൮. അഞ്ഞതിത്ഥിയസുത്തവണ്ണനാ

൬൯. അട്ഠമേ ഭഗവാ മൂലം കാരണം ഏതേസം യാഥാവതോ അധിഗമായാതി ഭഗവംമൂലകാ. തേനാഹ ‘‘ഭഗവന്തഞ്ഹി നിസ്സായ മയം ഇമേ ധമ്മേ ആജാനാമ പടിവിജ്ഝാമാ’’തി. അമ്ഹാകം ധമ്മാതി തേഹി അത്തനാ അധിഗന്തബ്ബതായ വുത്തം. സേവിതബ്ബാസേവിതബ്ബാനഞ്ഹി യാഥാവതോ അധിഗമഞ്ഞാണാനി അധിഗച്ഛനകസമ്ബന്ധീനി, താനി ച സമ്മാസമ്ബുദ്ധമൂലകാനി അനഞ്ഞവിസയത്താ. തേനാഹ ‘‘പുബ്ബേ കസ്സപസമ്മാസമ്ബുദ്ധേനാ’’തിആദി. ഇമേ ധമ്മാതി ഇമേ ഞാണധമ്മാ. ആജാനാമാതി അഭിമുഖം പച്ചക്ഖതോ ജാനാമ. പടിവിജ്ഝാമാതി തസ്സേവ വേവചനം, അധിഗച്ഛാമാതി അത്ഥോ. ഭഗവാ നേതാ ഏതേസന്തി ഭഗവംനേത്തികാ. നേതാതി സേവിതബ്ബധമ്മേ വേനേയ്യസന്താനം പാപേതാ. വിനേതാതി അസേവിതബ്ബധമ്മേ വേനേയ്യസന്താനതോ അപനേതാ. തദങ്ഗവിനയാദിവസേന വാ വിനേതാ. അഥ വാ യഥാ അലമരിയഞാണദസ്സനവിസേസോ ഹോതി, ഏവം വിസേസതോ നേതാ. അനുനേതാതി ‘‘ഇമേ ധമ്മാ സേവിതബ്ബാ, ഇമേ ന സേവിതബ്ബാ’’തി ഉഭയസമ്പാപനാപനയനത്ഥം പഞ്ഞാപേതാ. തേനാഹ ‘‘യഥാസഭാവതോ’’തിആദി.

പടിസരന്തി ഏത്ഥാതി പടിസരണം, ഭഗവാ പടിസരണം ഏതേസന്തി ഭഗവംപടിസരണാ. ആപാഥം ഉപഗച്ഛന്താ ഹി ഭഗവാ പടിസരണം സമോസരണട്ഠാനം. തേനാഹ ‘‘ചതുഭൂമകധമ്മാ’’തിആദി. പടിസരതി സഭാവസമ്പടിവേധവസേന പച്ചേകം ഉപഗച്ഛതീതി വാ പടിസരണം, ഭഗവാ പടിസരണം ഏതേസന്തി ഭഗവംപടിസരണാ. പടിസരതി പടിവിജ്ഝതീതി വാ പടിസരണം, തസ്മാ പടിവിജ്ഝനവസേന ഭഗവാ പടിസരണം ഏതേസന്തി ഭഗവംപടിസരണാ. തേനാഹ ‘‘അപിചാ’’തിആദി. പടിവേധവസേനാതി പടിവിജ്ഝിതബ്ബതാവസേന. അസതിപി മുഖേ അത്ഥതോ ഏവം വദന്തോ വിയ ഹോതീതി ആഹ ‘‘ഫസ്സോ ആഗച്ഛതി അഹം ഭഗവാ കിന്നാമോ’’തി. ഫസ്സോ ഞാണസ്സ ആപാഥം ആഗച്ഛന്തോയേവ ഹി അത്തനോ ‘‘അഹം കിന്നാമോ’’തി നാമം പുച്ഛന്തോ വിയ, ഭഗവാ ചസ്സ നാമം കരോന്തോ വിയ ഹോതി.

പടിഭാതൂതി ഏത്ഥ പടിസദ്ദാപേക്ഖായ ‘‘ഭഗവന്ത’’ന്തി ഉപയോഗവചനം, അത്ഥോ പന സാമിവചനവസേനേവ വേദിതബ്ബോതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ഭഗവതോ’’തി. പടിഭാതൂതി ച ഭാഗോ ഹോതു. ഭഗവതോ ഹി ഏസ ഭാഗോ, യദിദം ധമ്മസ്സ ദേസനാ, അമ്ഹാകം പന ഭാഗോ സവനന്തി അധിപ്പായോ. ഏവഞ്ഹി സദ്ദലക്ഖണേന സമേതി. കേചി പന പടിഭാതൂതി പദസ്സ ദിസ്സതൂതി അത്ഥം വദന്തി, ഞാണേന ദിസ്സതു, ദേസീയതൂതി വാ അത്ഥോ. ഉപട്ഠാതൂതി ഞാണസ്സ പച്ചുപതിട്ഠതു. പാളിയം കോ അധിപ്പയാസോതി ഏത്ഥ കോ അധികപ്പയോഗോതി അത്ഥോ.

ലോകവജ്ജവസേനാതി ലോകിയജനേഹി പകതിയാ ഗരഹിതബ്ബവജ്ജവസേന. വിപാകവജ്ജവസേനാതി വിപാകസ്സ അപായസംവത്തനികവജ്ജവസേന. കഥന്തിആദിനാ ഉഭയവജ്ജവസേനപി അപ്പസാവജ്ജതായ വിസയം ദസ്സേതി. സേസമേത്ഥ സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

അഞ്ഞതിത്ഥിയസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.