၅. မာတာပုတ္တသုတ္တံ

၅၅. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သာဝတ္ထိယံ ဥဘော မာတာပုတ္တာ ဝဿာဝါသံ ဥပဂမိံသု [ဥပသင်္ကမိံသု (က.)] – ဘိက္ခု စ ဘိက္ခုနီ စ. တေ အညမညဿ အဘိဏှံ ဒဿနကာမာ အဟေသုံ. မာတာပိ ပုတ္တဿ အဘိဏှံ ဒဿနကာမာ အဟောသိ၊ ပုတ္တောပိ မာတရံ အဘိဏှံ ဒဿနကာမော အဟောသိ. တေသံ အဘိဏှံ ဒဿနာ သံသဂ္ဂေါ အဟောသိ. သံသဂ္ဂေ သတိ ဝိဿာသော အဟောသိ. ဝိဿာသေ သတိ ဩတာရော အဟောသိ. တေ ဩတိဏ္ဏစိတ္တာ သိက္ခံ အပစ္စက္ခာယ ဒုဗ္ဗလျံ အနာဝိကတွာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိံသု.

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ သာဝတ္ထိယံ ဥဘော မာတာပုတ္တာ ဝဿာဝါသံ ဥပဂမိံသု – ဘိက္ခု စ ဘိက္ခုနီ စ၊ တေ အညမညဿ အဘိဏှံ ဒဿနကာမာ အဟေသုံ၊ မာတာပိ ပုတ္တဿ အဘိဏှံ ဒဿနကာမာ အဟောသိ၊ ပုတ္တောပိ မာတရံ အဘိဏှံ ဒဿနကာမော အဟောသိ. တေသံ အဘိဏှံ ဒဿနာ သံသဂ္ဂေါ အဟောသိ၊ သံသဂ္ဂေ သတိ ဝိဿာသော အဟောသိ၊ ဝိဿာသေ သတိ ဩတာရော အဟောသိ၊ တေ ဩတိဏ္ဏစိတ္တာ သိက္ခံ အပစ္စက္ခာယ ဒုဗ္ဗလျံ အနာဝိကတွာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိံသူ’’တိ.

‘‘ကိံ နု သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ မောဃပုရိသော မညတိ – ‘န မာတာ ပုတ္တေ သာရဇ္ဇတိ၊ ပုတ္တော ဝါ ပန မာတရီ’တိ? နာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညံ ဧကရူပမ္ပိ သမနုပဿာမိ ဧဝံ [ယံ ဧဝံ (သီ.)] ရဇနီယံ ဧဝံ ကမနီယံ ဧဝံ မဒနီယံ ဧဝံ ဗန္ဓနီယံ ဧဝံ မုစ္ဆနီယံ ဧဝံ အန္တရာယကရံ အနုတ္တရဿ ယောဂက္ခေမဿ အဓိဂမာယ ယထယိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတ္ထိရူပံ. ဣတ္ထိရူပေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တာ ရတ္တာ ဂိဒ္ဓါ ဂထိတာ [ဂဓိတာ (သျာ. ပီ. က.)] မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောသန္နာ [အဇ္ဈောပန္နာ (ဗဟူသု)]. တေ ဒီဃရတ္တံ သောစန္တိ ဣတ္ထိရူပဝသာနုဂါ.

‘‘နာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညံ ဧကသဒ္ဒမ္ပိ။ပေ။ ဧကဂန္ဓမ္ပိ။ ဧကရသမ္ပိ။ ဧကဖောဋ္ဌဗ္ဗမ္ပိ သမနုပဿာမိ ဧဝံ ရဇနီယံ ဧဝံ ကမနီယံ ဧဝံ မဒနီယံ ဧဝံ ဗန္ဓနီယံ ဧဝံ မုစ္ဆနီယံ ဧဝံ အန္တရာယကရံ အနုတ္တရဿ ယောဂက္ခေမဿ အဓိဂမာယ ယထယိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတ္ထိဖောဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣတ္ထိဖောဋ္ဌဗ္ဗေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တာ ရတ္တာ ဂိဒ္ဓါ ဂထိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောသန္နာ. တေ ဒီဃရတ္တံ သောစန္တိ ဣတ္ထိဖောဋ္ဌဗ္ဗဝသာနုဂါ.

‘‘ဣတ္ထီ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂစ္ဆန္တီပိ ပုရိသဿ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ ဌိတာပိ။ပေ။ နိသိန္နာပိ။ သယာနာပိ။ ဟသန္တီပိ။ ဘဏန္တီပိ။ ဂါယန္တီပိ။ ရောဒန္တီပိ။ ဥဂ္ဃါတိတာပိ [ဥဂ္ဃါနိတာပိ (သီ.)] ။ မတာပိ ပုရိသဿ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ. ယဉှိ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘သမန္တပါသော မာရဿာ’တိ မာတုဂါမံယေဝ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘သမန္တပါသော မာရဿာ’’’တိ.

‘‘သလ္လပေ အသိဟတ္ထေန၊ ပိသာစေနာပိ သလ္လပေ၊

အာသီဝိသမ္ပိ အာသီဒေ [အာသဒ္ဒေ (သျာ. ကံ.)]၊ ယေန ဒဋ္ဌော န ဇီဝတိ.

‘‘နတွေဝ ဧကော ဧကာယ၊ မာတုဂါမေန သလ္လပေ၊

မုဋ္ဌဿတိံ တာ ဗန္ဓန္တိ၊ ပေက္ခိတေန သိတေန စ [မှိတေန စ (သျာ. ကံ.)].

‘‘အထောပိ ဒုန္နိဝတ္ထေန၊ မဉ္ဇုနာ ဘဏိတေန စ၊

နေသော ဇနော သွာသီသဒေါ၊ အပိ ဥဂ္ဃါတိတော မတော.

‘‘ပဉ္စ ကာမဂုဏာ ဧတေ၊ ဣတ္ထိရူပသ္မိံ ဒိဿရေ၊

ရူပါ သဒ္ဒါ ရသာ ဂန္ဓာ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ စ မနောရမာ.

‘‘တေသံ ကာမောဃဝူဠှာနံ၊ ကာမေ အပရိဇာနတံ၊

ကာလံ ဂတိ [ဂတိံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဘဝါဘဝံ၊ သံသာရသ္မိံ ပုရက္ခတာ.

‘‘ယေ စ ကာမေ ပရိညာယ၊ စရန္တိ အကုတောဘယာ၊

တေ ဝေ ပါရင်္ဂတာ လောကေ၊ ယေ ပတ္တာ အာသဝက္ခယ’’န္တိ. ပဉ္စမံ၊