၁. နာဂသုတ္တံ

၄၃. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမာနန္ဒ၊ ယေန ပုဗ္ဗာရာမော မိဂါရမာတုပါသာဒေါ တေနုပသင်္ကမိဿာမ ဒိဝါဝိဟာရာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ ယေန ပုဗ္ဗာရာမော မိဂါရမာတုပါသာဒေါ တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမာနန္ဒ၊ ယေန ပုဗ္ဗကောဋ္ဌကော တေနုပသင်္ကမိဿာမ ဂတ္တာနိ ပရိသိဉ္စိတု’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ ယေန ပုဗ္ဗကောဋ္ဌကော တေနုပသင်္ကမိ ဂတ္တာနိ ပရိသိဉ္စိတုံ. ပုဗ္ဗကောဋ္ဌကေ ဂတ္တာနိ ပရိသိဉ္စိတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ ဧကစီဝရော အဋ္ဌာသိ ဂတ္တာနိ ပုဗ္ဗာပယမာနော.

တေန ခေါ ပန သမယေန ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ သေတော နာမ နာဂေါ မဟာတူရိယ [မဟာတုရိယ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] တာဠိတဝါဒိတေန ပုဗ္ဗကောဋ္ဌကာ ပစ္စုတ္တရတိ. အပိဿု တံ ဇနော ဒိသွာ ဧဝမာဟ – ‘‘အဘိရူပေါ ဝတ၊ ဘော၊ ရညော နာဂေါ၊ ဒဿနီယော ဝတ၊ ဘော၊ ရညော နာဂေါ၊ ပါသာဒိကော ဝတ၊ ဘော၊ ရညော နာဂေါ၊ ကာယုပပန္နော ဝတ၊ ဘော၊ ရညော နာဂေါ’’တိ! ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဟတ္ထိမေဝ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ မဟန္တံ ဗြဟန္တံ [မဟန္တံ ဗြုဟန္တံ (သီ.)၊ မဟတ္တံ ဗြဟ္မတ္တံ (က.)] ကာယုပပန္နံ ဇနော ဒိသွာ ဧဝမာဟ – ‘နာဂေါ ဝတ၊ ဘော၊ နာဂေါ’တိ၊ ဥဒါဟု အညမ္ပိ ကဉ္စိ [ကိဉ္စိ (က.)] မဟန္တံ ဗြဟန္တံ ကာယုပပန္နံ ဇနော ဒိသွာ ဧဝမာဟ – ‘နာဂေါ ဝတ၊ ဘော၊ နာဂေါ’’’တိ? ‘‘ဟတ္ထိမ္ပိ ခေါ၊ ဥဒါယိ၊ မဟန္တံ ဗြဟန္တံ ကာယုပပန္နံ ဇနော ဒိသွာ ဧဝမာဟ – ‘နာဂေါ ဝတ၊ ဘော၊ နာဂေါ’တိ! အဿမ္ပိ ခေါ၊ ဥဒါယိ၊ မဟန္တံ ဗြဟန္တံ။ပေ။ ဂေါဏမ္ပိ ခေါ၊ ဥဒါယိ၊ မဟန္တံ ဗြဟန္တံ။ပေ။ ဥရဂမ္ပိ [နာဂမ္ပိ (က.)] ခေါ၊ ဥဒါယိ၊ မဟန္တံ ဗြဟန္တံ။ပေ။ ရုက္ခမ္ပိ ခေါ၊ ဥဒါယိ၊ မဟန္တံ ဗြဟန္တံ။ပေ။ မနုဿမ္ပိ ခေါ၊ ဥဒါယိ၊ မဟန္တံ ဗြဟန္တံ ကာယုပပန္နံ ဇနော ဒိသွာ ဧဝမာဟ – ‘နာဂေါ ဝတ၊ ဘော၊ နာဂေါ’တိ! အပိ စ၊ ဥဒါယိ၊ ယော သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အာဂုံ န ကရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ၊ တမဟံ ‘နာဂေါ’တိ ဗြူမီ’’တိ.

‘‘အစ္ဆရိယံ၊ ဘန္တေ၊ အဗ္ဘုတံ၊ ဘန္တေ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ – အပိ စ၊ ဥဒါယိ၊ ယော သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အာဂုံ န ကရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ၊ တမဟံ ‘နာဂေါ’တိ ဗြူမီ’’တိ. ဣဒဉ္စ ပနာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ သုဘာသိတံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒါမိ –

‘‘မနုဿဘူတံ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ အတ္တဒန္တံ သမာဟိတံ၊

ဣရိယမာနံ ဗြဟ္မပထေ၊ စိတ္တဿူပသမေ ရတံ.

‘‘ယံ မနုဿာ နမဿန္တိ၊ သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂုံ၊

ဒေဝါပိ တံ [နံ (သီ. ပီ.)] နမဿန္တိ၊ ဣတိ မေ အရဟတော သုတံ.

‘‘သဗ္ဗသံယောဇနာတီတံ၊ ဝနာ နိဗ္ဗန [နိဗ္ဗာန (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] မာဂတံ၊

ကာမေဟိ နေက္ခမ္မရတံ [နေက္ခမ္မေ ရတံ (က. သီ.)]၊ မုတ္တံ သေလာဝ ကဉ္စနံ.

‘‘သဗ္ဗေ အစ္စရုစီ နာဂေါ၊ ဟိမဝါညေ သိလုစ္စယေ၊

သဗ္ဗေသံ နာဂနာမာနံ၊ သစ္စနာမော အနုတ္တရော.

‘‘နာဂံ ဝေါ [တေ (က.)] ကိတ္တယိဿာမိ၊ န ဟိ အာဂုံ ကရောတိ သော၊

သောရစ္စံ အဝိဟိံသာ စ၊ ပါဒါ နာဂဿ တေ ဒုဝေ.

‘‘တပေါ စ ဗြဟ္မစရိယံ၊ စရဏာ နာဂဿ တျာပရေ၊

သဒ္ဓါဟတ္ထော မဟာနာဂေါ၊ ဥပေက္ခာသေတဒန္တဝါ.

‘‘သတိ ဂီဝါ သိရော ပညာ၊ ဝီမံသာ ဓမ္မစိန္တနာ၊

ဓမ္မကုစ္ဆိသမာတပေါ၊ ဝိဝေကော တဿ ဝါလဓိ.

‘‘သော ဈာယီ အဿာသရတော၊ အဇ္ဈတ္တံ သုသမာဟိတော [အဇ္ဈတ္တုပသမာဟိတော (သျာ. က.)]၊

ဂစ္ဆံ သမာဟိတော နာဂေါ၊ ဌိတော နာဂေါ သမာဟိတော.

‘‘သေယျံ သမာဟိတော နာဂေါ၊ နိသိန္နောပိ သမာဟိတော၊

သဗ္ဗတ္ထ သံဝုတော နာဂေါ၊ ဧသာ နာဂဿ သမ္ပဒါ.

‘‘ဘုဉ္ဇတိ အနဝဇ္ဇာနိ၊ သာဝဇ္ဇာနိ န ဘုဉ္ဇတိ၊

ဃာသမစ္ဆာဒနံ လဒ္ဓါ၊ သန္နိဓိံ ပရိဝဇ္ဇယံ.

‘‘သံယောဇနံ အဏုံ ထူလံ၊ သဗ္ဗံ ဆေတွာန ဗန္ဓနံ၊

ယေန ယေနေဝ ဂစ္ဆတိ၊ အနပေက္ခောဝ ဂစ္ဆတိ.

‘‘ယထာပိ ဥဒကေ ဇာတံ၊ ပုဏ္ဍရီကံ ပဝဍ္ဎတိ၊

နုပလိပ္ပတိ [န ဥပလိပ္ပတိ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)၊ နုပလိမ္ပတိ (က.)] တောယေန၊ သုစိဂန္ဓံ မနောရမံ.

‘‘တထေဝ လောကေ သုဇာတော၊ ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဝိဟရတိ၊

နုပလိပ္ပတိ လောကေန၊ တောယေန ပဒုမံ ယထာ.

‘‘မဟာဂိနီဝ ဇလိတော [မဟာဂ္ဂိနိ ပဇ္ဇလိတော (သီ. သျာ. ကံ.)]၊ အနာဟာရူပသမ္မတိ၊

သင်္ခါရေသူပသန္တေသု [အင်္ဂါရေသု စ သန္တေသု (က.)]၊ နိဗ္ဗုတောတိ ပဝုစ္စတိ.

‘‘အတ္ထဿာယံ ဝိညာပနီ၊ ဥပမာ ဝိညူဟိ ဒေသိတာ၊

ဝိညဿန္တိ [ဝိညိဿန္တိ (က.)] မဟာနာဂါ၊ နာဂံ နာဂေန ဒေသိတံ.

‘‘ဝီတရာဂေါ ဝီတဒေါသော၊ ဝီတမောဟော အနာသဝေါ၊

သရီရံ ဝိဇဟံ နာဂေါ၊ ပရိနိဗ္ဗိဿတိ [ပရိနိဗ္ဗာတိ (ပီ. က.)] အနာသဝေါ’’တိ. ပဌမံ၊