൧൮൭. കഥിനാനുജാനനാ

൩൦൬. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന തിംസമത്താ പാവേയ്യകാ [പാഠേയ്യകാ (സീ. സ്യാ.)] ഭിക്ഖൂ, സബ്ബേ ആരഞ്ഞികാ സബ്ബേ പിണ്ഡപാതികാ സബ്ബേ പംസുകൂലികാ സബ്ബേ തേചീവരികാ സാവത്ഥിം ആഗച്ഛന്താ ഭഗവന്തം ദസ്സനായ ഉപകട്ഠായ വസ്സൂപനായികായ നാസക്ഖിംസു സാവത്ഥിയം വസ്സൂപനായികം സമ്ഭാവേതും; അന്തരാമഗ്ഗേ സാകേതേ വസ്സം ഉപഗച്ഛിംസു. തേ ഉക്കണ്ഠിതരൂപാ വസ്സം വസിംസു – ആസന്നേവ നോ ഭഗവാ വിഹരതി ഇതോ ഛസു യോജനേസു, ന ച മയം ലഭാമ ഭഗവന്തം ദസ്സനായാതി. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ വസ്സംവുട്ഠാ, തേമാസച്ചയേന കതായ പവാരണായ, ദേവേ വസ്സന്തേ, ഉദകസങ്ഗഹേ ഉദകചിക്ഖല്ലേ ഓകപുണ്ണേഹി ചീവരേഹി കിലന്തരൂപാ യേന സാവത്ഥി ജേതവനം അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമോ, യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ആചിണ്ണം ഖോ പനേതം ബുദ്ധാനം ഭഗവന്താനം ആഗന്തുകേഹി ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം പടിസമ്മോദിതും. അഥ ഖോ ഭഗവാ തേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോച – ‘‘കച്ചി, ഭിക്ഖവേ, ഖമനീയം, കച്ചി യാപനീയം, കച്ചി സമഗ്ഗാ സമ്മോദമാനാ അവിവദമാനാ ഫാസുകം വസ്സം വസിത്ഥ, ന ച പിണ്ഡകേന കിലമിത്ഥാ’’തി? ‘‘ഖമനീയം, ഭഗവാ; യാപനീയം, ഭഗവാ; സമഗ്ഗാ ച മയം, ഭന്തേ, സമ്മോദമാനാ അവിവദമാനാ വസ്സം വസിമ്ഹാ, ന ച പിണ്ഡകേന കിലമിമ്ഹാ. ഇധ മയം, ഭന്തേ, തിംസമത്താ പാവേയ്യകാ ഭിക്ഖൂ സാവത്ഥിം ആഗച്ഛന്താ ഭഗവന്തം ദസ്സനായ ഉപകട്ഠായ വസ്സൂപനായികായ നാസക്ഖിമ്ഹാ സാവത്ഥിയം വസ്സൂപനായികം സമ്ഭാവേതും, അന്തരാമഗ്ഗേ സാകേതേ വസ്സം ഉപഗച്ഛിമ്ഹാ. തേ മയം, ഭന്തേ, ഉക്കണ്ഠിതരൂപാ വസ്സം വസിമ്ഹാ – ‘ആസന്നേവ നോ ഭഗവാ വിഹരതി ഇതോ ഛസു യോജനേസു, ന ച മയം ലഭാമ ഭഗവന്തം ദസ്സനായാ’തി. അഥ ഖോ മയം, ഭന്തേ, വസ്സംവുട്ഠാ, തേമാസച്ചയേന കതായ പവാരണായ, ദേവേ വസ്സന്തേ, ഉദകസങ്ഗഹേ ഉദകചിക്ഖല്ലേ ഓകപുണ്ണേഹി ചീവരേഹി കിലന്തരൂപാ അദ്ധാനം ആഗതാതി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, വസ്സംവുട്ഠാനം ഭിക്ഖൂനം കഥിനം [കഠിനം (സീ. സ്യാ.)] അത്ഥരിതും. അത്ഥതകഥിനാനം വോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച കപ്പിസ്സന്തി – അനാമന്തചാരോ, അസമാദാനചാരോ, ഗണഭോജനം, യാവദത്ഥചീവരം, യോ ച തത്ഥ ചീവരുപ്പാദോ സോ നേസം ഭവിസ്സതീതി. അത്ഥതകഥിനാനം വോ, ഭിക്ഖവേ, ഇമാനി പഞ്ച കപ്പിസ്സന്തി. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, കഥിനം അത്ഥരിതബ്ബം. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൩൦൭. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. ഇദം സങ്ഘസ്സ കഥിനദുസ്സം ഉപ്പന്നം. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇമം കഥിനദുസ്സം ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ ദദേയ്യ കഥിനം അത്ഥരിതും. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. ഇദം സങ്ഘസ്സ കഥിനദുസ്സം ഉപ്പന്നം. സങ്ഘോ ഇമം കഥിനദുസ്സം ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ ദേതി കഥിനം അത്ഥരിതും. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇമസ്സ കഥിനദുസ്സസ്സ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ ദാനം കഥിനം അത്ഥരിതും, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദിന്നം ഇദം സങ്ഘേന കഥിനദുസ്സം ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ കഥിനം അത്ഥരിതും. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

൩൦൮. ‘‘ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ഏവം അനത്ഥതം. കഥഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, അനത്ഥതം ഹോതി കഥിനം? ന ഉല്ലിഖിതമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന ധോവനമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന ചീവരവിചാരണമത്തേന [ന ഗണ്ടുസകരണമത്തേന (ക.)] അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന ഛേദനമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന ബന്ധനമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന ഓവട്ടിയകരണമത്തേന [ന ഓവട്ടേയ്യകരണമത്തേന (സീ. സ്യാ.), ന ഓവദേയ്യകരണമത്തേന (ക.)] അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന കണ്ഡുസകരണമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന ദള്ഹീകമ്മകരണമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന അനുവാതകരണമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന പരിഭണ്ഡകരണമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന ഓവദ്ധേയ്യകരണമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന കമ്ബലമദ്ദനമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന നിമിത്തകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന പരികഥാകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന കുക്കുകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന സന്നിധികതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന നിസ്സഗ്ഗിയേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന അകപ്പകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന അഞ്ഞത്ര സങ്ഘാടിയാ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന അഞ്ഞത്ര ഉത്തരാസങ്ഗേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന അഞ്ഞത്ര അന്തരവാസകേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന അഞ്ഞത്ര പഞ്ചകേന വാ അതിരേകപഞ്ചകേന വാ തദഹേവ സഞ്ഛിന്നേന സമണ്ഡലീകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന അഞ്ഞത്ര പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥാരാ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം; സമ്മാ ചേവ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, തഞ്ചേ നിസ്സീമട്ഠോ അനുമോദതി, ഏവമ്പി അനത്ഥതം ഹോതി കഥിനം. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അനത്ഥതം ഹോതി കഥിനം.

൩൦൯. ‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം? അഹതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, അഹതകപ്പേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, പിലോതികായ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, പംസുകൂലേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, പാപണികേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, അനിമിത്തകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, അപരികഥാകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, അകുക്കുകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, അസന്നിധികതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, അനിസ്സഗ്ഗിയേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, കപ്പകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, സങ്ഘാടിയാ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ഉത്തരാസങ്ഗേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, അന്തരവാസകേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, പഞ്ചകേന വാ അതിരേകപഞ്ചകേന വാ തദഹേവ സഞ്ഛിന്നേന സമണ്ഡലീകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥാരാ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം; സമ്മാ ചേ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, തഞ്ചേ സീമട്ഠോ അനുമോദതി, ഏവമ്പി അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം.

൩൧൦. ‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ഉബ്ഭതം ഹോതി കഥിനം? അട്ഠിമാ, ഭിക്ഖവേ, മാതികാ കഥിനസ്സ ഉബ്ഭാരായ – പക്കമനന്തികാ, നിട്ഠാനന്തികാ, സന്നിട്ഠാനന്തികാ, നാസനന്തികാ, സവനന്തികാ, ആസാവച്ഛേദികാ, സീമാതിക്കന്തികാ, സഹുബ്ഭാരാ’’തി [സഉബ്ഭാരാതി (ക.)].

കഥിനാനുജാനനാ നിട്ഠിതാ.