၁၁. ဇာဏုဿောဏိသုတ္တံ

၁၇၇. အထ ခေါ ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘မယမဿု၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဗြာဟ္မဏာ နာမ. ဒါနာနိ ဒေမ၊ သဒ္ဓါနိ ကရောမ – ‘ဣဒံ ဒါနံ ပေတာနံ ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဥပကပ္ပတု၊ ဣဒံ ဒါနံ ပေတာ ဉာတိသာလောဟိတာ ပရိဘုဉ္ဇန္တူ’တိ. ကစ္စိ တံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဒါနံ ပေတာနံ ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဥပကပ္ပတိ၊ ကစ္စိ တေ ပေတာ ဉာတိသာလောဟိတာ တံ ဒါနံ ပရိဘုဉ္ဇန္တီ’’တိ? ‘‘ဌာနေ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဥပကပ္ပတိ၊ နော အဋ္ဌာနေ’’တိ.

‘‘ကတမံ ပန၊ ဘော [ကတမဉ္စ ပန ဘော (သီ. ပီ.) ကတမံ (သျာ.)] ဂေါတမ၊ ဌာနံ၊ ကတမံ အဋ္ဌာန’’န္တိ? ‘‘ဣဓ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ၊ မုသာဝါဒီ ဟောတိ၊ ပိသုဏဝါစော ဟောတိ၊ ဖရုသဝါစော ဟောတိ၊ သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ၊ အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ၊ ဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယော နေရယိကာနံ သတ္တာနံ အာဟာရော၊ တေန သော တတ္ထ ယာပေတိ၊ တေန သော တတ္ထ တိဋ္ဌတိ. ဣဒမ္ပိ [ဣဒံ (သျာ.)] ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အဋ္ဌာနံ ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ န ဥပကပ္ပတိ.

‘‘ဣဓ ပန၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ။ပေ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယော တိရစ္ဆာနယောနိကာနံ သတ္တာနံ အာဟာရော၊ တေန သော တတ္ထ ယာပေတိ၊ တေန သော တတ္ထ တိဋ္ဌတိ. ဣဒမ္ပိ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အဋ္ဌာနံ ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ န ဥပကပ္ပတိ.

‘‘ဣဓ ပန၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ၊ အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ မနုဿာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယော မနုဿာနံ အာဟာရော၊ တေန သော တတ္ထ ယာပေတိ၊ တေန သော တတ္ထ တိဋ္ဌတိ. ဣဒမ္ပိ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အဋ္ဌာနံ ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ န ဥပကပ္ပတိ.

‘‘ဣဓ ပန၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ။ပေ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယော ဒေဝါနံ အာဟာရော၊ တေန သော တတ္ထ ယာပေတိ၊ တေန သော တတ္ထ တိဋ္ဌတိ. ဣဒမ္ပိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အဋ္ဌာနံ ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ ဥပကပ္ပတိ.

‘‘ဣဓ ပန၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ။ပေ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပေတ္တိဝိသယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယော ပေတ္တိဝေသယိကာနံ သတ္တာနံ အာဟာရော၊ တေန သော တတ္ထ ယာပေတိ၊ တေန သော တတ္ထ တိဋ္ဌတိ၊ ယံ ဝါ ပနဿ ဣတော အနုပ္ပဝေစ္ဆန္တိ မိတ္တာမစ္စာ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတာ ဝါ [မိတ္တာ ဝါ အမစ္စာ ဝါ ဉာတီ ဝါ သာလောဟိတာ ဝါ (သီ. ပီ.)]၊ တေန သော တတ္ထ ယာပေတိ၊ တေန သော တတ္ထ တိဋ္ဌတိ. ဣဒံ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဌာနံ ယတ္ထ ဌိတဿ တံ ဒါနံ ဥပကပ္ပတီ’’တိ.

‘‘သစေ ပန၊ ဘော ဂေါတမ၊ သော ပေတော ဉာတိသာလောဟိတော တံ ဌာနံ အနုပပန္နော ဟောတိ၊ ကော တံ ဒါနံ ပရိဘုဉ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အညေပိဿ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ပေတာ ဉာတိသာလောဟိတာ တံ ဌာနံ ဥပပန္နာ ဟောန္တိ၊ တေ တံ ဒါနံ ပရိဘုဉ္ဇန္တီ’’တိ.

‘‘သစေ ပန၊ ဘော ဂေါတမ၊ သော စေဝ ပေတော ဉာတိသာလောဟိတော တံ ဌာနံ အနုပပန္နော ဟောတိ အညေပိဿ ဉာတိသာလောဟိတာ ပေတာ တံ ဌာနံ အနုပပန္နာ ဟောန္တိ၊ ကော တံ ဒါနံ ပရိဘုဉ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အနဝကာသော ယံ တံ ဌာနံ ဝိဝိတ္တံ အဿ ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ ယဒိဒံ ပေတေဟိ ဉာတိသာလောဟိတေဟိ. အပိ စ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဒါယကောပိ အနိပ္ဖလော’’တိ.

‘‘အဋ္ဌာနေပိ ဘဝံ ဂေါတမော ပရိကပ္ပံ ဝဒတီ’’တိ? ‘‘အဋ္ဌာနေပိ ခေါ အဟံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ပရိကပ္ပံ ဝဒါမိ. ဣဓ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ၊ မုသာဝါဒီ ဟောတိ၊ ပိသုဏဝါစော ဟောတိ၊ ဖရုသဝါစော ဟောတိ၊ သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ၊ အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ၊ ဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ သော ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဟတ္ထီနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. သော တတ္ထ လာဘီ ဟောတိ အန္နဿ ပါနဿ မာလာနာနာလင်္ကာရဿ [မာလာဂန္ဓဝိလေပနဿ နာနာလင်္ကာရဿ (က.)].

‘‘ယံ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဣဓ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော၊ တေန သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဟတ္ထီနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယဉ္စ ခေါ သော ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ၊ တေန သော တတ္ထ လာဘီ ဟောတိ အန္နဿ ပါနဿ မာလာနာနာလင်္ကာရဿ.

‘‘ဣဓ ပန၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ။ပေ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. သော ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဿာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ။ပေ။ ဂုန္နံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ။ပေ။ ကုက္ကုရာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ [‘‘ကုက္ကုရာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ အယံ ဝါရော ကေသုစိ သီဟဠပေါတ္ထကေသု န ဒိဿတီတိ ဣင်္ဂလိသပေါတ္ထကေ အဓောလိပိ. တံ ဒသဝါရဂဏနာယ သမေတိ]. သော တတ္ထ လာဘီ ဟောတိ အန္နဿ ပါနဿ မာလာနာနာလင်္ကာရဿ.

‘‘ယံ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဣဓ ပါဏာတိပါတီ။ပေ. ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော၊ တေန သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ကုက္ကုရာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယဉ္စ ခေါ သော ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ၊ တေန သော တတ္ထ လာဘီ ဟောတိ အန္နဿ ပါနဿ မာလာနာနာလင်္ကာရဿ.

‘‘ဣဓ ပန၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ။ပေ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. သော ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ မနုဿာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. သော တတ္ထ လာဘီ ဟောတိ မာနုသကာနံ ပဉ္စန္နံ ကာမဂုဏာနံ.

‘‘ယံ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဣဓ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ။ပေ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော၊ တေန သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ မနုဿာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယဉ္စ ခေါ သော ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ၊ တေန သော တတ္ထ လာဘီ ဟောတိ မာနုသကာနံ ပဉ္စန္နံ ကာမဂုဏာနံ.

‘‘ဣဓ ပန၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ။ပေ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. သော ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. သော တတ္ထ လာဘီ ဟောတိ ဒိဗ္ဗာနံ ပဉ္စန္နံ ကာမဂုဏာနံ.

‘‘ယံ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဣဓ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ။ပေ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော၊ တေန သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယဉ္စ ခေါ သော ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ၊ တေန သော တတ္ထ လာဘီ ဟောတိ ဒိဗ္ဗာနံ ပဉ္စန္နံ ကာမဂုဏာနံ. အပိ စ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဒါယကောပိ အနိပ္ဖလော’’တိ.

‘‘အစ္ဆရိယံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အဗ္ဘုတံ၊ ဘော ဂေါတမ! ယာဝဉ္စိဒံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အလမေဝ ဒါနာနိ ဒါတုံ၊ အလံ သဒ္ဓါနိ ကာတုံ၊ ယတြ ဟိ နာမ ဒါယကောပိ အနိပ္ဖလော’’တိ. ‘‘ဧဝမေတံ၊ ဗြာဟ္မဏ [ဧဝမေတံ ဗြာဟ္မဏ ဧဝမေတံ ဗြာဟ္မဏ (သီ. သျာ.)]၊ ဒါယကောပိ ဟိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အနိပ္ဖလော’’တိ.

‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ။ပေ။ ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ဧကာဒသမံ.

ဇာဏုဿောဏိဝဂ္ဂေါ [ယမကဝဂ္ဂေါ (က.)] ဒုတိယော.