၁. အာဒိယသုတ္တံ

၄၁. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဉ္စိမေ၊ ဂဟပတိ၊ ဘောဂါနံ အာဒိယာ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ၊ ဂဟပတိ၊ အရိယသာဝကော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ သမ္မာ သုခံ ပရိဟရတိ၊ မာတာပိတရော သုခေတိ ပီဏေတိ သမ္မာ သုခံ ပရိဟရတိ၊ ပုတ္တဒါရဒါသကမ္မကရပေါရိသေ သုခေတိ ပီဏေတိ သမ္မာ သုခံ ပရိဟရတိ. အယံ ပဌမော ဘောဂါနံ အာဒိယော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဂဟပတိ၊ အရိယသာဝကော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ မိတ္တာမစ္စေ သုခေတိ ပီဏေတိ သမ္မာ သုခံ ပရိဟရတိ. အယံ ဒုတိယော ဘောဂါနံ အာဒိယော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဂဟပတိ၊ အရိယသာဝကော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ ယာ တာ ဟောန္တိ အာပဒါ – အဂ္ဂိတော ဝါ ဥဒကတော ဝါ ရာဇတော ဝါ စောရတော ဝါ အပ္ပိယတော ဝါ ဒါယာဒတော [အပ္ပိယတော ဝါ ဒါယာဒတော ဝါ (ဗဟူသု) အ. နိ. ၄.၆၁၊ ၅.၁၄၈] – တထာရူပါသု အာပဒါသု ဘောဂေဟိ ပရိယောဓာယ ဝတ္တတိ၊ သောတ္ထိံ အတ္တာနံ ကရောတိ. အယံ တတိယော ဘောဂါနံ အာဒိယော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဂဟပတိ၊ အရိယသာဝကော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ ပဉ္စဗလိံ ကတ္တာ ဟောတိ. ဉာတိဗလိံ၊ အတိထိဗလိံ၊ ပုဗ္ဗပေတဗလိံ၊ ရာဇဗလိံ၊ ဒေဝတာဗလိံ – အယံ စတုတ္ထော ဘောဂါနံ အာဒိယော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဂဟပတိ၊ အရိယသာဝကော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ မဒပ္ပမာဒါ ပဋိဝိရတာ ခန္တိသောရစ္စေ နိဝိဋ္ဌာ ဧကမတ္တာနံ ဒမေန္တိ ဧကမတ္တာနံ သမေန္တိ ဧကမတ္တာနံ ပရိနိဗ္ဗာပေန္တိ၊ တထာရူပေသု သမဏဗြာဟ္မဏေသု ဥဒ္ဓဂ္ဂိကံ ဒက္ခိဏံ ပတိဋ္ဌာပေတိ သောဝဂ္ဂိကံ သုခဝိပါကံ သဂ္ဂသံဝတ္တနိကံ. အယံ ပဉ္စမော ဘောဂါနံ အာဒိယော. ဣမေ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ပဉ္စ ဘောဂါနံ အာဒိယာ.

‘‘တဿ စေ၊ ဂဟပတိ၊ အရိယသာဝကဿ ဣမေ ပဉ္စ ဘောဂါနံ အာဒိယေ အာဒိယတော ဘောဂါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယေ ဝတ ဘောဂါနံ အာဒိယာ တေ စာဟံ အာဒိယာမိ ဘောဂါ စ မေ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တီ’တိ. ဣတိဿ ဟောတိ အဝိပ္ပဋိသာရော. တဿ စေ၊ ဂဟပတိ၊ အရိယသာဝကဿ ဣမေ ပဉ္စ ဘောဂါနံ အာဒိယေ အာဒိယတော ဘောဂါ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယေ ဝတ ဘောဂါနံ အာဒိယာ တေ စာဟံ အာဒိယာမိ ဘောဂါ စ မေ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ. ဣတိဿ ဟောတိ [ဣတိဿ ဟောတိ အဝိပ္ပဋိသာရော၊ (သီ. သျာ.)] ဥဘယေနေဝ အဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ.

‘‘ဘုတ္တာ ဘောဂါ ဘတာ ဘစ္စာ [ဂတာ တစ္ဆာ (က.)]၊ ဝိတိဏ္ဏာ အာပဒါသု မေ၊

ဥဒ္ဓဂ္ဂါ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ၊ အထော ပဉ္စဗလီကတာ၊

ဥပဋ္ဌိတာ သီလဝန္တော၊ သညတာ ဗြဟ္မစာရယော.

‘‘ယဒတ္ထံ ဘောဂံ ဣစ္ဆေယျ၊ ပဏ္ဍိတော ဃရမာဝသံ၊

သော မေ အတ္ထော အနုပ္ပတ္တော၊ ကတံ အနနုတာပိယံ.

‘‘ဧတံ [ဧဝံ (က.)] အနုဿရံ မစ္စော၊ အရိယဓမ္မေ ဌိတော နရော၊

ဣဓေဝ နံ ပသံသန္တိ၊ ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတီ’’တိ [ပေစ္စ သဂ္ဂေ စ မောဒတီတိ (သီ. သျာ.)]. ပဌမံ၊