൧൭. പണാമിതകഥാ

൬൮. തേന ഖോ പന സമയേന സദ്ധിവിഹാരികാ ഉപജ്ഝായേസു ന സമ്മാ വത്തന്തി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ സദ്ധിവിഹാരികാ ഉപജ്ഝായേസു ന സമ്മാ വത്തിസ്സന്തീ’’തി. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, സദ്ധിവിഹാരികാ ഉപജ്ഝായേസു ന സമ്മാ വത്തന്തീതി? സച്ചം ഭഗവാതി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, സദ്ധിവിഹാരികാ ഉപജ്ഝായേസു ന സമ്മാ വത്തിസ്സന്തീതി…പേ… വിഗരഹിത്വാ…പേ… ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, സദ്ധിവിഹാരികേന ഉപജ്ഝായമ്ഹി ന സമ്മാ വത്തിതബ്ബം. യോ ന സമ്മാ വത്തേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി. നേവ സമ്മാ വത്തന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അസമ്മാവത്തന്തം പണാമേതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, പണാമേതബ്ബോ – ‘‘പണാമേമി ത’’ന്തി വാ, ‘‘മായിധ പടിക്കമീ’’തി വാ, ‘‘നീഹര തേ പത്തചീവര’’ന്തി വാ, ‘‘നാഹം തയാ ഉപട്ഠാതബ്ബോ’’തി വാ, കായേന വിഞ്ഞാപേതി, വാചായ വിഞ്ഞാപേതി, കായേന വാചായ വിഞ്ഞാപേതി, പണാമിതോ ഹോതി സദ്ധിവിഹാരികോ; ന കായേന വിഞ്ഞാപേതി, ന വാചായ വിഞ്ഞാപേതി, ന കായേന വാചായ വിഞ്ഞാപേതി, ന പണാമിതോ ഹോതി സദ്ധിവിഹാരികോതി.

തേന ഖോ പന സമയേന സദ്ധിവിഹാരികാ പണാമിതാ ന ഖമാപേന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഖമാപേതുന്തി. നേവ ഖമാപേന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ന, ഭിക്ഖവേ, പണാമിതേന ന ഖമാപേതബ്ബോ. യോ ന ഖമാപേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാതി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഉപജ്ഝായാ ഖമാപിയമാനാ ന ഖമന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഖമിതുന്തി. നേവ ഖമന്തി. സദ്ധിവിഹാരികാ പക്കമന്തിപി വിബ്ഭമന്തിപി തിത്ഥിയേസുപി സങ്കമന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ന, ഭിക്ഖവേ, ഖമാപിയമാനേന ന ഖമിതബ്ബം. യോ ന ഖമേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാതി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഉപജ്ഝായാ സമ്മാവത്തന്തം പണാമേന്തി, അസമ്മാവത്തന്തം ന പണാമേന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ന, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാവത്തന്തോ പണാമേതബ്ബോ. യോ പണാമേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ന ച, ഭിക്ഖവേ, അസമ്മാവത്തന്തോ ന പണാമേതബ്ബോ. യോ ന പണാമേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാതി.

‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ സദ്ധിവിഹാരികോ പണാമേതബ്ബോ. ഉപജ്ഝായമ്ഹി നാധിമത്തം പേമം ഹോതി, നാധിമത്തോ പസാദോ ഹോതി, നാധിമത്താ ഹിരീ ഹോതി, നാധിമത്തോ ഗാരവോ ഹോതി, നാധിമത്താ ഭാവനാ ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ സദ്ധിവിഹാരികോ പണാമേതബ്ബോ.

‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ സദ്ധിവിഹാരികോ ന പണാമേതബ്ബോ. ഉപജ്ഝായമ്ഹി അധിമത്തം പേമം ഹോതി, അധിമത്തോ പസാദോ ഹോതി, അധിമത്താ ഹിരീ ഹോതി, അധിമത്തോ ഗാരവോ ഹോതി, അധിമത്താ ഭാവനാ ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ സദ്ധിവിഹാരികോ ന പണാമേതബ്ബോ.

‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ സദ്ധിവിഹാരികോ അലം പണാമേതും. ഉപജ്ഝായമ്ഹി നാധിമത്തം പേമം ഹോതി, നാധിമത്തോ പസാദോ ഹോതി, നാധിമത്താ ഹിരീ ഹോതി, നാധിമത്താ ഗാരവോ ഹോതി, നാധിമത്താ ഭാവനാ ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ സദ്ധിവിഹാരികോ അലം പണാമേതും.

‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ സദ്ധിവിഹാരികോ നാലം പണാമേതും. ഉപജ്ഝായമ്ഹി അധിമത്തം പേമം ഹോതി, അധിമത്തോ പസാദോ ഹോതി, അധിമത്താ ഹിരീ ഹോതി, അധിമത്തോ ഗാരവോ ഹോതി, അധിമത്താ ഭാവനാ ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ സദ്ധിവിഹാരികോ നാലം പണാമേതും.

‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതം സദ്ധിവിഹാരികം അപ്പണാമേന്തോ ഉപജ്ഝായോ സാതിസാരോ ഹോതി, പണാമേന്തോ അനതിസാരോ ഹോതി. ഉപജ്ഝായമ്ഹി നാധിമത്തം പേമം ഹോതി, നാധിമത്തോ പസാദോ ഹോതി, നാധിമത്താ ഹിരീ ഹോതി, നാധിമത്തോ ഗാരവോ ഹോതി, നാധിമത്താ ഭാവനാ ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതം സദ്ധിവിഹാരികം അപ്പണാമേന്തോ ഉപജ്ഝായോ സാതിസാരോ ഹോതി, പണാമേന്തോ അനതിസാരോ ഹോതി.

‘‘പഞ്ചഹി, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതം സദ്ധിവിഹാരികം പണാമേന്തോ ഉപജ്ഝായോ സാതിസാരോ ഹോതി, അപ്പണാമേന്തോ അനതിസാരോ ഹോതി. ഉപജ്ഝായമ്ഹി അധിമത്തം പേമം ഹോതി, അധിമത്തോ പസാദോ ഹോതി, അധിമത്താ ഹിരീ ഹോതി, അധിമത്തോ ഗാരവോ ഹോതി, അധിമത്താ ഭാവനാ ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതം സദ്ധിവിഹാരികം പണാമേന്തോ ഉപജ്ഝായോ സാതിസാരോ ഹോതി, അപ്പണാമേന്തോ അനതിസാരോ ഹോതീ’’തി.

൬൯. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ബ്രാഹ്മണോ ഭിക്ഖൂ ഉപസങ്കമിത്വാ പബ്ബജ്ജം യാചി. തം ഭിക്ഖൂ ന ഇച്ഛിംസു പബ്ബാജേതും. സോ ഭിക്ഖൂസു പബ്ബജ്ജം അലഭമാനോ കിസോ അഹോസി ലൂഖോ ദുബ്ബണ്ണോ ഉപ്പണ്ഡുപ്പണ്ഡുകജാതോ ധമനിസന്ഥതഗത്തോ. അദ്ദസാ ഖോ ഭഗവാ തം ബ്രാഹ്മണം കിസം ലൂഖം ദുബ്ബണ്ണം ഉപ്പണ്ഡുപ്പണ്ഡുകജാതം ധമനിസന്ഥതഗത്തം, ദിസ്വാന ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘കിം നു ഖോ സോ, ഭിക്ഖവേ, ബ്രാഹ്മണോ കിസോ ലൂഖോ ദുബ്ബണ്ണോ ഉപ്പണ്ഡുപ്പണ്ഡുകജാതോ ധമനിസന്ഥതഗത്തോ’’തി? ഏസോ, ഭന്തേ, ബ്രാഹ്മണോ ഭിക്ഖൂ ഉപസങ്കമിത്വാ പബ്ബജ്ജം യാചി. തം ഭിക്ഖൂ ന ഇച്ഛിംസു പബ്ബാജേതും. സോ ഭിക്ഖൂസു പബ്ബജ്ജം അലഭമാനോ കിസോ ലൂഖോ ദുബ്ബണ്ണോ ഉപ്പണ്ഡുപ്പണ്ഡുകജാതോ ധമനിസന്ഥതഗത്തോതി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘കോ നു ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ അധികാരം സരസീ’’തി? ഏവം വുത്തേ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഹം ഖോ, ഭന്തേ, തസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ അധികാരം സരാമീ’’തി. ‘‘കിം പന ത്വം, സാരിപുത്ത, തസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ അധികാരം സരസീ’’തി? ‘‘ഇധ മേ, ഭന്തേ, സോ ബ്രാഹ്മണോ രാജഗഹേ പിണ്ഡായ ചരന്തസ്സ കടച്ഛുഭിക്ഖം ദാപേസി. ഇമം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, തസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ അധികാരം സരാമീ’’തി. ‘‘സാധു സാധു, സാരിപുത്ത, കതഞ്ഞുനോ ഹി, സാരിപുത്ത, സപ്പുരിസാ കതവേദിനോ. തേന ഹി ത്വം, സാരിപുത്ത, തം ബ്രാഹ്മണം പബ്ബാജേഹി ഉപസമ്പാദേഹീ’’തി. ‘‘കഥാഹം, ഭന്തേ, തം ബ്രാഹ്മണം പബ്ബാജേമി ഉപസമ്പാദേമീ’’തി? അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – യാ സാ, ഭിക്ഖവേ, മയാ തീഹി സരണഗമനേഹി ഉപസമ്പദാ അനുഞ്ഞാതാ, തം അജ്ജതഗ്ഗേ പടിക്ഖിപാമി. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഞത്തിചതുത്ഥേന കമ്മേന ഉപസമ്പാദേതും [ഉപസമ്പദം (സീ. സ്യാ.)]. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഉപസമ്പാദേതബ്ബോ. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൭൦. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ആയസ്മതോ ഉപസമ്പദാപേക്ഖോ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഉപസമ്പാദേയ്യ ഇത്ഥന്നാമേന ഉപജ്ഝായേന. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ആയസ്മതോ ഉപസമ്പദാപേക്ഖോ. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഉപസമ്പാദേതി ഇത്ഥന്നാമേന ഉപജ്ഝായേന. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഉപസമ്പദാ ഇത്ഥന്നാമേന ഉപജ്ഝായേന, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദുതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി – സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ആയസ്മതോ ഉപസമ്പദാപേക്ഖോ. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഉപസമ്പാദേതി ഇത്ഥന്നാമേന ഉപജ്ഝായേന. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഉപസമ്പദാ ഇത്ഥന്നാമേന ഉപജ്ഝായേന, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി – സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ആയസ്മതോ ഉപസമ്പദാപേക്ഖോ. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഉപസമ്പാദേതി ഇത്ഥന്നാമേന ഉപജ്ഝായേന. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഉപസമ്പദാ ഇത്ഥന്നാമേന ഉപജ്ഝായേന, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ഉപസമ്പന്നോ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമോ ഇത്ഥന്നാമേന ഉപജ്ഝായേന. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

൭൧. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ഉപസമ്പന്നസമനന്തരാ അനാചാരം ആചരതി. ഭിക്ഖൂ ഏവമാഹംസു – ‘‘മാവുസോ, ഏവരൂപം അകാസി, നേതം കപ്പതീ’’തി. സോ ഏവമാഹ – ‘‘നേവാഹം ആയസ്മന്തേ യാചിം ഉപസമ്പാദേഥ മന്തി. കിസ്സ മം തുമ്ഹേ അയാചിതാ ഉപസമ്പാദിത്ഥാ’’തി? ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ന, ഭിക്ഖവേ, അയാചിതേന ഉപസമ്പാദേതബ്ബോ. യോ ഉപസമ്പാദേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, യാചിതേന ഉപസമ്പാദേതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, യാചിതബ്ബോ. തേന ഉപസമ്പദാപേക്ഖേന സങ്ഘം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ ഭിക്ഖൂനം പാദേ വന്ദിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘സങ്ഘം, ഭന്തേ, ഉപസമ്പദം യാചാമി, ഉല്ലുമ്പതു മം, ഭന്തേ, സങ്ഘോ അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’തി. ദുതിയമ്പി യാചിതബ്ബോ. തതിയമ്പി യാചിതബ്ബോ. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൭൨. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ആയസ്മതോ ഉപസമ്പദാപേക്ഖോ. ഇത്ഥന്നാമോ സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചതി ഇത്ഥന്നാമേന ഉപജ്ഝായേന. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഉപസമ്പാദേയ്യ ഇത്ഥന്നാമേന ഉപജ്ഝായേന. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ആയസ്മതോ ഉപസമ്പദാപേക്ഖോ. ഇത്ഥന്നാമോ സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചതി ഇത്ഥന്നാമേന ഉപജ്ഝായേന. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഉപസമ്പാദേതി ഇത്ഥന്നാമേന ഉപജ്ഝായേന. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഉപസമ്പദാ ഇത്ഥന്നാമേന ഉപജ്ഝായേന, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദുതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ… തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ….

‘‘ഉപസമ്പന്നോ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമോ ഇത്ഥന്നാമേന ഉപജ്ഝായേന. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

൭൩. തേന ഖോ പന സമയേന രാജഗഹേ പണീതാനം ഭത്താനം ഭത്തപടിപാടി അട്ഠിതാ [അധിട്ഠിതാ (ക.)] ഹോതി. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘ഇമേ ഖോ സമണാ സക്യപുത്തിയാ സുഖസീലാ സുഖസമാചാരാ, സുഭോജനാനി ഭുഞ്ജിത്വാ നിവാതേസു സയനേസു സയന്തി. യംനൂനാഹം സമണേസു സക്യപുത്തിയേസു പബ്ബജേയ്യ’’ന്തി. അഥ ഖോ സോ ബ്രാഹ്മണോ ഭിക്ഖൂ ഉപസങ്കമിത്വാ പബ്ബജ്ജം യാചി. തം ഭിക്ഖൂ പബ്ബാജേസും ഉപസമ്പാദേസും. തസ്മിം പബ്ബജിതേ ഭത്തപടിപാടി ഖീയിത്ഥ. ഭിക്ഖൂ ഏവമാഹംസു – ‘‘ഏഹി ദാനി, ആവുസോ, പിണ്ഡായ ചരിസ്സാമാ’’തി. സോ ഏവമാഹ – ‘‘നാഹം, ആവുസോ, ഏതംകാരണാ പബ്ബജിതോ പിണ്ഡായ ചരിസ്സാമീതി. സചേ മേ ദസ്സഥ ഭുഞ്ജിസ്സാമി, നോ ചേ മേ ദസ്സഥ വിബ്ഭമിസ്സാമീ’’തി. ‘‘കിം പന ത്വം, ആവുസോ, ഉദരസ്സ കാരണാ പബ്ബജിതോ’’തി? ‘‘ഏവമാവുസോ’’തി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖു ഏവം സ്വാക്ഖാതേ ധമ്മവിനയേ ഉദരസ്സ കാരണാ പബ്ബജിസ്സതീതി. തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… സച്ചം കിര ത്വം, ഭിക്ഖു, ഉദരസ്സ കാരണാ പബ്ബജിതോതി? സച്ചം ഭഗവാതി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, ഏവം സ്വാക്ഖാതേ ധമ്മവിനയേ ഉദരസ്സ കാരണാ പബ്ബജിസ്സസി. നേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ പസന്നാനം വാ ഭിയ്യോഭാവായ’’…പേ… വിഗരഹിത്വാ…പേ… ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഉപസമ്പാദേന്തേന ചത്താരോ നിസ്സയേ ആചിക്ഖിതും – പിണ്ഡിയാലോപഭോജനം നിസ്സായ പബ്ബജ്ജാ, തത്ഥ തേ യാവജീവം ഉസ്സാഹോ കരണീയോ; അതിരേകലാഭോ – സങ്ഘഭത്തം, ഉദ്ദേസഭത്തം, നിമന്തനം, സലാകഭത്തം, പക്ഖികം, ഉപോസഥികം, പാടിപദികം. പംസുകൂലചീവരം നിസ്സായ പബ്ബജ്ജാ, തത്ഥ തേ യാവജീവം ഉസ്സാഹോ കരണീയോ; അതിരേകലാഭോ – ഖോമം, കപ്പാസികം, കോസേയ്യം, കമ്ബലം, സാണം, ഭങ്ഗം. രുക്ഖമൂലസേനാസനം നിസ്സായ പബ്ബജ്ജാ, തത്ഥ തേ യാവജീവം ഉസ്സാഹോ കരണീയോ; അതിരേകലാഭോ – വിഹാരോ, അഡ്ഢയോഗോ, പാസാദോ, ഹമ്മിയം, ഗുഹാ. പൂതിമുത്തഭേസജ്ജം നിസ്സായ പബ്ബജ്ജാ, തത്ഥ തേ യാവജീവം ഉസ്സാഹോ കരണീയോ; അതിരേകലാഭോ – സപ്പി, നവനീതം, തേലം, മധു, ഫാണിത’’ന്തി.

പണാമിതകഥാ നിട്ഠിതാ.

ഉപജ്ഝായവത്തഭാണവാരോ നിട്ഠിതോ പഞ്ചമോ.

പഞ്ചമഭാണവാരോ