അന്തരപേയ്യാലം

കതിപുച്ഛാവാരോ

൨൭൧. കതി ആപത്തിയോ? കതി ആപത്തിക്ഖന്ധാ? കതി വിനീതവത്ഥൂനി? കതി അഗാരവാ? കതി ഗാരവാ? കതി വിനീതവത്ഥൂനി? കതി വിപത്തിയോ? കതി ആപത്തിസമുട്ഠാനാ? കതി വിവാദമൂലാനി? കതി അനുവാദമൂലാനി? കതി സാരണീയാ ധമ്മാ? കതി ഭേദകരവത്ഥൂനി? കതി അധികരണാനി? കതി സമഥാ?

പഞ്ച ആപത്തിയോ. പഞ്ച ആപത്തിക്ഖന്ധാ. പഞ്ച വിനീതവത്ഥൂനി. സത്ത ആപത്തിയോ. സത്ത ആപത്തിക്ഖന്ധാ. സത്ത വിനീതവത്ഥൂനി. ഛ അഗാരവാ. ഛ ഗാരവാ. ഛ വിനീതവത്ഥൂനി. ചതസ്സോ വിപത്തിയോ. ഛ ആപത്തിസമുട്ഠാനാ. ഛ വിവാദമൂലാനി. ഛ അനുവാദമൂലാനി. ഛ സാരണീയാ ധമ്മാ. അട്ഠാരസ ഭേദകരവത്ഥൂനി. ചത്താരി അധികരണാനി. സത്ത സമഥാ.

തത്ഥ കതമാ പഞ്ച ആപത്തിയോ? പാരാജികാപത്തി, സങ്ഘാദിസേസാപത്തി, പാചിത്തിയാപത്തി, പാടിദേസനീയാപത്തി, ദുക്കടാപത്തി – ഇമാ പഞ്ച ആപത്തിയോ.

തത്ഥ കതമേ പഞ്ച ആപത്തിക്ഖന്ധാ? പാരാജികാപത്തിക്ഖന്ധോ, സങ്ഘാദിസേസാപത്തിക്ഖന്ധോ, പാചിത്തിയാപത്തിക്ഖന്ധോ, പാടിദേസനീയാപത്തിക്ഖന്ധോ, ദുക്കടാപത്തിക്ഖന്ധോ – ഇമേ പഞ്ച ആപത്തിക്ഖന്ധാ.

തത്ഥ കതമാനി പഞ്ച വിനീതവത്ഥൂനി? പഞ്ചഹി ആപത്തിക്ഖന്ധേഹി ആരതി വിരതി പടിവിരതി വേരമണീ അകിരിയാ അകരണം അനജ്ഝാപത്തി വേലാഅനതിക്കമോ സേതുഘാതോ – ഇമാനി പഞ്ച വിനീതവത്ഥൂനി.

തത്ഥ കതമാ സത്ത ആപത്തിയോ? പാരാജികാപത്തി, സങ്ഘാദിസേസാപത്തി, ഥുല്ലച്ചയാപത്തി, പാചിത്തിയാപത്തി, പാടിദേസനീയാപത്തി, ദുക്കടാപത്തി, ദുബ്ഭാസിതാപത്തി – ഇമാ സത്ത ആപത്തിയോ.

തത്ഥ കതമേ സത്ത ആപത്തിക്ഖന്ധാ? പാരാജികാപത്തിക്ഖന്ധോ, സങ്ഘാദിസേസാപത്തിക്ഖന്ധോ, ഥുല്ലച്ചയാപത്തിക്ഖന്ധോ, പാചിത്തിയാപത്തിക്ഖന്ധോ, പാടിദേസനീയാപത്തിക്ഖന്ധോ, ദുക്കടാപത്തിക്ഖന്ധോ, ദുബ്ഭാസിതാപത്തിക്ഖന്ധോ – ഇമേ സത്ത ആപത്തിക്ഖന്ധാ.

തത്ഥ കതമാനി സത്ത വിനീതവത്ഥൂനി? സത്തഹി ആപത്തിക്ഖന്ധേഹി ആരതി വിരതി പടിവിരതി വേരമണീ അകിരിയാ അകരണം അനജ്ഝാപത്തി വേലാഅനതിക്കമോ സേതുഘാതോ – ഇമാനി സത്ത വിനീതവത്ഥൂനി.

തത്ഥ കതമേ ഛ അഗാരവാ? ബുദ്ധേ അഗാരവോ, ധമ്മേ അഗാരവോ, സങ്ഘേ അഗാരവോ, സിക്ഖായ അഗാരവോ, അപ്പമാദേ അഗാരവോ, പടിസന്ധാരേ അഗാരവോ – ഇമേ ഛ അഗാരവാ.

തത്ഥ കതമേ ഛ ഗാരവാ? ബുദ്ധേ ഗാരവോ, ധമ്മേ ഗാരവോ, സങ്ഘേ ഗാരവോ, സിക്ഖായ ഗാരവോ, അപ്പമാദേ ഗാരവോ, പടിസന്ധാരേ ഗാരവോ – ഇമേ ഛ ഗാരവാ.

തത്ഥ കതമാനി ഛ വിനീതവത്ഥൂനി? ഛഹി അഗാരവേഹി ആരതി വിരതി പടിവിരതി വേരമണീ അകിരിയാ അകരണം അനജ്ഝാപത്തി വേലാഅനതിക്കമോ സേതുഘാതോ – ഇമാനി ഛ വിനീതവത്ഥൂനി.

തത്ഥ കതമാ ചതസ്സോ വിപത്തിയോ? സീലവിപത്തി, ആചാരവിപത്തി, ദിട്ഠിവിപത്തി, ആജീവവിപത്തി – ഇമാ ചതസ്സോ വിപത്തിയോ.

തത്ഥ കതമേ ഛ ആപത്തിസമുട്ഠാനാ? അത്ഥാപത്തി കായതോ സമുട്ഠാതി, ന വാചതോ ന ചിത്തതോ; അത്ഥാപത്തി വാചതോ സമുട്ഠാതി, ന കായതോ ന ചിത്തതോ; അത്ഥാപത്തി കായതോ ച വാചതോ ച സമുട്ഠാതി, ന ചിത്തതോ; അത്ഥാപത്തി കായതോ ച ചിത്തതോ ച സമുട്ഠാതി, ന വാചതോ; അത്ഥാപത്തി വാചതോ ച ചിത്തതോ ച സമുട്ഠാതി, ന കായതോ; അത്ഥാപത്തി കായതോ ച വാചതോ ച ചിത്തതോ ച സമുട്ഠാതി – ഇമേ ഛ ആപത്തിസമുട്ഠാനാ.

൨൭൨. തത്ഥ [ചൂളവ. ൨൧൬; അ. നി. ൬.൩൬; മ. നി. ൩.൪൪; ദീ. നി. ൩.൩൨൫] കതമാനി ഛ വിവാദമൂലാനി? ഇധ ഭിക്ഖു കോധനോ ഹോതി ഉപനാഹീ. യോ സോ ഭിക്ഖു കോധനോ ഹോതി ഉപനാഹീ സോ സത്ഥരിപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, ധമ്മേപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, സങ്ഘേപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, സിക്ഖായപി ന പരിപൂരകാരീ ഹോതി. യോ സോ ഭിക്ഖു സത്ഥരി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… സിക്ഖായ ന പരിപൂരകാരീ, സോ സങ്ഘേ വിവാദം ജനേതി. യോ ഹോതി വിവാദോ ബഹുജനാഹിതായ ബഹുജനാസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഏവരൂപം ചേ തുമ്ഹേ വിവാദമൂലം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ സമനുപസ്സേയ്യാഥ തത്ര തുമ്ഹേ തസ്സേവ പാപകസ്സ വിവാദമൂലസ്സ പഹാനായ വായമേയ്യാഥ. ഏവരൂപം ചേ തുമ്ഹേ വിവാദമൂലം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ ന സമനുപസ്സേയ്യാഥ തത്ര തുമ്ഹേ തസ്സേവ പാപകസ്സ വിവാദമൂലസ്സ ആയതിം അനവസ്സവായ പടിപജ്ജേയ്യാഥ. ഏവമേതസ്സ പാപകസ്സ വിവാദമൂലസ്സ പഹാനം ഹോതി. ഏവമേതസ്സ പാപകസ്സ വിവാദമൂലസ്സ ആയതിം അനവസ്സവോ ഹോതി.

[ചൂളവ. ൨൧൬] പുന ചപരം ഭിക്ഖു മക്ഖീ ഹോതി പളാസീ…പേ… ഇസ്സുകീ ഹോതി മച്ഛരീ, സഠോ ഹോതി മായാവീ, പാപിച്ഛോ ഹോതി മിച്ഛാദിട്ഠി, സന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ഹോതി ആധാനഗ്ഗാഹീ ദുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ. യോ സോ ഭിക്ഖു സന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ഹോതി ആധാനഗ്ഗാഹീ ദുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ സോ സത്ഥരിപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, ധമ്മേപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, സങ്ഘേപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, സിക്ഖായപി ന പരിപൂരകാരീ ഹോതി. യോ സോ ഭിക്ഖു സത്ഥരി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… സിക്ഖായ ന പരിപൂരകാരീ, സോ സങ്ഘേ വിവാദം ജനേതി. യോ സോ ഹോതി വിവാദോ ബഹുജനാഹിതായ ബഹുജനാസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഏവരൂപം ചേ തുമ്ഹേ വിവാദമൂലം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ സമനുപസ്സേയ്യാഥ തത്ര തുമ്ഹേ തസ്സേവ പാപകസ്സ വിവാദമൂലസ്സ പഹാനായ വായമേയ്യാഥ. ഏവരൂപം ചേ തുമ്ഹേ വിവാദമൂലം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ ന സമനുപസ്സേയ്യാഥ തത്ര തുമ്ഹേ തസ്സേവ പാപകസ്സ വിവാദമൂലസ്സ ആയതിം അനവസ്സവായ പടിപജ്ജേയ്യാഥ. ഏവമേതസ്സ പാപകസ്സ വിവാദമൂലസ്സ പഹാനം ഹോതി. ഏവമേതസ്സ പാപകസ്സ വിവാദമൂലസ്സ ആയതിം അനവസ്സവോ ഹോതി. ഇമാനി ഛ വിവാദമൂലാനി.

൨൭൩. [ചൂളവ. ൨൧൭] തത്ഥ കതമാനി ഛ അനുവാദമൂലാനി? ഇധ ഭിക്ഖു കോധനോ ഹോതി ഉപനാഹീ. യോ സോ ഭിക്ഖു കോധനോ ഹോതി ഉപനാഹീ സോ സത്ഥരിപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, ധമ്മേപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, സങ്ഘേപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, സിക്ഖായപി ന പരിപൂരകാരീ ഹോതി. യോ സോ ഭിക്ഖു സത്ഥരി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ …പേ… സിക്ഖായ ന പരിപൂരകാരീ സോ സങ്ഘേ അനുവാദം ജനേതി. യോ ഹോതി അനുവാദോ ബഹുജനാഹിതായ ബഹുജനാസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഏവരൂപം ചേ തുമ്ഹേ അനുവാദമൂലം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ സമനുപസ്സേയ്യാഥ തത്ര തുമ്ഹേ തസ്സേവ പാപകസ്സ അനുവാദമൂലസ്സ പഹാനായ വായമേയ്യാഥ. ഏവരൂപം ചേ തുമ്ഹേ അനുവാദമൂലം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ ന സമനുപസ്സേയ്യാഥ തത്ര തുമ്ഹേ തസ്സേവ പാപകസ്സ അനുവാദമൂലസ്സ ആയതിം അനവസ്സവായ പടിപജ്ജേയ്യാഥ. ഏവമേതസ്സ പാപകസ്സ അനുവാദമൂലസ്സ പഹാനം ഹോതി. ഏവമേതസ്സ പാപകസ്സ അനുവാദമൂലസ്സ ആയതിം അനവസ്സവോ ഹോതി.

പുന ചപരം ഭിക്ഖു മക്ഖീ ഹോതി പലാസീ…പേ… ഇസ്സുകീ ഹോതി മച്ഛരീ, സഠോ ഹോതി മായാവീ, പാപിച്ഛോ ഹോതി മിച്ഛാദിട്ഠി, സന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ഹോതി ആധാനഗ്ഗാഹീ ദുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ. യോ സോ ഭിക്ഖു സന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ഹോതി ആധാനഗ്ഗാഹീ ദുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ സോ സത്ഥരിപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, ധമ്മേപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, സങ്ഘേപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, സിക്ഖായപി ന പരിപൂരകാരീ ഹോതി. യോ ഭിക്ഖു സത്ഥരി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… സിക്ഖായ ന പരിപൂരകാരീ സോ സങ്ഘേ അനുവാദം ജനേതി. യോ ഹോതി അനുവാദോ ബഹുജനാഹിതായ ബഹുജനാസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഏവരൂപം ചേ തുമ്ഹേ അനുവാദമൂലം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ സമനുപസ്സേയ്യാഥ തത്ര തുമ്ഹേ തസ്സേവ പാപകസ്സ അനുവാദമൂലസ്സ പഹാനായ വായമേയ്യാഥ. ഏവരൂപം ചേ തുമ്ഹേ അനുവാദമൂലം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ ന സമനുപസ്സേയ്യാഥ തത്ര തുമ്ഹേ തസ്സേവ പാപകസ്സ അനുവാദമൂലസ്സ ആയതിം അനവസ്സവായ പടിപജ്ജേയ്യാഥ. ഏവമേതസ്സ പാപകസ്സ അനുവാദമൂലസ്സ പഹാനം ഹോതി. ഏവമേതസ്സ പാപകസ്സ അനുവാദമൂലസ്സ ആയതിം അനവസ്സവോ ഹോതി. ഇമാനി ഛ അനുവാദമൂലാനി.

൨൭൪. [ദീ. നി. ൩.൩൨൪; അ. നി. ൬.൧൧] തത്ഥ കതമേ ഛ സാരണീയാ ധമ്മാ? ഇധ ഭിക്ഖുനോ മേത്തം കായകമ്മം പച്ചുപട്ഠിതം ഹോതി സബ്രഹ്മചാരീസു ആവി ചേവ രഹോ ച. അയമ്പി ധമ്മോ സാരണീയോ പിയകരണോ ഗരുകരണോ സങ്ഗഹായ അവിവാദായ സാമഗ്ഗിയാ ഏകീഭാവായ സംവത്തതി.

പുന ചപരം ഭിക്ഖുനോ മേത്തം വചീകമ്മം പച്ചുപട്ഠിതം ഹോതി സബ്രഹ്മചാരീസു ആവി ചേവ രഹോ ച. അയമ്പി ധമ്മോ സാരണീയോ പിയകരണോ ഗരുകരണോ സങ്ഗഹായ അവിവാദായ സാമഗ്ഗിയാ ഏകീഭാവായ സംവത്തതി.

പുന ചപരം ഭിക്ഖുനോ മേത്തം മനോകമ്മം പച്ചുപട്ഠിതം ഹോതി സബ്രഹ്മചാരീസു ആവി ചേവ രഹോ ച. അയമ്പി ധമ്മോ സാരണീയോ പിയകരണോ ഗരുകരണോ സങ്ഗഹായ അവിവാദായ സാമഗ്ഗിയാ ഏകീഭാവായ സംവത്തതി.

പുന ചപരം ഭിക്ഖു യേ തേ ലാഭാ ധമ്മികാ ധമ്മലദ്ധാ അന്തമസോ പത്തപരിയാപന്നമത്തമ്പി തഥാരൂപേഹി ലാഭേഹി അപ്പടിവിഭത്തഭോഗീ ഹോതി സീലവന്തേഹി സബ്രഹ്മചാരീഹി സാധാരണഭോഗീ. അയമ്പി ധമ്മോ സാരണീയോ പിയകരണോ ഗരുകരണോ സങ്ഗഹായ അവിവാദായ സാമഗ്ഗിയാ ഏകീഭാവായ സംവത്തതി.

പുന ചപരം ഭിക്ഖു യാനി താനി സീലാനി അഖണ്ഡാനി അച്ഛിദ്ദാനി അസബലാനി അകമ്മാസാനി ഭുജിസ്സാനി വിഞ്ഞുപസത്ഥാനി അപരാമട്ഠാനി സമാധിസംവത്തനികാനി, തഥാരൂപേസു സീലേസു സീലസാമഞ്ഞഗതോ വിഹരതി സബ്രഹ്മചാരീഹി ആവി ചേവ രഹോ ച. അയമ്പി ധമ്മോ സാരണീയോ പിയകരണോ ഗരുകരണോ സങ്ഗഹായ അവിവാദായ സാമഗ്ഗിയാ ഏകീഭാവായ സംവത്തതി.

പുന ചപരം ഭിക്ഖു യായം ദിട്ഠി അരിയാ നിയ്യാനികാ നിയ്യാതി തക്കരസ്സ സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയായ തഥാരൂപായ ദിട്ഠിയാ ദിട്ഠിസാമഞ്ഞഗതോ വിഹരതി സബ്രഹ്മചാരീഹി ആവി ചേവ രഹോ ച. അയമ്പി ധമ്മോ സാരണീയോ പിയകരണോ ഗരുകരണോ സങ്ഗഹായ അവിവാദായ സാമഗ്ഗിയാ ഏകീഭാവായ സംവത്തതി. ഇമേ ഛ സാരണീയാ ധമ്മാ.

൨൭൫. തത്ഥ കതമാനി അട്ഠാരസ ഭേദകരവത്ഥൂനി? ഇധ ഭിക്ഖു അധമ്മം ‘‘ധമ്മോ’’തി ദീപേതി, ധമ്മം ‘‘അധമ്മോ’’തി ദീപേതി, അവിനയം ‘‘വിനയോ’’തി ദീപേതി, വിനയം ‘‘അവിനയോ’’തി ദീപേതി, അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേന ‘‘ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാ’’തി ദീപേതി, ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേന ‘‘അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാ’’തി ദീപേതി, അനാചിണ്ണം തഥാഗതേന ‘‘ആചിണ്ണം തഥാഗതേനാ’’തി ദീപേതി, ആചിണ്ണം തഥാഗതേന ‘‘അനാചിണ്ണം തഥാഗതേനാ’’തി ദീപേതി, അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന ‘‘പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാ’’തി ദീപേതി, പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന ‘‘അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാ’’തി ദീപേതി, ആപത്തിം ‘‘അനാപത്തീ’’തി ദീപേതി, അനാപത്തിം ‘‘ആപത്തീ’’തി ദീപേതി, ലഹുകം ആപത്തിം ‘‘ഗരുകാ ആപത്തീ’’തി ദീപേതി, ഗരുകം ആപത്തിം ‘‘ലഹുകാ ആപത്തീ’’തി ദീപേതി, സാവസേസം ആപത്തിം ‘‘അനവസേസാ ആപത്തീ’’തി ദീപേതി, അനവസേസം ആപത്തിം ‘‘സാവസേസാ ആപത്തീ’’തി ദീപേതി, ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ‘‘അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീ’’തി ദീപേതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ‘‘ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീ’’തി ദീപേതി. ഇമാനി അട്ഠാരസ ഭേദകരവത്ഥൂനി.

[ചൂളവ. ൨൧൫; പരി. ൩൪൦] തത്ഥ കതമാനി ചത്താരി അധികരണാനി? വിവാദാധികരണം, അനുവാദാധികരണം, ആപത്താധികരണം, കിച്ചാധികരണം – ഇമാനി ചത്താരി അധികരണാനി.

തത്ഥ കതമേ സത്ത സമഥാ? സമ്മുഖാവിനയോ, സതിവിനയോ, അമൂള്ഹവിനയോ, പടിഞ്ഞാതകരണം, യേഭുയ്യസികാ, തസ്സപാപിയസികാ, തിണവത്ഥാരകോ – ഇമേ സത്ത സമഥാ.

കതിപുച്ഛാവാരോ നിട്ഠിതോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ആപത്തി ആപത്തിക്ഖന്ധാ, വിനീതാ സത്തധാ പുന;

വിനീതാഗാരവാ ചേവ, ഗാരവാ മൂലമേവ ച.

പുന വിനീതാ വിപത്തി, സമുട്ഠാനാ വിവാദനാ;

അനുവാദാ സാരണീയം, ഭേദാധികരണേന ച.

സത്തേവ സമഥാ വുത്താ, പദാ സത്തരസാ ഇമേതി.

൧. ഛആപത്തിസമുട്ഠാനവാരോ

൨൭൬. പഠമേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന പാരാജികം ആപജ്ജേയ്യാതി? ന ഹീതി വത്തബ്ബം. സങ്ഘാദിസേസം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. ഥുല്ലച്ചയം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. പാചിത്തിയം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. പാടിദേസനീയം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. ദുക്കടം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. ദുബ്ഭാസിതം ആപജ്ജേയ്യാതി? ന ഹീതി വത്തബ്ബം.

ദുതിയേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന പാരാജികം ആപജ്ജേയ്യാതി? ന ഹീതി വത്തബ്ബം. സങ്ഘാദിസേസം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. ഥുല്ലച്ചയം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. പാചിത്തിയം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. പാടിദേസനീയം ആപജ്ജേയ്യാതി? ന ഹീതി വത്തബ്ബം. ദുക്കടം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. ദുബ്ഭാസിതം ആപജ്ജേയ്യാതി? ന ഹീതി വത്തബ്ബം.

തതിയേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന പാരാജികം ആപജ്ജേയ്യാതി? ന ഹീതി വത്തബ്ബം. സങ്ഘാദിസേസം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. ഥുല്ലച്ചയം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. പാചിത്തിയം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. പാടിദേസനീയം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. ദുക്കടം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. ദുബ്ഭാസിതം ആപജ്ജേയ്യാതി? ന ഹീതി വത്തബ്ബം.

ചതുത്ഥേ ആപത്തിസമുട്ഠാനേന പാരാജികം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. സങ്ഘാദിസേസം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. ഥുല്ലച്ചയം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. പാചിത്തിയം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. പാടിദേസനീയം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. ദുക്കടം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. ദുബ്ഭാസിതം ആപജ്ജേയ്യാതി? ന ഹീതി വത്തബ്ബം.

പഞ്ചമേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന പാരാജികം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. സങ്ഘാദിസേസം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. ഥുല്ലച്ചയം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. പാചിത്തിയം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. പാടിദേസനീയം ആപജ്ജേയ്യാതി? ന ഹീതി വത്തബ്ബം. ദുക്കടം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. ദുബ്ഭാസിതം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം.

ഛട്ഠേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന പാരാജികം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. സങ്ഘാദിസേസം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. ഥുല്ലച്ചയം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. പാചിത്തിയം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. പാടിദേസനീയം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. ദുക്കടം ആപജ്ജേയ്യാതി? സിയാതി വത്തബ്ബം. ദുബ്ഭാസിതം ആപജ്ജേയ്യാതി? ന ഹീതി വത്തബ്ബം.

ഛആപത്തിസമുട്ഠാനവാരോ നിട്ഠിതോ പഠമോ.

൨. കതാപത്തിവാരോ

൨൭൭. പഠമേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന കതി ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി? പഠമേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന പഞ്ച ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി. ഭിക്ഖു കപ്പിയസഞ്ഞീ സഞ്ഞാചികായ കുടിം കരോതി അദേസിതവത്ഥുകം പമാണാതിക്കന്തം സാരമ്ഭം അപരിക്കമനം, പയോഗേ ദുക്കടം; ഏകം പിണ്ഡം അനാഗതേ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ; തസ്മിം പിണ്ഡേ ആഗതേ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ; ഭിക്ഖു കപ്പിയസഞ്ഞീ വികാലേ ഭോജനം ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ; ഭിക്ഖു കപ്പിയസഞ്ഞീ അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ അന്തരഘരം പവിട്ഠായ ഹത്ഥതോ ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ സഹത്ഥാ പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാടിദേസനീയസ്സ – പഠമേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന ഇമാ പഞ്ച ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി.

താ ആപത്തിയോ ചതുന്നം വിപത്തീനം കതി വിപത്തിയോ ഭജന്തി? സത്തന്നം ആപത്തിക്ഖന്ധാനം കതിഹി ആപത്തിക്ഖന്ധേഹി സങ്ഗഹിതാ? ഛന്നം ആപത്തിസമുട്ഠാനാനം കതിഹി സമുട്ഠാനേഹി സമുട്ഠന്തി? ചതുന്നം അധികരണാനം കതമം അധികരണം? സത്തന്നം സമഥാനം കതിഹി സമഥേഹി സമ്മന്തി? താ ആപത്തിയോ ചതുന്നം വിപത്തീനം ദ്വേ വിപത്തിയോ ഭജന്തി – സിയാ സീലവിപത്തിം, സിയാ ആചാരവിപത്തിം. സത്തന്നം ആപത്തിക്ഖന്ധാനം പഞ്ചഹി ആപത്തിക്ഖന്ധേഹി സങ്ഗഹിതാ – സിയാ സങ്ഘാദിസേസാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ ഥുല്ലച്ചയാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ പാചിത്തിയാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ പാടിദേസനീയാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ ദുക്കടാപത്തിക്ഖന്ധേന. ഛന്നം ആപത്തിസമുട്ഠാനാനം ഏകേന സമുട്ഠാനേന സമുട്ഠന്തി – കായതോ സമുട്ഠന്തി, ന വാചതോ ന ചിത്തതോ. ചതുന്നം അധികരണാനം ആപത്താധികരണം. സത്തന്നം സമഥാനം തീഹി സമഥേഹി സമ്മന്തി – സിയാ സമ്മുഖാവിനയേന ച പടിഞ്ഞാതകരണേന ച, സിയാ സമ്മുഖാവിനയേന ച തിണവത്ഥാരകേന ച.

൨൭൮. ദുതിയേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന കതി ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി? ദുതിയേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന ചതസ്സോ ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി – ഭിക്ഖു കപ്പിയസഞ്ഞീ സമാദിസതി – ‘‘കുടിം മേ കരോഥാ’’തി. തസ്സ കുടിം കരോന്തി അദേസിതവത്ഥുകം പമാണാതിക്കന്തം സാരമ്ഭം അപരിക്കമനം. പയോഗേ ദുക്കടം; ഏകം പിണ്ഡം അനാഗതേ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ; തസ്മിം പിണ്ഡേ ആഗതേ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. ഭിക്ഖു കപ്പിയസഞ്ഞീ അനുപസമ്പന്നം പദസോ ധമ്മം വാചേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ – ദുതിയേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന ഇമാ ചതസ്സോ ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി.

താ ആപത്തിയോ ചതുന്നം വിപത്തീനം കതി വിപത്തിയോ ഭജന്തി…പേ… സത്തന്നം സമഥാനം കതിഹി സമഥേഹി സമ്മന്തി? താ ആപത്തിയോ ചതുന്നം വിപത്തീനം ദ്വേ വിപത്തിയോ ഭജന്തി – സിയാ സീലവിപത്തിം, സിയാ ആചാരവിപത്തിം. സത്തന്നം ആപത്തിക്ഖന്ധാനം ചതൂഹി ആപത്തിക്ഖന്ധേഹി സങ്ഗഹിതാ – സിയാ സങ്ഘാദിസേസാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ ഥുല്ലച്ചയാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ പാചിത്തിയാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ ദുക്കടാപത്തിക്ഖന്ധേന. ഛന്നം ആപത്തിസമുട്ഠാനാനം ഏകേന സമുട്ഠാനേന സമുട്ഠന്തി – വാചതോ സമുട്ഠന്തി, ന കായതോ ന ചിത്തതോ. ചതുന്നം അധികരണാനം, ആപത്താധികരണം. സത്തന്നം സമഥാനം തീഹി സമഥേഹി സമ്മന്തി – സിയാ സമ്മുഖാവിനയേന ച പടിഞ്ഞാതകരണേന ച, സിയാ സമ്മുഖാവിനയേന ച തിണവത്ഥാരകേന ച.

൨൭൯. തതിയേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന കതി ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി? തതിയേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന പഞ്ച ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി. ഭിക്ഖു കപ്പിയസഞ്ഞീ സംവിദഹിത്വാ കുടിം കരോതി അദേസിതവത്ഥുകം പമാണാതിക്കന്തം സാരമ്ഭം അപരിക്കമനം. പയോഗേ ദുക്കടം; ഏകം പിണ്ഡം അനാഗതേ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ; തസ്മിം പിണ്ഡേ ആഗതേ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. ഭിക്ഖു കപ്പിയസഞ്ഞീ പണീതഭോജനാനി അത്തനോ അത്ഥായ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഭിക്ഖു കപ്പിയസഞ്ഞീ ഭിക്ഖുനിയാ വോസാസന്തിയാ ന നിവാരേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാടിദേസനീയസ്സ – തതിയേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന ഇമാ പഞ്ച ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി.

താ ആപത്തിയോ ചതുന്നം വിപത്തീനം കതി വിപത്തിയോ ഭജന്തി…പേ… സത്തന്നം സമഥാനം കതിഹി സമഥേഹി സമ്മന്തി? താ ആപത്തിയോ ചതുന്നം വിപത്തീനം ദ്വേ വിപത്തിയോ ഭജന്തി – സിയാ സീലവിപത്തിം, സിയാ ആചാരവിപത്തിം. സത്തന്നം ആപത്തിക്ഖന്ധാനം പഞ്ചഹി ആപത്തിക്ഖന്ധേഹി സങ്ഗഹിതാ – സിയാ സങ്ഘാദിസേസാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ ഥുല്ലച്ചയാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ പാചിത്തിയാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ പാടിദേസനീയാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ ദുക്കടാപത്തിക്ഖന്ധേന. ഛന്നം ആപത്തിസമുട്ഠാനാനം ഏകേന സമുട്ഠാനേന സമുട്ഠന്തി – കായതോ ച വാചതോ ച സമുട്ഠന്തി, ന ചിത്തതോ. ചതുന്നം അധികരണാനം, ആപത്താധികരണം. സത്തന്നം സമഥാനം തീഹി സമഥേഹി സമ്മന്തി – സിയാ സമ്മുഖാവിനയേന ച പടിഞ്ഞാതകരണേന ച, സിയാ സമ്മുഖാവിനയേന ച തിണവത്ഥാരകേന ച.

൨൮൦. ചതുത്ഥേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന കതി ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി? ചതുത്ഥേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന ഛ ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി – ഭിക്ഖു മേഥുനം ധമ്മം പടിസേവതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ; ഭിക്ഖു അകപ്പിയസഞ്ഞീ സഞ്ഞാചികായ കുടിം കരോതി അദേസിതവത്ഥുകം പമാണാതിക്കന്തം സാരമ്ഭം അപരിക്കമനം, പയോഗേ ദുക്കടം; ഏകം പിണ്ഡം അനാഗതേ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ; തസ്മിം പിണ്ഡേ ആഗതേ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. ഭിക്ഖു അകപ്പിയസഞ്ഞീ വികാലേ ഭോജനം ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഭിക്ഖു അകപ്പിയസഞ്ഞീ അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ അന്തരഘരം പവിട്ഠായ ഹത്ഥതോ ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ സഹത്ഥാ പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാടിദേസനീയസ്സ. ചതുത്ഥേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന ഇമാ ഛ ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി.

താ ആപത്തിയോ ചതുന്നം വിപത്തീനം കതി വിപത്തിയോ ഭജന്തി…പേ… സത്തന്നം സമഥാനം കതിഹി സമഥേഹി സമ്മന്തി? താ ആപത്തിയോ ചതുന്നം വിപത്തീനം ദ്വേ വിപത്തിയോ ഭജന്തി – സിയാ സീലവിപത്തിം, സിയാ ആചാരവിപത്തിം. സത്തന്നം ആപത്തിക്ഖന്ധാനം ഛഹി ആപത്തിക്ഖന്ധേഹി സങ്ഗഹിതാ – സിയാ പാരാജികാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ സങ്ഘാദിസേസാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ ഥുല്ലച്ചയാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ പാചിത്തിയാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ പാടിദേസനീയാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ ദുക്കടാപത്തിക്ഖന്ധേന. ഛന്നം ആപത്തിസമുട്ഠാനാനം ഏകേന സമുട്ഠാനേന സമുട്ഠന്തി – കായതോ ച ചിത്തതോ ച സമുട്ഠന്തി, ന വാചതോ. ചതുന്നം അധികരണാനം, ആപത്താധികരണം. സത്തന്നം സമഥാനം തീഹി സമഥേഹി സമ്മന്തി – സിയാ സമ്മുഖാവിനയേന ച പടിഞ്ഞാതകരണേന ച, സിയാ സമ്മുഖാവിനയേന ച തിണവത്ഥാരകേന ച.

൨൮൧. പഞ്ചമേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന കതി ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി? പഞ്ചമേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന ഛ ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി. ഭിക്ഖു പാപിച്ഛോ ഇച്ഛാപകതോ അസന്തം അഭൂതം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മം ഉല്ലപതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ; ഭിക്ഖു അകപ്പിയസഞ്ഞീ സമാദിസതി – ‘‘കുടിം മേ കരോഥാ’’തി. തസ്സ കുടിം കരോന്തി അദേസിതവത്ഥുകം പമാണാതിക്കന്തം സാരമ്ഭം അപരിക്കമനം. പയോഗേ ദുക്കടം; ഏകം പിണ്ഡം അനാഗതേ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ; തസ്മിം പിണ്ഡേ ആഗതേ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. ഭിക്ഖു അകപ്പിയസഞ്ഞീ അനുപസമ്പന്നം പദസോ ധമ്മം വാചേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ന ഖുംസേതുകാമോ ന വമ്ഭേതുകാമോ ന മങ്കുകത്തുകാമോ ദവകമ്യതാ ഹീനേന ഹീനം വദേതി, ആപത്തി ദുബ്ഭാസിതസ്സ – പഞ്ചമേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന ഇമാ ഛ ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി.

താ ആപത്തിയോ ചതുന്നം വിപത്തീനം കതി വിപത്തിയോ ഭജന്തി…പേ… സത്തന്നം സമഥാനം കതിഹി സമഥേഹി സമ്മന്തി? താ ആപത്തിയോ ചതുന്നം വിപത്തീനം ദ്വേ വിപത്തിയോ ഭജന്തി – സിയാ സീലവിപത്തിം, സിയാ ആചാരവിപത്തിം. സത്തന്നം ആപത്തിക്ഖന്ധാനം ഛഹി ആപത്തിക്ഖന്ധേഹി സങ്ഗഹിതാ – സിയാ പാരാജികാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ സങ്ഘാദിസേസാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ ഥുല്ലച്ചയാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ പാചിത്തിയാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ ദുക്കടാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ ദുബ്ഭാസിതാപത്തിക്ഖന്ധേന. ഛന്നം ആപത്തിസമുട്ഠാനാനം ഏകേന സമുട്ഠാനേന സമുട്ഠന്തി – വാചതോ ച ചിത്തതോ ച സമുട്ഠന്തി, ന കായതോ. ചതുന്നം അധികരണാനം, ആപത്താധികരണം. സത്തന്നം സമഥാനം തീഹി സമഥേഹി സമ്മന്തി – സിയാ സമ്മുഖാവിനയേന ച പടിഞ്ഞാതകരണേന ച, സിയാ സമ്മുഖാവിനയേന ച തിണവത്ഥാരകേന ച.

൨൮൨. ഛട്ഠേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന കതി ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി? ഛട്ഠേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന ഛ ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി – ഭിക്ഖു സംവിദഹിത്വാ ഭണ്ഡം അവഹരതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ; ഭിക്ഖു അകപ്പിയസഞ്ഞീ സംവിദഹിത്വാ കുടിം കരോതി അദേസിതവത്ഥുകം പമാണാതിക്കന്തം സാരമ്ഭം അപരിക്കമനം, പയോഗേ ദുക്കടം; ഏകം പിണ്ഡം അനാഗതേ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ; തസ്മിം പിണ്ഡേ ആഗതേ, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. ഭിക്ഖു അകപ്പിയസഞ്ഞീ പണീതഭോജനാനി അത്തനോ അത്ഥായ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഭിക്ഖു അകപ്പിയസഞ്ഞീ ഭിക്ഖുനിയാ വോസാസന്തിയാ ന നിവാരേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാടിദേസനീയസ്സ – ഛട്ഠേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന ഇമാ ഛ ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി.

താ ആപത്തിയോ ചതുന്നം വിപത്തീനം കതി വിപത്തിയോ ഭജന്തി? സത്തന്നം ആപത്തിക്ഖന്ധാനം കതിഹി ആപത്തിക്ഖന്ധേഹി സങ്ഗഹിതാ? ഛന്നം ആപത്തിസമുട്ഠാനാനം കതിഹി ആപത്തിസമുട്ഠാനേഹി സമുട്ഠന്തി? ചതുന്നം അധികരണാനം കതമം അധികരണം? സത്തന്നം സമഥാനം കതിഹി സമഥേഹി സമ്മന്തി? താ ആപത്തിയോ ചതുന്നം വിപത്തീനം ദ്വേ വിപത്തിയോ ഭജന്തി – സിയാ സീലവിപത്തിം, സിയാ ആചാരവിപത്തിം. സത്തന്നം ആപത്തിക്ഖന്ധാനം ഛഹി ആപത്തിക്ഖന്ധേഹി സങ്ഗഹിതാ – സിയാ പാരാജികാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ സങ്ഘാദിസേസാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ ഥുല്ലച്ചയാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ പാചിത്തിയാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ പാടിദേസനീയാപത്തിക്ഖന്ധേന, സിയാ ദുക്കടാപത്തിക്ഖന്ധേന. ഛന്നം ആപത്തിസമുട്ഠാനാനം ഏകേന സമുട്ഠാനേന സമുട്ഠന്തി – കായതോ ച വാചതോ ച ചിത്തതോ ച സമുട്ഠന്തി. ചതുന്നം അധികരണാനം, ആപത്താധികരണം. സത്തന്നം സമഥാനം തീഹി സമഥേഹി സമ്മന്തി – സിയാ സമ്മുഖാവിനയേന ച പടിഞ്ഞാതകരണേന ച, സിയാ സമ്മുഖാവിനയേന ച തിണവത്ഥാരകേന ചാതി.

ഛന്നം ആപത്തിസമുട്ഠാനാനം

കതാപത്തിവാരോ നിട്ഠിതോ ദുതിയോ.