၅. မိဂသာလာသုတ္တံ

၇၅. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန မိဂသာလာယ ဥပါသိကာယ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ မိဂသာလာ ဥပါသိကာ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ မိဂသာလာ ဥပါသိကာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ကထံ ကထံ နာမာယံ၊ ဘန္တေ အာနန္ဒ၊ ဘဂဝတာ ဓမ္မော ဒေသိတော အညေယျော၊ ယတြ ဟိ နာမ ဗြဟ္မစာရီ စ အဗြဟ္မစာရီ စ ဥဘော သမသမဂတိကာ ဘဝိဿန္တိ အဘိသမ္ပရာယံ. ပိတာ မေ၊ ဘန္တေ၊ ပုရာဏော ဗြဟ္မစာရီ ဟောတိ အာရာစာရီ [အနာစာရီ (က.)] ဝိရတော မေထုနာ ဂါမဓမ္မာ. သော ကာလင်္ကတော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – ‘သကဒါဂါမီ သတ္တော [သကဒါဂါမိသတ္တော (သီ. သျာ. ပီ.)] တုသိတံ ကာယံ ဥပပန္နော’တိ. ပိတာမဟော မေ [ပေတ္တာပိ ယော မေ (သီ.)၊ ပိတ ပိယော မေ (သျာ.) အ. နိ. ၆.၄၄]၊ ဘန္တေ၊ ဣသိဒတ္တော အဗြဟ္မစာရီ အဟောသိ သဒါရသန္တုဋ္ဌော. သောပိ ကာလင်္ကတော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – ‘သကဒါဂါမီ သတ္တော တုသိတံ ကာယံ ဥပပန္နော’တိ.

‘‘ကထံ ကထံ နာမာယံ၊ ဘန္တေ အာနန္ဒ၊ ဘဂဝတာ ဓမ္မော ဒေသိတော အညေယျော၊ ယတြ ဟိ နာမ ဗြဟ္မစာရီ စ အဗြဟ္မစာရီ စ ဥဘော သမသမဂတိကာ ဘဝိဿန္တိ အဘိသမ္ပရာယ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ ပနေတံ၊ ဘဂိနိ၊ ဘဂဝတာ ဗျာကတ’’န္တိ.

အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော မိဂသာလာယ ဥပါသိကာယ နိဝေသနေ ပိဏ္ဍပါတံ ဂဟေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ဣဓာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန မိဂသာလာယ ဥပါသိကာယ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိံ. အထ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ မိဂသာလာ ဥပါသိကာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ မိဂသာလာ ဥပါသိကာ မံ ဧတဒဝေါစ –

‘ကထံ ကထံ နာမာယံ၊ ဘန္တေ အာနန္ဒ၊ ဘဂဝတာ ဓမ္မော ဒေသိတော အညေယျော၊ ယတြ ဟိ နာမ ဗြဟ္မစာရီ စ အဗြဟ္မစာရီ စ ဥဘော သမသမဂတိကာ ဘဝိဿန္တိ အဘိသမ္ပရာယံ. ပိတာ မေ၊ ဘန္တေ၊ ပုရာဏော ဗြဟ္မစာရီ အဟောသိ အာရာစာရီ ဝိရတော မေထုနာ ဂါမဓမ္မာ. သော ကာလင်္ကတော ဘဂဝတာ ဗျာကတော သကဒါဂါမီ သတ္တော တုသိတံ ကာယံ ဥပပန္နောတိ. ပိတာမဟော မေ၊ ဘန္တေ၊ ဣသိဒတ္တော အဗြဟ္မစာရီ အဟောသိ သဒါရသန္တုဋ္ဌော. သောပိ ကာလင်္ကတော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – သကဒါဂါမီ သတ္တော တုသိတံ ကာယံ ဥပပန္နောတိ.

ကထံ ကထံ နာမာယံ၊ ဘန္တေ အာနန္ဒ၊ ဘဂဝတာ ဓမ္မော ဒေသိတော အညေယျော၊ ယတြ ဟိ နာမ ဗြဟ္မစာရီ စ အဗြဟ္မစာရီ စ ဥဘော သမသမဂတိကာ ဘဝိဿန္တိ အဘိသမ္ပရာယ’န္တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ မိဂသာလံ ဥပါသိကံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဧဝံ ခေါ ပနေတံ၊ ဘဂိနိ၊ ဘဂဝတာ ဗျာကတ’’’န္တိ.

‘‘ကာ စာနန္ဒ၊ မိဂသာလာ ဥပါသိကာ ဗာလာ အဗျတ္တာ အမ္မကာ အမ္မကပညာ [အမ္ဗကာ အမ္ဗကပညာ (သီ. ပီ.)၊ အန္ဓကာ အန္ဓကပညာ (သျာ.)]၊ ကေ စ ပုရိသပုဂ္ဂလပရောပရိယေ ဉာဏေ?

‘‘ဒသယိမေ၊ အာနန္ဒ၊ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ ဒသ? ဣဓာနန္ဒ၊ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဒုဿီလော ဟောတိ. တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ၊ ယတ္ထဿ တံ ဒုဿီလျံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈတိ. တဿ သဝနေနပိ အကတံ ဟောတိ၊ ဗာဟုသစ္စေနပိ အကတံ ဟောတိ၊ ဒိဋ္ဌိယာပိ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓံ ဟောတိ၊ သာမာယိကမ္ပိ ဝိမုတ္တိံ န လဘတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဟာနာယ ပရေတိ၊ နော ဝိသေသာယ၊ ဟာနဂါမီယေဝ ဟောတိ၊ နော ဝိသေသဂါမီ.

‘‘ဣဓ ပနာနန္ဒ၊ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဒုဿီလော ဟောတိ. တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တံ ဒုဿီလျံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈတိ. တဿ သဝနေနပိ ကတံ ဟောတိ၊ ဗာဟုသစ္စေနပိ ကတံ ဟောတိ၊ ဒိဋ္ဌိယာပိ ပဋိဝိဒ္ဓံ [သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓံ (သျာ.)] ဟောတိ၊ သာမာယိကမ္ပိ ဝိမုတ္တိံ လဘတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဝိသေသာယ ပရေတိ၊ နော ဟာနာယ၊ ဝိသေသဂါမီယေဝ ဟောတိ၊ နော ဟာနဂါမီ.

‘‘တတြာနန္ဒ၊ ပမာဏိကာ ပမိဏန္တိ – ‘ဣမဿပိ တေဝ ဓမ္မာ၊ အပရဿပိ တေဝ ဓမ္မာ. ကသ္မာ နေသံ ဧကော ဟီနော ဧကော ပဏီတော’တိ? တဉှိ တေသံ၊ အာနန္ဒ၊ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ.

‘‘တတြာနန္ဒ၊ ယွာယံ ပုဂ္ဂလော ဒုဿီလော ဟောတိ. တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တံ ဒုဿီလျံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈတိ. တဿ သဝနေနပိ ကတံ ဟောတိ၊ ဗာဟုသစ္စေနပိ ကတံ ဟောတိ၊ ဒိဋ္ဌိယာပိ ပဋိဝိဒ္ဓံ ဟောတိ၊ သာမာယိကမ္ပိ ဝိမုတ္တိံ လဘတိ. အယံ၊ အာနန္ဒ၊ ပုဂ္ဂလော အမုနာ ပုရိမေန ပုဂ္ဂလေန အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣမံ ဟာနန္ဒ၊ ပုဂ္ဂလံ ဓမ္မသောတော နိဗ္ဗဟတိ. တဒန္တရံ ကော ဇာနေယျ၊ အညတြ တထာဂတေန! တသ္မာတိဟာနန္ဒ၊ မာ ပုဂ္ဂလေသု ပမာဏိကာ အဟုဝတ္ထ၊ မာ ပုဂ္ဂလေသု ပမာဏံ ဂဏှိတ္ထ. ခညတိ ဟာနန္ဒ၊ ပုဂ္ဂလေသု ပမာဏံ ဂဏှန္တော. အဟံ ဝါ၊ အာနန္ဒ [အဟဉ္စာနန္ဒ (သီ. သျာ. က.) အ. နိ. ၆.၄၄ ပဿိတဗ္ဗံ]၊ ပုဂ္ဂလေသု ပမာဏံ ဂဏှေယျံ ယော ဝါ ပနဿ မာဒိသော.

‘‘ဣဓ ပနာနန္ဒ၊ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလဝါ ဟောတိ. တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တံ သီလံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈတိ. တဿ သဝနေနပိ အကတံ ဟောတိ၊ ဗာဟုသစ္စေနပိ အကတံ ဟောတိ၊ ဒိဋ္ဌိယာပိ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓံ ဟောတိ၊ သာမာယိကမ္ပိ ဝိမုတ္တိံ န လဘတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဟာနာယ ပရေတိ၊ နော ဝိသေသာယ၊ ဟာနဂါမီယေဝ ဟောတိ၊ နော ဝိသေသဂါမီ.

‘‘ဣဓ ပနာနန္ဒ၊ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလဝါ ဟောတိ. တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တံ သီလံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈတိ. တဿ သဝနေနပိ ကတံ ဟောတိ၊ ဗာဟုသစ္စေနပိ ကတံ ဟောတိ၊ ဒိဋ္ဌိယာပိ ပဋိဝိဒ္ဓံ ဟောတိ၊ သာမာယိကမ္ပိ ဝိမုတ္တိံ လဘတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဝိသေသာယ ပရေတိ၊ နော ဟာနာယ၊ ဝိသေသဂါမီယေဝ ဟောတိ၊ နော ဟာနဂါမီ.

‘‘တတြာနန္ဒ၊ ပမာဏိကာ ပမိဏန္တိ။ပေ။ အဟံ ဝါ၊ အာနန္ဒ၊ ပုဂ္ဂလေသု ပမာဏံ ဂဏှေယျံ ယော ဝါ ပနဿ မာဒိသော.

‘‘ဣဓ ပနာနန္ဒ၊ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော တိဗ္ဗရာဂေါ ဟောတိ. တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ သော ရာဂေါ အပရိသေသော နိရုဇ္ဈတိ. တဿ သဝနေနပိ အကတံ ဟောတိ၊ ဗာဟုသစ္စေနပိ အကတံ ဟောတိ၊ ဒိဋ္ဌိယာပိ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓံ ဟောတိ၊ သာမာယိကမ္ပိ ဝိမုတ္တိံ န လဘတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဟာနာယ ပရေတိ၊ နော ဝိသေသာယ၊ ဟာနဂါမီယေဝ ဟောတိ၊ နော ဝိသေသဂါမီ.

‘‘ဣဓ ပနာနန္ဒ၊ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော တိဗ္ဗရာဂေါ ဟောတိ. တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ သော ရာဂေါ အပရိသေသော နိရုဇ္ဈတိ. တဿ သဝနေနပိ ကတံ ဟောတိ၊ ဗာဟုသစ္စေနပိ ကတံ ဟောတိ၊ ဒိဋ္ဌိယာပိ ပဋိဝိဒ္ဓံ ဟောတိ၊ သာမာယိကမ္ပိ ဝိမုတ္တိံ လဘတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဝိသေသာယ ပရေတိ၊ နော ဟာနာယ၊ ဝိသေသဂါမီယေဝ ဟောတိ၊ နော ဟာနဂါမီ.

‘‘ဣဓ ပနာနန္ဒ၊ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ. တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ သော ကောဓော အပရိသေသော နိရုဇ္ဈတိ. တဿ သဝနေနပိ အကတံ ဟောတိ၊ ဗာဟုသစ္စေနပိ အကတံ ဟောတိ၊ ဒိဋ္ဌိယာပိ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓံ ဟောတိ၊ သာမာယိကမ္ပိ ဝိမုတ္တိံ န လဘတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဟာနာယ ပရေတိ၊ နော ဝိသေသာယ၊ ဟာနဂါမီယေဝ ဟောတိ၊ နော ဝိသေသဂါမီ.

‘‘ဣဓ ပနာနန္ဒ၊ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ. တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ သော ကောဓော အပရိသေသော နိရုဇ္ဈတိ. တဿ သဝနေနပိ ကတံ ဟောတိ၊ ဗာဟုသစ္စေနပိ ကတံ ဟောတိ၊ ဒိဋ္ဌိယာပိ ပဋိဝိဒ္ဓံ ဟောတိ၊ သာမာယိကမ္ပိ ဝိမုတ္တိံ လဘတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဝိသေသာယ ပရေတိ၊ နော ဟာနာယ၊ ဝိသေသဂါမီယေဝ ဟောတိ၊ နော ဟာနဂါမီ.

‘‘ဣဓ ပနာနန္ဒ၊ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥဒ္ဓတော ဟောတိ. တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တံ ဥဒ္ဓစ္စံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈတိ. တဿ သဝနေနပိ အကတံ ဟောတိ၊ ဗာဟုသစ္စေနပိ အကတံ ဟောတိ၊ ဒိဋ္ဌိယာပိ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓံ ဟောတိ၊ သာမာယိကမ္ပိ ဝိမုတ္တိံ န လဘတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဟာနာယ ပရေတိ၊ နော ဝိသေသာယ၊ ဟာနဂါမီယေဝ ဟောတိ၊ နော ဝိသေသဂါမီ.

‘‘ဣဓ ပနာနန္ဒ၊ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥဒ္ဓတော ဟောတိ. တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တံ ဥဒ္ဓစ္စံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈတိ. တဿ သဝနေနပိ ကတံ ဟောတိ၊ ဗာဟုသစ္စေနပိ ကတံ ဟောတိ၊ ဒိဋ္ဌိယာပိ ပဋိဝိဒ္ဓံ ဟောတိ၊ သာမာယိကမ္ပိ ဝိမုတ္တိံ လဘတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဝိသေသာယ ပရေတိ၊ နော ဟာနာယ၊ ဝိသေသဂါမီယေဝ ဟောတိ၊ နော ဟာနဂါမီ.

‘‘တတြာနန္ဒ၊ ယွာယံ ပုဂ္ဂလော ဥဒ္ဓတော ဟောတိ တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တံ ဥဒ္ဓစ္စံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈတိ၊ တဿ သဝနေနပိ ကတံ ဟောတိ၊ ဗာဟုသစ္စေနပိ ကတံ ဟောတိ၊ ဒိဋ္ဌိယာပိ ပဋိဝိဒ္ဓံ ဟောတိ၊ သာမာယိကမ္ပိ ဝိမုတ္တိံ လဘတိ. အယံ၊ အာနန္ဒ၊ ပုဂ္ဂလော အမုနာ ပုရိမေန ပုဂ္ဂလေန အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣမံ ဟာနန္ဒ၊ ပုဂ္ဂလံ ဓမ္မသောတော နိဗ္ဗဟတိ. တဒန္တရံ ကော ဇာနေယျ အညတြ တထာဂတေန! တသ္မာတိဟာနန္ဒ၊ မာ ပုဂ္ဂလေသု ပမာဏိကာ အဟုဝတ္ထ၊ မာ ပုဂ္ဂလေသု ပမာဏံ ဂဏှိတ္ထ. ခညတိ ဟာနန္ဒ၊ ပုဂ္ဂလေသု ပမာဏံ ဂဏှန္တော. အဟံ ဝါ၊ အာနန္ဒ၊ ပုဂ္ဂလေသု ပမာဏံ ဂဏှေယျံ ယော ဝါ ပနဿ မာဒိသော.

‘‘ကာ စာနန္ဒ၊ မိဂသာလာ ဥပါသိကာ ဗာလာ အဗျတ္တာ အမ္မကာ အမ္မကပညာ၊ ကေ စ ပုရိသပုဂ္ဂလပရောပရိယေ ဉာဏေ! ဣမေ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဒသ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ.

‘‘ယထာရူပေန၊ အာနန္ဒ၊ သီလေန ပုရာဏော သမန္နာဂတော အဟောသိ တထာရူပေန သီလေန ဣသိဒတ္တော သမန္နာဂတော အဘဝိဿ၊ နယိဓ ပုရာဏော ဣသိဒတ္တဿ ဂတိမ္ပိ အညဿ. ယထာရူပါယ စာနန္ဒ၊ ပညာယ ဣသိဒတ္တော သမန္နာဂတော အဟောသိ တထာရူပါယ ပညာယ ပုရာဏော သမန္နာဂတော အဘဝိဿ၊ နယိဓ ဣသိဒတ္တော ပုရာဏဿ ဂတိမ္ပိ အညဿ. ဣတိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဣမေ ပုဂ္ဂလာ ဥဘော ဧကင်္ဂဟီနာ’’တိ. ပဉ္စမံ.