൨൧. പവാരണാവിനിച്ഛയകഥാ

൧൧൬. ഏവം പടിഗ്ഗഹണവിനിച്ഛയം കഥേത്വാ ഇദാനി പവാരണാവിനിച്ഛയം കഥേതും ‘‘പടിക്ഖേപപവാരണാ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ പടിക്ഖിപനം പടിക്ഖേപോ, അസമ്പടിച്ഛനന്തി അത്ഥോ. പവാരിയതേ പവാരണാ, പടിസേധനന്ത്യത്ഥോ. പടിക്ഖേപസങ്ഖാതാ പവാരണാ പടിക്ഖേപപവാരണാ. അഥ വാ പടിക്ഖേപവസേന പവാരണാ പടിക്ഖേപപവാരണാ. പഞ്ചന്നം ഭോജനാനം അഞ്ഞതരം ഭുഞ്ജന്തസ്സ അഞ്ഞസ്മിം ഭോജനേ അഭിഹടേ പടിക്ഖേപസങ്ഖാതാ പവാരണാതി സമ്ബന്ധോ.

൧൧൭. യം അസ്നാതീതി യം ഭുഞ്ജതി. അമ്ബിലപായാസാദീസൂതി ആദി-സദ്ദേന ഖീരപായാസാദിം സങ്ഗണ്ഹാതി. തത്ഥ അമ്ബിലപായാസഗ്ഗഹണേന തക്കാദിഅമ്ബിലസംയുത്താ ഘനയാഗു വുത്താ. ഖീരപായാസഗ്ഗഹണേന ഖീരസംയുത്താ യാഗു സങ്ഗയ്ഹതി. പവാരണം ജനേതീതി അനതിരിത്തഭോജനാപത്തിനിബന്ധനം പടിക്ഖേപം സാധേതി. കതോപി പടിക്ഖേപോ അനതിരിത്തഭോജനാപത്തിനിബന്ധനോ ന ഹോതി, അകതട്ഠാനേയേവ തിട്ഠതീതി ആഹ ‘‘പവാരണം ന ജനേതീ’’തി.

‘‘യാഗു-സദ്ദസ്സ പവാരണജനകയാഗുയാപി സാധാരണത്താ ‘യാഗും ഗണ്ഹഥാ’തി വുത്തേപി പവാരണാ ഹോതീതി പവാരണം ജനേതിയേവാതി വുത്ത’’ന്തി തീസുപി ഗണ്ഠിപദേസു വുത്തം. തം പരതോ തത്ഥേവ ‘‘ഭത്തമിസ്സകം യാഗും ആഹരിത്വാ’’തി ഏത്ഥ വുത്തകാരണേന ന സമേതി. വുത്തഞ്ഹി തത്ഥ – ഹേട്ഠാ അയാഗുകേ നിമന്തനേ ഉദകകഞ്ജികഖീരാദീഹി സദ്ധിം മദ്ദിതം ഭത്തമേവ സന്ധായ ‘‘യാഗും ഗണ്ഹഥാ’’തി വുത്തത്താ പവാരണാ ഹോതി. ‘‘ഭത്തമിസ്സകം യാഗും ആഹരിത്വാ’’തി ഏത്ഥ പന വിസും യാഗുയാ വിജ്ജമാനത്താ പവാരണാ ന ഹോതീതി. തസ്മാ തത്ഥ വുത്തനയേനേവ ഖീരാദീഹി സദ്ധിം മദ്ദിതം ഭത്തമേവ സന്ധായ ‘‘യാഗും ഗണ്ഹഥാ’’തി വുത്തത്താ യാഗുയാവ തത്ഥ അഭാവതോ പവാരണാ ഹോതീതി ഏവമേത്ഥ കാരണം വത്തബ്ബം. ഏവഞ്ഹി സതി പരതോ ‘‘യേനാപുച്ഛിതോ, തസ്സ അത്ഥിതായാ’’തി അട്ഠകഥായ വുത്തകാരണേനപി സംസന്ദതി, അഞ്ഞഥാ ഗണ്ഠിപദേസുയേവ പുബ്ബാപരവിരോധോ ആപജ്ജതി, അട്ഠകഥായ ച ന സമേതീതി. സചേ…പേ… പഞ്ഞായതീതി ഇമിനാ വുത്തപ്പമാണസ്സ മച്ഛമംസഖണ്ഡസ്സ നഹാരുനോ വാ സബ്ഭാവമത്തം ദസ്സേതി. താഹീതി പുഥുകാഹി.

സാലിവീഹിയവേഹി കതസത്തൂതി യേഭുയ്യനയേന വുത്തം, സത്ത ധഞ്ഞാനി പന ഭജ്ജിത്വാ കതോപി സത്തുയേവ. തേനേവാഹ ‘‘കങ്ഗുവരക…പേ… സത്തുസങ്ഗഹമേവ ഗച്ഛതീ’’തി. സത്തുമോദകോതി സത്തുയോ പിണ്ഡേത്വാ കതോ അപക്കോ സത്തുഗുളോ. വിമതിവിനോദനിയം (വി. വി. ടീ. പാചിത്തിയ ൨.൨൩൮-൨൩൯) പന ‘‘സത്തുമോദകോതി സത്തും തേമേത്വാ കതോ അപക്കോ, സത്തും പന പിസിത്വാ പിട്ഠം കത്വാ തേമേത്വാ പൂവം കത്വാ പചന്തി, തം ന പവാരേതീ’’തി വുത്തം.

പഞ്ചന്നം ഭോജനാനം അഞ്ഞതരവസേന വിപ്പകതഭോജനഭാവസ്സ ഉപച്ഛിന്നത്താ ‘‘മുഖേ സാസപമത്തമ്പി…പേ… ന പവാരേതീ’’തി വുത്തം. ‘‘അകപ്പിയമംസം പടിക്ഖിപതി, ന പവാരേതീ’’തി വചനതോ സചേ സങ്ഘികം ലാഭം അത്തനോ അപാപുണന്തം ജാനിത്വാ വാ അജാനിത്വാ വാ പടിക്ഖിപതി, ന പവാരേതി പടിക്ഖിപിതബ്ബസ്സേവ പടിക്ഖിത്തത്താ, അലജ്ജിസന്തകം പടിക്ഖിപന്തോപി ന പവാരേതി. അവത്ഥുതായാതി അനതിരിത്താപത്തിസാധികായ പവാരണായ അവത്ഥുഭാവതോ. ഏതേന പടിക്ഖിപിതബ്ബസ്സേവ പടിക്ഖിത്തഭാവം ദീപേതി. യഞ്ഹി പടിക്ഖിപിതബ്ബം ഹോതി, തസ്സ പടിക്ഖേപോ ആപത്തിയാ അങ്ഗം ന ഹോതീതി തം പവാരണായ അവത്ഥൂതി വുച്ചതി.

൧൧൮. ആസന്നതരം അങ്ഗന്തി ഹത്ഥപാസതോ ബഹി ഠത്വാ ഓനമിത്വാ ദേന്തസ്സ സീസം ആസന്നതരം ഹോതി, തസ്സ ഓരിമന്തേന പരിച്ഛിന്ദിതബ്ബം.

ഉപനാമേതീതി ഇമിനാ കായാഭിഹാരം ദസ്സേതി. അപനാമേത്വാതി അഭിമുഖം ഹരിത്വാ. ഇദം ഭത്തം ഗണ്ഹാതി വദതീതി കിഞ്ചി അപനാമേത്വാ വദതി. കേവലം വാചാഭിഹാരസ്സ അനധിപ്പേതത്താ ഗണ്ഹഥാതി ഗഹേതും ആരദ്ധം. ഹത്ഥപാസതോ ബഹി ഠിതസ്സ സതിപി ദാതുകാമതാഭിഹാരേ പടിക്ഖിപന്തസ്സ ദൂരഭാവേനേവ പവാരണായ അഭാവതോ ഥേരസ്സപി ദൂരഭാവമത്തം ഗഹേത്വാ പവാരണായ അഭാവം ദസ്സേന്തോ ‘‘ഥേരസ്സ ദൂരഭാവതോ’’തിആദിമാഹ, ന പന ഥേരസ്സ അഭിഹാരസമ്ഭവതോ. സചേപി ഗഹേത്വാ ഗതോ ഹത്ഥപാസേ ഠിതോ ഹോതി, കിഞ്ചി പന അവത്വാ ആധാരട്ഠാനേ ഠിതത്താ അഭിഹാരോ നാമ ന ഹോതീതി ‘‘ദൂതസ്സ ച അനഭിഹരണതോ’’തി വുത്തം. ‘‘ഗഹേത്വാ ആഗതേന ‘ഭത്തം ഗണ്ഹഥാ’തി വുത്തേ അഭിഹാരോ നാമ ഹോതീതി ‘സചേ പന ഗഹേത്വാ ആഗതോ ഭിക്ഖു…പേ… പവാരണാ ഹോതീ’തി വുത്ത’’ന്തി തീസുപി ഗണ്ഠിപദേസു വുത്തം. കേചി പന ‘‘പത്തം കിഞ്ചിപി ഉപനാമേത്വാ ‘ഇമം ഭത്തം ഗണ്ഹഥാ’തി വുത്തന്തി ഗഹേതബ്ബ’’ന്തി വദന്തി, തം യുത്തം വിയ ദിസ്സതി വാചാഭിഹാരസ്സ ഇധ അനധിപ്പേതത്താ.

പരിവേസനായാതി ഭത്തഗ്ഗേ. അഭിഹടാവ ഹോതീതി പരിവേസകേനേവ അഭിഹടാ ഹോതി. തതോ ദാതുകാമതായ ഗണ്ഹന്തം പടിക്ഖിപന്തസ്സ പവാരണാ ഹോതീതി ഏത്ഥ അഗ്ഗണ്ഹന്തമ്പി പടിക്ഖിപതോ പവാരണാ ഹോതിയേവ. കസ്മാ? ദാതുകാമതായ അഭിഹടത്താ, ‘‘തസ്മാ സാ അഭിഹടാവ ഹോതീ’’തി ഹി വുത്തം. തേനേവ തീസുപി ഗണ്ഠിപദേസു ‘‘ദാതുകാമാഭിഹാരേ സതി കേവലം ‘ദസ്സാമീ’തി ഗഹണമേവ അഭിഹാരോ ന ഹോതി, ‘ദസ്സാമീ’തി ഗണ്ഹന്തേപി അഗണ്ഹന്തേപി ദാതുകാമതാഭിഹാരോവ അഭിഹാരോ ഹോതി, തസ്മാ ഗഹണസമയേ വാ അഗ്ഗഹണസമയേ വാ തം പടിക്ഖിപതോ പവാരണാ ഹോതീ’’തി വുത്തം. ഇദാനി തസ്സ അസതി ദാതുകാമതാഭിഹാരേ ഗഹണസമയേപി പടിക്ഖിപതോ പവാരണാ ന ഹോതീതി ദസ്സേതും ‘‘സചേ പനാ’’തിആദി വുത്തം. കടച്ഛുനാ അനുക്ഖിത്തമ്പി പുബ്ബേ ഏവ അഭിഹടത്താ പവാരണാ ഹോതീതി ‘‘അഭിഹടാവ ഹോതീ’’തി വുത്തം. ഉദ്ധടമത്തേതി ഭാജനതോ വിയോജിതമത്തേ. ദ്വിന്നം സമഭാരേപീതി പരിവേസകസ്സ ച അഞ്ഞസ്സ ച ഭത്തപച്ഛിഭാരഗ്ഗഹണേ സമ്ഭൂതേപീതി അത്ഥോ.

൧൧൯. രസം ഗണ്ഹഥാതി ഏത്ഥ കേവലം മംസരസസ്സ അപവാരണാജനകസ്സ നാമേന വുത്തത്താ പടിക്ഖിപതോ പവാരണാ ന ഹോതി. മച്ഛരസന്തിആദീസു മച്ഛോ ച രസഞ്ചാതി അത്ഥസമ്ഭവതോ, വത്ഥുനോപി താദിസത്താ പവാരണാ ഹോതി. ‘‘ഇദം ഗണ്ഹഥാ’’തിപി അവത്വാ തുണ്ഹീഭൂതേന അഭിഹടം പടിക്ഖിപതോപി ഹോതി ഏവ.

കരമ്ബകോതി മിസ്സകാധിവചനമേതം. യഞ്ഹി ബഹൂഹി മിസ്സേത്വാ കരോന്തി, സോ ‘‘കരമ്ബകോ’’തി വുച്ചതി, സോ സചേപി മംസേന മിസ്സേത്വാ കതോ ഹോതി, ‘‘കരമ്ബകം ഗണ്ഹഥാ’’തി അപവാരണാരഹസ്സ നാമേന വുത്തത്താ പടിക്ഖിപതോ പവാരണാ ന ഹോതി. ‘‘മംസകരമ്ബകം ഗണ്ഹഥാ’’തി വുത്തേ പന ‘‘മംസമിസ്സകം ഗണ്ഹഥാ’’തി വുത്തം ഹോതി, തസ്മാ പവാരണാവ ഹോതി.

൧൨൦. ‘‘ഉദ്ദിസ്സകത’’ന്തി മഞ്ഞമാനോതി ഏത്ഥ ‘‘വത്ഥുനോ കപ്പിയത്താ അകപ്പിയസഞ്ഞായ പടിക്ഖേപതോപി അചിത്തകത്താ ഇമസ്സ സിക്ഖാപദസ്സ പവാരണാ ഹോതീ’’തി വദന്തി. ‘‘ഹേട്ഠാ അയാഗുകേ നിമന്തനേ ഉദകകഞ്ജികഖീരാദീഹി സദ്ധിം മദ്ദിതം ഭത്തമേവ സന്ധായ ‘യാഗും ഗണ്ഹഥാ’തി വുത്തത്താ പവാരണാ ഹോതി, ‘ഭത്തമിസ്സകം യാഗും ആഹരിത്വാ’തി ഏത്ഥ പന വിസും യാഗുയാ വിജ്ജമാനത്താ പവാരണാ ന ഹോതീ’’തി വദന്തി. അയമേത്ഥ അധിപ്പായോതി ‘‘യേനാപുച്ഛിതോ’’തിആദിനാ വുത്തമേവത്ഥം സന്ധായ വദതി. കാരണം പനേത്ഥ ദുദ്ദസന്തി ഏത്ഥ ഏകേ താവ വദന്തി ‘‘യസ്മാ യാഗുമിസ്സകം നാമ ഭത്തമേവ ന ഹോതി, ഖീരാദികമ്പി ഹോതിയേവ, തസ്മാ കരമ്ബകേ വിയ പവാരണായ ന ഭവിതബ്ബം, ഏവഞ്ച സതി ‘യാഗു ബഹുതരാ വാ ഹോതി സമസമാ വാ, ന പവാരേതി, യാഗു മന്ദാ, ഭത്തം ബഹുതരം, പവാരേതീ’തി ഏത്ഥ കാരണം ദുദ്ദസ’’ന്തി. കേചി പന വദന്തി ‘‘യാഗുമിസ്സകം നാമ ഭത്തം, തസ്മാ തം പടിക്ഖിപതോ പവാരണായ ഏവ ഭവിതബ്ബം, ഏവഞ്ച സതി ‘ഇധ പവാരണാ ഹോതി, ന ഹോതീ’തി ഏത്ഥ കാരണം ദുദ്ദസ’’ന്തി.

യഥാ ചേത്ഥ കാരണം ദുദ്ദസം, ഏവം പരതോ ‘‘മിസ്സകം ഗണ്ഹഥാ’’തി ഏത്ഥാപി കാരണം ദുദ്ദസമേവാതി വേദിതബ്ബം. ന ഹി പവാരണപ്പഹോനകസ്സ അപ്പബഹുഭാവോ പവാരണായ ഭാവാഭാവനിമിത്തം, കിഞ്ചരഹി പവാരണാജനകസ്സ നാമ ഗഹണമേവേത്ഥ പമാണം, തസ്മാ ‘‘ഇദഞ്ച കരമ്ബകേന ന സമാനേതബ്ബ’’ന്തിആദിനാ യമ്പി കാരണം വുത്തം, തമ്പി പുബ്ബേ വുത്തേന സംസന്ദിയമാനം ന സമേതി. യദി ഹി മിസ്സകന്തി ഭത്തമിസ്സകേയേവ രുള്ഹം സിയാ, ഏവം സതി യഥാ ‘‘ഭത്തമിസ്സകം ഗണ്ഹഥാ’’തി വുത്തേ ഭത്തം ബഹുതരം വാ സമം വാ അപ്പതരം വാ ഹോതി, പവാരേതിയേവ, ഏവം ‘‘മിസ്സകം ഗണ്ഹഥാ’’തി വുത്തേപി അപ്പതരേപി ഭത്തേ പവാരണായ ഭവിതബ്ബം ‘‘മിസ്സക’’ന്തി ഭത്തമിസ്സകേയേവ രുള്ഹത്താ. തഥാ ഹി ‘‘മിസ്സകന്തി ഭത്തമിസ്സകേയേവ രുള്ഹവോഹാരത്താ ഇദം പന ഭത്തമിസ്സകമേവാതി വുത്ത’’ന്തി തീസുപി ഗണ്ഠിപദേസു വുത്തം. അഥ മിസ്സകന്തി ഭത്തമിസ്സകേ രുള്ഹം ന ഹോതി, മിസ്സകഭത്തം പന സന്ധായ ‘‘മിസ്സകം ഗണ്ഹഥാ’’തി വുത്തന്തി. ഏവമ്പി യഥാ അയാഗുകേ നിമന്തനേ ഖീരാദീഹി സമ്മദ്ദിതം ഭത്തമേവ സന്ധായ ‘‘യാഗും ഗണ്ഹഥാ’’തി വുത്തേ പവാരണാ ഹോതി, ഏവമിധാപി മിസ്സകഭത്തമേവ സന്ധായ ‘‘മിസ്സകം ഗണ്ഹഥാ’’തി വുത്തേ ഭത്തം അപ്പം വാ ഹോതു, ബഹു വാ, പവാരണാ ഏവ സിയാ, തസ്മാ മിസ്സകന്തി ഭത്തമിസ്സകേ രുള്ഹം വാ ഹോതു, മിസ്സകം സന്ധായ ഭാസിതം വാ, ഉഭയഥാപി പുബ്ബേനാപരം ന സമേതീതി കിമേത്ഥ കാരണചിന്തായ. ഈദിസേസു പന ഠാനേസു അട്ഠകഥാപമാണേനേവ ഗന്തബ്ബന്തി അയം അമ്ഹാകം ഖന്തി.

വിമതിവിനോദനിയം (വി. വി. ടീ. പാചിത്തിയ ൨.൨൩൮-൨൩൯) പന ‘‘ഉദ്ദിസ്സകതന്തി മഞ്ഞമാനോതി ഏത്ഥ വത്ഥുനോ കപ്പിയത്താ ‘പവാരിതോവ ഹോതീ’തി വുത്തം. തഞ്ചേ ഉദ്ദിസ്സകതമേവ ഹോതി, പടിക്ഖേപോ നത്ഥി. അയമേത്ഥാധിപ്പായോതി ‘യേനാപുച്ഛിതോ’തിആദിനാ വുത്തമേവത്ഥം സന്ധായ വദതി. കാരണം പനേത്ഥ ദുദ്ദസന്തി ഭത്തസ്സ ബഹുതരഭാവേ പവാരണായ സമ്ഭവകാരണം ദുദ്ദസം, അഞ്ഞഥാ കരമ്ബകേപി മച്ഛാദിബഹുഭാവേ പവാരണാ ഭവേയ്യാതി അധിപ്പായോ. യഥാ ചേത്ഥ കാരണം ദുദ്ദസം, ഏവം പരതോ ‘മിസ്സകം ഗണ്ഹഥാ’തി ഏത്ഥാപി കാരണം ദുദ്ദസമേവാതി ദട്ഠബ്ബം. യഞ്ച ‘ഇദം പന ഭത്തമിസ്സകമേവാ’തിആദി കാരണം വുത്തം, തമ്പി ‘അപ്പതരം ന പവാരേതീ’തി വചനേന ന സമേതീ’’തി ഏത്തകമേവ വുത്തം.

‘‘വിസും കത്വാ ദേതീതി ഭത്തസ്സ ഉപരി ഠിതം രസാദിം വിസും ഗഹേത്വാ ദേതീ’’തി തീസുപി ഗണ്ഠിപദേസു വുത്തം. കേഹിചി പന ‘‘യഥാ ഭത്തസിത്ഥം ന പതതി, തഥാ ഗാള്ഹം ഹത്ഥേന പീളേത്വാ പരിസ്സാവേത്വാ ദേതീ’’തി വുത്തം. തത്ഥാപി കാരണം ന ദിസ്സതി. യഥാ ഹി ഭത്തമിസ്സകം യാഗും ആഹരിത്വാ ‘‘യാഗും ഗണ്ഹഥാ’’തി വത്വാ യാഗുമിസ്സകം ഭത്തമ്പി ദേന്തം പടിക്ഖിപതോ പവാരണാ ന ഹോതി, ഏവമിധാപി ബഹുഖീരരസാദീസു ഭത്തേസു ‘‘ഖീരം ഗണ്ഹഥാ’’തിആദീനി വത്വാ ദിന്നാനി ഖീരാദീനി വാ ദേതു ഖീരാദിമിസ്സകം ഭത്തം വാ, ഉഭയഥാപി പവാരണായ ന ഭവിതബ്ബം, തസ്മാ ‘‘വിസും കത്വാ ദേതീ’’തി തേനാകാരേന ദേന്തം സന്ധായ വുത്തം, ന പന ഭത്തമിസ്സകം കത്വാ ദീയമാനം പടിക്ഖിപതോ പവാരണാ ഹോതീതി ദസ്സനത്ഥന്തി ഗഹേതബ്ബം. യദി പന ഭത്തമിസ്സകം കത്വാ ദീയമാനേ പവാരണാ ഹോതീതി അധിപ്പായേന അട്ഠകഥായം ‘‘വിസും കത്വാ ദേതീ’’തി വുത്തം, ഏവം സതി അട്ഠകഥായേവേത്ഥ പമാണന്തി ഗഹേതബ്ബം, ന പന കാരണന്തരം ഗവേസിതബ്ബം. വിമതിവിനോദനിയം (വി. വി. ടീ. പാചിത്തിയ ൨.൨൩൮-൨൩൯) പന ‘‘വിസും കത്വാ ദേതീതി ‘രസം ഗണ്ഹഥാ’തിആദിനാ വാചായ വിസും കത്വാ ദേതീതി അത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോ, ന പന കായേന രസാദിം വിയോജേത്വാതി തഥാ അവിയോജിതേപി പടിക്ഖിപതോ പവാരണായ അസമ്ഭവതോ അപവാരണാപഹോനകസ്സ നാമേന വുത്തത്താ ഭത്തമിസ്സകയാഗും ആഹരിത്വാ ‘യാഗും ഗണ്ഹഥാ’തി വുത്തട്ഠാനാദീസു വിയ, അഞ്ഞഥാ ഏത്ഥ യഥാ പുബ്ബാപരം ന വിരുജ്ഝതി, തഥാ അധിപ്പായോ ഗഹേതബ്ബോ’’തി വുത്തം.

നാവാ വാ സേതു വാതിആദിമ്ഹി നാവാദിഅഭിരുഹനാദിക്ഖണേ കിഞ്ചി ഠത്വാപി അഭിരുഹനാദികാതബ്ബത്തേപി ഗമനതപ്പരതായ ഠാനം നാമ ന ഹോതി, ജനസമ്മദ്ദേന പന അനോകാസാദിഭാവേന ഠാതും ന വട്ടതി. അചാലേത്വാതി വുത്തട്ഠാനതോ അഞ്ഞസ്മിം പീഠപ്പദേസേ വാ ഉദ്ധം വാ അപേല്ലേത്വാ, തസ്മിം ഏവ പന ഠാനേ പരിവത്തേതും ലഭതി. തേനാഹ ‘‘യേന പസ്സേനാ’’തിആദി. സചേ ഉക്കുടികം നിസിന്നോ പാദേ അമുഞ്ചിത്വാപി ഭൂമിയം നിസീദതി, ഇരിയാപഥം വികോപേന്തോ നാമ ഹോതീതി ഉക്കുടികാസനം അവികോപേത്വാ സുഖേന നിസീദിതും ‘‘തസ്സ പന ഹേട്ഠാ…പേ… നിസീദനകം ദാതബ്ബ’’ന്തി വുത്തം. ‘‘ആസനം അചാലേത്വാതി പീഠേ ഫുട്ഠോകാസതോ ആനിസദമംസം അമോചേത്വാ അനുട്ഠഹിത്വാതി വുത്തം ഹോതി. അദിന്നാദാനേ വിയ ഠാനാചാവനം ന ഗഹേതബ്ബ’’ന്തി തീസുപി ഗണ്ഠിപദേസു വുത്തം.

൧൨൧. അകപ്പിയകതന്തി ഏത്ഥ അകപ്പിയകതസ്സേവ അനതിരിത്തഭാവതോ കപ്പിയം അകാരാപേത്വാ തസ്മിം പത്തേ പക്ഖിത്തം മൂലഫലാദിയേവ അതിരിത്തം ന ഹോതി, അകപ്പിയഭോജനം വാ കുലദൂസനാദിനാ ഉപ്പന്നം. സേസം പന പത്തപരിയാപന്നം അതിരിത്തമേവ ഹോതി, പരിഭുഞ്ജിതും വട്ടതി, തം പന മൂലഫലാദിം പരിഭുഞ്ജിതുകാമേന തതോ നീഹരിത്വാ കപ്പിയം കാരാപേത്വാ അഞ്ഞസ്മിം ഭാജനേ ഠപേത്വാ അതിരിത്തം കാരാപേത്വാ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബം.

൧൨൨. സോ പുന കാതും ന ലഭതീതി തസ്മിംയേവ ഭാജനേ കരിയമാനം പഠമം കതേന സദ്ധിം കതം ഹോതീതി പുന സോയേവ കാതും ന ലഭതി, അഞ്ഞോ ലഭതി. അഞ്ഞസ്മിം പന ഭാജനേ തേന വാ അഞ്ഞേന വാ കാതും വട്ടതി. തേനാഹ ‘‘യേന അകതം, തേന കാതബ്ബം, യഞ്ച അകതം, തം കാതബ്ബ’’ന്തി. തേനാപീതി ഏത്ഥ പി-സദ്ദോ ന കേവലം അഞ്ഞേനേവാതി ഇമമത്ഥം ദീപേതി. ഏവം കതന്തി അഞ്ഞസ്മിം ഭാജനേ കതം.

പേസേത്വാതി അനുപസമ്പന്നസ്സ ഹത്ഥേ പേസേത്വാ. ഇമസ്സ വിനയകമ്മഭാവതോ ‘‘അനുപസമ്പന്നസ്സ ഹത്ഥേ ഠിതം ന കാതബ്ബ’’ന്തി വുത്തം.

സചേ പന ആമിസസംസട്ഠാനീതി ഏത്ഥ സചേ മുഖഗതേനാപി അനതിരിത്തേന ആമിസേന സംസട്ഠാനി ഹോന്തി, പാചിത്തിയമേവാതി വേദിതബ്ബം, തസ്മാ പവാരിതേന ഭോജനം അതിരിത്തം കാരാപേത്വാ ഭുഞ്ജന്തേനപി യഥാ അകതേന മിസ്സം ന ഹോതി, ഏവം മുഖഞ്ച ഹത്ഥഞ്ച സുദ്ധം കത്വാ ഭുഞ്ജിതബ്ബം. കിഞ്ചാപി അപവാരിതസ്സ പുരേഭത്തം യാമകാലികാദീനി ആഹാരത്ഥായ പരിഭുഞ്ജതോപി അനാപത്തി, പവാരിതസ്സ പന പവാരണമൂലകം ദുക്കടം ഹോതിയേവാതി ‘‘യാമകാലികം…പേ… അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി പാളിയം (പാചി. ൨൪൦) വുത്തം.

ഇതി വിനയസങ്ഗഹസംവണ്ണനാഭൂതേ വിനയാലങ്കാരേ

പടിക്ഖേപപവാരണാവിനിച്ഛയകഥാലങ്കാരോ നാമ

ഏകവീസതിമോ പരിച്ഛേദോ.