൨൫. അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബകഥാ

൮൬. തേന ഖോ പന സമയേന യോ സോ അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ [യോ സോ പസുരപരിബ്ബാജകോ അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ (ക.)] പജ്ഝായേന സഹധമ്മികം വുച്ചമാനോ ഉപജ്ഝായസ്സ വാദം ആരോപേത്വാ തംയേവ തിത്ഥായതനം സങ്കമി. സോ പുന പച്ചാഗന്ത്വാ ഭിക്ഖൂ ഉപസമ്പദം യാചി. ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. യോ സോ, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ഉപജ്ഝായേന സഹധമ്മികം വുച്ചമാനോ ഉപജ്ഝായസ്സ വാദം ആരോപേത്വാ തംയേവ തിത്ഥായതനം സങ്കന്തോ, സോ ആഗതോ ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബോ. യോ സോ, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞോപി അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ ആകങ്ഖതി പബ്ബജ്ജം, ആകങ്ഖതി ഉപസമ്പദം, തസ്സ ചത്താരോ മാസേ പരിവാസോ ദാതബ്ബോ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ദാതബ്ബോ – പഠമം കേസമസ്സും ഓഹാരാപേത്വാ കാസായാനി വത്ഥാനി അച്ഛാദാപേത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കാരാപേത്വാ ഭിക്ഖൂനം പാദേ വന്ദാപേത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദാപേത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗണ്ഹാപേത്വാ ഏവം വദേഹീതി വത്തബ്ബോ – ‘‘ബുദ്ധം സരണം ഗച്ഛാമി, ധമ്മം സരണം ഗച്ഛാമി, സങ്ഘം സരണം ഗച്ഛാമി; ദുതിയമ്പി ബുദ്ധം സരണം ഗച്ഛാമി, ദുതിയമ്പി ധമ്മം സരണം ഗച്ഛാമി, ദുതിയമ്പി സങ്ഘം സരണം ഗച്ഛാമി; തതിയമ്പി ബുദ്ധം സരണം ഗച്ഛാമി, തതിയമ്പി ധമ്മം സരണം ഗച്ഛാമി, തതിയമ്പി സങ്ഘം സരണം ഗച്ഛാമീ’’തി.

തേന, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബേന സങ്ഘം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ ഭിക്ഖൂനം പാദേ വന്ദിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘അഹം, ഭന്തേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ ആകങ്ഖാമി ഉപസമ്പദം. സോഹം, ഭന്തേ, സങ്ഘം ചത്താരോ മാസേ പരിവാസം യാചാമീ’’തി. ദുതിയമ്പി യാചിതബ്ബോ. തതിയമ്പി യാചിതബ്ബോ. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ ആകങ്ഖതി ഉപസമ്പദം. സോ സങ്ഘം ചത്താരോ മാസേ പരിവാസം യാചതി. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബസ്സ ചത്താരോ മാസേ പരിവാസം ദദേയ്യ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ ആകങ്ഖതി ഉപസമ്പദം. സോ സങ്ഘം ചത്താരോ മാസേ പരിവാസം യാചതി. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബസ്സ ചത്താരോ മാസേ പരിവാസം ദേതി. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമസ്സ അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബസ്സ ചത്താരോ മാസേ പരിവാസസ്സ ദാനം, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദിന്നോ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമസ്സ അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബസ്സ ചത്താരോ മാസേ പരിവാസോ. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

൮൭. ‘‘ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ആരാധകോ ഹോതി, ഏവം അനാരാധകോ. കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ അനാരാധകോ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ അതികാലേന ഗാമം പവിസതി, അതിദിവാ പടിക്കമതി. ഏവമ്പി, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ അനാരാധകോ ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ വേസിയാഗോചരോ വാ ഹോതി, വിധവാഗോചരോ വാ ഹോതി, ഥുല്ലകുമാരികാഗോചരോ വാ ഹോതി, പണ്ഡകഗോചരോ വാ ഹോതി, ഭിക്ഖുനിഗോചരോ വാ ഹോതി. ഏവമ്പി, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ അനാരാധകോ ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ യാനി താനി സബ്രഹ്മചാരീനം ഉച്ചാവചാനി കരണീയാനി, തത്ഥ ന ദക്ഖോ ഹോതി, ന അനലസോ, ന തത്രുപായായ വീമംസായ സമന്നാഗതോ, ന അലം കാതും, ന അലം സംവിധാതും. ഏവമ്പി, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ അനാരാധകോ ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ന തിബ്ബച്ഛന്ദോ ഹോതി ഉദ്ദേസേ, പരിപുച്ഛായ, അധിസീലേ, അധിചിത്തേ, അധിപഞ്ഞായ. ഏവമ്പി, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ അനാരാധകോ ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ യസ്സ തിത്ഥായതനാ സങ്കന്തോ ഹോതി, തസ്സ സത്ഥുനോ തസ്സ ദിട്ഠിയാ തസ്സ ഖന്തിയാ തസ്സ രുചിയാ തസ്സ ആദായസ്സ അവണ്ണേ ഭഞ്ഞമാനേ കുപിതോ ഹോതി അനത്തമനോ അനഭിരദ്ധോ, ബുദ്ധസ്സ വാ ധമ്മസ്സ വാ സങ്ഘസ്സ വാ അവണ്ണേ ഭഞ്ഞമാനേ അത്തമനോ ഹോതി ഉദഗ്ഗോ അഭിരദ്ധോ. യസ്സ വാ പന തിത്ഥായതനാ സങ്കന്തോ ഹോതി, തസ്സ സത്ഥുനോ തസ്സ ദിട്ഠിയാ തസ്സ ഖന്തിയാ തസ്സ രുചിയാ തസ്സ ആദായസ്സ വണ്ണേ ഭഞ്ഞമാനേ അത്തമനോ ഹോതി ഉദഗ്ഗോ അഭിരദ്ധോ, ബുദ്ധസ്സ വാ ധമ്മസ്സ വാ സങ്ഘസ്സ വാ വണ്ണേ ഭഞ്ഞമാനേ കുപിതോ ഹോതി അനത്തമനോ അനഭിരദ്ധോ. ഇദം, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഘാതനികം അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബസ്സ അനാരാധനീയസ്മിം. ഏവമ്പി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ അനാരാധകോ ഹോതി. ഏവം അനാരാധകോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ആഗതോ ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബോ.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ആരാധകോ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ നാതികാലേന ഗാമം പവിസതി നാതിദിവാ പടിക്കമതി. ഏവമ്പി, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ആരാധകോ ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ന വേസിയാഗോചരോ ഹോതി, ന വിധവാഗോചരോ ഹോതി, ന ഥുല്ലകുമാരികാഗോചരോ ഹോതി, ന പണ്ഡകഗോചരോ ഹോതി, ന ഭിക്ഖുനിഗോചരോ ഹോതി. ഏവമ്പി, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ആരാധകോ ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ യാനി താനി സബ്രഹ്മചാരീനം ഉച്ചാവചാനി കരണീയാനി, തത്ഥ ദക്ഖോ ഹോതി, അനലസോ, തത്രുപായായ വീമംസായ സമന്നാഗതോ, അലം കാതും, അലം സംവിധാതും. ഏവമ്പി, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ആരാധകോ ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ തിബ്ബച്ഛന്ദോ ഹോതി ഉദ്ദേസേ, പരിപുച്ഛായ, അധിസീലേ, അധിചിത്തേ, അധിപഞ്ഞായ. ഏവമ്പി, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ആരാധകോ ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ യസ്സ തിത്ഥായതനാ സങ്കന്തോ ഹോതി, തസ്സ സത്ഥുനോ തസ്സ ദിട്ഠിയാ തസ്സ ഖന്തിയാ തസ്സ രുചിയാ തസ്സ ആദായസ്സ അവണ്ണേ ഭഞ്ഞമാനേ അത്തമനോ ഹോതി ഉദഗ്ഗോ അഭിരദ്ധോ, ബുദ്ധസ്സ വാ ധമ്മസ്സ വാ സങ്ഘസ്സ വാ അവണ്ണേ ഭഞ്ഞമാനേ കുപിതോ ഹോതി അനത്തമനോ അനഭിരദ്ധോ. യസ്സ വാ പന തിത്ഥായതനാ സങ്കന്തോ ഹോതി, തസ്സ സത്ഥുനോ തസ്സ ദിട്ഠിയാ തസ്സ ഖന്തിയാ തസ്സ രുചിയാ തസ്സ ആദായസ്സ വണ്ണേ ഭഞ്ഞമാനേ കുപിതോ ഹോതി അനത്തമനോ അനഭിരദ്ധോ, ബുദ്ധസ്സ വാ ധമ്മസ്സ വാ സങ്ഘസ്സ വാ വണ്ണേ ഭഞ്ഞമാനേ അത്തമനോ ഹോതി ഉദഗ്ഗോ അഭിരദ്ധോ. ഇദം, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഘാതനികം അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബസ്സ ആരാധനീയസ്മിം. ഏവമ്പി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ആരാധകോ ഹോതി. ഏവം ആരാധകോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ആഗതോ ഉപസമ്പാദേതബ്ബോ.

‘‘സചേ, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ നഗ്ഗോ ആഗച്ഛതി, ഉപജ്ഝായമൂലകം ചീവരം പരിയേസിതബ്ബം. സചേ അച്ഛിന്നകേസോ ആഗച്ഛതി, സങ്ഘോ അപലോകേതബ്ബോ ഭണ്ഡുകമ്മായ. യേ തേ, ഭിക്ഖവേ, അഗ്ഗികാ ജടിലകാ, തേ ആഗതാ ഉപസമ്പാദേതബ്ബാ, ന തേസം പരിവാസോ ദാതബ്ബോ. തം കിസ്സ ഹേതു? കമ്മവാദിനോ ഏതേ, ഭിക്ഖവേ, കിരിയവാദിനോ. സചേ, ഭിക്ഖവേ, ജാതിയാ സാകിയോ അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ആഗച്ഛതി, സോ ആഗതോ ഉപസമ്പാദേതബ്ബോ, ന തസ്സ പരിവാസോ ദാതബ്ബോ. ഇമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഞാതീനം ആവേണികം പരിഹാരം ദമ്മീ’’തി.

അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബകഥാ നിട്ഠിതാ.

സത്തമഭാണവാരോ.