော အဘိက္ကမန္တိ၊ ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ၊ နော အဘိက္ကမော’’တိ? ‘‘န မေ၊ ဘန္တေ၊ ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ၊ နော ပဋိက္ကမန္တိ၊ အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ၊ နော ပဋိက္ကမော.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘန္တေ၊ ဗလဝါ ပုရိသော တိဏှေန သိခရေန မုဒ္ဓနိ [မုဒ္ဓါနံ (သီ. ပီ.)] အဘိမတ္ထေယျ [အဘိမဋ္ဌေယျ (သျာ.)]၊ ဧဝမေဝံ ခေါ မေ၊ ဘန္တေ၊ အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ [ဟနန္တိ (သီ. ပီ.)၊ ဩဟနန္တိ (သျာ.)] ဦဟနန္တိ. န မေ၊ ဘန္တေ၊ ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ၊ နော ပဋိက္ကမန္တိ၊ အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ၊ နော ပဋိက္ကမော.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘန္တေ၊ ဗလဝါ ပုရိသော ဒဠှေန ဝရတ္တက္ခဏ္ဍေန သီသဝေဌနံ ဒဒေယျ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ မေ၊ ဘန္တေ၊ အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ. န မေ၊ ဘန္တေ၊ ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ၊ နော ပဋိက္ကမန္တိ၊ အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ၊ နော ပဋိက္ကမော.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘန္တေ၊ ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တေယျ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ မေ၊ ဘန္တေ၊ အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. န မေ၊ ဘန္တေ၊ ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ၊ နော ပဋိက္ကမန္တိ၊ အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ၊ နော ပဋိက္ကမော.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘန္တေ၊ ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုယာ သန္တာပေယျုံ သမ္ပရိတာပေယျုံ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ မေ၊ ဘန္တေ၊ အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော. န မေ၊ ဘန္တေ၊ ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ၊ နော ပဋိက္ကမန္တိ၊ အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ၊ နော ပဋိက္ကမော’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဖဂ္ဂုနံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

အထ ခေါ အာယသ္မာ ဖဂ္ဂုနော အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ကာလမကာသိ. တမှိ စဿ သမယေ မရဏကာလေ ဣန္ဒြိယာနိ ဝိပ္ပသီဒိံသု. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယသ္မာ၊ ဘန္တေ၊ ဖဂ္ဂုနော အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ကာလမကာသိ. တမှိ စဿ သမယေ မရဏကာလေ ဣန္ဒြိယာနိ ဝိပ္ပသီဒိံသူ’’တိ.

‘‘ကိံ ဟာနန္ဒ၊ ဖဂ္ဂုနဿ [ဖေဂ္ဂုနဿ အာနန္ဒ (က.)] ဘိက္ခုနော ဣန္ဒြိယာနိ န ဝိပ္ပသီဒိဿန္တိ! ဖဂ္ဂုနဿ၊ အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခုနော ပဉ္စဟိ ဩရမ္ဘာဂိယေဟိ သံယောဇနေဟိ စိတ္တံ အဝိမုတ္တံ အဟောသိ. တဿ တံ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဉ္စဟိ ဩရမ္ဘာဂိယေဟိ သံယောဇနေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ.

‘‘ဆယိမေ၊ အာနန္ဒ၊ အာနိသံသာ ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ [ဓမ္မသဝဏေ (သီ.)] ကာလေန အတ္ထုပပရိက္ခာယ. ကတမေ ဆ? ဣဓာနန္ဒ၊ ဘိက္ခုနော ပဉ္စဟိ ဩရမ္ဘာဂိယေဟိ သံယောဇနေဟိ စိတ္တံ အဝိမုတ္တံ ဟောတိ. သော တမှိ သမယေ မရဏကာလေ လဘတိ တထာဂတံ ဒဿနာယ. တဿ တထာဂတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ၊ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. တဿ တံ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဉ္စဟိ ဩရမ္ဘာဂိယေဟိ သံယောဇနေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. အယံ၊ အာနန္ဒ၊ ပဌမော အာနိသံသော ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ.

‘‘ပုန စပရံ၊ အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခုနော ပဉ္စဟိ ဩရမ္ဘာဂိယေဟိ သံယောဇနေဟိ စိတ္တံ အဝိမုတ္တံ ဟောတိ. သော တမှိ သမယေ မရဏကာလေ န ဟေဝ ခေါ [နော စ ခေါ (က.)] လဘတိ တထာဂတံ ဒဿနာယ၊ အပိ စ ခေါ တထာဂတသာဝကံ လဘတိ ဒဿနာယ. တဿ တထာဂတသာဝကော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ၊ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. တဿ တံ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဉ္စဟိ ဩရမ္ဘာဂိယေဟိ သံယောဇနေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. အယံ၊ အာနန္ဒ၊ ဒုတိယော အာနိသံသော ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ.

‘‘ပုန စပရံ၊ အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခုနော ပဉ္စဟိ ဩရမ္ဘာဂိယေဟိ သံယောဇနေဟိ စိတ္တံ အဝိမုတ္တံ ဟောတိ. သော တမှိ သမယေ မရဏကာလေ န ဟေဝ ခေါ လဘတိ တထာဂတံ ဒဿနာယ၊ နပိ တထာဂတသာဝကံ လဘတိ ဒဿနာယ၊ အပိ စ ခေါ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ စေတသာ အနုဝိတက္ကေတိ အနုဝိစာရေတိ မနသာနုပေက္ခတိ. တဿ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ စေတသာ အနုဝိတက္ကယတော အနုဝိစာရယတော မနသာနုပေက္ခတော ပဉ္စဟိ ဩရမ္ဘာဂိယေဟိ သံယောဇနေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. အယံ၊ အာနန္ဒ၊ တတိယော အာနိသံသော ကာလေန အတ္ထုပပရိက္ခာယ.

‘‘ဣဓာနန္ဒ၊ ဘိက္ခုနော ပဉ္စဟိ ဩရမ္ဘာဂိယေဟိ သံယောဇနေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ၊ အနုတ္တရေ စ ခေါ ဥပဓိသင်္ခယေ စိတ္တံ အဝိမုတ္တံ ဟောတိ. သော တမှိ သမယေ မရဏကာလေ လဘတိ တထာဂတံ ဒဿနာယ. တဿ တထာဂတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ။ပေ။ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. တဿ တံ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ အနုတ္တရေ ဥပဓိသင်္ခယေ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. အယံ၊ အာနန္ဒ၊ စတုတ္ထော အာနိသံသော ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ.

‘‘ပုန စပရံ၊ အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခုနော ပဉ္စဟိ ဩရမ္ဘာဂိယေဟိ သံယောဇနေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ၊ အနုတ္တရေ စ ခေါ ဥပဓိသင်္ခယေ စိတ္တံ အဝိမုတ္တံ ဟောတိ. သော တမှိ သမယေ မရဏကာလေ န ဟေဝ ခေါ လဘတိ တထာဂတံ ဒဿနာယ၊ အပိ စ ခေါ တထာဂတသာဝကံ လဘတိ ဒဿနာယ. တဿ တထာဂတသာဝကော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ။ပေ။ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. တဿ တံ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ အနုတ္တရေ ဥပဓိသင်္ခယေ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. အယံ၊ အာနန္ဒ၊ ပဉ္စမော အာနိသံသော ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ.

‘‘ပုန စပရံ၊ အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခုနော ပဉ္စဟိ ဩရမ္ဘာဂိယေဟိ သံယောဇနေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ၊ အနုတ္တရေ စ ခေါ ဥပဓိသင်္ခယေ စိတ္တံ အဝိမုတ္တံ ဟောတိ. သော တမှိ သမယေ မရဏကာလေ န ဟေဝ ခေါ လဘတိ တထာဂတံ ဒဿနာယ၊ နပိ တထာဂတသာဝကံ လဘတိ ဒဿနာယ၊ အပိ စ ခေါ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ စေတသာ အနုဝိတက္ကေတိ အနုဝိစာရေတိ မနသာနုပေက္ခတိ. တဿ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ စေတသာ အနုဝိတက္ကယတော အနုဝိစာရယတော မနသာနုပေက္ခတော အနုတ္တရေ ဥပဓိသင်္ခယေ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. အယံ၊ အာနန္ဒ၊ ဆဋ္ဌော အာနိသံသော ကာလေန အတ္ထုပပရိက္ခာယ. ဣမေ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဆ အာနိသံသာ ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန အတ္ထုပပရိက္ခာယာ’’တိ. ဒုတိယံ.