൧. അഭിധമ്മഭാജനീയവണ്ണനാ

൭൦൩. പതിട്ഠാനട്ഠേനാതി സമ്പയോഗവസേന ഉപനിസ്സയവസേന ച ഓകാസഭാവേന. പിട്ഠപൂവഓദനകിണ്ണനാനാസമ്ഭാരേ പക്ഖിപിത്വാ മദ്ദിത്വാ കതാ സുരാ നാമ. മധുകാദിപുപ്ഫപനസാദിഫലഉച്ഛുമുദ്ദികാദിനാനാസമ്ഭാരാനം രസാ ചിരപരിവാസിതാ മേരയം നാമ, ആസവോതി അത്ഥോ.

൭൦൪. തംസമ്പയുത്തത്താതി വിരതിസമ്പയുത്തത്താ, വിരതിചേതനാസമ്പയുത്തത്താ വാ.

കമ്മപഥാ ഏവാതി അസബ്ബസാധാരണേസു ഝാനാദികോട്ഠാസേസു കമ്മപഥകോട്ഠാസികാ ഏവാതി അത്ഥോ. സുരാപാനമ്പി ‘‘സുരാപാനം, ഭിക്ഖവേ, ആസേവിതം…പേ… നിരയസംവത്തനിക’’ന്തി (അ. നി. ൮.൪൦) വിസും കമ്മപഥഭാവേന ആഗതന്തി വദന്തി. ഏവം സതി ഏകാദസ കമ്മപഥാ സിയും, തസ്മാസ്സ യഥാവുത്തേസ്വേവ കമ്മപഥേസു ഉപകാരകത്തസഭാഗത്തവസേന അനുപവേസോ ദട്ഠബ്ബോ.

സത്തഇത്ഥിപുരിസാരമ്മണതാ തഥാഗഹിതസങ്ഖാരാരമ്മണതായ ദട്ഠബ്ബാ. ‘‘പഞ്ച സിക്ഖാപദാ പരിത്താരമ്മണാ’’തി ഹി വുത്തം. ‘‘സബ്ബാപി ഹി ഏതാ വീതിക്കമിതബ്ബവത്ഥും ആരമ്മണം കത്വാ വേരചേതനാഹി ഏവ വിരമന്തീ’’തി (വിഭ. അട്ഠ. ൭൦൪) ച വക്ഖതീതി.

ഗോരൂപസീലകോ പകതിഭദ്ദോ. കാകണികമത്തസ്സ അത്ഥായാതിആദി ലോഭവസേന മുസാകഥനേ വുത്തം. ദോസവസേന മുസാകഥനേ ച നിട്ഠപ്പത്തോ സങ്ഘഭേദോ ഗഹിതോ. ദോസവസേന പരസ്സ ബ്യസനത്ഥായ മുസാകഥനേ പന തസ്സ തസ്സ ഗുണവസേന അപ്പസാവജ്ജമഹാസാവജ്ജതാ യോജേതബ്ബാ, മന്ദാധിമത്തബ്യസനിച്ഛാവസേന ച. നിസ്സഗ്ഗിയഥാവരവിജ്ജാമയിദ്ധിമയാ സാഹത്ഥികാണത്തികേസ്വേവ പവിസന്തീതി ദ്വേ ഏവ ഗഹിതാ.

പഞ്ചപി കമ്മപഥാ ഏവാതി ചേതനാസങ്ഖാതം പരിയായസീലം സന്ധായ വുത്തം, വിരതിസീലം പന മഗ്ഗകോട്ഠാസികന്തി. തേസം പനാതി സേസസീലാനം.

൭൧൨. ‘‘കോട്ഠാസഭാവേനാ’’തി വുത്തം, ‘‘പതിട്ഠാനഭാവേനാ’’തി പന വത്തബ്ബം. ഏത്ഥ പന സിക്ഖാപദവാരേ പഹീനപഞ്ചാഭബ്ബട്ഠാനസ്സ അരഹതോ വിരമിതബ്ബവേരസ്സ സബ്ബഥാ അഭാവാ കിരിയേസു വിരതിയോ ന സന്തീതി ന ഉദ്ധടാ, സേക്ഖാനം പന പഹീനപഞ്ചവേരത്തേപി തംസഭാഗതായ വേരഭൂതാനം അകുസലാനം വേരനിദാനാനം ലോഭാദീനഞ്ച സബ്ഭാവാ വിരതീനം ഉപ്പത്തി ന ന ഭവിസ്സതി. അകുസലസമുട്ഠിതാനി ച കായകമ്മാദീനി തേസം കായദുച്ചരിതാദീനി വേരാനേവ, തേഹി ച തേസം വിരതിയോ ഹോന്തേവ, യതോ നഫലഭൂതസ്സപി ഉപരിമഗ്ഗത്തയസ്സ അട്ഠങ്ഗികതാ ഹോതി. സിക്ഖാവാരേ ച അഭാവേതബ്ബതായ ഫലധമ്മാപി ന സിക്ഖിതബ്ബാ, നാപി സിക്ഖിതസിക്ഖസ്സ ഉപ്പജ്ജമാനാ കിരിയധമ്മാതി ന കേചി അബ്യാകതാ സിക്ഖാതി ഉദ്ധടാ.

അഭിധമ്മഭാജനീയവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.