၈. လိစ္ဆဝိကုမာရကသုတ္တံ

၅၈. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဝေသာလိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ဝေသာလိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော မဟာဝနံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ လိစ္ဆဝိကုမာရကာ သဇ္ဇာနိ ဓနူနိ အာဒါယ ကုက္ကုရသံဃပရိဝုတာ မဟာဝနေ အနုစင်္ကမမာနာ အနုဝိစရမာနာ အဒ္ဒသု ဘဂဝန္တံ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ၊ ဒိသွာန သဇ္ဇာနိ ဓနူနိ နိက္ခိပိတွာ ကုက္ကုရသံဃံ ဧကမန္တံ ဥယျောဇေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ တုဏှီဘူတာ တုဏှီဘူတာ ပဉ္ဇလိကာ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသန္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန မဟာနာမော လိစ္ဆဝိ မဟာဝနေ ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အဒ္ဒသ တေ လိစ္ဆဝိကုမာရကေ တုဏှီဘူတေ တုဏှီဘူတေ ပဉ္ဇလိကေ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသန္တေ၊ ဒိသွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ မဟာနာမော လိစ္ဆဝိ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘ဘဝိဿန္တိ ဝဇ္ဇီ၊ ဘဝိဿန္တိ ဝဇ္ဇီ’’’တိ!

‘‘ကိံ ပန တွံ၊ မဟာနာမ၊ ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘ဘဝိဿန္တိ ဝဇ္ဇီ၊ ဘဝိဿန္တိ ဝဇ္ဇီ’’’တိ? ‘‘ဣမေ၊ ဘန္တေ၊ လိစ္ဆဝိကုမာရကာ စဏ္ဍာ ဖရုသာ အပါနုဘာ [အပဇဟာတိ (သီ.)၊ အပါဋုဘာ (သျာ. ကံ.)၊ အပဇဟာ (ပီ.)၊ အပါနုတာ (ကတ္ထစိ)]. ယာနိပိ တာနိ ကုလေသု ပဟေဏကာနိ [ပဟီနကာနိ (သီ.)၊ ပဟီဏကာနိ (သျာ. ကံ. ပီ.)] ပဟီယန္တိ၊ ဥစ္ဆူတိ ဝါ ဗဒရာတိ ဝါ ပူဝါတိ ဝါ မောဒကာတိ ဝါ သံကုလိကာတိ ဝါ [သက္ခလိကာတိ ဝါ (သီ. ပီ.)]၊ တာနိ ဝိလုမ္ပိတွာ ဝိလုမ္ပိတွာ ခါဒန္တိ၊ ကုလိတ္ထီနမ္ပိ ကုလကုမာရီနမ္ပိ ပစ္ဆာလိယံ ခိပန္တိ. တေ ဒါနိမေ တုဏှီဘူတာ တုဏှီဘူတာ ပဉ္ဇလိကာ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသန္တီ’’တိ.

‘‘ယဿ ကဿစိ၊ မဟာနာမ၊ ကုလပုတ္တဿ ပဉ္စ ဓမ္မာ သံဝိဇ္ဇန္တိ – ယဒိ ဝါ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ၊ ယဒိ ဝါ ရဋ္ဌိကဿ ပေတ္တနိကဿ [မုဒ္ဓါဘိသိတ္တဿ (က.) အ. နိ. ၅.၁၃၅၊ ၁၃၆ ပဿိတဗ္ဗံ]၊ ယဒိ ဝါ သေနာယ သေနာပတိကဿ၊ ယဒိ ဝါ ဂါမဂါမဏိကဿ၊ ယဒိ ဝါ ပူဂဂါမဏိကဿ၊ ယေ ဝါ ပန ကုလေသု ပစ္စေကာဓိပစ္စံ ကာရေန္တိ၊ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ၊ နော ပရိဟာနိ.

‘‘ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ၊ မဟာနာမ၊ ကုလပုတ္တော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ မာတာပိတရော သက္ကရောတိ ဂရုံ ကရောတိ မာနေတိ ပူဇေတိ. တမေနံ မာတာပိတရော သက္ကတာ ဂရုကတာ မာနိတာ ပူဇိတာ ကလျာဏေန မနသာ အနုကမ္ပန္တိ – ‘စိရံ ဇီဝ၊ ဒီဃမာယုံ ပါလေဟီ’တိ. မာတာပိတာနုကမ္ပိတဿ၊ မဟာနာမ၊ ကုလပုတ္တဿ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ၊ နော ပရိဟာနိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ မဟာနာမ၊ ကုလပုတ္တော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ ပုတ္တဒါရဒါသကမ္မကရပေါရိသေ [။ သာမန္တသံဝေါဟာရေ (သီ. ပီ.)] သက္ကရောတိ ဂရုံ ကရောတိ မာနေတိ ပူဇေတိ. တမေနံ ပုတ္တဒါရဒါသကမ္မကရပေါရိသာ သက္ကတာ ဂရုကတာ မာနိတာ ပူဇိတာ ကလျာဏေန မနသာ အနုကမ္ပန္တိ – ‘စိရံ ဇီဝ၊ ဒီဃမာယုံ ပါလေဟီ’တိ. ပုတ္တဒါရဒါသကမ္မကရပေါရိသာနုကမ္ပိတဿ၊ မဟာနာမ၊ ကုလပုတ္တဿ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ၊ နော ပရိဟာနိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ မဟာနာမ၊ ကုလပုတ္တော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ ခေတ္တကမ္မန္တသာမန္တသဗျောဟာရေ သက္ကရောတိ ဂရုံ ကရောတိ မာနေတိ ပူဇေတိ. တမေနံ ခေတ္တကမ္မန္တသာမန္တသဗျောဟာရာ သက္ကတာ ဂရုကတာ မာနိတာ ပူဇိတာ ကလျာဏေန မနသာ အနုကမ္ပန္တိ – ‘စိရံ ဇီဝ၊ ဒီဃမာယုံ ပါလေဟီ’တိ. ခေတ္တကမ္မန္တသာမန္တသဗျောဟာရာနုကမ္ပိတဿ၊ မဟာနာမ၊ ကုလပုတ္တဿ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ၊ နော ပရိဟာနိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ မဟာနာမ၊ ကုလပုတ္တော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ ယာဝတာ ဗလိပဋိဂ္ဂါဟိကာ ဒေဝတာ သက္ကရောတိ ဂရုံ ကရောတိ မာနေတိ ပူဇေတိ. တမေနံ ဗလိပဋိဂ္ဂါဟိကာ ဒေဝတာ သက္ကတာ ဂရုကတာ မာနိတာ ပူဇိတာ ကလျာဏေန မနသာ အနုကမ္ပန္တိ – ‘စိရံ ဇီဝ၊ ဒီဃမာယုံ ပါလေဟီ’တိ. ဒေဝတာနုကမ္ပိတဿ၊ မဟာနာမ၊ ကုလပုတ္တဿ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ၊ နော ပရိဟာနိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ မဟာနာမ၊ ကုလပုတ္တော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ သမဏဗြာဟ္မဏေ သက္ကရောတိ ဂရုံ ကရောတိ မာနေတိ ပူဇေတိ. တမေနံ သမဏဗြာဟ္မဏာ သက္ကတာ ဂရုကတာ မာနိတာ ပူဇိတာ ကလျာဏေန မနသာ အနုကမ္ပန္တိ – ‘စိရံ ဇီဝ၊ ဒီဃမာယုံ ပါလေဟီ’တိ. သမဏဗြာဟ္မဏာနုကမ္ပိတဿ၊ မဟာနာမ၊ ကုလပုတ္တဿ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ၊ နော ပရိဟာနိ.

‘‘ယဿ ကဿစိ၊ မဟာနာမ၊ ကုလပုတ္တဿ ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ သံဝိဇ္ဇန္တိ – ယဒိ ဝါ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ၊ ယဒိ ဝါ ရဋ္ဌိကဿ ပေတ္တနိကဿ၊ ယဒိ ဝါ သေနာယ သေနာပတိကဿ၊ ယဒိ ဝါ ဂါမဂါမဏိကဿ၊ ယဒိ ဝါ ပူဂဂါမဏိကဿ၊ ယေ ဝါ ပန ကုလေသု ပစ္စေကာဓိပစ္စံ ကာရေန္တိ၊ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ၊ နော ပရိဟာနီ’’တိ.

‘‘မာတာပိတုကိစ္စကရော၊ ပုတ္တဒါရဟိတော သဒါ၊

အန္တောဇနဿ အတ္ထာယ၊ ယေ စဿ အနုဇီဝိနော.

‘‘ဥဘိန္နဉ္စေဝ အတ္ထာယ၊ ဝဒညူ ဟောတိ သီလဝါ၊

ဉာတီနံ ပုဗ္ဗပေတာနံ၊ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ စ ဇီဝတံ [ဇီဝိနံ (သီ.)၊ ဇီဝိတံ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)].

‘‘သမဏာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ၊ ဒေဝတာနဉ္စ ပဏ္ဍိတော၊

ဝိတ္တိသဉ္ဇနနော ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ဃရမာဝသံ.

‘‘သော ကရိတွာန ကလျာဏံ၊ ပုဇ္ဇော ဟောတိ ပသံသိယော၊

ဣဓေဝ နံ ပသံသန္တိ၊ ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ၊