൩. പഞ്ഹപുച്ഛകവണ്ണനാ

൨൧൫. ഏവം പുരിമേസുപി ദ്വീസൂതി കസ്മാ വുത്തം, നനു സുത്തന്തഭാജനീയേ ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിപടിപദാനിദ്ദേസേ ലോകിയലോകുത്തരമിസ്സകോ മഗ്ഗോ വുത്തോ. തസ്സ ഹി അട്ഠകഥായം (വിഭ. അട്ഠ. ൨൦൫) ‘‘ചതൂസു സച്ചേസു ഉഗ്ഗഹാദിവസേന പുബ്ബഭാഗഞാണുപ്പത്തിം സന്ധായ ഇദം ‘ദുക്ഖേ ഞാണ’ന്തിആദി വുത്തം, പടിവേധക്ഖണേ പന ഏകമേവ ഞാണം ഹോതീ’’തി സമ്മാദിട്ഠിയാ, തഥാ സമ്മാസങ്കപ്പാദീനഞ്ച ലോകിയലോകുത്തരമിസ്സകതാ ദസ്സിതാ ‘‘അപിചേസാ സമ്മാദിട്ഠി നാമ പുബ്ബഭാഗേ നാനാക്ഖണാ നാനാരമ്മണാ ഹോതി, മഗ്ഗക്ഖണേ ഏകക്ഖണാ ഏകാരമ്മണാ’’തിആദിനാ ചാതി? സച്ചമേതം, ഏവം പന ആഗമനവസേന തത്ഥാപി ചതുസച്ചകമ്മട്ഠാനദസ്സനാദിമുഖേന അരിയോവ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ദസ്സിതോ. ഏവഞ്ച കത്വാ ‘‘പടിവേധക്ഖണേ പന ഏകമേവ ഞാണം ഹോതീ’’തി മഗ്ഗഞാണസ്സ ഏകസ്സേവ ദുക്ഖഞാണാദിതാ, ‘‘മഗ്ഗക്ഖണേ പന…പേ… ഏകോവ കുസലസങ്കപ്പോ ഉപ്പജ്ജതി, അയം സമ്മാസങ്കപ്പോ നാമാ’’തിആദിനാ മഗ്ഗസങ്കപ്പാദീനം സമ്മാസങ്കപ്പാദിതാ ച നിദ്ധാരിതാ, പാളിയഞ്ച അട്ഠങ്ഗികം മഗ്ഗം ഉദ്ദിസിത്വാ തമേവ നിദ്ദിസിതും ‘‘ദുക്ഖേ ഞാണ’’ന്തിആദി വുത്തം. തേന സുത്തന്തഭാജനീയേപി ദ്വിന്നം ലോകിയതാ, ദ്വിന്നം ലോകുത്തരതാ വുത്താ ‘‘ഏവം പുരിമേസുപി ദ്വീസൂതി ഏതേനാതി.

പഞ്ഹപുച്ഛകവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

സച്ചവിഭങ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.